장음표시 사용
471쪽
DE DEI VOLLAT TE 465 ita Se ipsis non Sint in Deu tamen sunt et in ejus intellectu, et sic Deus vult non entia secundum scilicet, quod in pS Sunt. Coratu hanc responsionem quod Sit in sussiciens, Pgui S. Thomas oviicitHP.PPixino, Sequitur quod Deus non Velit non entia aliter quam sint in ipso, vel in dias intellectu sed ioc non intendunt qui de hac quaestione loquuntur, sed quod Deus Velit ea SSe in seipsis. Ergo etc. - Probatur consequenti quin OlenS, Secundum hoc d citur aliquid velle, quod resertur ad volitum: Si ergo divina voluntas ad non ens refertur tantum ut Si in Deo, et in ejus intellectu, sequitur quod velit illud tantum esse in Deo, et in ejus intellectu.mo uriclo Intellectus divinus non solum intelligit bonum osse
in se. Sed etiam in propria natura. Ergo et VoluntaS comparatur advolitum eodem modo. - Patet consequentia milia Volunta comparatur ad reni Volitam per suum obiectum quod est b0num intelloetum.
Circa propositionem illam in prima reprobatione SSumptam Seeundum hoc dieitur quilibet olens aliquii velle, qu0u voluntas Sua refertur ad otitum; attendendum, quod ejus potest dupleae CSSe SensuS. Unus, quod habitudo volentis ad volitum, sit volenti ratio quod velit, accipiendo habitudinem pro ipS Solo reSpectu, et Ste Sensu est salsus non enim ex respectu habet volens quod Velit, immo e contrario, quia habet actum volendi circa Volitum, sequitur labitudo ad ipsum Alius Sensu esse poteSt, quod e actu quo inclinatur voluntas in volitum, et ad quem con Sequitur respectus ad ipsum, dicitur volens velle aliquid, et hic et Sus S Verus, et iii intentus. Volens enim dicitur aliquid Velle, quia ejus voluntas in volitum inclinatur actu elicito, super quem undatur habitudo Volenti ad Volitum, ex quo sequitur, quod si Voluntas inclinetur in Volitum tantum, ut habet esse in intellectu, quod Volens Velittantum esse, quod illud habet in intellectu. Circa e undam rationem advertendum, cum inquit S. Thomas Doluntatem comparari ad rem olitum, per suum obieetum p quod non vult excludere rem volitam ab obiecto voluntatis, quasi res Volita, non Si objectum voluntatis, hoc enim repugnantiam includit, Sed vult rem volitam distinguere ab obiecto formali voluntatis ipsa enim e Volita est obiectum materiale, hoc autem quod dico, bonum intellectum est obiectum sui male et quia potentia non terminatur a materiali obieelo, nisi ut substat rationi formali, ideo dicitur, quod voluntas non comparatur ad rem materialiter Volitam,
ni Si pr0pter bonum intellectum, id est, nisi inquantum habet rati0num boni intellecti. Adsertendum quoque, quod hoc loco non suci dissurentiam inter intellectum et voluntatum, quantum ad hoc qu0d Si c0mparari 30
472쪽
ad rem secundum quod Si in Seipsa, cum tamen superius inter
illa quantum ad hoc posuerit disserentiam muta, ut ibi declara tuniest, quantum ad id quod terminat materialiter habitudinem intelligentis et olentis, non dissert intellectus a voluntate intelligit
enim intellectus rem quantum ad esse quod habet extra intelligentem, et Similiter Volunta Vult rem, Secundum esse quod habet in seipsa et hoc modo loquitur hic S. I homas. Quantum autem ad id quod est ratio terminandi proprium habitudinem utriusque disserunt esse enim quod habet res Xtra intellectum, Sive in seipSa, non est ratio quod aliquid sit actu intellectum, et terminet habitudinem intelligentis ut intelligens est, sed esse quod habet in anima. Esse autem rei in seipsa est ei ratio quare sit volita, et terminet habitudinem volentis, ut est volens, et hoc modo loquutus Stsuperi US, Unde nulla est contradictio. Remota igitur hac falsa responsione, ponit S. homa veram
