장음표시 사용
421쪽
DE DEI COGAiTi031 i5 Aa, Quoclum dicitur, quod causa prima pro dueens esse et uinime di ante cauS Secunda, non in aliqua priori duratione attingit obsectuna, in qua non attingatur a causa secunda, licet dicatur prius agere in quantum secunda non agit nisi virtute primae. Unde non oportet ut essectus in aliquo priori instanti liabeat necessitatem a prima causa, Sed Simul productu a causa necessaria et contingente, propter cauSae Secundae contingentiam, et ipse contingentiam ha
I Libenter pro se arripiunt haec verba Molinistae, pro concursu Dei simultaneope parallelo inserendo, adversus praevium : quasi divina praemotio intelligenda esset praevia, prioritate temporis, quod nemo sapiens Thomistarum dixit, cum praevia tamen intelligenda sit, ordine naturae, et hoc ratione actualitatis et independentiae primae causae. Ferrariensis hic vult tantum excludere prioritatem temporis relate ad causam secundam motam Reponit enim principio assumpto a Scoto, in quo agitur de prioritate temporis, et vult definire, quod contingentia effectus tunc habetur, quando cauS Secunda contingens agit Licet enim motio a causa prima immediate recipiatur in secunda et immediate attingat effectum, cum tamen actio primae modificetur in causa secunda ut dixit, tunc causa prima effectum contingenter attingit, quando a causa secunda attingitur, ejus contingentiam Sciendo. Atque ut errariensis mens clarius pateat, recolendum est, quid e mente ipsius sit causam agere virtute causae primae et quid
sit illa virtus Hoc habet errariensis in lib. III super . O . ubi exponit celebrem locum . Thomae de Potentia . 3, a. 7 ad 7. Et nota quod Suare lib. 3, de auxiliis c. 9 ingenue fatetur, ibi errariensem aperte docere praemotionem physicam). Advertendum, inquit, ex doctrina . Thomae de Pol. . . . , ad , quod duplex
vis ad agendum rebus creatis inest, dum agunt una est forma habens esse firmum, et natura, per quam agunt tanquam propria et naturali virtuteri alia est vis ita est intentio sola virtutis divinae habens esse incompletum, per modum quo colores Sunt in aere, et virtus artis in strumento; et ista vis non convenit rebus, nisi quando actualiter operantur et agunt, tanquam divinae ritilis instrumenta, sicut et virtus artis non remanet in instrumento, nisi quando ipsa utitur ad operationem artis. Deus ergo dat rebus naturalibus utramque virtutem, sed secundam tantum illis communicat, dum eas
ad Operationem applicat ideo dixit S. Thomas quod superius agens, dat inferiori agenti
Virtutem per quam agit, vel conservat eam, quod pertinet ad primam virtutem Vel applicat ad agendum, quod per secundam virtutem efficitur: D ....Et ibi, infra accipitur tanquam una virtus, ipsa virtus in Deo existens, et ejus intentio in causis inserioribu producta, sicut ars quae est in mente artificis, et ejus intentio in instrumento recepta, pro una Virtute accipiuntur Patet igitur quomodo causa prima non in aliqua priori duratione attingat effectum quam causa secunda quatenus nempe, actio primae causae in ipsa recipitur, quando ad operationem applicat, et sua virtute ipsain causam Secundam suo effectui conjungit licet prioritate naturae prius concipiendum sit id quod movet, quam id quod naovetur, et hoc praesertim respectu Summae actualitatis et independentiae divinae Vir: Utis.
