장음표시 사용
321쪽
DE DEP a WELLiGE'Tih lo De eon eptione seu verbo intelle tu in nobis, in anuelis, in beatis et in Deo deque reali distinetione verbi ab elu intelle lusereali adversus solum. Circa conceptionem istam intellectus, sive intellectionem intellectam sive verbum omnia enim ista idem di eunt quod est positionis iiij iis undamentum, Quo Sunt via riclo. 'Pliniam est, quae necessitas Sit ponendi hujusmodi conceptionem. H QMoclom est, quomodo ad actum intelligendi se habeat. Quoiatum a Dimum videtur . Thomas tangere dupliceni nece8Sitalem. - Pri a est, ut obiectum sit praesens intellectui, quiu intellectus indisi urei iter intelligit rem praesentem et absentem iii SSe reali. - unda est, ut objectum habeat esse abstractum a conditionibus mutui inlibus, quod non convenit rei materiati Secundum esse quod habet in natura quia res materiales intellectus intelligit per abstractionem et maleri n. Sed circa Stas causas non parum a Diei ii insurgit Iutenim dii isin accipiendae sunt, tu quod unaquaeque per Se Um-cien causa hujus necessitatis aut conjun tin/, tu quod ambae Simul concurrant. Si primo modo, sequitur primo, quod sicut intellectus larmat verbum intelligendo, ita et imaginatio imaginando, quia in hoc c0nvenit intellectus eum imaginatione, ut dicit hic S. I homas, quod indisserenter intelligit rem praesentem et IbSentem, quod tamen non invenitur in doctrina . Thomae, cum hoc tanquam peculiare tribuat intellectui Sequitur secundo, quantum ad Secundam au8am, quod unus angelus intelligens alium per Speciem intelligibilem, non larmabit de illo conceptum; quia Secundum se habet esse immateriale et abstraclum. - Seeundo modo, quia videlicet oportet ut objectum sit praesens intellectui, et a conditionibus materialibus abstrahatur, non erit uniVei Saliter Verum quod intellectus in omni intellectione sol me verbum: tum quia, species intelligibilis est ipsum objectum, sicut et talis intentio intellecta est enim ejus similitudo sicut illa, et est praesens intellectui, et abstracta a materia, et si ipsa sussciet ad intelligendum; tum quia, erit tantum verum in rebus materialibus quae indigentabStractione a materia, non autem in immaterialibus. Ad fidentiam huius disseullatis considerandum est, quod cum
omni operatio importet orditiem ad objeetum, de ratione autem objecti, ut est obiectum, Sit ut terminet Operationem, neceSSe Stu operatio in actu, habeat objectum aliquo modo in actu, ut terminum Suum: Sicut calefactio in aetia, requirit calorem in actu ad quem terminetur; non Susticit autem ut lueetum sit in clia, nisi
Sit etiam debile praesens operὼnti. uulumcumque, ni In Color itum Sit actu, non poterii Videri nisi Sit praesens et villiinquum con venienter Videnti, eo modo quo S in Belu.
