장음표시 사용
91쪽
per se iasibilem et iise iasibilem, cogitito quod non sit insensibilis, illud ad sensibilem naturam est restrictum et Sic SuccesSive Quare bene inquit S. 0etor quod una disterentia euatiua per aliam contrahitur quia scilicet, quanto plura negantur a re tanto remanet rus magis limitata.
c. cor fori ori IuMiori in et rationem argui potest:
PDimo ex dictis Scoti, P. elaph. Negati n0n 0test nisi per assii mationem cognosci, quoniam ut dicitur . Metapli. leael. Qiautior est dictio quam oppositu negatio. Ergo Si quid e8 cognoscere
non possumus, neque etiam quid n0u St 0terimu cognoscere. H curia ex Philosopho, P. Perhierniquius. Bonum non est Dialum, quia haec ossirmativa est vera bonum est bonum. Ergo si cognoscimus quid non Si Deus, cognoscimus prius quid est. Non ergo via remotionis est procedendum. Consti niutur quia . Thomas de pol. . , a. 5, ait: quod
quia omnis negativa per aflirmativam probatur nisi intellectus humanus aliquid de Deo amrmative cognosceret, nihil de Deo pos-Semu negare.
Pro horum solutione, considerandum, quod licet non omnis negatio absolute loquendo Supra realem amrmationem sit undata; quoniam, ut dicitur in Pi'aedicamentis, n0n sedere dicitur de eo quod est et de eo quod non est negatio tamen quae de aliquo ente reali dicitur, semper Super aliquid in re eXistens undatur, quodn0n compatitur secum id quod negatur, ut inquit S. Thomas L 2 q. 72, H. 6. et de potentia ubi supra, similiter , sent dist. 35 a. 1 ad 2. Ideo enim homo non est Sinus, quia talis est ejus natura, ut asini naturam non compatiatur; et ethiopes non est albus quia nigredinem liabet, quae albedinem secum non admittit. Cum ergo negatio de Deo dicta, sit de aliquo existente, oportet illam Super aliquid in Deo existens undari. Verum, licet ita Sit, non est tamen neceSSe ut cogn0Scens negationem de Deo, determinate distincteque cognoscat in ipso amrmationem supra quam undatur: p0test enim aliqua de ipso negatio cognosci, et tamen assii matio, quae est illius undamentum, ignorari: Nam potest aliqui cogn0Scere, Deum non SSe Sinum, et tamen non c0gnoscet in ipso naturam illam distincte, quae asini naturam non compatitur. Sicut et aliquis poteSt cognoscere pannum non SSe album, qui tamen non cognoscet distincte quis sit ille color panni, qui Secum albedinem non compatitur. Licet enim noster intellectus omnes affirmatione cognoS eret, Super quaS, negati0nes de Deo dictae, habent undamentum, adhuc tamen quod quid est ejus non cognosceretur, cum Ssentia divina,
sit persectionis infinitae quae per illas persectiones cognitas, Sufficienter explicari nequeat. Dat quoque quod per illas, Dei quid est
cognosceretur, adhuc tamen utile esse Via remotionis uti, quia ad ea essentialiter comprehendenda, quae excellentissima Sunt, et quae OlI-
92쪽
iiis per essectius ita adaequatos, cognOSC a nobis pOSSunt ascendere non possumus tanta facilitate et securitate, quanta si ab ipsis prius essectuum impersectionem rem OVeamus cum ab eorum persectione, essectus longe desiciant, sicque in aliqualem eorum cognitionen
A. Di Imrim itaque dicitur, quod antecedens est salsum de assi malione supra quam undatur negatio. Ad probationem dicitur
quod utique assii mali secundum Se inquantum amrmatio, St Otior quam negatio non tamen quoad OS. A. FCQooclom negatur conSequentia dato enim quod negatio in mi mulione undetur, non tamen oportet ut prius, uni Vel Saliter loquendo, assili mali cognoscatur Sed e contrario, nonnunquam ex
negatione cognoscitur assii matio, ut dictum S ad primum. Ad confirmationem dicitur, quod non est mens S. Thomae Oportele OS priis cognOScere stirmationem, Supra quam negatio dicta de Deo sundatur, quam ipsam negationem Sed qu0d, quia negati per mi malivam, probatur secundum se oportet ut illudenS, de quo negatio formatur tanquam de aliquo ente, cognOScatur quantum ad aliquod praediculum assii mativum alioquin nesciremu Stalem negationem de ente diei. Et sic, si debemus aliquid de Duo neg3re, Inquam de ente, necesse est ut aliquid de ipso allirmative cognoscamus. Cum hoc lamen stat quod non oportet ut cognOScen, aliquid de Deo negative, cognosc0 priu affirmationem Supra quam, dictu negati sun datur susticit enim ut aliquid assii malive de ipso cognOSculus' ad hoc ut sciamus in ipso esse aliquod undamentum negationis. Non enim hoc cognoSceretur, nisi cognoscere mucit SumeSSe liquod ens in natura, et per consequens, nisi aliquod pr3edicatum assii malivum de ipso cognosceremus. Ubi enim rei SSentia, ut in Se est, comprehendi non potest, sicut de divina substantia inserius Stendetur, potest negatio, quoad nos, notior esse, et assit mali per negationem cognOSCi.