422쪽
Diium Dieitur primo, quod habere contingentiam a causa prima dupliciter potest intelligi. Uno modo, quod prima causa sit
causa contingentiae rerum, et Sic Verum est contingentia habere a causa prima contingentiam causa enim Deu et re3, et necessitatem, et contingentiam rerum. Alio modo, quod re sint contingentes propter contingentiam et inemeaeiam causae primae, cujus essectus impediri p0ssit; et hoc modo res non habent contingentiam a causa prima. Dieitur secundo, quod si aliquid eorum quae nata sunt produci a causa prima mediante causa secunda contingente, a Sola cauSa prima produceretur, illud esset contingens secundum quodeS reS, quia poSSet quantum est ex Se deficere et non esse eSSet etiam contingens absolute in ratione essectus, quia esset essectus natus produci a causa propria impedibili, non esset tamen contingenS, in ordine ad causam tunc producentem, sed esset essectus libere produciUS. A quovium dicitur, quod eorum quae immediate a Deo productantur, tanquam scilicet a solo Deo producibilia, aliqua Sunt re in Se necessariae, Sicut corpora coelestia, et animae rationales; aliqua ero Sunt res per Se contingentes, ut gratia, juXta ea quae superius in secunda ratione sunt dicta; quia Scilicet sunt tales naturae quibu conVenit secundum se ut possint non esse nihil tamen Si contingens, contingentia conveniente rei in ordine ad cau-Sam, unquam Scilicet causam contingentem et impedibilem habens, sed sunt esseclus libere producti. Sexto voti Deus cognoscit unumquemque essectum non SO-lum in se, sed etiam in ordine ad quaslibet Suas causa prOXima S. Ergo cognoscit aliqua et evenire, et contingenter eVenire. Ergo Cum certitudine divinae scientiae stat rerum contingentia. - Probatur anteceden8 quia Deus est cognitor totius esse cujus eSt principium. Prima quoque consequentia patet quia Ordo contingentium ad Sua cauSa proXimas, est ut contingenter e ei proVeniant. - eunda Vero probatur quia scientia Dei non esset Vera et perfecta, si non hoc modo res evenirent sicut Deus eas Venire OgnOSCit. Si ergo cognoscit et ipsas habere esse aliquando, si e liquandoeyenire, et contingenter, cum veritate suae cognitionis et certitudine stat, quod essectus contingenter Veniat.
QUANTUM AD SECUNDUM, respon et ad objeetionem laetam e. Me didit ipsum tripliciter desistere. otiio fio autem erat Cognitio omnis quae est de contingente, cum est futurum alli potest, cum possit evenire oppoSitum ejuSqu0d Xistimatur, alioquin necessarium Sset. Quod etiam patet ex n0Stra cognitione quae est de illis tantum conjecturalis mei autem c0gnitio ulli non potest ergo non potest esse de suturis c0ntingentibUS. - Si autem diceretur, quod licet divina scientia alli non
p0SSit, potest tamen mutari s undum rerum mutationem, per O-
423쪽
vam rei cognitionem I hoc non obstat rationi, qui impossibile est quod Deus aliquid de novo cognoscere incipiat, e quod immutabilis Sit.
v μvoraclo ergo Pimo, et quod falsum assumitur et quod in illius assumptione committitur fallacia onSequentis. - alsum quidem Ssumitur, quia non est Verum quod omnis cognitio defuturo contingenti ulli possit, aut quomodocumque Variari, nam posteriorum variatio, prioribus variabilitatem non inducit cum contingat essectus ultimos contingerites esse, primi causis necessariis existentibus et ideo cum res citae a Deo posteriores sint ejus Scientia, non autem priores Sicut apud nos, ipSarum Variatio non
inducit variationem in scientia divina neque scilicet de veritate in salsitatem, neque de ignorantia ad cognitionem. - Commultitur quoque fallacia consequentis, si ex hoc quod nostra cognitio de rebus variabilibus, est Variabilis, arguatur id in omni cognitione
accidere. Adverte, quod cum arguitur sic scientia noStra de rebus Variabilibus est variabilis ergo omnis cognitio talium est Variabilis; non committitur formaliter fallacia consequentis cum, ut dicitur intractatu fallaciarum S. I homue e. 27 illa allacia accidat tantum inconditionalibus argumentationibus; sed tamen virtualiter et rundamentaliter talis allacia committitus, sicut in ista homo currit ergo