Aia,Pimum enim respondet, quod cum relatio conSequenSapprehensionem, Sit ad rem non solum Secundum quod est in intellectu, sed etiam Secundum quod Si in seipsa, licet tunc n0n sit nisi in intellectu, cum apprehendens apprehendat ipSam SSe Secundum quod in e St, e quod non Solum apprehendat ipSam intelligi, quod est ipsum esse in intellectu, sed etiam eam SSe, Vel fuisse, Vel futura Sse oportet etiam ut relatio divinae voluntatis ad non entia, Sit non Solum Secundum quod sunt in Deo cognoscente, Sed etiam Secundum quod in propria natura Sunt, Secundum aliquod tempus ipsum enim Velle equitur modum apprehenSioniS. D irimi. Sed non videtur Sta ratio argumento Satisfacere, non enim per hanc respondetur ad propositionem ab Aristotele Sumptam, Scilicet relatι oportet Simul e83e ex qua Sequitur, non posse esse habitudinem volentis nisi ad rem exiStentem.
Dicitur, quod ex iis quae dicit S. I homas hic, relinquitur
illam propositionem assumptam salsam esse, Si de ipsis rebus quae relative denominantur, quae et dicuntur relativa, materialiter intelligatur. Non enim oportet res quae relative dicuntur, Simul esse, immo potest esse habitudo existentis ad non existens in seipso. Si autem intelligatur de relativis formaliter, sive de ipsis relationibus, sic oportet illam simul esse: Non enim potest una relatioeSSe, quin opposita etiam Sit, neque unum potest ad aliud reserri, quin et illud aliquo modo reseratur ad ipSum.
Sed cum relatio omnis, exigat undamentum, remanet clotitum, quomodo possint simul esse relationes, et tamen re relatiυae non simul SSe.
Rev0ndetur, quod relatio realis exigit undamentum reale et eXiStenS, ideo non possunt simul esse relationes reales, quin etiam Sint in actu res relativae et undamenta relationum, relatio autem rationis non exigit fundamentum reale et in natura eXiStenS, Sed
473쪽
sumcit quod sit in appellensione, sicut et ipsa liabitudo non habet esse nisi in apprehenSione. Cum ergo habitudo inter ens et nonens, qualis est habitudo intelligentis et volentis non ens, sit habitudo rationis, susscit ut ipsa res intellecta et volita sit in intellectu Ideo hic dicit S. Thomas, quod licet ista res cognita, non sit nisi in
cogi OScente, relati tamen consequens apprehenSionem est ad eam,
prout est in cognoscenter quasi diceret relatio est quidem ad esse rei in propria natura, Sed Sussicit quod ipSa reS, et propria natura, et dii esse, pro Si nunc nobis praesenti, sit in intellectu. Aia Ne tincloin respolidet, quod non St Simile de relatione moventis ad volitum, et de aliis inductis. Quia velle est actio immanens, ideo potest terminari ad id quod non est actu existens extra, sacere autem, creare et gubernare, Significant actionem terminatam ad exteriorem essectum, sine cujus existentia hujusmodi actio non potest intelligi. Adverte, dilberentiam esse inter actionem immanentem et tran-Geuntem, quod per immanentem inquantum immanen est, non producitur aliquis essectus in materiam exteriorem per tran Seuntem autem aliquis essectus producitur; et quia actio non eSt productiva essectus proximi complete et persecte, nisi cum essectu per ipsam capit esse, ideo talis actio non poteSt esse, niSi reSpectu rei nunc existentis, et habitudo quae illam actionem consequitur, non Stilis ad rem habentem esse. Propter hoc inquit S.Ih0mas, actionem hujusmodi non osse intelligi, scilicet, esse in natura Sine rei Xistentia, idest nisi intelligatur ipsa res esse. Quia vero actio immanenS, non St termini extrinseci productiva, ideo ad ejus esse non oportet terminum esse neque habitudo quae illam consequitur octionem, requirit ut terminus ejus sit in rerum naturari immo et potest intelligi ipsa actio immanens, dato quod terminu ejus non Sit in actu non autem sacere, aut creare, quae Significantur per modum actioni transeuntiS.
