장음표시 사용
121쪽
DE OL, Staipi iciTΛTE libin quantum est prima, Sicut et esse optimuin et nol ilissimum, ut in serius ostendetur, ideo aliis coelorum motoribus convenire idipsumtion poteSt cum primae Substantiae rationem non habeant aliae autem conditiones non convenientes illi ut prima est, possunt et aliis habentibus secum uniformitatem convenire. Cum ergo Philosophus inquit utrum sit una talis Substantia an plures non SisenSuS: utrum Sit una quae habeat omnes conditiones superius de prima demonstratas, ut Sint plures tales, quia certum S unam tantum esse primam. Sed, cum immediate concluserit esse primam substantiam empiternam et immobilem, separatam a Sensibilibus,
non existentem in magnitudine, et impassibilum ac inulterabilem; inquirit an sit una tantum talis, scilicet, sempiterna, immobilis et impassibilis, id quod ex verbis . Thomae constare poteSt. In principi enim lectionis inquit si Postquam Philosophus ostendit perse-etionem Substantiae immaterialis, hic inquirit de unitate Vel multitudine ejus , intellige substantiae immaterialis. Per hoc patet ad primum rationem revonSio. Dicitur enim, quod apud Philosophum sunt plures substantiae ejusdem conditiunis cum prima, quantum ad immaterialitatem, Sempiternitatem et impassibilitatem; non autem quantum ad OmneS
Ad secundum dicitur, quod dum inquit philosophus SSe plures propter praedictam causam, non reser cauSam, propter quam
prima SubStantia non est in magnitudine, sed causam immediate dictam in Pael. 3. Quia si motum sempiternum a sempiterna SubStantiaeSSe neceSSe St, et Secundum se immobili, et unum motum portet ab uno m0tore Sse. Unde quando inquit S. I homas, quod moVentvirtute infinita, intelligendum est; non secundum vigorem infinita, Qu0d 0lum primae causae convenit, sed secundum durationem. Quia enim movent infinito tempore, Virtutem motiVam earum, neqceSSe StisSSe infinitae durationis, sive esse sempiternam quod idem eSt. Ideo p0rtet et ipsas esse substantias duratione infinitas Sive
Ad istitum ergo DinoivnI redeundo, iuxta doctrinam S. Thomae, . hySic., responderi poteSt Putino quod Aristoteles loquitur per comparationem ad aliquod Signum in magnitudine. Sic enim majus tempus requiritur ad h0e, ut totum mobile, signum aliquod magnitudini pertranSeat, quam ut illud pertranseat ejus pars objectio autem procedit de toto et parte abSolute Sumpti S non autem in comparatione ad Signum magnitudiniS. Sed contra istam responsionem instatur V Tum quia Aristoteles nullam mentionem de pati facit, Sed SSe tantum tria inquit, scilicet movens, quod m0Vetur, et
2' Tum quia abscissa parte a t0t0, velocitas attendetur peneS
122쪽
punctum medium partis et totiuS, 0n respectu puncti in Spatio, sed totius spatii. δ' Tum quia Aristoteles loquitur tam in motu circulari, quam in motu recto, in circulari autem, motu non consideratur respectu determinati signi in Spatio. Ad horum euidentiam considerandum St, quod cum tempus motus dupliciter dividatur secundwn, scilicet, partes magnitudinis super quam sit motus, Secundum quod totum mobile prius pertransit unam partem magnitudinis quam totam. Et Seeundum partes mobilis secundum quod aliquod signum magnitudinis, prius pertransit una pars mobili quam totum, et prius una pars quam ulla. In . physie , ut inquit S. I horna 8 ejusdem, comparatur tota p0tentia ad partem potentiae, Secundum quod tempus motus dividitur ad divisionem magnitudinis. Est enim Verum quod in quanto temp0re, totum mobile a tota potentia motum, pertransit aliquam magnitudinen in tanto pars mobilis a parte potentiae mota, eandem magnitudinem, pertransibit. Qualis enim est proportio totius potentia uad totum mobile, talis est proportio partis moventis ad partem mobilis. Nam, Si polentia c0nstituatur ex decem partibus, ut inquit Albertus, ex quibus habet ut in degem horis totum mobile moveat, in unaquaque hora, videlicet, unam partem mobilis aciendo signum aliquod pertransire certum St, quod una pars potentiae Xistens in una parte moVentis, saei et unam partem mobilis, in una hora, decimum Signum pertransire Et universaliter Verum est, hoc modo tempus dividendo, quod maj0 potontia in majori tempore movebit et minor in minori. Ad 'm ergo instantiam respondetur, quod PhiloSophia enumeravit ea tantum, quorum divisione ad suam rationem indigebat, Scilicet, OVens quod movetur, et tempus magnitudinis autem di-Visione non indigebat, cum motus acciperetur per comparationem ad determinatum ejus signum, ideo magnitudinem non enumeraVit. Ad δ' dicitur, quod licet parte abscissa a potentia, attendatUr Velocitas penes punctum medium partis et totius, respectu Spatii,