omne animal currit: quia virtualiter continetur argumentati a positione consequentis ad positionem antecedentis, Sic arguendo: Si homo currit, animal currit ergo si animal currit, homo currit tanquam Videlicet consequens sit omnino idem cum antecedente Similiter in proposito, virtualiter continetur similis argumentatio, ac si omnino sit idem cognitionem nostram rerum Variabilium, Variabilem esse, et absolute cognitionem talium esse Variabilem. Sed occurrit utilum ire primuin partem responSioni3. Licet enim Variatio posterioris n0n inducat necessario Variationem pri0ris in omnibus, ubi tamen oportet prius et poSterius eSSe daequata, ibi necessario variato uno, necesse Si alterum Variari, Si debeat aequalitas remanere: nam si ab uno aequalium remoVeatur aliquid quantitatis, non remanent amplius aequalia, nisi tantumdem ab alio removeatur modo inter scientiam divinam et rem Scitam, Oportet SSe daequationem, cum de ratione verae cognitionis sit adaequatio ergo facta Variatione in re, necesse est aut mutari cognitionem per novam existimationem, aut ipsam eandem manentem, salsam esse et Dadaequatam.
Ad hujus evidentiam eonsiderandum, quod aliter tempus in qu res Si Sub aliqua dispositione se habet ad cognitionem nostram, et aliter, ad cognitionem divinam. Ad nostram enim cognitionem comparatur sicut ad rem existentem sub tempore unde sit ut dum cognoscituri aliqua rei dispositio ut praesens, it pSa aeS27
424쪽
cognita, et cogniti intelligatur praesenti tempore mensurari cum autem cognitio fertur in aliquid Sicut suturum, aut sicut praeteritum, intelligatur illud esse suturum aut praeteritum in comparatione ad ipsam etiam cognitionem cum enim judico Sortem sedere intelligitur sessionem Sortis esse in praesenti tempore, in quo Stmea cognitio et cum judico Sortem sedisse, intelligitur sessionem Sortis esse praeteritam respectu temporis in quo mea cognitio est: et similiter, cum judico Sortem esse sessurum, intelligitur Sortis. Sessionem reSpectu cognitioni meae suturam esse. x quibus sequitur, cum in diversi partibus temporis, res diversimode se habeat, quod etiam Secundum quod ad cognitionem OStram comparatur, variationem habet. Si enim Sortes hodie sedeat, et judicem ipsum Sedere, SeSSi ipsius S praesens coguitioni meae, Si autem cras non Sedeat, et judicem etiam ipsum Sedere, erit Sessio non amplius praeSen cognitioni meae, Sed praeterita, et per OnSequenS remanet inaequalitas inter cognitionem meam et rem, cum iudicem ipsam SSe in tempore in quo Si mea cognitio et tamen in illo non sit. Si autem debet esse aequalitas, oportet ut et judicium mutetur, ut scilicet die crastina ipsum Sortem judicem non sedere, sed sedisse, sicut ipSe mutatus est de sedente in non edente. Ad cognitionem autem divinam, comparatur tempus non Sicut ad rem Sub tempore contentam, Sed sicut ad id quod est supra Omne tempuS, utpote aeternitate mensuratum, quae omni disserentiae temporis deSt; ideo quam tumcunque res in SeipSa arietur, non Variatur tamen Secundum quod ad divinam cognitionem reseditur, cum Semper quantum ad omnem sui dispositionem, sit divino conSpectui praeSen pro Omnibus temporis partibus, quibus diVer- sim0de disponitur. Si enim Sortes hodie sedeat, semper Deu Videt Sortem hodie sedere; et si cras non sedeat, semper Videt ipSum cra non edere et Sic res nunquam Variatur in comparatione ad divinam cognitionem, ut sit sibi aliquando praesens, aliquando praeterita, aliquando futura, Sed semper est Sibi praesens licet cognOScat Deus, Sse nobis eam aliquando praeteritam, aliquando suturam et sic ex re Variatione in se, neque tollitur adaequatio scientiae divinae et rei scitae, manente eadem cognitione, neque Oportet Deum novam sormare cognitionem, quia non Variatur reSin ordine ad divinam cognitionem, ut nunc uno modo se habeat ad eam, nunc ali modo, Sicut evenit cognitioni nostrae, cui aliquando sesSi Sortis Si praesens, aliquando praeterita, aliquando futura. Quod autem adducitur de aequalibus quantitatibus, non cogit, quia quando unum quantum, aequale alteri quanto, Variatur Secundum quantitatem. Sicut variatur in se, ita etiam variatur in ordine ad
quantum, cui erat aequale, et ideo tollitur aequalitas inter illa qu0d autem intelligitur a Deo licet varietur in se, non tamen in ordine ad divinam cognitionem variatur ideo non tollitur adaequati inter Scientiam Dei, et rem ab pS Scitam.