474쪽
QUOD DEUS DE NECESSITAT VULT SUUM ESSE,
PosT0ΠΑM determinavit S. Tliomas, de volunt i tu divina ex parte objecti, nunc determinat de ipsa quantum ad conditioneu volendi. Circa hoc autem duo sucit. Primo agit de necessitatu Olendi. Secundo, de causalitates e. 87). Circa primum, duo iacit. Primo agit de necessitate absoluta. Sestumio, de necessitate ex suppositione se. 83). Circa primum, duo lacit. Primo nixit de necessitate volendi respectu Dei voliti Meumlo, reSpectu aliorum P. Seq.).
'Potinita PDimo Impossibile est Deum non vel tu aliquid actu, quia Sic esset tantum volens in potentia et per conSequenSen in potentia, cum suum Velle sit suum esse. Ergo neceSSe est quod Velit suum velle et suam bonitatem. - Probatur eonSequentia Iuia in omni volito vult suum esse, et suam honitatem, Sicut ViSuSin omni colore videt lumen vult enim suum esse et Suam bonitatem ut principale objectum, quod est sibi ratio volendi alia.
Adverte, quod ista ratio concludit, eum Vellerae, quoad pe- eisicationem actus, de necessi late eo quod in omni Volito velit e Supponit autem ipsum Se necessario velle, quantum ad eaeerstitium actus, e quod non sit volens in potentia. Sed tunc occurrit utitum. Nam possibile sui absolute loquendo, quod Deus non voluerit creaturas esse, quia potuit illas non producere, Sed hoc nullum posuisset in Deo imperfectionem, aut potentialitatem. Ergo si etiam seipsum non Vellet nulla SSet
in pS potentia litus. Aut ergo dicere oportet, quod OSSibile StDeum illi velle in actu, cuius oppositum hic dicitur. Aut oportet dicere quod actualiter vult omne voli bile ab ipso, quod sal Suin St, Sicut salsum est quod producat omne producibile. temvoracletuo, quod aliud est dicere, hic non est olens abδ0lute, et aliud hic non est volens respectu huju8. SSe enim aliquem Simpliciter non volentem, est ipsum nullum simpliciter
habere actum voluntatis esse autem non volentem reSpectu hujus,eSi noli quidem omnino carere actu volendi, sed non habere actum
Volendi, ad hoc terminatum. Primo ergo modo, non potest diei
475쪽
DE DE VOLυNTATE 469 Deus non Volens, quin hoc imperfectionem et potentialitatem in re quae nata est Velle, dicit; sed de necessitate voluntas sua habet actum Volendi, et cum sua bonitas sit sibi ratio volendi alia, necesse omnino est ut suam velit bonitatem. Omnis enim actus Voluntatis terminatur primo ad rationem Volendi. Seeundo nutum modo, non inconvenit Deum absolute loquendo, Sse non olentem, quia cum hoc nihil aliud importet, quam quod actus divinae voluntutis non habet respectum rationi ad hoc, quem tamen ubSolute posset habere, nullam imperfectionem poneret in Deo. Unde si poneremus quod Deus non Voluisset SSe creaturarum, propter hoc nulla poneretur in ipso imperfectio, nullaque potentia litus realis, Sed tantum poneretur libertas in ipsa voluntate divina, et carentia cujuS dum respectus rationis. Si autem abSolute poneremus, Deum non Velle suum bonitatem, sequeretur Deum esse Simpliciter in potentia Volentem, et carere perfectione actus Volendi quia si non vellet suum bonitatem, quae St proprium Voluntatis ejus objectum, nullum actum