si tempus ad divisionem spatii dividatur si tamen dividatur tempus ad divisionem mobilis, velocitas attendetur respectu determinati signi in magnitudine. Ad 'm dicitur, quod etiam in motu circulari, par in minori
temp0re pertransit aliquod Signum magnitudinis, aut realiS aut imaginariae, quam totum. Nam in inferioribus sphaeris, aliqua parS OrbiS, Ut corpus planetae, pertransit aliquod signum Superioris orbis in minori tempore quam totus orbis; et supraema Sphaera pertranSit prius Secundum partem, et in minori tempore, aliqu0d Signum Superioris orbis imaginati, quam Secundum toti m. Recuriclo, oclivio ivnIQ utitum, responderi poteSt, qu0d S. Thomas hoc loco non accipit partem moventis in ordine ad partem mobilis, ut ristoteles accepit, sed comparando tantum ad
123쪽
DE DE Si ipLicilia E li Titiolus durationem. Quanto enim Virtus est major, tanto magi poteS Suum motum Suamque Operationem continuare Uuod intelligendum est de Virtute per Se non autem per accidens, OnVeniente rei quanto enim igni fuerit major Virtute, tanto magis calefactionem continuare potest, et sic de aliis Ideo tar illius virtutis, tanquam minor VirtuS, minorem poterit motum Continuare. Ex quo apparet instantiam illam contra . Thomae rationem, nullo mo lomilitare, cuni illam propositionem non SSumat quae impugnatur. Hoc uitan otijectio quam S. I homuS contra rationum Aristotelis induxit est ista Posset enim aliqui dicere, quod quamvis
corpus dividatur, aliqua tamen Virtu eSSe poteS in corpore, quae non dividitur diviso corpore, sicut anima rationalis. Et sic ratio non concludit, qua probatur nullam potentiam sinitam posse infinito tempore movere, procedit enim ex hac suppositione quod in parte corp0riS, par etiam p0tentiae Sit. Respondetur, quod non per totum rationi principalis proces-Sum, probatur Deum non Sse conjunctum corpori, ut anima rationalis humano corpori juncta est, hoc itim alterius rationis est; Sed, quod non est Virtus in corpore Sicut Virtus materialis quae
dividitur ad corporis divisionem. Sic enim constat quod omnis talis Virtus minor est in parte corporis quam in toto. Considerandon autem ad hujus majorem intelligentiam, quod sormarum quibus aliquid operatur, aliqua secundum se indivisibilis est, et in subjecto indivisibiliter recipitur, et hoc est quando tota est in toto tanquam in adaequato SusceptiVo, et Ota etiam est in qualibet parte sui adaequati susceptivi, sicut anima intellectiva in liumano corpore et talis non dividitur ad divisionem susceptivi nam i in qualibet parte est tota, non potest una ejuSpars in una parte susceptivi esse, et alia in alia parte. Aliqua vero, licet secundum se quidem indivisibilis sit, in subiecto tamen divisionem per accidens capit et extensionem, sicut albedo, Sicut calor, sicut frigus. Si enim ista ab omni subiecto Separata SSent, omni quantitativa divisione carerent, in subiecto autem non Sic Sunt quasi totum sit in toto et totum in qualibet parte, sed totum est in toto, et pars in parte. Unde et ad subiecti divisionem et ipsa dividuntur. Tales dicuntur virtutes materiales, et de numero talium virtutum materialium non esse Deum hac ratione
Teotio otii otio est: quia si corporis cujuslibet potentia sinita est, et per potentiam sinitam non potest aliquid infinito tem-90re perdurare, Sequitur corpus coeleSte corruptibile SSe. Ab hanc objectionem: ' S. I homas aliorum responsione inducit, et ea reprobat. ' Veram Solutionem ponit. t Respondent quidam, scilicet, leXander, ut inducit Commentator 8, physie eom. 41, de cuius opinione ibidem latius inquiritura . Thoma quod coeleste corpus, secundum Se quidem p 0test de-
