장음표시 사용
301쪽
DE OEL INTELLiGEAT14 295telligitur, sed per propriam speciem et adae litatam ideo si essent plura primo et per u a Deo cognita, scientia Dei compositionem et multiplicitatem haberet. Qui imo Poti. Si esset aliud primo et per se cognitum Deo, intellectio Dei speciem et noli ilitatem haberet secundum id quod est aliud ab ipsa hoc autem impossibile est, cum Sua pe- ratio sit sua essentia. - Probatur consequentia quin intellectio speciem et nobilitatem habet secundum id quod est primo et per se intellectum, cum hoc sit ejus objectum. tendwn, quod cum vnn intellectio ad multa possit simul terminari, Secundum quod unum in altero continetur, illud tamen quod primo et immediate per Speciem intelligibilem tanquam per propriam Speciem, repraesentatur absolute, dicitur talis operationis objectum et primo et per Se cognitum, non utem quae reprIPSen- tantur Secundario, tanquam contentu in primo et principali objecto sicut si aliquis videat speculum in quo multae imagine appηrent, primo et per se cognitum et Vi Sum est ipSum Speculum, non Utem ea quae in illo videntur, et ab eo specificatur non a visis in eo dieitiir enim absolute, Visio speculi, aliorum autem dieitur visio in speculo. Propter hoc inquit S. I homus, intellectionem habere speciem et nobilitatem Secundum primum et per Se cognitiam, eo
quod illud sit bjectum suum, quod scilicet simpliciter et absolute dicitur intellectionis objectum.
Posi0Π1M determinavit S. Thom is de primo et per se objecto divinae cognitionis nunc de secundario objecto determinat. Circa hoc autem, duo facit. Primo determinat de tali objecto in generali. Seeundo, ii speci ili eap. 63)Circa primum, duo facit. Primo agit de Objecto cognit perrae. Seeundo, de objecto concomitante objectum cognitum, scilicet de
Veritate se. 59)Circa primum, Quo facit. PDimo, agit de objecto cognito me oriclo, de modo cognitionis ipSius se . seq.
Et DPotinita DPimo sic Deus cognoscit suam essentiam plenissime, Ergo cognoscit alia a se. - Probatur consequentia quia esseelus cognitio susticienter habetur per cogniti0nem Suae RUSae. Unde dicimur scire unumquodque cum cauSam iju CognOSCimUS.
302쪽
Deus autem per esSentiam Silam S cauSa essendi aliis. Ergo etc. Id uertendum, quod in ista concluSione non determinatur modus cognitionis, an Scilicet, persecte Vel impersecte, Deus alia cognoscat, sed absolute agitur de cogniti0ne aliorum Sive perfecte, sive imperfecte cognoscantur. Unde X Sta ratione absolute c0ncluditur quod Deus alia a se cognoscit. Et quod inquit S. homas, quoniam eae cognitione au8ae Susciente/' 09n08eitur Jeetus, sust, cientia illa non dicit persectionem cognitionis, sed exclusionem necessitatis alterius quia ad iubendum absolute cognitionem essectus, Si cauSa cognoScatur in quantum cauSa, SiVe quantum ad Virtutem Secundum quam est causa, nihil aliud requiritur. fio linclo voti. Quod est in aliquo Secundum modum intelligibilem, ab eo intelligitur. Sed causata a Deo sunt in ipso intelligibiliter. Ergo etc. - ajor Supponitur Vera Minor Vero probatur: quoad primam quidem partem, quia cum Omne agenSagat sibi simile, similitudo omnis essectus aliqualiter praexistit in
