장음표시 사용
411쪽
DE DE COG iTioxi 405 tingens autem dicitur illa, quae quantum est e conditione pr0priae naturae, potest deficere et non esse, quae etiam dicitur res possibilis et corruptibilis, sicut Sortes et sessio ejus. Et ista te es-Situs et contingentia est intrinseca et essentialis rei et nunquam
rem OVetur a re in quocunque enim Statu ponatur re contingenS, Semper Si contingens, et nunquam intrinSece necessaria; et res DeceSSari3 Sein per est necesSaria et nunquam contingens. Si autem
consideretur in ratione essectus, sive in Ordine ad causam, dicitur essectus necessarius ille qui procedit a causa neceSSario gente et quae impediri non potest. Dicitur autem essectus contingens ille quia causa quae impediri poteSt, natus Si procedere, et per OnSequens, licet quandoque causa sit inclinata ad ejus productionem,
Sed duplieite p0test iste essectus, in ratione essectus, et ut ordinem ad causam dicit, considerari scilicet, quantum ad naturam essectus ut esseetus est; et quantum ad modum esse indi quum liabet. Si quantum ad essectus naturam consideretur, sic contingentia Semper ei convenit quomodocumque enim essectus contingens esse habeat, Semper est contingeri essectus, idest, semper essectus causae impedibilis. Si autem quantum ad modum essendi sit, quand0que Ste0ntingenS, quandoque est necessarius inquantum enim virtualiter est in causa et nondum est productus, sic St contingenS, quia ut Sic potest esse et non esse inquantum autem habet SSe in actu in Seipso, tanquam jam productuS, extra Suam cauSam, te StneceSSarius, quia jam determinatus S ad esse, et non poteSt amplius pro illo tempore non SSO UO St. Hoc est ergo, quod inquit S. homas, quoniam contin9ens dii fert a nee 88ario, Seeundum quod unumquodque 3 in sua cauSa, non autem Seeundum id quod utrumque horum in se eSt. Non quia natura contingenti mutetur in necessarium, aut ut re est, aut ut est essectus, Sed quia modus essendi mutatur, et Secundum unum sibi convenit contingentia, Secundum alium Vero neceSSitas. Nam Secundum quod Si in causa, convenit sibi contingentia, et in hoc dissert a necessario quia necessarium Secundum etiam quod Stin causa modum habet necessitatis, eo quod non potest non produci. Contingens autem secundum quod est in causa habet modum contingentiae, quia potest impediri ne producatur, Secundum Vero quod est in seipso, sibi convenit necessitas; et in hoc non dissert neceSSario, quia Sicut neceSSarius essectus, ut in Seipso existens, est determinatus ad esse, et non potest non Sse, ita et essectus contingens Secundum illum modum est ad esse determinatus, et pro tunc non poteS non esse, licet possit in futurum non esse. Et quia veritas cognitionis et nunciationi Super Sse rei undatur, sive ipsum esse rei concomitatur, ideo ex illo consurgit, quod ita de essectu contingente potest determinate et vere dici quando est in SeipS0, qu0d St, Sicut de necessario. Sorte enim currente, ita
412쪽
vere dici potestini 10d 0rtes currit Sicut de eclypsi XiStente, quod eclypsis est. Secundum autem quod uterque OnSideratur ut futurus, scilicet secundum quod Virtualiter est in causa, non similiter potest determinate, mi malive dici de utroque, quod erit. De eclypsi enim determinate diei 0test qu0d erit, non autem de S 0rte qu0d
Et li0 significavit S. Thomas cum diXit, quod contin9en 8e- eundum quod in se p80 8t, non differt a ne e88ario quantum ade83 Supra quod fundatur erum quia scilicet, ita est determinatu in pro tunc, Uantum ad SSe, Sicut ne eSSarium et per consequens ita potest certitudinaliter et determinate cognoSci, ne enunciari vere Sicut neeeSSarium.