124쪽
sicere, ab alio vero, quod in sinitae Si potentiae, suae durationis perpotuitatem acquirit. Cui responSion Platonis verba in himeo, quae etiam a Simplicio in . eoeli adducuntur, lavere identur. Sed eo utra eam arguitur reSp0n Sione Commentatoris, 12, metaph. com 41. Nam impossibile est apud Verroem, ut quod e Se potest non SSe, ab alio perpetuitatem nequirat, Sequeretur enim quod corruptibile mutaretur in incorruptibile. Ideo, secunda est ipsius Commentatori respon8io, inquientis, quod in coelo non est potentia ad 8Se Sed tamen ad ubi secundum Issiilosophum, . metaph. eael. 2. Ideo non est etiam in eo potentia ad non esse, unde ratio n0n 0ncludit quae supponit in coelo potentiam ad esse inveniri. Contra hunc responsionem arguit S. I homas, quia admisso quod in corpore coelesti non sit potentia passiva ad SSe est tamen in eo potentia quasi activa, quae St Virtus SSendi. Unde, . coeli, inquit Aristoteles, eaei P0- , quod coelum habet virtutem ut sit
Adsertendum, pro illa Commentatoris propositione quod eae epotest non esse, ab alio perpetuitatem aequirere non pote3t qu0d corruptibile et incorruptibile opposita sunt et genere distinguuntur, ut dicitur, 10 metaph. quoniam ab intrinseco et essentiali principio proveniunt. Et quia unum genus, in alterum tranSmutari non potest, ideo quod est per naturam c0rruptibile, SiVe potens non SSe, non potest incorruptibile essentialiter eri; sed quod aliquid secundum naturam corruptibile, perpetuum per aliquod superadditum fiat, hoc inconveniens non est. Ut inquit S. I homas , Sent diSt.
19, a P ad , et de malo, . , a. 5 ad 10, Semper enim remanet Secundum naturam corruptibile. Propositio ergo Commentatoris si intelligatur ad hunc enSum, quod impossibile est, ut quod ex e potest non SSe, ab alio perpetuitatem super essentialia principia sundatam acquirat, Vera St. Si autem quod etiam per aliquid superadditum SSentiae, perpetuitam acquirere non p0Ssit, sal Sa St. Aufertendum etiam in rutione contra Commentatorem, U0d S. I homas non admittit, tanquam illud Verum putet in coelo non eSse potentiam ad esse cum ipse teneat coelum e materia et larma comp0Situm SSe, ut patet . physic leel. 1. et ut sortassis inserius declarabitur; sed tanquam in responsione Commentatori Pro Vero SSumptum, cujus etiam Vei'itas Si concedatur, responsio dimi
Circa illud quod inquit S. I h0mas, quod in corpore coeleSti,
eSi potentia quasi uetiva, quae est irtus essendi notandum quod Virtus essendi, ad potentiam sormae pertinet, non ad potentiam, materiae, ut inquit S. I homas L coeli Det 6 sorma enim Seeundum sui conditionem, dat esse materiae et diversae sormae dant diverSa esse. Unde aliquae dant esse corruptibile, aliquae ero in-
125쪽
l L DE, Flupi icia in i l lucorruptibile, aliquae magis durativum, altiluae minus, loquendo
de esse variabili. IIujus autem aliam rationem quaerere non oportet, nisi ipsam Ormae naturam, licet et con titio materiae concurrat, quae tamen propter naturam et conditionem formae, talis sit neceSSe St, non nutem e contra Materia enim propter Ormum est, non autem Orma propter materiam. Quin ergo forma non est principium essectivum proprie, sed tamen ad activi principii causalitatem appropinquat, cum Videam VS omne gens per aliquam sormam operari: ideo inquit S. I homas virtutem essendi esse quasi actiVam potentiam, non autem Simpliciter activam. 2'. MD-vomiori in Suam ponit, . Thomas, et dicit duo. Primo, quod quia motu Secundum sui rationem quantitatem
liubet et extensionem ideo duratio ejus infinita, potentiam moventem infinitam requirit. Seeundo, quod licet corpus sinitum, in infinitum duret, non oportet tamen ut virtus essendi sit infinita in sinito corpore, quia esse extensionem quantitatis non habet, praecipue in re cujus eSSeest invariabile, sicut est coelum, et ideo non attingatur a tempore nisi per accidens. Non dissert enim quod per virtutem essendi ali quid duret per instans, aut infinito tempore. Ad hujus responsionis evidentiam, consideramium est, quod