POST0ΓΛM S. Thomas determinavit modum perveniendi in divinam cognitionem, nunc Secundum modum traditum, ad declarationem divinorum accedit. Circa hoc autem, tria lacit Pristio, enim remo 'et a Deo imperfectionem rei temporalis. Seeundo, impersectionem potentia
DuSSi e. eq. Tertio, impersectionem compositionis se. 18). Quantum ad primum ponit hanc
93쪽
'Potinfisi PDimo: qiiod iiicipit aut desiliit esse, per notum aut tutatione ut hoc patitur Deus innino minutabile est. Eigo non
incipit aut desinit esSe. Adverte hic, quod notus aut mutatio dupliciter accipi potest.
Uno inodo pro transitu ilia est interjSSe et non SSe, liquo subiecto Supposito, quae dicitur mutatio physica. Alio nodo pro omni successione inter esse et non SS , Si V Supponat Subiectum, Sive non Supponat quomodo etiam id quod de OVO crantur aut totaliter
anni hi latur, dici potest mutari: quia luid accipit esse post non
esSe hoc Vero, non QSSe OS QSSe Accipienda Si ergo, in majore propositione, mutatio Seettudo modo. Nam et Secundum hanc Deusonuit no immutabilis est tam accidentaliter quam substantialiter; non autem pri ino modo. Universum enim incepit esse, et tamention incepit per motum aut mutationem proprie dictam, sed per
PDoti. Q uia. o. Deus habet esse totum simul, nec habete SS POS non SSe, nec non SSe OS QSSe. Ergo S aeternuS. Probatur consequentia quia in istis, ratio aeternitatis consistit. Antecedens Vero probatur Deus non menSuratur tempore, eo quod illa sola, tempore mensurentur quae moventur, Cum enhytι Sit mιmerus molu8. Igitur non est in ipso prius et poSterius accipere. Ergo, neque eSSe Si non SSe neque non SSe OS QSSe neque in Suo esse Si Successio. Probatur consequentia quia haec sine
tempore intelligi non poSSunt Sse. Quaenam sit ratio temporis et aeternitatis sudVertendum primo, quod omne prius et p0Sterius, Sive Omnis successio in duratione, ad rationem tempori pertinet, cum Omnis alia duratio, successione careat. Opterea, convertibilia Sunt men- Surari tempore et habere prius et posterius duratione. Ideo bene S. Thomas concludit non mensuratur tempore, igitur non est in ipso prius et Sterius duratione. Cou8idfrandum feeundo, quod hoc loco tangit S. Thoma aeterni latis rationem a Boetiora de consolatione positam, ubi ait quod Geternitas est interminabilis ita tota simul et perfecta p083e88io: Prosa. 2 ire prine. Hunc autem explicando S. ThomaS, p. 1, q. 10, a. 1, dicit u0. Primum est, quod cum in quolibet motu sit Successio et prius et poSterius, in eo autein quod caret notu et Semper eodem modo Se habet, non sit accipere prius et 0Sterius; sicut ratio tempo=us consistit in numeratione priori et p08terioris in motu, ita in app='ehensione uniformitatis ejus quod omnino esteaetra motum, ratio aeternitatis consistit. Et hoc significatur cum dieitur quod aeternitas est tota simul. - ulterum St, quod ea
dicuntur tempore mensurari quae principium et sinem habent in tempore, ut habetur 4 Physic. leael. 13). Quod autem est omnino
94쪽
i inmutabile, si tu nec SucceSSionem, ita nec principium aut sinem
habere potest. Et hoc significatur cum dicitur esse interminabile id