AdDertendum postremo, quod ista ratio dis eri a prima, quia illa procedit ex praesentialitate rei, ista autem e neceSSitate, Si Vedisserentia a necessario, quam Vis e uno alterum Sequatur: Unde ista ratio est confirmati praecedentis. TODiio Poti. Deu Scit non solum causas contingentium, sed etiam e quibus possunt impediri, cognoscendo scilicet quod impedient aut quod non impedient. Ergo etc. - Probatur OnSequentia quia Sicut e cauSa necessaria sequitur essectu certitudinaliter, ita e causa contingenti completa, si non impediatur. Iuse te, ut dictum est in lirima ratione ad objectionem Durandi, quod ista cogniti qua cognoscuntur causae contingenti et quod non impedientur, Vel quod impedientur, non cognitio Ontingentis ut contingens est, sed ut habet necessitatem et intelligitur de essectu causarum naturalium, quia ortassis de essectibus Voluntatis, cognitio cauSarum et impedimentorum non sussicit ad certitudinem cognitionis, nisi cognoscatur ipsa cauSa, ut actu ultimate operans non impedita, quod est cognoscere essectum, ut jam eS in Suo SSe, non autem Solum ut Si in cauSiS. Quoito voti. Sicut res apud nos sunt causa cognitionis, itae contrario, scientia Dei est causa rerum. Sed necessaria interdum non modo necessario, Sed probabili cognoscimus. Ergo et contingentia poSSunt 8Se cognita a Deo, et tamen scientia de ipsis necessaria haberi. - Minor probatur: quia licet essectum, non contingat perfectionem suae causae attingere, interdum tamen ab ea deficit. Quinto voti. Si negaretur talium cognitio a Deo, 0 maxime esset quia Scientia Dei est causa rerum Scitorum, et St
tingens. Sed hoc non obstat, quia scientia Dei est causa remota, non autem proXima licet autem causu remota sit neceSsaria, Si tamen cauSa proxima suerit contingenS, essectus contingen erit, alioquin contingeret essectum esse remota causa. Videmus enim
413쪽
DE DEI Coo ii io 3 407 qtuod latitae non necessario si ficti sicant licet motus Solis sit neces- SariuS, propter cauSa intermedia Contingentes. Quomodo stet continoentia effeelus eum ne essitate di Drnae Seleutiue, et quomodo se usu Secunda quae niose in quantum moueturre prima, ole8 cauSare effectum continctentem . Circa hanc rationem Quo uti quae iiii MI ni in saeiunt. 'Dimum est; quod serentia Dei de rebus eo uti Dentibus est
Q Hriclum est quod eum e tu ne e88itate lat esse 'lus ou- tingentia, eo quod Sit auSa remola non prOX Q. Coni P PDimiam utiliniuD: Quia aut accipitur scientia in ratione scientiae, aut in ratione causae. Si in ratione Scientiae, videtur quod non Sit necessaria, sic octus divinae voluntatis circa contigentia non est neceSSarius. Ergo nec actus divinae cognitionis. In te edens patet quia alioquin Deus Vellei Xistentius creaturarum de necessitate naturae, et non libere. - Consequentia etiam patet quia re contingenS, non Si prius scibilis ore, quam Sit volita fore. - in ratione causae, arguitur etiam quod non sit cauSanecessaria Scientia Dei est necessaria. Ergo non potest SSe quin ejus essectus eveniat lio enim est de ratione causae neceSSariae. Ergo dii essectus non est contingens. Et sic non stat contingentia essectus, cum necessitate scientiae divinae, cujus oppositum licdicitur. Cooion, Qui aiam δενς ratioD rationibus Scotici Sent dist. 39.
sario movet. Sed omnis causa Secunda OVet inquantum OVetura prima. Ergo si a prima necesSario movetur, et ipsa neceSSario moVehit, et sic omnis essectu erit ne tessarius. m Q octo, cauSa prior, priu naturaliter respicit essectum,
quam cauSa posterior. Ergo in illo priori, si habet necessariam habitudinem ad ipsum, dabit sibi esse necessarium. Ergo Secunda non poterit illi dare esse ContingenS. Teotio, quidquid producitur a causis posterioribus, p0teStimmediate produci a causa prima et tunc eandem en litatem haberet quam prius; et esset contingens Sicut modo. Ergo contingentia Sua, modo habet a causa prima, et non tantum a caUSaproXima. urivio, Deus multa produxit immediate et producit, et tamen omnia contingenter. Ergo te.