425쪽
DE DEI COGNiTioAE 419 Sed insurgit Milia clunium. Si res semper eodem modo Se habet in comparatione ad divinam cognitionem, cum antequam Christus nasceretur, Deus Sciret Christum nasciturum, et quando nascebatur, Sciret Christum nasci sequitur, quod nunc etiam Deus scit Christum esse nasciturum, et Christum nasci quod tamen est
salsum, cum Christus non Sit nunc naScituruS, neque nunc na
Respondetur, quod cum dicitur Deus nunc scit rhistum nasciturum, praeSen templa per Verbum et ad Verbium importatum, potest e tenere aut e parte cognitwλὶis, aut eae parte rei cognitae Si eae parte cognitioni teneatur, sic Deus nunc cognoscit Christumna Sciturum SenSus Si enim quod nunc est illa cognitio Dei qua cognoscit Christum nasciturum, pro tempore scilicet in quo erat erum Christum nasciturum quoad nos; quod sane VeriSSimum St, cum cognitio Dei sit aeterna, et tempus in quo sui Verum dicere, Christus est nasciturus, ab aeterno Sit divinae cognitioni praeSenS. Si autem eae parte rei cognitae teneatur, Sic non cognoscit DeuS nunc Christum nasciturum SenSu enim esset, ipSum cognOSCere quod nunc Christus est nasciturus, quod esset salSe cognOSCere, cum Christus non sit nune nasciturus nec tamen equitur quod in divina scientia sit mutatio, sed tantum, quod rerum mutationeS Deus congoscit, dum cognoscit quod Christus aliquando respectu nostrum est na Sciturus, et aliquando est natus, et quod unum enunciabile nunc est Verum, aliud Vero, alio tempore. Si ergo accipiatur tempus eae parte cognitionis, negatur salSitaseonSequenti8, et ad probationem negatur consequentia. Licet enim nunc non sit Christus nasciturus est tamen nunc cognitio, qua OAn0Scitur naScituru pro tempore in quo erat verum dicere, Christus est nasciturus. - Si autem accipiatur tempus eae parte rei cogni-Iae, negatur eonSequentia. Quia licet res in comparatione ad divinam cognitionem, Semper eodem modo se habeat, quia Semper StSibi praesens secundum omnem sui dispositionem, in seipSa tamennuitatur, ut aliquando Christi nativitas nobis praesens sit, aliquando praeterita, aliquando futura, et ideo cognoscitur a Deo esse nobiSaliquando praesenS, aliquando praeterita, aliquando sutura. Ex his patet sensus istius propositionis quam . h0ma 1, parte concedit, Scilicet non quidquid Deus seisit scit si non ad res sed ad nunciabilia reseratur. Si enim tempus importatum per hoc Verbum, fit, e parte scientis se teneat sic quidquid Deus SciVit, modo Scit Sensus est enim quod de quocumque nunciabili, Deus scientiam habuit in tempore nobis praeterito, etiam nunc de eo scientiam habet, pro illo scilicet tempore in quo est Verum quia et ipsum nunciabile, et tempus in quo est Verum, Semper est divino conspectui praesens. - Si autem ex parte enunciabilis scit se teneat, sic non quidquid Deus civit, Scit, quia non qu0dcumque enunciabile scivit esse verum in tempore nobis praete-
426쪽
rito, scit verum esse in tempore nobi praesenti. Nam civit hoc enunciabile Claristia nascetur; Verum esSe antequam Christus nasceretur. Non Scit autem quod nunc Sit Verum, quia Verum non est. Ad hunc ergo sensum admittit . homas hanc propositionem esse veram non quidquid Deus civit, scit non autem ad primum
Sed remanet utilum, quare illam propoSitionem admittat, si ad nunciabilia reseratur, non autem Si reseratur ad res. Nam sicut nunciabile idem manens, de veritate in salSitatem variatur ita eadem res de e8Se Variatur in non esse e de una dispositione in aliam: Si ergo propter variationem nunciabilis conceditur, quod non quodcunque nunciabile Deus civit, Scit ita propter variationem rei debet concedi, quod non quamcunque rem DeuS scivit, Scit.