322쪽
5l6 LIBER PRIMUS Verumtanaen, non omni potentia eodem modo, praesentiam Suiobjecti requirit. Aliqua enim, requirit praeSentiam, et propinquitatem sui Objecti, Seeundiιm esse naturale, Vel localem vel temp0lem, Sicut Sensus exteriores, non enim sertur SenSu Visus, nisi in id tuod secundum esse naturae, et coloratum est, et localiter Vi- Sui appropinquat, cum quadam tamen diStantia, eo quod in rem absentem sensus Xteriore non erantur. Aliqua Vero, non requirit praesentiam Secundum SSe naturae, Sed requirit praesentiam secundum Spiritualem quendam modum, quae est praesentia in e8Seo eetis0, eo quod indisserenter seratur in rem praesentem et absentem realiter, et in rem XiStentem, Secundum esse naturae, et ili rem
non existentem, sicut accidit in imaginatione. Non enim ud hoc ut imaginemur ullum Secundum Pontificem in sua sede Romae QSSe, neceSSe S ut Romae in Sede sit, neque necesse est ut ipse Sedens, nobis existentibus errariae, praeSens git secundum locum, sed susscit ut imaginationi spirituali, aliquo m0do appareat, et Secundum esse imaginatum. l)Ε quia hujusmodi esse non conVenit rei extra potentiam, necesse est ut intra potentiam tale esse objectum habeat. Praetertia ne quoque praesentiam objecti, neceSse est in p0tentiis cognoscitivis, ut objectum per modum formae, potentiae conjungatur, itaqu0d e potentia et objecto fiat unum quamvis enim coloratum praeSens esSet visui, Si tamen per speciem suam illi 0n unireturiton Sset ejus Visio. Similiter ergo ex parte intellectus requiritur quod res intellecta sit in actu, aliquo modo inquantum terminansuetum intellectus et Sit praesens intellectui, non quidem Secundum temporalem, aut localem propinquitatem quia indisserenter apprehenili rem praesentem et absentem quae madmodum imaginatio, sive enim res Sit, sive non it, intellectu rei quidditatem potest appre- helidere sed secundum esse objectivum, intra ipsum intelleclum eXistens, et quod uniatur intellectui per modum formae, aut per Se aut per sui similitudinem. Ratione ergo primi, requiritur conceptio per intellectum formata dum res et quid ditate materiales apti reliendit, quia nun terminat quidditas uterialis actum intellectus, nisi cum quadam abstractionesi Ex hoc eruitur, Auctorem in haec Primi Libri commentaria elaborasse a tempore Pontificatus Iulii II. . . qui in Petri sede fuit ab anno ISO usque ad ISI J, et dum ipse adhuc degeret errariae. Et cum anno ISO suerit in Gymnasio Bononiensi studentium magister institutus usque ad annum II 6, quo in Academia Bononiensi laurea magisterii insignitus fuit haec primi libri commentaria conscripsit tribus vel qua uor prioribus Iulii pontificatus annis. Et cum dicat eander, commentaria universa anno II 6 jam consecta patet in iis conscribendis insudasse decem cir- Citer annis, quamuis edita primo fuerint anno IS 24. CL auctoris Vita in hac editione, a nobis commentario praeposita .
323쪽
DE OEL LATELLissi Ti 5l7 conditionibus maiorialibus, et iii lividuantibuS; quo modo actu inesse non potest extra intellectum ideo ut actu Sit quod requiritur si debet actu objectum esse et perationem intellectu terminare unde necesse est, ut per intellectum constituatur in tali esse abstractu, et immateriali, quod sit dum intellectus format conceptionem quam dicimus verbum et intentionem intellectam. Ratione ero Seeundi, e eo inquam, quod ol jectum in actu positum debet esse potentiae debite praeSenS, aut in SSe naturali, aut in esse intentionali et oi jectivo, terminante intellectionem per modum termini intrinseci necesse est ut de uinibus quae intellectus intelligit talem conceptionem formet. Cum enim rei existentia nihil saeiat ad intellectionem quid ditatis et naturae, et Si realem praeSentiam non requirat intellectio, eo quod intellectus indisserentorseratur in rem siVe sit, sive non sit necesse est ad hoc ut objectum praesens sit intellectui sufficienter, qu0d ipsi Sit intrinsece praesens objective, et sic actum intellectus terminet. Quantumcunque nina res aliqua sit Secundum se actu intelligibilis, et per speciem suam sit intellectui unita, si non sit elu praesens intellectui in esse lesectivo et terminativo cogniti0nis quod sit per conceptionem intellectus, non intelligetur; quia secundum Sse naturale quod labet extra intellectum, non est sussicienter praesens intellectui ut sit actu lu0ctum et terminus operati0nis intellectualis. Quod dico de cognitione quid litatis, dico etiam de cognitione complexa, licet enim Veritas intellectus requirat, ut illi sit in re, Sicut intellectus intelligat, realis lamen existentia rei extra intellectum, non facit ol ectum sussicienter praesens intellectui.