Ad primu uitlieultatis evidentiam
Considerandum primo, quod hic non loquimur de scientia quantum ad entitatem ejus certum Si enim, cum sit idem quod diVina essentia, quod est entitu necessaria; sed loquimur de ipSa
414쪽
secundum quod dicit ordinem ad sevum contistens, De Sit Ordo Scientiae, in quanimn scientia St, ad ipsum scitum ut est scitum; sive sit ordo Scientiae ut est au8a ad Scitum, inquantum S essectus ejus Et loquimur de cientia istonis, non autem de Seientia simplieis intelligentiae, quam constat Secundum rationem praecedere actum Voluntatis, et neceSSariam omnino esse : ut dicitur L p. q. 19, . , ad 6. Considerandum secundo, quod scientiam divinam inquantum Scientia in eSSe necessariam, dupliciter intelligi potest scilicet, aut absoluta necessitate aut necessitate minutabilitatis. Si loquamur de abSoluta ne essitate, Sic non eSt necessuria, quia illud dicitur absolute necessarium, cui repugnat ubSolute loquendo aliter esse Sicut dicimus hominem necessario esse animal rationale, quia tio minire pugnat non esse animal rationale quidquid auteni Deus scit Scientia Visionis, non repugnat absolute Deum nescire, quia Sicut ab aeterno determinavit illud ore, uti Anticlii istum, ita ab aeterno potuit determinare, Antichris tu in noti lare cum ad esse Crenturae Volendum, non neceSSitetur. Et ideo, Sicut ab aeterno cognovit ipsum ore, potuit ab aeteIno cognovisse ipsum non fore seientia enim Misionis equitur delerminationem disinae oluntatis l). - Si autem loquamur de neeessitate immutabilitatis,
si Conseratur nota ad praec cap. 56, pag. 397 ubi huic errariensis sententiae, correSpondere animadvertimus alteram lib. 3, c. ' ubi dicit: si delarminasionem divinae voluntatis sequitur determinatio omnium causarum . Ex quibus ex mente errariensis ita concludere licet Ergo Deus persecte cognoscens determinationem propriae voluntatis, a qua determinatio causarum pendet, determinationem ipsam causarum videt in praedi finitione seu decreto determinante suae ipsius voluntatis, et in ipsis causis secundis prout tali decreto subiiciuntur, quod est, videre effectus contingentes suturos, scientia visionis non autem scientia media; et simul est ponere principia ad doctrinam divinae motionis ipsam creatam voluntatem determinantis, stabiliendam, prout in schola S, Thomae defenditur. Hoc autem notatum esse volumus et diligenter perpensum in Ferrariensis Commentario, quia Molinae sectator et recens editor quaestionum disputataro S. Thomae quae Parisiis impressae fuerunt anno I 883, in sua praefatione, arrepto loco ex errariensis interpretatione super cap. 22, lib. 4, putavit ostendere sapientissimi interpretis judicium, adversa fronte pugnare Thomisticae doctrinae depfsica praemotione cui postea subscripsit, et fusius ostendere autumavit P. Frins. S. I. um tamen errariensis, in objecto loco, tantummodo doceat, Spiritum S ita nos ad agendum inclinare, et ab eo agi, ut actus vere sit in potestate liberi arbitrii, et excludatur actio ab extrinseco ad unum violenter determinans, aut per modum eorum quae sunt a causa necessaria absolute et ex se. Et hoc omnes Thomistae docent. - Cf. ad rem eruditissimum opus Defensio doctrinae S. h. Aq. de praemotione playsica seu responsio ad . . . Frins. S. I. Auctores P. F. Dummermuth o. i. io vanit
415쪽
sic est necessaria, quia quod ab aeterno SciVit Ore, Semper Scit, et non poteSt mutari, ut priu Sciat et postmodum nesciat, sicut accidit scientiae OStrae. Sed tamen, aduertendum, quia . Thomas quandoque dicit, iocantecedens : Deus etsi hoc esSe futurum , 88e nee Ssarium abSolute: quod necesSarium absolute potest accipi dupliciter: Uno modo pro eo, quod e terminorum rationibu eSt necessarium, ita quod ejus oppoSitum est impossibile, tamquam ex termini contradictionem implicanS, Sicut hominem esse animal rationale. Alio modo pro eo, quod in Se Si neceSSarium, non autem solum quantum ad dependentiam ad aliam propositionemri et Sic dicitur necessaria propositio absolute, cujus proprium Significatum est neceSSarium. NeceS- Sarium Ver Secundum dependentiam ad aliam propositionem tali tum, St, cuju Significatum non Si neceSSarium, sed tantum