quanto Virtus cauSae major est et persectior, tanto essectum sibi per Se correSpondentem, In Orem persectioremque lacit; et contru, quanto essectus per Se persectior est, tanto causam persectiorem ossicacioremque requirit; oportet enim causas essectibus proporti0- nata eSSe. - Cum ergo motus sit per Se essectus motivae Virtutis,
cui per se convenit Xtensio ac duratio successiva, atque idcirco quanto fuerit motus majoris durationis, tanto secundum hanc durationis rationem persectior Xistat ideo majorem virtutem in causa motiva motus qui fuerit majoris durationis exposcit, et si uerit duratione infinitus, infinitam virtutem requireret; alioquin persectioni essectUS, per Se causae persectio non responderet. Idcirco bene inquit S. Thomas durationem infinitam motus, potentiam moventem insi-nitam requirere. Loquitur autem de potentia moVente quae Stprima, non autem de potentia movente quae est proxima, et quasi instrumentum primae causae, ut 8 hySi' declarat. Sciendum etiam, quod cum tempus primo et per se Sit menSuram0tus, Sub temp0re cadit unumquodque, in quantum subest mutationi et variationi licet ergo nullum esse substantiale, Ut Sic, XSe Sub tempore cadat, Si tamen motui aut variationi conjungatur, tempore menSuretur necesse est; si autem invariabile Sit, nullo
modo Sub tempore cadit. Inde sequitur, quod rijor Virtu requi ritur ad hoc ut aliquid majori tempore in esse variabili duret etsi aliquid deberet in esse variabili infinito tempore durare, Op0rteret esse virtutem infinitam a qua haberet infinitam durationem Sicut et motus infinitus, infinitam virtutem in movente primo requirit.
126쪽
Ad hoc autem ut aliquid infinito tempore duret in esse invariabili, non requiritur infinita potentia cum illud eSSe non cadat sub tempore. Et ideo infinitas temporis nihil faciat ad magnitudinem potentiae.
Illud enim esse invariabile, a forma rei dependet abs0lute, e eo quod invariabiliter conjungitur potentiae, et non refert an per instans dumtaxat, Vel tempore in sinito duret, cum nullo modo men- Suretur tempore, Sed mensura permanente et indivisibili. Unde quando inquit Philosophus coelum habere virtutem ut sit semper, non est intelligendum quasi ipsa virtus essendi, directe et per se sit perpetuitatis causa, sed indirecte et coi Secutive, in quantum videlicet, dat esse invariabile, et e consequenti non cadens sub tempore et corruptione. X quo equitur, quod coelum Semper Sit, postquam eam virtutem essendi habuit. Unde habet Virtutem ut sit Semper negative, quia scilicet, nullum ibi tempus
Adsertendum quoque, cum inquit S. Thoma quod esse inuariabile non attinuitur en ore nisi per ae idens; quod aliter Onvenit esse substantiali variabili attingi a tempore per accidens nam et ipsum superius diximus sub tempore per acciden tantum cadere), et aliter esse invariabili. Nam per aestidens quod attribuitur esse variabili, accipitur ut opponitur ei quod est primo, et est idem quod est per aliud. Non convenit enim sibi mensurari tempore, nisi quia variationi subest variabilitas tamen sibi convenit per Se licet non primo Peraecidens autem, quod esse inVariabili convenit, accipitur ut opponitur ei quod est per se Attingi enim dicitur a tempore, quia motui qui per se primo tempore mensuratur, eSt conjunctum, licet motus nullum faciat in ipso esse variationem, sicut dicimus musicum calefieri per accidens, quia conjungitur ei quod calesit, licet alteratio musicum non ariet. Aia otiioin ergo, responsio S. homae eSt, quod per potentiam sinitam non potest aliquid durare tempore infinito, si illud, aut
primo, ut non primo, Sed tamen per Se tempore menSuretur CujuS-
modi est motus et esse variabile. Sed bene potest id quod habeteSSe inVariabile, sicut est coelum, per potentiam sinitum, infinito
tempore consecutiVe durare, eo quod omnino per accidens attingatur a tempore..is Din otii cito est. Quia non videtur inconvenien quod moVen qui mo Vendo non alteratur, quamvis sit virtutis sinitae, moveat infinito tempore. Nam cum motus, nihil OnSumat de potentia ejus, poterit deinceps movere Sicut priuS.