'viam est Intelleetus noster nihil potest intellioere naturaliterni3 formando eo neeptum Patet, quia nihil intelligit per essentiam intelligibilis in ipso existentem, sed omnia per speciem intelligibilem abstractam a rebus. Unde dicitur 3 de anim leae t. eum. 15 qu0d intelligit se sicut et alia, et per consequens nihil est sibi sussieienter
praeSens in rationi objecti actum terminantis, ideo necesse St ut per conceptum ut Sibi praesens. FQQuoia est Speeiuli ratione in intellectione rerum materi ι-lium, ne e8Se est ut intellectus noster formet eo ne tum quia i delicet objectum ut terminat actum intellectus, non est in actu nisi per intellectum fiat, cum non sit abstractum n materi u X traintellectum, ei minui autem Secundum quod est ab Stractum a materia. T Ptio est Angelus cognos endo e format erbum, HonSiue
derati causis hujusmodi neeessitatis in intellectu nostro: Licet enim non oporteat ut at actu intelligibilis per abstractionem a materia cum sit immaterialis sitque Suo intellectui praesenS, ut principium intellectionis oportet tamen mi fiat praesens in SSe
324쪽
objectivo terminante intellectione in cujus ipsa essentia angeli est principium cum idem non sit principium et terminus operationisse eundum idem esse. Ostenditur autem quia IV, huju8, e. 11. dicitur, quod intentio intellecta in angelis non est eorum substantia; et loquitur . Tlioma quando angelus ei pSum intelligit ex uo apparet ipsum formare conceptionem in se intelligendo. Confirmatur etiam, quia de p0 t. q. 9, at, et de erit. . , a P tenet S. Thomas quod intellectus etiam dum intelligit se, ornant conceptum Sui. Qi nivineSt Insteiu cognos e id alia a Se per vestiem intellio i- bilem format erbum quia aut necesse est ut fiant ei praesentia olfective et terminative, cum non sint in ipso niSi per speciem quae est principium intelligendi, non terminus et objectum aut etiam necesse est ut in actu fiant in esse objectivo, ut materialia. Licet enim angelus n0n abStrahat Species a rebus materialibus, sed sint illi congenitae, e ipsi tamen speciebus sormat conceptus in quibus sunt ipsae quid ditates materiales abstractae a materia tanquam intellectionem terminanteS. Quiris est De Beatis pote8 utrumque sustineri, scili et et quod foranent Verbum in quo dii inum 88entium intuentur, et quod non
Primum potest Sustineri, quia eum Verbum Sive conceptuS sit terminus intrinsecus intellectionis, sicut lieati producunt intellectionem qua Deum ident, ita necesse est ut terminum intellectionis producant, quia non St e Sine suo termino. Sicut lineas nita non est sine puncto Confirmatur, quia 1, p. q. 27 a. 1, inquit
S. Thomas, intra omnem intelligentem, ex eo quod intelligit, procedore aliquid quod Si conceptio rei intellectae. Et de hol. . , a G, dicitur quod, si concepti est ubSolute de ratione ejus quod est intelligere , ex tuo concluditur in divinis esse hujusmodi verbum et conceptum l).
1 Ad tunc conclusionis partem sustinendam, faciunt etiam quae habet S. Doctor in Q a. d. de Veritate . , a. a. Ibi enim universale principium ponit, ad omnem quam nigrι intellectione)u, pertinere productionen verbi, ita inquiens a Verbum inte, lectus nostri, est id, ad quod operatio intellectus nostri terminatur, quod est ipsum intellectum, quod dicitur conceptio intellectuS. . . . Omne autem intellectum in nobis, est aliquid realiter progrediens ab altero, sicut progrediuntur a principiis conceptiones conclusionum, Vel sicut conceptiones quidditatum rerum posteriorum, a quis ditatibus priorum, vel saltem sicut conceptio