ordo ipsius ad aliud est necessarius. Sicut istius conditionalis : si
Sortes currit, Sorte movetur conSequenS Si neceSSarium neceS- Sitate consequentiae tantum, scilicet quantum ad ordinem dependentiae ad antecedens, non autem quantum ad suum significatum. Necessarium absolute hoe modo sumptum, communius Si quamne essarium absolute p= imo modo sumptum continet enim Sub Seet illud necessarium absolute, et neceSSarium neceSSitate immittabilitatis cum ergo in illo antecedente dupleae possit eSSe neceSSitaS,Scilicet consequentiae, Sive ordini ad aliquod antecedens, et neceS- sitas significati in se determinavit S. I homas modum necessitatiS dicenS, pSum Sse necessarium absolute, quasi diceret in ista conditionali: Si Deus scivit aliquid futurum esse, illud erit, antecelenS non solum est necessarium neceSSitate illationis, ex aliquo antecedente, quasi scilicet neceSsario ad aliquod antecedens OnSequatur, sed etiam est necessarium in se, idest, Secundum Suum proprium significatum. Est enim necessarium necessitate immutabilitatis, quia de vero in salsum mutari non potest. Unde et in sine hujus capituli,
idem vocat necessarium absolute, et neceSSarium neceSSitate OnSequentis. Et Sic patet non esse contradictionem dicti . homae, ad id quod diximuS. Quaedam opinio refutaturi. Ex iis ostenditur error illorum, qui dicunt S. Thomam intelligere in illo antecedente, de neceSSitate
absoluta primo modo. Dicunt enim quod ipse accipit necessarium abSolute, quo eo cujus oppositum est simpliciter impossibile, et qu0dloquitur de scientia Dei non in se, sed ut significatur per Verbum praeteriti temporis, ut cum dicimus, Deus scivit hoc. Licet enim scientia Dei de contingentibus, non sit necessaria abSolute, ista tamen
et Parisiis 89 in quo cl. Auctor a pag. Sa ad p. 37s. Ferrariensis doctrinam acriter vindicat. Vide etiam ejusdem auctoris si S. Thomas et doctrina praemotionis physicae Parisiis 886 s a pag. 48 ad 49J.
416쪽
est necessaria absolute Deus civit hoc quia est de praeterito; propositio vero de praeterito Si abSOlute neceSSaria, et ejus con- contradictorium S simpliciter impossibile, etiam per divinam potentiam. Ista enim opinio, quantum ad tres sui partes assumit salsum.1. Falsum Si enim, quod . I homas n0n loquatur de scientia Dei in se, Sed tantum ut Significatur per Verbum praeteriti temporis immo non suci disserentiam inter scientiam Dei in se, et ipsam ut significatur in praeterito. Falsum est etiam quod loquatur de necessario absolute
5' Et salsum est, quod propositio omnis de praeterito sit absolute necessaria, ita quod ejus contradictorium sit simplliciter im-p0SSibile.
Primum horum patet e I, Sent. dis 38, art. ult. ad 4. Ibi enim ait S. I homas, quod illud antecedens est necessarium abSO-lute, tum ex immobilitate divini actus, tum ex ordine ad Scitum, quia terminatur Scientia Dei ad rem, ut est in seipsa, ubi constat quod loquitur de scientia Dei in So, non autem secundum quod Sigili siclitur per Verbum praeteriti temporis quia illae conditiobes conveniunt scientiae Dei in Se non autem ut Significatur. Secundum quoque SSe utSum, patet ex dictis, qui S. I homas in 1, p. q. 14 a. 13, ad , de i erit. . , a. 12, ad , ponit hoc conSequenS, hoc erit, Sse Similiter absolute necessarium, sicut et antecedens nullus autem diceret, illud consequens, esse illo primo modo necessarium absolute. Immo S. I homas in parte, declarat
ejus neceSSi tali rationem, quia omne quod St, quando St, neceSSeest esse quod constat ne eSSurium esse non absolute, Sed immutabiliter pro eodem nunc.