Sun causa quoad Secundam vero partem, quia omne quod est in aliquo est in eo per modum Hii in quo Si Deus autem Secundum naturam Suam est intellectualis. T Diio voti Deus cognoscit e SS cIUSam. Ergo Cognoscit aliqualiter causatum. Ergo alia a Se quia non Si causa Suipsius sed aliqujus alterius. - Probatur antecedenS quia quicunque cognoscit rem aliquam, cognoscit omnia quae de illa re Vere possunt dici, et quae ei conveniunt secundum naturam. Deu autem SeipSum perfecte cognOScit, et Secundum Suam naturam convenit sibi quod sit aliorum cauSI. Ergo et . Circa assumptum ad probationem ante edentis, conSiderandum quod convenienter addidit S. Thomas et quae et con Ueniunt Secundum naturam quia cognoScen persecte aliquam rem, non oportet ut cognoscat Omnia simpliciter quae natu Sunt ibi a cauSa evtrinseca convenire et vere de ipsa dici p0ssunt, sed illa tantum quae vere dici possunt de ipsa, convenientia sibi Secundum naturam propter quod conjunctim accipienda est illa propositio, non autem divisim . Circa illam prop0sitionem Deo conuenit Secundum naturam ut 1it aliorum causa advertendum quod duplicem Sensum habere poteSt. Unu est, ut natura divina formaliter sumpta, Sit immediatum principium agendi. Et hic sensus non est hic intentus, sed est salsus denotaretur eni in Deum de necessitate naturae gere, n0n autemper intellectum Ilius, ut importetur undamentum remotum au- salitatis esse nuturam sicut Si diceremus, hominem Secundum naturam intelligere non quia natura et essentia Sit immediatum principium intellectionis, sed quia est remotum principium et undamentum ex quo habet ut telligat et hic sensus est Verus, et hica . Thoma intentus. Quod enim Deus sit causa omnium aliorum
303쪽
DE DE INTELLIGE Ti 297 per intellectum, convenit ibi ex persectione Suae naturae Originaliter et unda inentaliter.
Notandum etiam, quod taec ratio dissert a prima, quia in ista consideratur virtus causae cum habitudine ad essectum, quod datur
intelligi cum dicitur, Deum cogn0Scere Se esse causam in prima autem, c0nsideratur abSOlute Virtus et persectio causae. Ex hac conclusione et praecedenti dedueitur corollarie, quod Deus seipsum cognoscit tanquam primo et per Se notum, alia Vero,
sicut in essentia sua visa. Quod et auctoritate Dionysii e 7 de diu. nom. confirmatur et Non Secundum Visionem Singulis Se immittit, Sed secundum causae continentiam scit omnia , et infra si Divina Sapientia seipsum cognoScens scit alia . t in Psalmis dieitur: Prospexit de eae eis saneto uo PSalm CL PM quasi de seipso alia videnS. Quomodo Deus alia in seipso tantum ideat. Circa corollarium istud et conclusionem, occurrit utilum; quomodo alia, Deus in eipso tantum ideat, cum res habeant esse ab ipso distinctum, et hujusmodi in alio cognoscere, Sit impersecte
Ad hujus evidentiam considerandum, quod essectus divini ut
dicitur, de erit. q. 8, - , non continentur in divina essentia, sicut ferum imagines in speculo continentur, quia quae continentur in speculo distincta sunt, et multiplicia, realiter inter se distinctionem habentia in speculo essectus autem divini, non continentur divisim et multipliciter in divina essentia, Sed continentur sicut esseclus in causa per unicam virtutem Omnia producente, in qua essectus non sunt divisim et multipliciter, sed unite in una virtute Omne eminenter continente, ita quod omnes sunt ipsa virtus indivisibilis et simplex. Ideo, cognoscere Deum re in Sua eSSentin non est videre eas sicut in speculo, quod est videre eas cum quadam distinctione existente in eo in quo Videntur, sed est videre eas
sicut in cli usu quod est videre eas in una indivisibili essentia
omnia unite et eminenter continente, et Omnia persectissime repraeSentante.
Et si aliquando inveniatur a Sanctis dictum, divina essentiaeSSe peculum, intelligendum est quantum ad aliquid, in quantum
Scilicet, in ea videntur Omnia, non autem quantum ad modum existendi rerum in peculo.