actualis progreditur ab habituali conceptione. Et hoc uniPersaliter est erum de omni quod a nobis intelligitur, sive per essentiam intelligatur sive per similitudinem ipsa enim conceptio est effectus actus intelliciendi. - Opposita sententia quae tenet, Verbum a beatis non sormari, quam caeteroquin doctissimi sustinent Theologi inter quos Cardinalis Cajetanus in I. Partemq. Ia, abusi sunt Ontologistae arguentes quod hoc admisso, salten non absolute repugnat, quod ipsa substantia Dei sit forma dealis creati intellectus; et quod non sit
325쪽
DE J EL INTELLisgNTi, is Ree obuelat, ilia od Secutulum trita menteni divina esse lilia per nullain similitudinem creatam repraesentario oleSt. Diceretur enim, quod hoc est veru in de Similitudine quae est species intelligibilis, et de similitudine quae Si Specie e X preSSI, Sive conceptio a Specie creata producta, non autem de similitudine expressa a sorina increata et in sinita, qualis est divina essentiu sicut est de verbo quod a divina essentia actuante intellectum beati, per modum speciei intelligibiliS, est expreSSum et productum. Nam species intelligibilis et Verbum ab ea Xpressum, habent rationem unius persecti et t0 tuli repraeSunt itivi rei intellectu intellectui. Non obstat etiam, quod visio beata, dicitur visio immediuiudivinae essentiae medium autem in quo tollit immediationem cognitionis, ut dicitur , Sent. diSt. 49, . , a. 1 ad 15. Dieitur eniin, quod medium Xti in Secum a cognOScente, et omnino Xtraneum n cognitionis actu, lollit immediationem cognitionis et de hoc intelligitur dictum S. Thomae non autem medium iii trinSecuni cognoScenti, et intrin Secum cognitioni, Veluti completivum ipsius quia tale comportatur tanquam unum quoddam cum ipso elu, Sicut terminus lineae cum linea tale autem iraedium est conceptio et Verbum intellectus. Secundum quoque sustineri posset dicendo, quod sicut beatus per nullam aliam Speciem divinam essentiam videt, quam per ipsam me essentiam, ita per nullam alium Verbum quam per Verbum
divinum: tu quod ipsa divinu essentia se iubeat tanquam species intelligibilis, set tanquam intentio intellecta qua beatus et Deum et oinnia alia videat. Ad dictu vero S. Thomae diceretur quod loquitur de intelligere naturaliter naturae intellectuali conveniente, non autem de intelligere nostri intellectu per sorma in Supernaturalem et infinitam.
absolute verum quod ad colastitutionem operationis intellectivae sit necessaria ratio ideatis a rnente effecta. Caeterum, salvo meliori iudicio putamus quod etiani integra manente positione Theologorum qui dicunt verbum non formari, sussicit ad ontoloegistarum evertendum argumentum notare, quod Verbum per se non est ipse actus et vitalis operatio intellectus, sed ejus terminus ab ipso actu intelligendi realiter distinctus, ut immediate demonstratur a Ferrariens adversus Seotum. Ideoque ipsa essentia
Dei quae in illa Theologorum hypothesi terminaret actum intelligendi tenendo locum speciei expressae , non esset quid formaliter ingrediens actum intelligendi auod neque fit per hoc quod essentia Dei tenet locum speciei intelligibilis impressae, et sermae imtellectus, faciens intellectum in actu ut loquitur . Thomas I, p. q. 2, a. a ad 3 et a. 1. Quia hoc non intelligitur de forma informante simpliciter, sed de forma actuante, determinante sive applicante intellectum ad actum intellectionis, qui ex parte objecti cogniti, scilicet Dei, aliqua species abstrahatur, quae ineffabilem illam visionem efficiat, sed ipsa divina essentia in racione objecti se habeat.