Tertium quoque salsum esse evincitur et in se, et apud S. I homam in Se quidem, quia accipio an propositionem veram de praeterito Adam fuit; et arguo sic Deus absolute loquendo potuit non producere Adam, quia libere produxit. Ergo potuit nunquam vera esse nec propositi : Adam est. Ergo et ista de praeterito, quae illam de praeSenti praesupponit, potuit non esSu Vern Ergo Sua OppOS ita potuit esse Vera, Scilicet, Adam non fuit. Ergo Sta. Adam suit, non est necessaria absolute, anquam videlicet sua Oppositu implicet contradictionem. Ergo non omnis propositi de praeterito, est illo modo neceSSaria absolute. - Apud S. I homam
quoque illud esse salsum constat ex iis quae dicit de erit. q. 23, a. , Ibi enim ad 4, inquit, quod Deum Voluisse aliquid, 0St-
quam Voluit, est neceSSarium e suppositione sicut et Ortem c curriSSe postquam cucurrit manifestum est autem quod illae sunt propositione de praeterito Ergo te, Sed verum est quod implicando in re praeteritu, praeteritionem, propositio St abSolute neceSSaria, sicut si dicam: Adam praeteritus suit, in SenSu, comp0Sito.
417쪽
DE DEI COGMTio 3 4llConsiderandum tertio, quod etiam Sesentiam in quantum cauSum, necessariam SSe, dupliciter poteSt intelligi. Uno modo ex parte causae in Se Alio m0d0, X parte productionis esseetus. Primo modo dicitur causa neceSSaria, quando dispositio secundum quam est productiva essectus, et quae est undamentum habitudinis ad insuetum, tanquam ad producibile, Si in se neceSSaria, et non potest aliter se hasere, eo modo quo dicimus motum solis Sse causam neceSSariam, quia non OleS non SSe, Secundum scilicet opinionem philos0phorum Secundo modo dicitur causa necessaria, quando non potest non producere essectum, Sicut motum orbium dicimus esse causam necessariam desectionis Solis aut lunae. Utroque modo scientia divina est cauSa neceSSaria reruni scitarum et quia scilicet non poteS non SSe, et quia non potest impediri quin essectus divinae scientiae Veniat, Secundum modum quo Statutum Si per illam ut evenilit. Attentemium tamen, quod cum Sit dupleae ne esSarium, Scilicet, absolute Neee88arium, et X uppoSitione ac etiam immutabilitatisne essitate, non sic intelligitur diVinam Scientiam esse in Se necessariam e parte Iu Sae, et e parte dependentiae essectu S, quaSi in illis sit necessitas absolutari hoc enim non est Verum ad mentem S. Thomae, cum apud p Sum Scientia Visionis potuerit non esse ab aeterno, Sicut et Deu potuit ab aeterno non determinasse creaturarum productionem ; Similiter et essectus libere ab ipsa proveniunt, cum potuerit Deus ab aeterno determinare ut non evenirent. Sed
intelligitur de ne essitate suppositionis et immutabilitat/s. SuppoSilo enim qu0d in scientia Dei Sit, ut ille essectus eveniat, non poterit impodiri quin eveniat quod in causis secundis contingentibu non inVenitur, poteSi enim aliqua talis causa esse disposita ad productionem esseelus, et tamen impediri ab ejus actuali productione : et similiter, supposito quod Deus habeat scientiam de aliquibus rebus,
ut producendis, non potest mutari ut illam non habeat. Istis suppositis, o utiliam contra primam respoSitionem, PQSDoocletiave quod hic quidem sermo est de seientia Dei, ut habet halitudinem causae au ausatum, Verumtamen utroque modo est neceSsaria aliquo modo, ut OStendimus. Cum primo improbatur, quod necessitatem non habeat in ratione scientiae Revondetur, quod actus divinae voluntatis circa contingentia, licet non Sit necessarius absolute, Si tamen neceSSari US necessitate immutabilitatis, quo modo diximus scientiam istonis SSe
Cum autem secundo improbatur, quod nec in ratione causae sit neceSSaria Dieitur primo, quod eo modo quo causa Si neceSSaria, non poteSt esse quin ejus esseclus Veniat, si autem Sit neceSSari a XSupp0Sitione, non poteSt SSe e suppositione quin eveniat essectus modo dictum est scientiam Dei esse necessariam non absolute, Sed
418쪽
e SuppOSitione, ideo non sequitur quod ejus essectus non possit non esse nisi e Suppositione. - Cum autem insertur ergo non eS c intingens negatur conSequentia quia neee8Sua eae Supy0S tione non tollit contingentiam. Sortem enim Sedere, absolute Stcontingens, et tamen Si necesSarium Supposito qu0d sedeat. Dicitur seeundo, quod causa existente neceSSaria, non poteSteSSe quin ejus essectus eveniat, eo modo quo est ejus essectus : Si enim sit ejus essectus quantum ad esse rei absolute, non p0teSteSS quin essectus ejus eveniat, quantum ad esse absolute consideratum Si autem sit ejus essectus quantum ad esse simul, et modum contingentiae et necessitatis, non potest esSe quin eveniat Secundum illum modum: Seientia autem Dei est causa rerum quantum adeSSe et modum, ideo non potest esse quin essectus ille eveniat necessario, qui est in scientia Dei ut eveniat necessario, et non poteS CSSe quin contingenter eveniat essectus, qui in scientia Dei eS Ut contingenter eveniat. Constat autem ex h0 non tolli contin
gentium essectus, immo potius poni lin.