Sed duplieiter potest intelligi alia a Deo in ipso videri. Uno modo,
ut videantur res in divina Ssentia, Solum quantum ad esse quod in ipsa babent, et sic non accipimus hic, quia cum illud esse rerum nihil aliud sit quam esse divinum, cognoSCere Sico S, ESSet divinum tantum esse cognoscete. Alio modo, ut in ipsa divinaeSSentiu non Olum Videatur SSe rerum, quod in ipsa habent sed
etiam esse quod unumquodque in Seipso habet, in quantum divina
304쪽
essentia, eruin omnium, quantum ad omnia tiae in ipsis sunt, est expressa similitudo Sicut Si imago quae est in speculo, repraesentaret omnia quae Sunt in re, et esse particulare quod habui res
in se ex visione illius imaginis Videretur etiam res ipsa persecte. E quo sequitur, quod duplieiter potest considerari quod ab aliquibus dicitur Deum res alia intellistere terminatiυρ. Uno modo, ut idem sit quod intellectum divinum Xtendi sua actione ad esse rerum, quod in seipsi habent, sive hoc sit uini ediat sive mediate, et sic verum est ipsum intelligere res terminative. Alio modo, ut idem sit, quod immediate ipsum ad res terminari secundum quod in se ipsis sunt, ita quod non Videatur esse earum in alio cognito in quo repraesententur; et Sic non intelligit eas Deus terminative, quia ad eas ut in se ipsi Sunt non terminatur nisi secundario et per divinum essentiam in qua identur tanquam per ipsam reprae
Quod autem videtur distere Aristoteles 12, metaph. teae t. 1.
Deum seipSum tantum cogn0Scere, et non alia extra se non obStat.
Dicitur enim, quod Deum intelligere aliquid extra se, duobus modis potest intelligi. Uno modo, quia intelligit id quod est aliud ab ips0, et sic Deus intelligit aliquid extra se alio mod0, quia cognoscit aliud o se primo et per e, non autem in ipso Deo, et Sic non intelligit aliquid extra Se Sed omne quod cognoscit, Videndo essentiam suam intelligit, et sic intellexit Aristoteles. Quod etiam videtur velle ibidem Philosophus, quod intellectus
divinus vilesceret, Si cogn0Sceret ea quae sunt in si a se intelligitur similiter, si illa cognosceret tanquam primum et per Se Objectum, Se autem non cognOSceret tunc enim cognitio Dei terminaretur ad vile objectum, intelligentia Vero movens orbem intelligeret ipsum Deum quod est n0biliSSimum cognitum, et sic vitificaretur intellectus divinus dum ad re inseriores praetermisso nobilissimo ente terminaretur. Patet hoc SSe de mente Aristotelis ibidem, quia illud dixit respondendo ad quaeSli unum illam qua quaerebatur Utrum cognoscat se nn alia et reSp0ndet, quod non cognoscit ulla scilicet 80lum, Sed cognOScit e tanquam primo cognitum; ete. Quia Sisolum alia a se cogn0Sceret, cognitio sua vilis esset inter aliarum intelligentiarum cognitioneS. Potest etiam dici, quod si intelligeret alia a se per mutationem ab intellectione sui ad aliorum intellectionem, utique ViteSceret, quia tunc transiret ab eo quod est nobilius, ad id quod est ignobili S. Aia utilisin ergo dicitur, quod quamvis res Secundum qu0d in seipsis sunt, habeant 8Se distinctum a Deo, non tamen quia videntur in divina esSentia, impersecto modo videntur; quando enim aliquid videtur in aliquo, persectissimo ipsum quantum ad omnia repraesentante, ita quod per ipsum, illud secundario terminatur ad isse proprium rei, tunc mon cognoscitur imperfecte,
305쪽
DE DEI INTELLIGENTI 299 immo persectissime; sed bene imperfecte cogn0sceretur, Si illillud non esset ejus perlaeta similitudo, aut in ipsa tantum similitudine sisteret intuitus, et ad rem ipsum non terminaretur. Adseriendum tamen cum dicitur, divinam cognitionem terminari secundario ad res, quod per lio non intenclimus ponere ordinem in ipsa cognitione divina secundum se, Sed tantum inter cognita et est sensus, qu0d res aliae Sunt secundaria objecta divinae cognitioni S.