Sed in hac declaratione, caeteri omisSis, utituo est quomodo intelligendum sit rationem aeternitati in apprehensione uniformitatis rei omnino immutabilis consistere, liqui enim interpretantur quod per apprehensi0nem, intelligit S. I homas oneeptionem obieeli Dum, et qu0d consistere in apprehenSi0ne uniformitatis, de ui est, quod in ratione uniformitati consi Stere. Sed quia non videtur, S. Thomas, supersitae app0SutSSe quod consistat in apprehensione, cum si habuisset illum sensum quem isti dicunt, potuisset brevius et clarius dicere qu0d ratio aeternitatis consistit in ratione uniformitatis. Ideo, Salvo semper meliori judici0, videtur mihi quod duobus aliis modi possit Xponi. Pro primo Supponitur, quod ratio quam format intellectus de rem liqua Si conceptus, quo mediante, rem intelligit et apprehendit. Dicitur ergo ratio aeternitatis consistere in apprehensione uni immitatis rei omnino immobilis. Quia videlicet tunc intellectus format Conceptiam et rationem aeternitatis, quando rei omnino immobilis uniformitatem apprehendit. - Et e hou sequitur, qu0d prima expositio intendere videtur, scilicet, quod rati ueternitatis est esse uniformitatem rei omnino immutabilis. Pro Se undo modo advertendum, quod quia . Thomas ultrationem aeternitatis ex ratione temporis noti sicare, et Sicut dicit rationem temporis in numeratione consistere ita dicit rationem aeternitatis consistere in apprehensione. Ideo, rationem aeternitatis conSi Stere in apprehensione, proportionaliter Xponendum est adm0dum qu dicitur rationem temporis in numeratione con Sistere. Ubi sciendum est quod cum tempu8 sit, aliquo modo eo uti-ntrum, et aliquo modo, discretum; quia Videlicet, est numerus rerum conti imarum, scilicet, prioris et posterioris in motu dupliciter possumus loqui de tempore Seilicet, quantum ad Hil continuitatem, et quantum ad ejus dis retionem et Separationem partium. Primum, convenit sibi realiter secundum esse quod habet extra intellectum est enim vere continuus, sicut et m0 tu quem menSurat et in quo est. eeundum autem, sibi convenit secundum qu0d apprehenditur ab anima separante et distinguente ipsum in parteS, puta in dies, menses, annos et hujusmodi. Et similiter, separante primum motum in partes, partibus tempori correspondenteS. Sta enim Separatio non est in re, cum tam parte temporiS, quam parte motus, extra intellectum, sint continuae, Sed tamen est in apprehensione intellectus. Et est simile ac si diceremus, quod denarius immerii quo intrinsece decem ulnae panni numerantur, Xtra intellectum est quantitas continua, quia nihil aliud est quam ipsa quantita panni quae continua est, in intellectu autem St, qud nil m
95쪽
I E DE AETER Xia 1T 8 3 ad ipsam separationem iii decem uiti tale e quibu tali numerus denarius integratur. Dicitur et V, ratio tempori eousistere in numeratione prioris et poSteriori in motu quia complementum ejus quod est sui male in tempore, scilicet, ipsa diScreti et Separatio partium temporis, quae includitur in ratione numeri, e0nVenit tempori ter opuSanimae numerantiS. Unde remoto liere unimae, est quidem in suilla entitas quae est tempuS, Sed n0n liabet complete rationem temporis, quia non habet actualem di ViSionem et separati anem. Et consequenter, non St actualiter numerus. Ista Videtur esse intentio Comment 4 phy8ie. 0. 13, ubi ait, quod tempus, in uetunon erit nisi anima Sit in potentia Ver erit, licet anima non sit. Videtur etiam esse Opinio S. Th0mae , ent diuet. 