volendi haberet; unde ratio non equitur. me oraclo PD . Deu Vult se esse, sicut ultimum sinem. Ergo ete. - Probatur conSequentia qui quilibet olens, de necessitate vult suum ultimum sinem, sicut humo de necessitate Vult Suam beatitudinem, nec potest Velle miSeriam. Circa hanc propositionem homo suun beatitudinem vult eae ne euesitate Sciendum est ex doctrina . Thomae, quod intelligenda est de beatitudine secundum universalem rutionem beatitudinis accepta non autem Secundum propriam rationem. Similiter quoad Specilicationem actus, non autem quoad exercitium: Si enim Oluntas elicitat actum circa beatitudinem in communi, ille actus erit Velle, et non p0test esse nolle. Nullus enim potest velle non eSse beatus, Sed tamen potest voluntas nullum actum habere circa
beatitudinem, sicut unusquisque de facto in seipso experitur. 13Tevii DPoti. Intellectus de necessitate SSentit primis principii speculativis. Ergo voluntas necessario adhaeret ultimo sint. Ergo si divinae voluntatis non est alius finis quam pSe de neces- Sitate Vult e Sse. - Probatur consequentia quia ita se habet sinis in appetitivis, sicut principium indemonstrabile in speculativis.
Ista ratio est confirmatio praecedentis..istario DP . Omnia inquantum sunt, suo modo naturaliter diligunt suum esse. Ergo et Deus quia omnia in quantum Sunt assimilantur Deo. Ergo de necessitate diligit se, quia Sua natura
uios DPol, Diligere Deum est Sumnia persectio rationalis creaturae, cum per hoc quodammodo Deo uniatur. Ergo in Deo essentialiter est, et ex necessitate. - Patet consequenti quia omnis
i Cf. quae dicit errariensis c. , ad argumecata Scoti, pag. 39-4O.
476쪽
bonitas et persectio quae AES in creaturis, conVenit Deo essentialiter. Circa istam propositionem: Diligere Demn est summa pe)feeti rationalis creaturae adverte, quod Secundum liquorum exp0Sitionem, habet veritatem in via Nam dilectio Dei in via est nobilior et digno cognitione Dei, iuxta illud Apostoli 1 ad Corinthios 54 Si noverim mysteria omnia, et habuero omnem dem, charitatem autem non habuero, nihil sum Secus autem in patria ubi visi divinae essentiae est tota essentia beatitudinis, sed tamen etiam in patria, aliquo modo dilecti praeeminet cognitioni. De hoc autem in ' libro erit sermo latior.
QUOD DEUS NON DE NECESSITATE VULT ALIA A SE.
Qci autem ex iis posset alicui videri quod etiam alia Deus e necessitate Vellet, cum allia Velit, Volendo suam bonitatem, ideo SECUNDO Loco ostendit S. Thomas quod VoIMoto D i non
Circa hoc autem, duo facit. Primo, Stendit Veritatem conclusionis. Secundo, ad quasdam objectione respondet. QUANTUM AD RiMUM, duo sucit. Primo, probat concluSionem. Secundo, removet quoddam dubium. 'voti tui ergo Pimo conclusio sic Divina bonitas sine aliis esse p0test immo nec per alia ei aliquid accrescit. Ergo nulla est necessitas quod alia Velit, ex eo quod Vult suam bonitatem. Probatur eonsequentia omia volunta non fertur necessario in ea quae ad finem sunt, si sinis sine iis esse possit Probatur exactione medici circa infirmum voluntas autem divina est aliorum ut ordinatorum ad finein suae bonitatis, Ergo etc.