QUOD DEUS HABET PROPRIAM COGNITIONEM DE OMNIBUS REBUS
POSTQU131 determinavit S. I homas, de objecto Secundario generali divina cognitionis Secundum se, nunc de ipso quantum ad inodum cognitionis determinat. Circa ioc autem, Quo laeti. Dimo agit de modo se tenente e parte objecti. O toria de eo quod e parte cognoscentis e tenet Hap. SHq.).
opinione. Nam fuit quorumdam opinio quod Deus de aliis rebus non habet cognitionem nisi universalem, utpote cognoscens illas in quantum entia Sunt e quod naturam entis per Sui cognitionem apprehendat. De qua opini ne in sine hujus capitis pertractabitur. Nos autem dicimus quod Deus res alias cognoscit non solum quantum ad praedicata communia in quibus conveniunt, sed etiam prout ab invicem distinctae sunt, id est, quantum ad propita quibuSuna res ab alia distinguitur, et hoc est cognoscere re Secundum pr0pria earum rationeS. 'Potin iis autem conclusio, Supposito quod Deus Sit causa omni entis, Sive mettiate sive immediate quod in si a plenius ostendetur et Potino Sic Deus cognoscit seipsum et omnes causa medias quae Sunt inter ipsum et rem quamlibet. Ergo de rebus habet pr0priam cognitionem Secundum quod sunt ab invicem distinctae. Probatur ante eden8: nam quod Deus Se ipsum perse te cognOscat ostensum est supra e 47), quod autem alias causa intermedias, Stenditur: quia cognito Seipso, cognoscit quod ab ipso immeliate Si quo cognito, cognoscit iterum qu0d ab illo mediate
est id Sic usque ad ultimum essectum, cum Omne Secundae cauSae
306쪽
ab ipso procedant. Con Sequentia etiam probatur initia Cognita causa, cognoscitur ejus ellactus, et Sic cognito Deo et omnibus causis intermediis, cognoscitur quidquid est in re hoc autem est cognoscere communia et propria rei et Sic habere propriam, completam et distinctam cognitionem de re. Circa istam propositionem: Cognita au8α 09n08eitur esse lus: notandum, quod habet veritatem uuabus conditionibus intellectis, loquendo de causa per se. Scilicet, primo quod CognOSCatur quantum ad illud secundum quod est cuias effectus. Seeundo, quod cognoscatur sui maliter in quantum causa. Propter defectum primi, si cognoseatur ignis quantum ad Siccitatem Solum, non propter hoc cognoscitur calidum ab ipso productum sub ratione calidi, quia non cognoscitur quantum ad illud quo ignis est causa calidi. Propter desectum se undi, cognito igne quantum ad caliditatem, qua est causa hujus calidi, si ipsum non cognoSeam ut causam lmjus calidi, non propter hoc cognosco hoc calidum, e cognitione
Scilicet, talis causae. Quia aute in Deu Omnes a Sa rerum quantum ad illud quo sunt causae, et ipsa S SSe talium rerum CIUS3 CO-gnOScit, ideo e cognitione causarum omnium, res omnes distincte cognOSCit. fio oraclo voti Deus Si cauSa rerum per intellectum, quia
Unumquodque agit in quantum est actus, et esse Dei est ejus intelligere. Ergo cognoscit res distincte. - Probatur eonSequentia quia omne agens per intellectum, habet cognitionem de re quam agit Secundum propriam sueti rationem, eo quod cognitio facientis determinet formam sileto. Dutii uini Sed dupliciter videtur ista ratio deficere. PDimo quia si ex hoc quod esse Dei est suum intelligere, Sequitur Deum agere per intellectum, ergo ubi esse causae non erit suum intelligere, illa causa non aget per intellectum. Sicut enim allirmatio est causa mirmationis, ita nugatio Si cauSa negationis; et sic homo nullo modo per intellectum aget. mo oraclo quia illi qui primam opinionem tenent, p0SSent dicere, quod Deus est omnium causa quantum ad SSe tantum, ideo sufficit quod habeat tantum cognitionem rerum in quantum
Sunt entia. uerivoria su na Dimum, quod illa non est ratio adaequata quare aliquid agat per intellectum, quia Scilicet, Suum esse sit intelligere ideo non oportet ut negatio illius causae sit ratio quare aliquid per intellectum non agat illa enim Aristotelis propositi intelligitur tantum de causa adaequata et pr0pria, Sed Stratio, gratia materiae, concludens in Deo. Si enim unumquodque ogit in quantum et ualiter existit, quia Xistere Si conditio neceS- Sario requisita ad hoc ut aliquid agat sequitur, cum existere Dei Sit suu in intelligere, quod Deus agat in quantum intelligit, ita quod intelligere, est conditio necessario requisita ad 0 ut agat.