19, nam ibidem, V 2, a. 1, et . . . , ait qu0d 0rmale in tempore eompletur in numeratione animae numerantiS, et comparat tempus, univerSalli, ut universale dicit naturam Sub intentione universalitatis. Idem etiam ponit 4 Physicorum, exponendo illum textum Aristotelis ubi ait quod tempus non Xiδterit anima, Si ullumque. Proportionaliter ergo, in aeternitate tu ConSiderare possumus scilicet, ipsam unitaten divini esse, omnino immutabilem et men- Surationem ejus, secundum quod ipSum diVinum Sse mensurat. Primum, convenit sibi secundum quod est in re. Est enim divinum esse realiter unum Xtra in tessectum Secundum Vero, convenit sibi per operationem animae distinguenti unitatem divini esse ab ipso eSSe, et apprehendentis ipSum ut mensuram quandam et durationem. Quia ergo ratio aeternitati dicit unitatem mensurantem esse omnino immutabile; et mensurare non conVenit sibi nisi per opus animae distinguentis ipsam ab SSe, et apprehendentis eam Subratione mensurae, ideo ratio aeternitatis non completur nisi per opus animae. Unde non con Siderante anima est quidem in re, illa entitas, quae est aeternita S, Sed non habet complete rationem aeternitatis, quia non est menSura Secundum esse quod habeteXtra animam, Sed tantum Secundum quod est in animae apprehen Sione. Dicitur ergo ratio aeternitati consistere completive in apprehensione uniforinitatis ejus quod Si omnino immutabile quia complementum rationis ejus, Scilicet SSe mensuram, Si tantum Secundum animae apprehensionem. Sicut et ratio temporis completive dicitur consistere in numeratione prioris et posterioris in motu quia ipsa discretio et distinctio partium quae complet temporis rationem, est tantum Secundum apprehenSionem animae numeranti et Separantis tam templa quam motum in partes. Istud Videtur esse de inente . h0mae . p. q. 10, a. P, ad , ubi ait quod non dicitur Deus aeternu quaSi Sit aliquo modo mensuratus, sed accipitur ibi ratio mei Surae Secundum nostram apprehensionem tantum.
96쪽
Id Dei tetuli Mn ulterius, quoniam Videtur . Thomas innuere, inesse rei quae tempore mensuratur, SucceSSionem inveniri, uiu concludit nullam successionem in esse divino inveniri quia tempore non menSuratur. Quod Si loquamur de essu substantiali rei
temporalis, illud dupliciter intelligi potest. Uno modo, quod illud
non sit totum simul, Sed per partem p 0S partem acquiratur, et sic non est veruin quod Successionem in Se labeat, nec sic intelligit S. I liomas. Illo modo, quod licet totum si inhil sit, et indivisibile tamen transmutationi subiiciatur, dum sit aliqua mutatio ad ipsius aut conservationem, aut desitionem; et ratione hujus, per accidens, successionem et divisibilitatem habeat, eo qu0d illa
transmutatio non sit tota simul. Et sic est eruin, ipsu in habere successionem, et hunc Sensum S. Thomas intendit ut, ex , Sent dist. 9 q. 2, 1 ad 4, et 1, μ' . 31, a P, et de pol. . , a Lud 2 et art. 4, ad 1. et e tractatu de tempore, accipi potest. 'Poti Teutio. Deus non semper fuit ergo est eductus de non esse ad osSe ab alio. Ergo Deus non Si prima causa. Hoc est salsum, ergo et primum. OnSequentia pri na, probatur. Quia seipso nihil educitur de non SSe ad esse, cum quod non est non possit agere se unda quoque patet quia id a quo aliquid in esso producitur, oportet SSe priu illo, Saltem priori tale naturae. Tune ultra non incepit esse sed Semper fuit. Ergo nec desinet Patet coii- sequentia quia quod Semper sui habet virtutem Semper essendi.