Respondetur, quod non est eadem ratio, de illa propositione, si de nunciabilibus intelligatur, et si intelligatur de rebus quia cum de nunciabilibus intelligitur Deum aliquid sciVisse aut scire, significatur Veritatem nunciabilis simul esse in tempore, per illud
Verbum importato, cum divina cognitione. Cum enim dicitur Deus scivit Christum esse nasciturum, significatur in tempore praesenti simul esse veritatem illius nunciabilis, et divinam cognitionem de ipso. Et quia non omne enunciabile quod sui Verum in praeterito, tempore, Si Verum in praeSenti tempore, licet in tempore, praesenti Deus de ipso cognitionem habeat, pro tempore pro quo eS Verum, modo Superiu exp0Sito, ideo, non quodcunque nunciabile Deus Scivit, modo Scit, intellige, modo superius exposito, Scilicet si tempus ex parte cibilis se teneat. Cum autem dicitur Deum aliquam rem civi SSe aut Scire, non importatur rem simul esse cum divina cognitione, in tempore per Verbum importato, Sed tantum quod res divinam terminet cognitionem, et quia ab aeterno res diVinam terminat cognitionem quantum ad omnem Suam dispositionem, eo quod omne tempus ab aeterno divinae cognitioni sit praesens ideo quamcumque rem Deu Scivit, etiam modo Scit, quia ejus intuitus Semper in rem in quacunque dispositione sit, seratur. Prima ergo responsio S. hornae est, quod major in objectione
tur assumptum ostenditurque ibi accidere fallaciam aestidentis. Est quidem assumptum hoc falsum, quod possit Venire opp0Situm ejus quod existimatur de suturo contingenti, scilicet Secundum quod cognoscitur a Deo. Licet enim cum dicitur, Deus scivit vel Sei lio suturum, quoddam medium accipiatur inter divinam cognitionem et rem scitum, scilicet tempus locutioni respectu cujuS res cita dicitur sutura, non tamen dicitur res sutura respectu di-Vinae cognitionis, quae in momento aeternitatis existens, ad omnia praeSentialiter se habet et quia quod est, non poteSi quantum al
427쪽
DE DEI COGNITio' 42l illud instans in quo est, non esse ideo res sutura cognita a Deo ut ab ipso cognoscitur, non poteSt liter evenire ex Suppositione, unde si substraheretur tempus locutionis, non diceretur hoc esseeognitum a Deo tanquam futurum et non ens, ut habeat locum quaestio, an OSSit non Sse, Sed Sic diceretur cognitum tanquam in sua existentia Visum, quo in loco, non habet locum quaestio an pro tunc OSSit non SSe. - Committitur autem taliaeta aestidentis: quia cum templa praeSen et praeteritum, DeXistat aeternitati, habitudo praesenti tempori S aut praeteriti ad suturum, et non ens, tanquam Videlicet Si suturum, attribuitur aeternitati, dum dicitur quod cognitum a Deo Si futurum et non ens, tanquam videlicet sit futurum divinae Scientiae in quo per accidens est deceptio, quia cum habitudo tempori praesentis aut praeteriti ad futurum, non conVeniat tempori ut coexistit aeternitati, sed aliunde ut ab aeternitate distinguitur, non debet hoc attribui