Ad lianc objectionem responde V S. Thomas ' Removet quoddam dubium. It rivoriae ergo, Primo, quod illa propositio potentia sinita non pote8 mouere tempore insinito intelligenda est de potentia sinita corporis sinit et quod talis non potest de se, tempore insinito OVere Cujus rati , est, quia cum corpus non moVelit niSimulum, si contingat ipsum non moveri, continget etiam non O-
127쪽
DE DEI Fi up Licia Uri 12l Vere, quali tuli autem S e Se omne corpus quod movetur potest non moveri, eo quod inter terminos motus, qui sunt Opp0Siti, m0veatur ideo ex se sibi non convenit ut perpetuo tempore OVetur, et sic non convenit sibi ex Se ut perpetuo tempore OVeat.
Quod auteni objicitur de coelo, dicitur quod corpus, quod poteSt
perpetuitutem, ab alio habere, Sed illud oportet esse ilicorporeum pro liter quod Oportet, primum OVen incorporeum esse et hoc modo sol potest perpetuo iii seriora OVere, non quidem X e Sed virtute incorporeae SubStantiae. Secundo, removet dubium quod fieri posset. Diceret enim aliquis, quod id quod e Se poteSt 0Veri, et non m0Veri, non poteStab alio acquirere motu perpetuitatem, sicut inquit Commentator: id quod potest esse et non esse, non po8Se ab alio perpetuitatem essendi aequirere. Respondet autem, quod non est eadem ratio de motu et de SSe, nam motus est quidam defluaeus a movente in id quod movetur, idest, aliquid instabile et successionem habens, ac in quodam fieri consistens Esse autem, est aliquid fixum et quietum in se, idest totum simul existens, et non consistens in steri. Ideo potest aliquod mobile, ab alio perpetuitatem motu acquirere, quam e Se non habet, Secundum causae moventis influxum quod autem de se est in potentia ad non esse, non potest Secundum iam naturae, ab alio essendi perpetuitatem acquirere. Utrum motus coeli naturaliter cessabit et qu0mod perpetuitas motus, insinitatem mouenti ar9u' s. Circa hanc responsionem ODION occurrit utilum PDioauio est Quia motus coeli, secundum doctrinam S.Ih0mae, non ceSSabit naturaliter, Sed tantum virtute divina et Secundum Aristotelem est naturaliter perpetuus. Ergo quantum St X
Se non potest non moveri quia Si ex e et e natura Sua posset non moveri, OSSet naturuliter quieScere, et Sic CeSSare a motu.
Ergo salsa est illa propositio S. Thomae quod corpuS omne quod
me oriclum est: Quia si corpus habens potentiam finitam potest ab aliquo acquirere Perpetuitatem in m0Veri, et ut moveat temp0re perpetuo ergo ad hoc ut aliquid moveat tempore infinito, non requiritur ut habeat potentiam inunitam, sed susticit ut habeat finitam virtutem aeternam; cuius oppositum assumit demonstratio Aristotelis. t Sic ex perpetuitate motus non demonstrabit primum motorem esse Virtuti infinitae. Ad evidentium primi dubii considerandum, quod motu coeli, ut inquit S. Thoma de pol. . , a. 5, non sic St Sibi naturalis quasi aliquam virtutem naturalem et inhaerentem OnSequatur, sed quia in ipso est aptitΗdo et principium paSSivum ad talem motum. Ide perpetuitas et permanentia motus coeli non est coim
128쪽
sideranda per comparationem ad aliquam ritus virtutem et formam naturalem, Sed per comparationem ad intelligentiam moventem,
quaecumque illa Sit. X quo equitur, quod quantum est ex ipso coelo, in quo S aptitudo ad acquisitionem motus ab alio, in ipso
est etiam aptitudo ad hoc ut non OVentur quia, si movens Xtrinsecum esset u OVendo, pSum coelum non OVebitur L universaliter, Omne quod OVetur, in quantum movetur, est in potentia ad moveri et non moveri in quantum Si OVens moveat ipSummoVetur, Si autem non OVeat, ipSum non OVetur. Cum enim
termini motus sint oppositi, et id quod movetur sit ad utrumque
terminum in potentia, dum est sub uno termino, poteS a OVente, ad alium terminum moveri, postmodum cessare a motu Si ceSSaVerit
Aa ον 'Mineolum ergo, negatur OnSequentia, quia cum dicitur quod non cessabit naturaliter, intelligitur quod in ipso coelo non Si aliqua naturalis Virtus, per quam ad quietem tendat; sicut est in graVibii gravitas, quae ad quietem in loco deorsum inclinat. Sed sicut ab extrinseca forma motum habet, ita ab illa quietem habebit, si aliquando quieScel.