Circa istam consequentiam: non in epit 8Se eryo nec 38e desinet Dotilinii P quia Supposita aeternitate mundi, quae apud S. I homum est possibilis, intelligentiae non inceperunt esse et tamen, ab X trin Seco, Secundum TheologOS, OSSent non SSe per anni hi lationem. Ergo, etc. - Nec probatio adducta, Valere Videtur. Dici enim potest, quod licet quod semper sui habeat Virtutem Semper essendi poteSt tumen per annihil alionem, illa ii tu noli SSe Respondetur, quod aliquid non incipere esse e dupliei causa potest contingere. Uno modo, quia ibi con Venit essentialiter esse ab aeterno, et non produci ab aliquo alio modo, quia ab aeterno producitur ab aliquo extrin Seco agente. X eo quod est non incipere SSe print Diodo, Sequitur non deSinere SSe neque ab intrin-Sec neque ab Xtrinseco quia tale est ipsun ess et habet virtutem, SSentialiter, ut Sit Semper et ad hunc sensum facit S. I homas illa in consequentiam si eo ero, quod est non incipere
Neque etiam oportet ut omne tale quod non incepit, habeat
Virtutem ut semper sit. Potuisset ni in humo aut asinus ab aeterno produci, et tamen non haberet Virtutem ut Semper SSel.
'voti. Movio. Oportet poneres in rebus aliquid. qu0d Sit
97쪽
DE DE AETER UT Ti liieceSSe SSe. Ut ergo, ill id iubet causam suae neceSSitatis, et illud aliain causalia, et sic in infinitia in Aut pollet pollere quod Sit primum necesse esse. Sed non putest ioni lii ocessus in insinitum ergo oportet esse aliquid per se nec SSarium, et hunc dicimus Deum. Ergo Deus est aeternuS, quia Omne per Se ne eS- Sarium 8 ueleminui. - Anteceden probatur. Omne possibile esse habet causam, quia cum aequaliter se iubeat nil esse et non Sse; quod determinetur ad esse non poteSt Sse, niSi e uti tua CauSI. Sed non est processus in infimitum in causis. Ergo, oportet devenire
ad aliquid quod non sit possibile esse ergo oportet esse aliquid
Id fidentium hujus propositionis: omne per Se Neee8Sarium est aeternum considerandum, quod aliquid potest dici per se necessarium dupliciter, sicut et aliquid potest dici per aliud necessarium aut quia iubet aliquam causam extrinsecum Suae neceSSitati productivam aut quia ab alia forma necessitatem habet. Per oppositum, dicitur aliquid necessarium per se, aut quia a nulla extrin- Seca causa neceSSitatem habet aut quia ex propria forma et non per aliam formam est necessarium. Quod ergo hic dicitur, intelligendum S de per Se necessario primo modo, ut e rationi proceSSu palet, non autem secundi modo. Illud enim per Se neceS- Sarium non ubet causam sui esse. Quin cuni necessitas Ssendi
sit conditio concomitans esse, si haberet esse ab alio, et necesSitatem quoque haberet ab alio et sic non esset per Se neceSSarium Ut nunc de per Se necessatio loquimur. Omne autem quod non habet cauSam Sili QSSe est ipsum esse Subsistens quia si esse ab ejus eSsentia distingueretur, non conveniret illi e Se cum nulla res Sit causa ui esse essective, et sic oporteret ut ab alio, esse acciperet. X hoc autem sequitur quod sit aetei'num, eo quod is SumeSSe UbSi StenS, omnem essendi persectionem claudiit et delicere
Uterius est sciendum pro illa propositione possibile aequaliter se habet ad 38 et non esse quod possibile, hic accipitur impi citer et absolute. Cum enim essentia rei possibilis, ab actuali existentia realiter distinguatur, et solitarie consideratu, e Se SSenon habeat absolute loquendo non magis inclinatur ad SSe, quam ad non Sse, sicut non magis inclinatur ad hoc quod agens illud producat quam quod non producat, sed hoc ex agenti dispositione proveniat. Quod si de possibili loqueremur, ut jam materia
dispositu est per agens, ad formae introductionem tunc Iton nequaliter se haberet possibile ad esse et non esse, Sed magi ad SSe inclinaretur quam ad non SSO. Sed occurrit otiio M. Nam, secundum doctrinam S. Thomae, natura rei possibilis e se habet non esse, quia si sibi relinqua tui eS non ens esse vero habet ab alio. Ergo non aequaliter se habet possibile ad esse et non esse. Magis enitia inclinatur unumquodque,