aeternitati, ideo si attribuatur, est deceptio Secundum accidens. Adserte, quod per hanc reSponSionem non Vult Xcludere S. Thomas a Deo cognitionem suturi, ut laturum est nobis, sed tantum cognitionem futuri, ut futurum Suae cognitioni, et cognitionem suturi, ut est tantum in cauSi suiS, O modo quo I OS suturum cognoscimus, Sic enim, Ut SuperiuS Stendimus, suturum contingens non subest certae cognitioni. Nam Deus suturum cognoscit secundum esse quod habet in causis Suis, secundum quod dicitur nobis suturum, et secundum SSe quod habet in Seipso propter hoc cognitio sua de ipso nobis futuro, est certissima, et res quae hoc modo cognoscitur, Secundum scilicet quod est in causis, et secundum quod est in seipsa, ex hac SuppoSitione quod in Seipsa cognoscatur non potest aliter evenire pro illo tempore pro quo cognoScitur, secundum suum esse. licet absolute possit aliter evenire. u MDoriclem fovit ad probationem 33umpli conceditur enim quod suturum cognitum a Deo, Si neceSSarium, Cum Unumquodque cognoscatur tanquam praesentialiter ViSum, Sed est neces- Sarium non quidem absolute, velut a quibusdam dicitur necessitate consequentis, sed sub conditione vel necessitate consequentiae. Unde hujusmodi rationes peccant secundum allaciam compositionis et divisionis cum enim dicitur, quod Videtur Sedere, necesSe S Sedere, de telo et in ensu compo8ito est Vera, nam ista propositio eSt necessaria, quod Videtur sedere, sedet de re autem sive de 3ensu diuiso est salsa; non enim necessarium S Sortem sedere qui Videtur Sedere, cum contingenter Sedeat unde quia non est neceSSarium, Sortem Sedere qui videtur Sedere in senSi diviso, con- ludere non esse necessarium Sedere quod videtur sedere in sensu composito, scilicet secundum quod illud stat sub cognitione, est Brguere a Sensu diviso ad compositum. Advertendum, quod , Thomas prop0Sitionem de sensu compo-gito, Vocat de dicto, illam autem de sensu diviso, vocat de re quia
428쪽
.n illa de sensu comp0Sito, II 0du ponitur tanquam totius dicti deter-yminatio, cum enim dicitur quod Videtur sedere necesse est Sedere; SenSus St, Stam prop0Sitionem Sse necessariam quod videtur Se dere sedet; ubi patet quod m0dus necessitatis, totum quod dicitur determinat. In illa autem de sensu diviso, modus determinat rem subiecti cum enim dicitur quod videtur sedere, nece SSarium est sedere in sensu diviso sensus St, quod huic rei puta 0rti, quae Videtur sedere, conVenit ut Sedeat de necessitate, et non c0ntin
QUANTUM AD TERTIUM, confirmatur conclusio Auctoritate Signa et mon8tra ei antequam Fant; et eυentu temporum et aequiorum
Sap. VIII, 8,): Non est quidquam abseonditum ab eulis ejus a Saeculo uSque in saeculum respieit Meli. XXAIT, Pi 25. Et Praediae tibi eae tune antequam venirent indieasi tibi Isai. XLVIII, 5,)..