a Dolantiori in negatur consequentia. Licet enim e Se, et e natura, quae St 3teria, OSSit non moveri, non tamen
Sequitur, ut quiescat naturaliter, modo quo hic loquimur de natim rati quiete quae, scilicet, ex inclinatione formae naturali procedit. Quod autem inquit Aristoteles, motuni coeli naturaliter esSeperpetuum, non hoc ideo dicit, quasi putet coeli motum a naturali ejus forma procedere; sed qu0niam existimavit intelligentium mo-
Ad evidentiam se undi dubii, notandum est ex doctrina . Thomae, is Sie. quod cum tempus motus dupliciter dividi possit,
Scilicet Secundum partes mobilis et secundum partes magnitudinis aut spatii dupleae insinitas motui potest convenire Scilicet, Secundum partes mobilis et Secundum partes magnitudini super quam sit Otus. Primum esset, quando mobile secundum partes infinitaSHuSilem quantitatis, non autem ejusdem pr0portionis, aliquod determinatum magnitudinis spatium pertranSiret, quod Sane, SSenon posset nisi mobile esset corpus infinitum Merendum SSet, Si unum corpus finitum insinitas partes ejusdem quantitatis pertransiret, Vel idem spatium sinitum, infinities per replicationem. PrimuinfinitaS, motui per Se convenit, utpote ex proprio subjecto. Secunda Vero, per aliud, utpote e extrinseco Sicut autem est infinitas per Se On Veniens motui, et infinitas quae sibi per aliud convenit, ita duple est mo Dens quoddam Scilicet, quod per Se prim m0Vet, et ab alio non habet ut moveat, qualis est primu motor quod'dam Vero, quod non per se primo movet, sed ab alio habet ut m0Veat, Scilicet, Secundario moventia. Et Sic dupli em SSe cauδum
129쪽
DE O , Stupi iciT TE 2 o infinitatis motus potest: scilicet, primaria, quae per Se primo et non per aliud, motum infinitum cata Sat; et secundaria, quae motus in siniti non per se primo, Sed e eo quod ab ali moVetur,
Quia Vero, causae per e, debet esse tu per e correspondere; ut e P. hyste ab Aristotele docemur, quia non determinatur virtus causae ex ordine ad essectum per accidens, sed in ordineud essectum per se ideo illa causa quae St primo et per e, non in Virtute alterius, infinitum motum causans, debet esse tantae virtutis, ut possit motum per Se infinitum causare, quod est dictum, ut possit insinitum corpus movere Si daretur. Et quia hoc virtutem requirit infinitam, ideo primam causam infinitatis motus, quae primo et per seipsam cauSat, Virtutem habere infinitam oportet.