326쪽
Capreolia in , Sent. ui3t. 27, . , tenet, quod visio beatifica terminatur ad unicum verbum habitum de objecto beatifico essentialiter in actu, plura autem Verba de altributis vel creaturis in Deo visis, habitualiter habet. Unde aliquando plura, aliquando pauciora ornant. In , Vero, utSt. 49, . , dicit, coni muniter teneri quod beati non habent aliud Verbum quam Verbum divinum, propter intimam praesentiam ejus ad intellectum beatum; et quod utraque pars prosabilis St, Sed quod . liomas videtur tenere qu0d te. merui est quantum est ex assignati cauSis) Deu eognoscendose et alia habet quidem verbum et intentionem intelle tum, qua Suo intellectu id quod intelligit repraesentatur, non tamen ab SSentia realiter distinctam ratione assignanda inserius IV, lib. e. 2, quia scilicet intelligere et esse in ipso Sunt idem. Aia utitum ergo dicitur, quod illae causae neceSSitati conceptus ad intelligendum, di iSim accipi possunt, ut unaquaeque per Se Susticiat, non quidem respectu omnium intelligibilium, sed una
respectu aliquorum, alia reSpectu aliorum Possunt etiam accipi conjunctim in aliquibus, Scilicet, respectu rerum materialium. Nam prima au8a, absentia scilicet Objecti, causat necessitatem conceptus reSpectu omnium quae non sunt intellectui conjuncta in esse
objectivo et terminativo, etsi Secundum se sint intelligibiliu Seethnda Vero, scilicet non actualitas objecti in esse intelligibili et objectivo,
est causa hujus necessitatis respectu erusia materialium, et per ConSequenS, reSpectu pSarum utraque cauSa concurrit. Cum autem otiij iiiii primo Quod e prima causa Sequitur eodem modo muginationem Ormare On CeptuIn. Di ii ix , quod aliquando inaginulto se itur in rem extra ter phantaSma repraeSentatum, aliquando vero surtur in idolii in suum tanquam in rem veram cum Aeeundo modo mugiliatur non est
necesse ut aliquid in ipsa sormetur, in quo ipsam rem imaginatam inspiciat, eum illi sit inlima et habeat esse imaginabile
in ea. Sicut nec intellectus cum terminatur ad ipSum conceptum, Secundum Se sormat conceptum de ipso conceptu. Quando autem primo Diodo aliquid imaginatur, tunc conceptum quidem et Verbum non format, quia conceptu et Verbum interiuS, pr0prie id intellectum pertinet, aut etiam ad cogitativam ut ratione participat, sed format idolum quoddam proportionale verbo intellectus, in quo rem imaginatam ad extra inspicit, et per quod reSad extra sit actu praesens imaginationi in esse objectivo. Nec ioce me tantum dixerim, sed ex doctrina . Thomae p. 1, . 85, . 2, ad , et quodl. 5, . , ad P. Quod otiij ito secundo, quoniam unus angelus alium intelligendo per Speciem, non sormabit conceptum quia est immaterialis; jam dictum est quod illa causa mon est universalis, Sed tantum
327쪽
DE DEL IXTELLiGE ri4 52lrespectu rei uiti materialium alia tali ei causu etiam iii rerum immaterialium cognitione Salvatur, ut diximuS.
Quod otiij itu tertio, quia species intelligibilis sussiciet ad
intellectionem Di ista ex doctrina . Thomae, praeSertim de po t. q. 9, . ,
quod licet species intelligibilis sit immaterialis et intellectui praesen aliquo modo, non tamen est in actu per modum objecti terminanti actum, nec per ipsam obiectum S actu praesens in usSe0bjectivo, sed tantum in habitu. Tum quoniam Si per ipsam objectum esSet in actu, quantum ad SSe objectivum, tunc habetis speciem Semper intelligeret. Intelligitur enim re quando actu est in intellectu per modum objecti et termini operationis. Tum quia Specie p0nitur tanquam principium formale intellectionis, per quod intellectus sit in actu operatio autem non terminatur prim et immediate ad suum principium formale et elicitivum sed ad aliquid simile illi. Unde praeter speciem, neceSSe S etiam conceptUmp0nere ut diximus. Quod autem ultimo dicitur, quia tunc erit hoc Verum tantum in rebus materialibus iam concessum est, quod in Solis rebus materialibus illae causae conjunguntur, sed in aliis, e altern earum Saltem, neceSSe S conceptum ponere.
Duriolum a Securiclum. cotus in . Sent dist. 27, dicit Hor Palinum est, quod Verbum non est aliquid productum per intellectionem, quia intellectio non est acti productiva alicujus termini. Quod probat dupliciter. Primo Quia non est impossibile intelligere intellectionem, intelligendo quod non sit alicuius termini per ipsam producti. Secundo. Quia operationes immanentes apud Aristotelem 1,
ethic. c. . et . metaph. eael. Om. 16. Sunt actu ultimi.