I Distinctionem hi: in sensus compositi et divisi catholice et Thomistic intellectam, de qua etiam errariensis superius in hoc capite, pag. 4OO, et quam Magister Sententiarum dixit distinctionem de conjunctione et disjunctione I sent dist. 38 circ. sub schola universa ante S. Thomam et post ipsum adhibuit, ad aliqualem intellectum exhibendum altissimae veritatis de infallibili scientia et voluntate Dei praedefinientis et praedeterminantis contingentia et libera quae distinctio licet veritati rei respondeat, tamen Cajetanus doctissime et piissime dicit non quietare intellectum nostrum et ideo ipse, sicut et nos, captiva suum in obsequium fidei in I, p. q. 22, a, ). Non bene autem citatus editor quaestionum disputatarum S. Thomae in praefatione dicit quod si Cajetanus quasi praescius suturi contentionis nempe inter homi stas et Molinistas improbat distinctionem sensus composili et sensus divisi v aliud est enim non quietare intellectum et aliud improbare. Et quis Theologorum unquam dixit, quietare intellectum explicationem analogicam a mente et voluntate creata desumptam, ad aliqualem intellectum de Trinitatis mysterio quaerendum, et tamen nemo eam improbavit. Et insuper ipse S. Thomas esset improbandus qui illa distinctione utitur in I, p. q. 23, . . ad 3 depraedestinatione loquens et in hoc capite 7, et in L p. q. I , a. 3, ad J, Sub Voce necessitatis modalis de re et de dicto, et I sent dist. 38, quaest. nic. a. s, ad F. Quamvis igitur non quiete undequaque intellectum, haec distinctio non est improbanda eoque minus sub praetextu improbatae distinctionis, salso abutendo auctoritate Caietani apud imperitam multitudinem, est improbanda rei veritas ; sed utilius, cum C etan ipso, veritate retenta, concludendum aiescet intellectus noster, non evidentia veritatis inspectae, sed altitudine inaccessibili veritatis occultae n. f. Didacus Alvarea lib. III. disp. 2S, et lib. XII, disp. 18.
429쪽
QUOD DEUS COGNOSCIT MOTUS VULUNTATIS.
Pro cujus intelligentia notandum, quod quia cor est principium motus in animalibus inter moventia corporalia, de motus Voluntatis dicuntur motus cordis similitudinarie. Nam et ipsa voluntas est simpliciter primum motus principium Vel etiam dicuntur motus cordium propter sui occultationein uni enim homini motus voluntatis alterius sunt occulti, sicut et cordis assectiones Per voluntates ergo cordium intelligit voluntatis assectiones, et per cogitationes
mentium actus intellectus. 'Potinio autem conclusio Pimo. Deus cognoscit ens in anima et en extra animam. Ergo cognoscit ea quae Sunt in Voluntate et in cogitatione. - Patet antecedens quia ut Supra dictum eSt e. 49), omne quod quocunque modo est, cognoscitur a Deo inqu3ntum Suam SSentium cognoscit ens autem quoddam est in anima, et quoddam Xtra animam. ConSequentia ero probatur
quia eris in anima est quod est in cogitatione et Voluntate. Adberte, quod actus intellectus et voluntatis, dupliciter possunt conSiderari. Uno modo absolute, ut accidentia animae sunt Ilio modo ut ad obieeta terminantur: quia ergo Deus non Solum cogno- Scit ipsam actuum substantiam, sed etiam ad quae objecta illi actus terminentur, intuetur; ideo concludit, quod ea quae sunt in cogitatione et Voluntate cognoscit ipsa scili eo objecta secundum quod terminant actus intellectus et voluntatis, quod Si cogn0Scere ipsos actus ut ad objecta terminantur quamvis etiam OSSet Iitelligi de ipsis actibus et non de objectis immediate; quia videlicet