307쪽
Sed unc moiri insurgit utiliam. Aut enim accipitur intolligere forni aliter, ii quantum intelligere est aut materialiter quantuni ad illam entitutem quae est intelligere. Si formaliter, tunc salsum Subsumitur, scilicet quod esse Dei sit orna iliter intelligere, immo formaliter distinguuntur, et diversi conceptibus nobis intelliguntur. Si materialiter, non magi Sequetur quod Deus agat inquantum intelligit, sive per intellectum, quam agat in quon- tum Si justus, Sive per justitiam; quia sicut intelliger est idem materialiter in Deo quod esse, ita et justitia. Morisoriaci DP primo quod accipitur intelligere formalile e pni te rei, et non tantum materialite= hoc enim habet proprium intelligere in Deo, quod est formaliter idem cum esse divino, eo quod utrumque ultimam actualitatem dicat: SSe enim est ultima actualitas Dei ut est in genere entium, intelligere autem Si ausultima actualitas ut est in genere intelligibilium genus autem entis in Deo et genus intelligibilis est formaliter idem, cum Deus sit et
esse Subsistens immateriale, et intelligere subsistens hoc auto in aliis quae sunt in Deo non convenit, cum non dicant e Se ultimam uel ualitatem, licet et ipsa subsistentia Sint, unde non Sunt idem Ioi maliter cum ipso esse, inquantum est esse, Sicut intelligere. Et propter hoc n0n oportet si agit inquantum S in actu, quod agat in quantum Si iuStuS. Potest Secundo responderi, quod esse Dei quo intelligitur sub- Sistere, dupliciter considerari potest. Uno modo, ubSolute ut clualitas essendi. Alio modo, ut sormale principium contentiVum rerum a Deo producibilium. Si primo modo accipiatur, sic formaliter distinguitur ab intelligere. Si vero accipiatur secundo modo, Sic Stmi maliter intelligere, quia in Deo continentur res virtualiter Sicut in agente per cogniti inem, non autem sicut in agente per naturam. In
hujusmodi autem agente, principium agendi est cognitio saltem habitualis ideo cum in Deo non sit habitualis cognitio, sed tantum actualis, principium agendi in Deo est ipsum intelligere. Hoc ergo Secundo modo
accipit S se S. Thomas non autem primo modo. Nam per SS hoc modo Sumptum, Deus est in actu rerum ab ipso producibilium. A. HOQuoclum dicitur, quod ratio Supponit Deum SSe cau-Sam rerum, non tantum in quantum entia Sunt, Sed etiam in quantum talia entia, quod inserius probandum erit. TQDiio PDoti Deus intelligit causando res distinctionem omnium rerum. Ergo cognoscit res ut distinctas. - Patet conSequentia: quia nisi ut distinctae Sunt eas cognosceret, non intenderet per cognitionem distinctionem earum. Anteceden Vero probatur aut rerum distinctio est a casu aut ab agente per neceSSitatem naturae; aut ex aliqua causa intelligente particulari aut e intentione primae nil Sae quae Si Deus. Non primum, quia certum habet ordinem non Secundum, quia natura determinatur ad unum, et per eonSequenS gen per necessitatem naturae non p0test intendere
308쪽
inulta, inquantum Sunt diStincta unde et Anaxag0ras principium distinetionis dixit intellectum, tanquam intellectus proprium Sit rerum distinctionem On Siderare non tertii n, quia omnis hujusmodi causa est de numero causatorum di Stinctorum. Ergo quartum, quod erat intentum. Sed occurrit utitum circa id quod dicitur agens per naturam non posse intendere multa in quantum Sunt distineta nam intentio animalis generantis aliud animal, videtur serri ad multus partes animalis, cum ea ordinate producat, et diverSarum complexionum; si dicatur quod n0n intendit illus nisi ut ex ipsis constituitur unum animal, non autem ut distinctae Sunt, eodem modo dicetur qu0d agens per intellectum non intendit plura ut distincta sunt, Sed ut in uia quodam ordine conveniunt universi. M SPooclesiar, quod agens per necessitatem naturae, intendit unum simpliciter quantum ad primam intentionem naturae, plura
autem distincta secundario, inquantum illa ad unitatem illius, quod principaliter intendit, necessaria sunt, ita quod nullo modo intendit illa ut distincta sunt, licet intendat distincta secundaria intentione.