meo riclum St, quia Verbum est actualis intellectio, quae dicitur notitia genita, dicitque per actum quidem intellectu producti Vum produci Verbum, non autem per actum intelligendi. S. Thomas u cli is opposita iis quae dicit Scotus. Primum Si quod ei bum per ipsum elum intelliuendi
produeitur, ut patet hoc loco ubi ait quod intellectus intelligendo format in seipso quam dum iitellectionem intentionem intellectam rei intelle me). Si initu uti uiti diei in aliis locis ubi loquitur de
I Referre raestat quae S. Thonias in quaestione De polan Li a terrariens imdicat:), eleganter dilucideque des distriactione ructus intelligendi verbo, Trosequitur
328쪽
Et quamvis aliqui homistarum teneant. Verbum non realiter distingui ab actu intelligendi, sed tantum per Onnotata, tamen magis mihi placet opinio aliorum homiStarum tenentium de mente S. I lioniae SSe, quod realiter distinguatur. - Quod Sane apparet, quia non alia ratione ponitur Verbum ab ipso, nisi ut fiat ob ectum praesens actu ipsi intellectui, in Sse objectiVo, et in ipso Sic praesente Videatur, per actum intelligendi, res quae intelligitur. Unde . sicut videre non est id quod videtur, neque id in qu aliquid videtur ita nec intelligere, quod est Videre, erit ipSum Verbum. Item, quia frustra poneretur Verbum in intellectu 110Stro tanquam terminu productus, e quo esset idem cum actu intelligendi, in ipso manens intellectu cum actu et Sic non oporteret S. Thomam sollicitum esse an intellectus producat Verbum nee e. Quod autem dicitur, quoniam motus est idem cum termino motuS, non St Simile quia motus comparatur ad terminum sicut imperfectum, ad persectum, et Via ad Seipsum Sub SSepersectiori, eo quod sit actus imperfecti et existentis in potentiu modo ubi proceditur de potentia ad actum, idem Si quod prius habet esse impersectum et p0stea persectum intelligere autem non St actus impersecti, Sed persecti, et existentis in actu et non
atque evolvit. Intelligens in intelligendo, ita . . ad quatuor potest habere ordinem scilicet ad rem quae intelligitur, ad speciem intelligibilem, qua fit intellectus in actu, ad suum intelligere, et ad conceptionem intellectus. Quae quidem conceptio a tribus praedictis differt A re quidem intellecta, quia res intellecta est interdum extra intellectum conceptio autem intellectus, non est nisi in intellectu et iterum conceptio intellectus ordinatur ad rem intellectam sicut ad finem propter hoc enim intellectus conceptionem rei in se format ut rem intellectam cognoscat. Dissert autem a specie intelligibili nam species intelligibilis, qua fit intellectus in actu, consideratur ut principium actionis intellectus cum omne agens agat secundum quod est in actu actu autem fit per aliquam sormam, quam oportet esse actionis principium. Dissert autem ab actione aleslecitis: quia praedicta conceptio consideratur ut terminus actionis et quasi quoddam per ipsam constitutum. Intellectus enim sua actione sormat rei definitionem, vel etiam propositionem affirmativam se negativam. Haec autem conceptio intellectus in nobis proprie verbum dicitur hoc enim est quo verbo exteriori significatur: vox enim exterior neque significat ipsum intellectum, neque speciem intelligibilem, neque actum intellectus; sed intellectus conceptionem qua mediante resertur ad rem. Hujusmodi ergo conceptio, sive verbum, qua intellectus noster intelligit rem aliam a se ab alio exoritur, et aliud repraesentat Oritur quidem ab intellectu per suum actum: est vero similitudo rei intellectae. Cum vero, intellectus seipsum intelligit, verbum praedictum, siVe conceptio, ejusdem est propago et similitudo, scilicet intellectus seupsum intelligentis n. f. etiam hoc op. contr. Gent. Lib. . c. I et Quodl. , . . Et nota, quod si haec distinctio verbi ab actu intelligendi auseratur, tollitur vel minuitur conceptus analogicus quem creata mens format de distinctione Personarum in diviniS.
329쪽
DE OEL IHELLis Et Tii 525 comparatur ad Verbum sicut via ad seipsum sub esse persectiori, aut sicut imperfectum ad persectum, sed sicut actus ad objectumii esse objectivo, aut etiam in esse immateriali constitutum, et terminans operationem objectum autem primum operationis immanentis non est ipsa operatio.