cognoscit ipsos actus existentes in anima, et quia non pOSSunt perfecte cognosci, nisi cognoscatur ad quae objecta terminentur, cum ab ipsis specificentur, ideo necesse est ut Deus etiam ad quae objecta terminentur cognOSCat. m Quoia DP . Dei causalitas extenditur ad operationes intellectus et voluntatis. Ergo et Dei cognitio. - Patet consequentia: quia Deus essentiam suam cognoscendo, cognoscit omnia ad quae Sua causalitas extenditur. - Ante edens Vero probatur DeUS Stfontale principium totius esse, a quo est omni sorma ergo Stomnis operationis principium. - Patet consequentia quia omniSre operatur per formam a qua est esse rei esseetus autem cau-Sarum in primas causas principalius reducuntur ergo omni ope-
430쪽
ratio cujuscunque Ormae, reducitur in primam cauSam omnis formae. TQDiio Doti. Intelligere di ilium, Si principium et per consequens cauS Omnis intellectuali Operationis, Sicut suum esse est principium et causa omni eSSe. Ergo cognOScend Suum intelligere et suum Velle, cognoscit omnem cogitationem et Voluntatem. Patet consequetuta quia et cogi OScendo Suum SSe, cognoSciteSse cujuslibet rei. Adserte, quod sicut esse divinum est causa Xemplaris omnium e SSe, non utem proprie essectiva, Si mi maliter sumatur ut ab aliis
distinctum attributis, ita intelligere ut intelligere per modum scilicet actus immanentis, et similiter velle, ut habetur ex doctrina . h0mae , Sent , utSL, S, a. 1 liabent ratio item cauSae eXemplaris omni intelligere, et omni velle, eo quod omne intelligere et velle
Sit quaedam participatio intellectionis et volitionis divinae l).
.unx'fo PDoti Deu cognOScit re non Solum Secundum quod in Seipsis sunt, sed etiam Secundum quod Sunt in suis cauSi S cum cognoscat Ordinem au Sae ad essectum. Ergo te. - Probatur eou-
1 Quamvis divinum esse sormaliter uniptum ut causa exemplaris est, ratione distinguatur ab ipso ut causa essiciens est, tamen exemplaris ratio de qua loquuntur hic S. Thomas et errariensis, est illa cui adjungitur voluntas efficiens est scilicet intellectus, non modo ut speculativus est, sed etiam ut practicus est. Est exemplar videlicet, ut actu imitabile et participabile per voluntatem Dei ita decernentis et prae- definientis. Est exemplaritas ut actu causans Patet hoc, tum verbis . Thomae Xo dientis capitulum ex eo quod Deus cogitationes mentium et voluntates cordium cognoscat in virtute causae, quum ipse sit universale Ssendi principium tum etiam,
ab exemplo artificis qui per intellectum inducit formam artificiali tum ex modo quo reddit errariensis, argumenta . Thomae praesertim ex eo quod dicat Deum cognoscere Voluntates cordium, inquantum sunt participationes volitionis divinae. Et revera, voluntatis motio sub eo praedeterminante, non est aliud nisi libera participatio divinae intellectionis et voluntatis efficientis liberam creaturam. Sic igitur, heic accipitur sorma et ratio exemplaris vel idea, sensu quo eam accipiebant veteres, idest, forma rei operabilis inquantum hujusmodi Eo sensu videlicet, quo S. Thomas de verit. q. 3, a. , Sua iaciens Verba Dionysii de dis nom. cap. S, inquit Exemplaria dicimus in Deo existentium rationes substantificatas, et singulariter praeexistentes; quas Theologia praedesinitiones vocat, et divinas et bonas voluntates existentium praedelerminatisas et esseclisas secundum quas supersubstantialis essentia omnia praede nisi et produxit . Et ibid. a. similia nos ponimus Deum immediatam causam uniuscujusque rei, secundum quod in omnibus causis secundis etiam liberis operatur et quod omnes essectus secundi ex ejus praedestnisione decreto proveniunt; ideo non solum primorum entium sed etiana secundorum ideas ponimus . Sic ergo Deus per assentiam, et in essentia sua videt liberos Volunt iis motus, inquantum ipsa est causa exemplaris, praede nidus, praedetemuinans, et es ciens