Agens autem per intellectum, licet multu possit intendere, ut in unum ordinem OnVeniunt, potest tamen plura intendere ut distincta sunt, intendendo eorum distinctionem, et unumquodque Secundum propriam rationem, in quantum e distinctione aliquorum, ut distincta Sunt, unu Ordo reSultat, aut etiam absque ordine. Non est ergo disserentia inter naturam et intellectum, quasi intellectus posset plura intendere natura autem nullo modo sed quia, si natura aliquo m0do plura intendat, quae parti rationem habent, non intendit illa ut plura et distincta, quasi eorum distinctionem per Se intendens intellectu autem plura, quorum unumquodque persectum est, ut distincta Sunt potest intendere, eorum distinctionem intendendo et pluralitatem. Sed deceptio in hoc accidit quod existimatur idem esse intendere plura, et intendere pluralitatem, Sive plura ut plura sunt qu0d ut Stendat S. Thomas Verum non esse dixit non absolute qu0d agen naturale non intendat plura, sed quod non intendit plura ut distineta Sunt..utavi vo . Deus quidquid cognoscit, persectiSSi me c0gnoscit. Ergo re propria cognitione, non tantum uni VerSaliter cognoscit. Patet ante edens quia in eo est omnis persectio Sicut in simpliciter persecto. 9n8equentia ver probatur: quia quod cognoscitur in communi tantum, imperfecte cognoscitur, et magis in potentia quam in actu, cum ign0rentur ei quae sunt praecipua illius, scilicet ultimae persecti0 ne quibus perlicitur proprium SS HUS. Circa istum pr0positionem Quod cognos itur in communi tantum, imperfecte c09n08eitur et in potentia advertendum, quod in ea cognitione qua cogn0Scitur aliquid in communi, duo sunt quae cognoscuntur, Scilicet ipSum commune in quo aliud c0gnoscitur, et illud cui tale commune convenit, inquantum in illo communi con-
309쪽
DE OEL INTELLi0Ε Hi 50otinetur. Si consideretur ipsum coinmune Secuti dum Se Si nolline invenit ut illud in actu et persecte cognoScatur, Secundum Scilicet, quod est quo diluin totum essentiale potest enim distincte cognosci quantum ad Omnia quae Sunt de Hu ratione, Sicut persecte cognoScitur animal in quantum totum quoddam essentiale eSt, quando cognoscitur quod est SubStantia animatu Sensibilis et cognOScuntur omne ejus proprietate Sibi inquantum animal St, convenientes. Sed si consideretur res quae in communi continetur et cognoScitur, duplicuer possumus intelligere rem in communi. Uno ιodo, cognoScendo ipsum commune per m0dum abstractionis
universalis u particulari non considerando scilicet ipsum ut est in particulari, sicut cum absolute consideratur animal quia enim in animul continetur homo, ideo dum cognoscitur animal, dicitur aliquo modo homo cognosci, tanquam aliquid potentialiter in animali contentum Ilio modo, cognoscendo ipsum per applicationem ad particulare, ut cum cognoScitur hominem Sse animal. Utroque modo res impersecto modo cogn0Scitur, quia non O-gnoscitur quantum ad ea quibus distinguitur ab aliis et in proprio esse constituitur. Similiter, utroque modo in potentia c0gn0Scitur, sed tamen diversimode quia in primo modo cognoscitur Simpliciter in potentia, Sicut in ipso communi tantum potentialiter continetur cum enim animal abstracte cognosco, dicor et hominem potentaliter cogno Scere, quia in animali, homo potentialiter continetur. Sicut qui cognOSceret materiam primam absolute, Sive per comparationem ad formam, ni Vei Saliter tantum cognosceret particulares sorma inpotentia, Sicut in ipsa materia potentialiter continentur. Sed in e- eundo modo cognoscitur in putenti tantum edundum quid cum enim cognOSCO hominem esse animal, cognosco quidem hominem actualiter. Cum ad ipsum actus intellectus terminetur poteSt tamen dici cognosci in potentia, in quantum cognoscitur non quantum ud