Non autem causam Secundariam, Uae non e Se primo, Sed ab
alio, perpetuitatem movendi habet. Motus ergo perpetuita S, quae est infinitas ejus per accidens, non arguit infinitam Virtutem Secundari agentis quia insinitas: per accidens tantum potest SSevirtuti corruptibili sinitae, ex eo quod ab ullo mota OVet, Onvenire; sicut dictum est quod sol ab alio habet, ut perpetuo haec
Quod autem illud sit secundum mentem Aristotelis, e propositionibus ab eo sumptis apparet. Ad probandum enim sinitum potentiam, non posse sinitum infinito tempore movere, assumit quod majus in majori tempore movet et minus in minori quod habet veritatem dumtaxat, ubi tempus motus ad divisionem mobilis dividitur, ut superius StendimUS. Ex qua propositione conclaiditur quod potentia sinita, non potest movere infinito tempore, scilicet ex parte mobilis tempus infinitum accipiendo, si debet praemissis conclusio concordare et e conSequenti, quod requiritur potentia infinita ad talem motum insinitum. Et sic, cum ad primam ad causam infinitatis per acciden S, Otus requiratur ut possit movere mobile infinitum, ut oStendimus Sequitur Oportere primam causam perpetuitati motuS, infinitae virtuti QSSe. AH MDium ergo, negatur consequentia de eo quod m0Vet tanquam prima et per se causa infinitatis motus, sed bene equitur quod Secundariam causam non oportet infinitam esse, quia irtutem perpetuandi motum, ab alio habet et non e se, quod conce
In aliqua intelligentia sinitae virtutis possit esse auδα perpetuitati motus Sed eontra istam determinationem, occurrit Hotitum. POSit perimpossibile, quod nulla esset causa virtutis infinitae, Sed esset aliqua intelligentia aeterna sinitae virtutis, illa posset motuum perpetuum continuare. Quia ut inquit S. Thomas, S physie ad 00
130쪽
quod liquid sit causa m0tus infiniti, per rei terationem, non requiritur ut habeat virtutem infinitam, sed sumet si habeat virtutem immobilem finitam Ergo motu aeternu non arguit de neceS-sitate potentiam infinitam in aliqua cauSa.uQ-Doocleiox primo Quod illo casu posito, licet impossibilis sit, illa intelligentia causaret quidem motu perpetuitatem, ex eo quod virtus Sua motiva perpetua esset et immobilis, non tamen causaret illam tanquam per se prima causa tali perpetuitatis, quia non e ratione propriae virtutis, sed ex conditione sibi adjuncta, Scilicet, e perpetuitate et immobilitate Suae Virtutis: et tunc poneretur essectu abSque Sua prima et per Se cauSa, quod Si impossibile. Non est autem mirum si ad uno impossibili posito, aliud Sequatur impossibile. - Si autem arguatur illa SSet prima causa quia non haberet aliam priorem ergo esset primo et per Se cauSaperpetuitatis. Negatur consequentia stat enim quod aliquid sit primum in aliquo ordine, e aliqua SuppoSitione acta, et tamen non Sit primo et per se causa alicujus essetus: Sicut Adam est primus
homo, et tamen non Si primus et per Se causa hominis in quantum homo St.
Responderi secundo potest quod posito illo casu, talis inteIligentia non causaret motum perpetuum, cum illud non habet causare, nisi ut ab intelligentia infinitae virtutis movetur. Quod autem inquit S. Thomas quoniam ad aeternitatem motus per rei te rationem, sussicit ut habeat virtutem immobilem sinitam intelligitur supposito primo motore infinito, ideo illo remoto, aut nullo modo moVeret, aut certo et determinato tempore. - Si autem instetur quod illa Substantia semper maneret eadem, idem autem manens idem natum est Semper sacere idem Dieitur eodem modo, quod loquendo de
cauSa quae e Sua natura movet ut mota, idem manens idem, natum Si Semper sacere idem, manente primae causae influentia, non autem illa remota.
uiris otiio fio est. Sicut ex infinita potentia, si sit in magnitudine, Sequitur quod moveat in non tempore, ita etiam si sit eXtra magnitudinem. Ergo ex hoc quod est impossibile, 0tentiam in non tempore m0Vere non sequitur tantum quod infinita potentia non sit in magnitudine, sed quod nulla potentia est infinita absolute. M MDoriae tripliciter ad hanc objectionem S. I homas. Primo, Secundum Commentatorem . hySiα, 0m. 79, U0d potentia quae est extra magnitudinem, non est sinita aut infinita, ni Si aequivoce, ideo ex ejus infinitate non sequitur removeri sint tam proportionem in aliis, in temporibus scilicet, et motibus illa Butem quae est in magnitudine, est sinita aut infinita secundum eandem rationem qua tempus et motus, quia eodem modo invenitur sinitum et infinitum in magnitudine, motu et tempore ut dicitur 3. hy8ie et G. Ideo infinitum in uno eorum aufert proporti0nem finitum in alii S.