98쪽
ad id riod convenit ibi e se, quani ad id quod convenit sibi
Respondetur, quod naturam rei possibilis ex se habere non esse, duplieiter p0test intelligi. Uuo modo assii mutise, idest quia sibi e natura sua determinat non SSe, Sicut igniS, X Sui natura, determinat sibi caliditatem alio m0do negatiυρ, quia, Videlicet, X natura sua sibi n0n determinat esse, sicut dicimus universale esse ubique, quia non determinat sibi aliquem locum. Si accipiatur primo modo, Sic Verum est quod unumquodque magis inclinatur in id
quod convenit sibi ex se, quam in id quod convenit sibi ex alio
tantum sed tunc salsum est quod natura rei possibilis ex se habeat non esse Secundum mentem . Thomae. Si vero accipiatur Secundo modo, Sic Verum est naturam rei possibilis ex se habere non esse, et Sic intelligit S. Thomas. Sed tunc negatur consequentia, et ad eius probationem negatur assumptum. Quia ergo re pOSSibi Ilis, in quantum hujusmodi, ex se non habet esse, nec tamen sibi repugnat accipere SSe ideo aequaliter Se habet ad esse et non esse idest, ita potest habere non esse Sicut SSe, et Contra. Hanc rationem, Aureolus, apud philosophos inemeacem putat, arbitratus, eo non coneeSSuro esse aliquod necessarium, quod causam habeat productivam. Sed de hoc in serius specialis inquisitio erit. PDoti uolaifo Ratione Aristotelis arguitur, S physie TempuS S aeternum. Ergo motus aeternus. Ergo mo Ven aeternum
Sed prima Substantia movens est Deus ergo, etc. Quod si negatur OntecedenS, etiam X ejus opposito sequitur intentum. Si namquenlotu et tempus incepit, ergo ab aliquo movente incepit. Sed non est processus in infinitum. Ergo devenitur ad aliquid quod non incepit et per Consequen ne ternUm. Favet postremo huic veritati, scripturae sacrae auctoritas dicitur enim in X. Tu auten Donhine in aeternun pernὶanes. Cf. M. Item Pu auten ident ipse es, et anni tui non est ient Cl. 28 . Ad evidentiam eorum quae hic dicuntur considerandum St, quod licet duratio videatur distentionem quandam et Successionem priuSque et p0sterius habere, atque etiam realiter menSurare reS, quae Sub duratione cadunt, eo quod haec in duratione, magis nota nobiS, Scilicet, in tempore reperiantur tamen inveniuntur aliquae duratione quae extensionem succeAsionemque non habent Sed in indivisibili consistunt, sicut aeternitas et aevum, quae madmodum et ea quae sub ipsis durant, indivisibilia sunt Aeternitas etenim non realiter divinum esse mensurat quasi videlicet, sit aliquid a Deo realiter distinctum ipso notius et manifestius sed est mei Sura, tantum, Secundum modum n0strum intelligendi ut superius est
99쪽
QUOD IN DEO NON SIT POTENTIA PASSIVA.
PosT0ΓΛu removit S. I homas, a Deo imperfectionem rei temporalis, nunc potentiae paSSi Vae rem OVet imperfectionem. Circa liue autem duo facit. Primo enim remoVet potentiam paSSi Vam. Secundo, unum coroliarium deducit. Cap. eq.)Quantum ad tumium ponitur haec
Ad cujus intelligentiam sciendum, quod licet Deus nullam Olentiam passivam habeat, nulliusque a se extranei Sit recepti VUS, hic tamen non quaeritur nisi de potentia ad esse substantiale, quae ab actu Separabilis est secundum se Constat enim S. Thomas hic loqui de ea potentia passiva quae per Sempiternitatem remoVel Ur, cum e0m rem OVeri a Deo e ejus sempiternitate deducat, haec autem est potentia ab actu separabilis. Nam illa quae est inseparabilis ab actu Secundum se, utpote cuju capacita per Un Umactum est completa, empiternitati non repugnat ut patet in corporibus coelestibus. Quod si diceretur omnem potentiam a SSiVam repugnare Sempiternitali cum sempiternum proprie ab omni mutatione oporteat esse alienum tam intrinsece quam X trinsece; ubi autem Si quaecumque potentia passiva illud transmutabile sit saltem ab extrinseco IIo ad mentem . Thomae esse non poteSt, cum conStet ipSum in praecedenti capite probasse Deum aeternum esse ad hunc solum sensum, quod non habet principium et sinem durationis, quomodo et tempus et motus et corpori coelestia aeterna SSe a philoSophi est positum, non autem ut omnis absoluto Xcluditur tran Smutatio. Sensus ergo conclusionis est quod in Deo nulla est potentia ad esse substantiale, ab actu quem habet separu bilis et est idem ac si diceretur Deum non 8Se compositum e materinet 0rma, eo modo quo corruptibilia, quae sempiterna non Sunt, habent c0mpositionem; et ad hunc est Sum probatur. Veruntamen, licet hunc sensum principuli ter intendat, tam eliuliquas etiam rationes interserit, quibus probatur, non Solum qU0d
in potentia non sit, sed etiam quod in ipso nihil sit quod potentiae rationem habeat. Quoniam si illud est, aperte constat ipsum inpotentia Sse non OsSe. Ergo PDimn otio haec est Deu Seeundum e non pote8t non 36e. Ergo hi eo non est potentia ad esse Antecedens patet, quia Sime-
100쪽
turniis. Probatur On Sequentiu quia in cujus substantia admiscetur potentia, secundunt id quod habet de potentia, potest non esse; quia quod tuS QSSe poteS Hon esse. Iuvertendtim pro hujus rationis intelligentia quod assumptum ad consequentiae probationem non intelligiti ir de posse non esse per potentium X trinSecam, quasi Vis ad hunc Sensum Vera sit; quia non accipitur SSe in potentia, Secundum potentiam extrin- Secam, Sed necipitur posse non esse ab intrinseco quia videlicet liabet in se unde aliquando deficiat, ut in rebus corruptibilibus occidit Patet autem hoc ex probatione antecedentis. Probatur enim Deum non posse non esse quia est sempiternus. Sempiterno autem Sicut coelo, Convenit non posse non esse ab intrinseco, licet ab extrinseco possit non esse, unde et dixit Deum non posse non esse Secundum Se hoc est per aliquod priueipium intrinsecum. Patet etiam ex assumpto ad prohationem con Sequentiae. Et est propositio vera si ad sensum conclusionis accipiatur, in otio autem sensu esset salsa. Num in substantia alicujus potentiam
admisceri potest dupliciter intelligi. Uno modo, quia habet in se
plure parteS, quarum una ad aliam comparatur Sicut potentia ad aetum, et Sicut Susceptivum ad formam licet ab actu separari non possit quantum est e Se Ilio modo, quia i Se habet partem potentialem, ab actu separabilem secundum Se eo quod alterius actus Sit susceptiva. Cui primo m0do admiscetur potentia, non Si necesse ut possit ab intrinseco non esse, ut in corporibus coelesti-bUS, Seeundum ponente ea ex materia et sorma comp0sita, ut ollerte constat est enim in ipsis potentia et tamen sunt ingorruptibilia Sed cui admiscetur potentia sed indo modo Ili quo SenSUintelligitur conclusio, potest aliquando non esse. Nam si illa potentia p0lest ab actu separari, habens talem p0tentiam potest n0nesse sicut quia materia ortis potest aliam urinam recipere, et Sic carere sorma quam iubet, potest non SSe SorteS.
Addit autem S. I h0mus seeundum id quod ubθt de polentia
potest non esse. Tum quia, si aliquid constet ex potentia et actu, posse non esse non convenit sibi ratione actus quem habet, Sed Secundum rationem potentiae, quae est alterius sormae receptiva. Tum
quia, Si habeat potentium ad esse substantiale, potest non esSe Substantialiter; si autem habeat potentiam ad aliquid esse accidentaliter, potest non esse accidentaliter, puta album, aut nigrum et Similia, et universaliter loquΡndo, potest non esse illud ad quod est in potentin. me rixa In Polio. Deus non habet aliquid prius e. Ergo n0nest in potentia. Antecedens patet quia est primum en et prima causa. OnSequentia probatur: quia actus est simpliciter pri0r potentia, licet in uno et eodem, potentia sit tempore prior actu. Quod enim est in potentia non educitur in actum nisi per aliquod ens actu Ergo si meus uerit in potentia erit aliquod ens actu priuS D. Ergo te-