disserentium per quam constituitur in actu speciei, Sed quantum ad praedicatum in quo cum aliis p0tentialiter continetur. Quia erg0 praedicta opinio dicebat Deum cognoscere entia in communi primo modo, cum dicerent ipsum ea cognoscere in quantum naturam Ssendi absolute cognoscit, ideo simpliciter dixit S. I hoinas, qu0d tali cognitione magis cogn0scitur res in potentia quam in actu..utoto voti Deus cognoscit naturam entis. Ergo cogn0Scit multitudinem. Ergo intelligit res prout sunt ab invicem distinctae. Patet est unda consequentiu quia multitudo sine distinctione intelligi n0n potest. Prima etiam patet quia unum et multa Sunt accidentia entis, in quantum est ens, ut dicitur , metaph. tessit. 3, et . Quicumque autem cogn0Scit naturam aliquam, cogn0Scit per se accidenti illius naturae. Dulatoria). Sed videtur ista ratio n0n concludere. Cogn0ScenSenim naturam non 'gnoscit accidentia illius naturae, nisi inquantum illi naturae conveniunt non autem ut aliis conventu ut Sicut
310쪽
cognoscens hominem, cognoscit risibilitatem ut homini convenit, non autem ut est in illo homine particulari, aut in illo. Si ergo
unum et multa sunt propria accidentia entis, in quantum enS, Sequitur quod cognoscens en cogn0Scit multitudinem ut en commune consequitur, non autem ut Sti aut illis entibus convenit. Ideo non sequitur ex cognitione istius accidentiS, in quantum On- comitatur ens in communi, ut cognoscantur re in quantum Sunt distinctae sicut ex hoc quod cognoscitur risibilitatem h0minis naturam consequi, et sic h0minem Sse ri Sibilem, non sequitur quod cognoscam Sortem esse risibilem aut Plat0nem, quia Stat quod cognoscam naturam uniVel Salem, et tamen non ConSiderem particularia sub illa natura contenta. et Suoocletrio, quod cum ens non dicat unam naturam Simpliciter, ut Superius ostendimus et . Sed multa natura ut Sunt num proporti0ne, non accipiuntur paSSione entiS, Ut OnSequente unam entis naturam in omnibus inventam, Sed ut conSequente natura quae nomine entis Significantur, ut tamen unum
prop0rti0ne Sunt. Et quia quae Sunt unum proporti0ne, persecte c0gn0Sci non p0SSunt, nisi cognita utriusque proportione, Sicut non p0teS c0gn0Sci se et quatuor proportionalia in comparatione ad tria et dia esse, nisi cognoscatur Secesse duplum ad tria, et quatuor ad duo cum non cognoscatur Similitudo, nisi extrema Similitudinis cogno- Scantur. Ideo persecte natura entis cognoSci non p0teSt, nisi cognitis naturis inter se prop0rtionem habentibus in ordine ad SSe, neque persecte naturam passionis entis cognosci potest, nisi c0gniti naturis contentis sub ente, quibus illa passio pr0porti0nabiliter
Singulariter autem multitudo cogn0sci non poteSt, nisi cognOSeantur ea quae multa sunt et distincta, quia multitudo consequitur en S, non quantum ad unam naturam communem entiS, Sed
quantum ad aliqua sub ente contenta, in quibus multitudo Sal-V3tur aut per modum accidentis, aut per modum SubStantiae.
Et ideo si debet cognosci multitudo, tanquam aliquid in multis
et distinctis rebus existens, necesse est ut ea quae muli Sunt e0gn0Scantur sub distinctione quadam unius ab altero, et Sisimile de impari respectu numeri, ad hoc enim quod c0gnOScatur haec a SSi numeri quam dicimus, impar, non ussicit naturam numeri in communi cognoscere, quia haec passio non c0nSequitur numerum, nisi ratione aliquarum specierum suarum, in quibu in-Venitur, sed oportet ut ilia numeri species cogn0Scatur, ad quam hae pa8Si consequitur, licet et ad numerum abs0lute Sub disjunctione cum pari conSequatur.
Ad inStantiam ergo dicitur, quod non est simile de risibilitatereSpectu hominis et de multitudine respectu entis; quia risibilitaSc0nSequitur naturam hontinis absolute, quae est Simpliciter una,