I Bonus Thom ista prae oculis habeat parallelismum inter haec et ea quae inserius docet errariensis L. 3, super c. 89 sicut enim hi docet divinam praescientiam infallibilem et necessariam ex suppositione, non tollere contingentiam effectui in determinatione divinae voluntatis, scientia istonis cognito, ita ibi docet, quod a Iat libertas Secundae causae cum necessitate immutabilitatis, sive cum necessitate suppositionis primae causa determinantis). Ipsa enim prima radix contingentiae et Iibertatis est a sapientia et voluntate divina determinante si Quia effectus quos Deus determinavit per causas evenire neceSSario, ipsae causae necessario producunt illos vero quos determinavit per illas causas contingenter et Iibere evenire, ipsae causae Ociunt contingenter. Cum ista tamen contingentia absoluta effectus in ordine ad suam causam proximam superius est Ostensum Iib. I, c. i stare necessitatem suppositionis, qua dicitur effectus contingens evenire, necessario et infallibiliter, supposito quod Deus velit illum evenire, voluntate consequente et Voluntate completa s. Quod autem de determinatione divina in ordine ad contingentiam et libertatem effectus dicit, idem docet de divina motione creatas volunta is lib. 3, c. 2 inquiens quod licet necessarium si ex suppositione, voluntatem velle id ad quod Deus eam movet, absolute amen conlinrenter vult et libere. - Doctrina igitur errariensis perbelle cohaerens in omnibus suis partibus, ante ipsam exortam quaestionem, radicitus evertit Molinismum. Et vide quod errariensis in citato loco lib. 3, c. 89, sicut et hic reponit dubitationi ex coto desumptae in a sent dist. I, a quaesit, quae dubitatio est identica dissicultatibus quas movent Molinistae adversus
Thom istas, nec tamen sapientissimus Thomae interpres recurrit ad famosam explorationem creatae voluntatis ante omne decretum diurnae voluntatis, sed sartum tectumque habens, quod determinationem primae causae sequitur determinatio omnium causartim, ut assumptum fuerat ab ipso colo ut dubitandi motivum, explicat, quantum humanae
419쪽
DE OEi OGNiTIONE 5 Ad evidentiam Q Hocli utili; Considerandum primo, e doctrina . homae ubi supra, et de erit. q. 2, a. 14, quod Um ad SSe essectus dependentis apluribus causis ordinatis, Utraque IUS requiratur, utriusque deIectus, inducit desectum in essectu et ideo Sive causa riina sit contingens, Sive Secunda, essectu contingen erit: non autem si Una Sit necessaria essectu erit neceSSarius I desectus enim alicujus quod ad esse requiritur, desectum inducit in essectu ; ad integritatem autem rei, requiritur integrita cujuscunque facientis adesse rei. Nam malum, ut inquit DionySit S cap. 4 de dii'. non ., eae singulis defeetibus accidit, bonum ero eae inte9ra causa. Unde et videmus in syllogismis, quod minori Xistente contingente, sequitur concluSio contingens, quamVi S 3jor Sit neceSSaria. Considerandum Secundo, quod cum dupliciter causa possit dici necessaria scilicet, aut quia ui di Sp0Sitio 'emper eodem modo se habet et mutari non potest aut quia Sulam essectum necessario producit, ita quod non poteS illum n0n producere cum inquit S. I homus quod licet prima causa sit neceSSaria tamen essectus potest
tamen ejus essectum posse non produci. Nam si p0teSt essectus non produci potest causa non producere. Propter hoc bene inquit Seotus P, Sent. diSt. 1 q. 3, quod phil0Sophi clatenter concesserunt duo contradictoria, dicendo aliquid contingenter fieri, et primam causam necessario causare. Patet etiam ex hoc exemplo hornae. dat enim exemplum de motu coeli, quem dicit necessarium isse constat autem quod est in Se quidem neeeSSariUS, non autem necessari causa haec inseriora, ut dicitur inferius in hoc , lib. e. 86, et 1. p. q. 115, . . Sensu ergo St, quod Stant Simul primam causam alicujus essectu esse in Se necessariam. et immutabilem secundum dispositionem quae est actiVa, et semper eodem modo se habente, et tamen ejus esse tu contingenter Venire. propter contingentiam et mutabilitatem secundae causae non autem quod prima causa Sit neceSSario ui essectu productiva, tamen ille
Dieitur primo quod non procedit contra sensum S. I homae, procedit enim ac si diceret S. I homas, posse simul stare, ut prima causa necesSario inbSolute producat issectum, et tamen essectus
menti datum est, quomodo unum et alterum Veritatis caput componi possit, semper tamen ab emcacissima et sapienti voluntate Dei procedens. Cf. etiam hujus lib. c. b. videntiam).