Non obstat autem dictis, quod inquit S. Thomas, de potentia q. . a. 1 quoniam verbun non est aetrinsecum ab ipso intellioere, eo quod non possit compleri Sine ipso erbo. - Dicitur enim quod intelligit, verbum esse quidem aliquid per actum intelligendi productum, ab ipsoque realiter distinctum, sed tamen sibi intrinsecum esse et colligatum, et de ejus essentia tanquam in Obliquo connotatum, Sicut terminus lineae sinitae, est intrinsecus lineae, et de ejus essentia. in obliquo tamen, licet a linea realiter distinguatur. Quem sensum dat intelligere cum addit, quoniam absque erbo compleri non potest quasi dicat, est quidem aliud ab actu intelligendi, ad complementum tamen actus exigitur quia non esset nisi existente verbo, sicut linea finita non esset, non existente termino. A motivn Seoti quae sunt contra hanc determinationem dieitUr.
AH Pimum quidem, quod licet intelligere ut est hujus intelligentis, intelligi possit absque productione Verbi, quia non omniSintelligens producit Verbum, ut patet cum in divinis Filio ac Spiritui
Sancto intelligere attribuitur; absolute tamen, quantum ad Suamentitatem intelligi sine verbo non potest, cum verbum rationem habeat termini intrinseci intellectionis et sic etiam per illam entitatem quae est intellectio divina, producitur Verbum divinum, licet non ut per ipsam intelligit Filius aut Spiritus Sanctus. Aia μὰ uoclum dicitur, quod per actionem immanentem, ut sic, nihil producitur quod sit extra potentiam operantem, Sed tamen produci potest aliquid quod in ipso potentia maneat, et hac ratione dicitur actus ultimus, quia scilicet e ipsa non expectatur aliquid in extrinsecum patiens productum, quod sit ejus sinis, Sicut accidit in operationibus transeuntibus. Sed productum per talem actionem ordinatur in ipsam actionem tanquam in finem, cum adhuc producatur, ut operatio ad suum objectum terminari possit. istam interpretationem ponit S. homas 1, p. q. 5 a. 2. Si diligenter conSideretur.
330쪽
QUOMODO DIVINA ESSENTI UNA EXISTENS SIT PROPRIA SI MILITUDO ET RATIO OMNIUM NTELLIGIBILIUM.
PosiTo vero modo quo Deus multa intelligit, quia magnam modus ipse dissicultatem habet, ideo in hoc capite ipsum S. I h0mas declarare intendit. Circa hoc autem, duo sucit Primo movet dissicultatem, SecundoreSpondet. QUANTUM AD PRIMUM. Dissiculta est: quomodo Deus intellioendoe8Sentiam Suam ut Omnium Similitudinem, omnia intelli sal Videtur
enim alterum istorum Sequi aut Scilicet quod non habeat de rebus propriam cognitionem, quod Superius se. 50 eSt improbatum aut quod ipse sit propria rati Singulorum, quod non Videtur.
Si enim Iseus omnia per essentiam Suam cognOScit, tanquam per similitudinem communem omnium, sequitur quod de rebus communem tantum cognitionem habeat, et non propriam quia secundum modum quo Similitudo cogniti Si in cognOScente, Sequitur cognitioni operatio, cum Similitudo tali Sit sorma qua agitur et producitur operatio. Et Sic si divina essentia est communis similitudo a praesentans illud in quo res conveniunt, erit communis non propria cognitio.
Si autem essentia divina sit propria similitudo Singulorum, quod requiritur Si debeat per ipsam singula Deus pr0pria cognitione
cognoscere hoc non Videtur OSSe SSe, quia cum diverSarum
rerum distinctio, Sit ratione propriarum sormarum, quod alicui secundum propriam sormam simile uerit, necesSe est ut alteri sit dissimile, licet secundum quod aliqua in uno communi participant, unam communem Similitudinem habere possint. Si ergo divina essentia uerit propria Similitudo unius, tanquam videlicet propriam ejus formam repraeSentus S, alteriit Similitudo esSe non poterit. QUANTUM AD SECUNDUM: Primo Stendit divinam essentiam accipi posse ab intellectu divino, ut propriam rationem et Similitudinem singulorum Secund0, quomodo istae propriae ratione multae, cum
Ad cujus anileslationum tria pru0 mittuntur. Primum est quod quid litates rerum et illinitiones sunt sicut