420쪽
contingenter Veniat, admiSSO etiam a Sam primam necessario agere, non quidem reSpectu Ultimi essectu mediante causa secunda pio ducti, sed respectu pSiu causae Secundae, ita videlicet quo in
causam Secundam neceSSari ligat.
Dicitur secundo ex doctrina . Thomae , Sent, diSt. S, a. 5, et de erit. . , a. 9 ad 10, quod cum Virtu cauSae primae recipiatur in cauS Secunda Secundum modum causae Secundae agente prima causa in Secundam, Si causa Secunda contingens Sit, et desectibilis, etiam essectus contingenter eveniet, et desectibiliter. Unde assumptum ad probationem consequentiae salsum est Stant enim
Si inui, causam moventem in quantum mota est, neceSSario m0Veri CauSa prima, et tamen non necessario movere eo quod aetio primae cau8ae, modisicetur u causa Seeunda, Secundum modum
1 Nota sapienter errariensem dicere actio Irimae causae modificatur in causa Secunda D non autem, a causa Secunda, quod sensum haberet Molinisticum
intelligitur enim juxta illud Scholae effatum: si Quidquid recipitur ad modum recipientis
recipiatur necesse S Deus enim auctor causae contingentis et liberae a cujus Voluntate et scientia, ut vidimus, prima radix libertatis et contingentiae pendet, Iartum tectumque vult omne id quod ad propriam indolem et constitutionem uniuscujusque pertinet, atque ita Omnia naOVet Secundum modum naturae proportionatum meeessaria, necessario, contingentia et libera, contingenter et libere Movet scilicet simul essiciendo ipsam necessitatem, contingentiam et libertatem ita enim exigunt causae ab ipso motae non tamen haec exigenti essicienter modificat actionem suam, sed actio sua essicienter
se ponit in ipsis, adimplendo suam ipsam voluntatem, quae ita de illis et non aliter disposuit, atque exigere fecit. Minc ipse errariensis lib. . c. cim docet Causa
prima obet numquamque cauJam secundum ad suum eclum secundum conditionem ipsius causae secundae causam enim non potentem deficere sic ad citium esseclum delerminal, ut ipsum necessario absolute producat, causam autem quae deficere potest,
ita determinat, ut tamen absolute deficere possit in producendo Quae, et similia, universa schola Thomistica ab ipso purissimo quinatis fonte hausit. S. Thomas enim centies et millies repetit: Quod virtus causae primae recipitti in causa secunda, secundum modum causae Secundae et quod motus primi moventis non recipitum uniformiter in omnibus mobilibus, sed in unoquoque secundum proprium modum. Ex quibus principiis, bene intellectis, consequitur quod motio creatae voluntatis a Deo sensu homistico quin auferat liberum arbitrium, ipsum efficit atque auget: absque enim illa motione
deesset ratio sufficiens, qua causa secunda Juxta modum tuum, congiungeretur suo effectui si Deus, ita S. Thomas, est prima causa movens, et naturales causas et Voluntarias; et sicut naturalibus causis, movendo eas, non aufert quin actio earum Sint maturales, cita movendo causas voltinia ias non atfert quin ictiones earNm sint voluntariae, Sed pollui hoc in eis facit operatur inin in noquoque Secundum eiu proprietatem n I, p. q. S a. 1 ad 33. En igitur quomodo actio primae cauSae modificetur in causa Secta uda.