Iu evidentiam hujus rationis, con8iderandum prim0), qu0d cum sinis it tota ratio volendi id quod est ad sinem, ut ad sinem ordinatur, tunc tantum sub eadem necessitate voluntatis, et sinis, et id quod est ad finem cadit, quando inter sinem, et id qu0d est ad finem, necessaria est habitudo : hoc autem est, quando finis eSSeet haberi non potest sine isto, quod ad ipsum orditiatur : Sicut
naVigium est necessarium Ad transfretationem, ideo volens tran-Sfretare, neceSSario Vult navigium. Quando autem non est necesSaria talis habitudo, tunc potest voluntas velle finem, et tamen non necessario vult id quod est ad finem, sicut volens sanitatem n0nde necessitate Vult eam medicinam, Sine qua SSe poteSt. Considerandum secundo, quod aliquid esse nece88arium ad sinem,
477쪽
DE DE voLuNT1TE 471 dupliciter potest esse Uno modo, quia sinis absque illo simpliciter et absolute esse non potest et tale dicitur absolute esse neceSSarium ad sinem. Alio modo, qui licet sinis absque illo, absolute SSei0SSit, non potest tamen absque illo bene et complete esse et tale dicitur
neceSsarium non absolute, Sed ad bene esse, et ad completam persectionem sinis. Primo modo, dicimus cibum esse neceSSarium animali ad vitae conservationem. Secundo vero modo, dicimus pictorem esse necessarium ad domus constitutionem. Quia ergo nillil creatum est necessarium ad divinam bonitatem, neque inquam, quantum ad esse Simpliciter, neque quantum ad bene esse, ideo
dixit S. Thomas, quod et divina bonitas sine aliis Sse potest, et per alia nihil ei accrescit. Quomodo Deus non elit ali eae necessitu te, licet illa velit ut ad suam bonitatem ordinata, tanquam ad finem . Sed ire hanc rationem, utilum occurrit. Nam si VoluntaS divina est aliorum ut ordinatorum ad suam bonitatem, ut ii dicitur, sequitur quod velit alia propter bonitatem suam, tanquam propter sinem. Sed nullus potest aliquid velle propter sinem, nisi simul volendo finem, velit quod propter sinem vult. Ergo non potest Deus
velle suam bonitatem, nisi alia Velit. Et sic contra intentionem rationis sequitur, quod Deus alia a se de necessitate Velit. MDMDoriclei DP, quod sinis dupliciter potest considerari. Uno modo, qui latum ad entitatem suam, absolute, ex qua iubet ut propter Se deSideretur aut ametur. Alio modo, ut comparatur ad id quod est ad sinem, in ratione causae finalis. - sic voluntas potest duplieiter velle finem. Uno modo absolute, Olendo Hu per- Iectionem propter se. Alio modo, Volendo ipsum sub ratione ea uSaesinalis aliorum. Cum ergo inquit S. Thomas, quod nulla est neceS- sitas quod Deus alia velit, ex eo quod vult Suam bonitatem, intendit de volitione suae bonitatis absolute, inquantum divina bonitas eSt; non autem inquantum causalitatem sinis exercet. Cum hoc tamen Stat, quod volendo ipsam bonitatem sub ratione causae finalis, et ut vult alia taliquam in ipsam ordinata, de neceSSitate Volendo suam bonitatem, Velit alia a se, Sed ista est ne essita eae 3uppositione, scilicet ex hoc quod supponitur Deum Velle alia arae, propter bonitatem Suam, tanquam propter sinem, quam non Vult S. Thoma per hanc rationem Xcludere, Sed tantum necesSitatem
absolutam. SQ oriclo voti Potest Deus Velle non esse quamcumque creaturam, propter Se Ergo etc. - Probatur antecedens Solum
illud bonum voluntas, secundum sui rationem, non potest Velle non . Se quo non Xistente tollitur totaliter ratio boni. Sed tale nullum est praeter Deum. Ergo nullum est ens quod non possit Voluntas Secundum ui rationem velle non esse, excepto Deo. Ergo et Deus
478쪽
472 LIBER PRIMUS potest quamcumque aliam rem praeter Se Velle non SSe. - Probatur antecedens quia cum bonum intellectum, Si objectum voluntatis, cujuslibet concepti per intellectum, ubi salvatur ratio boni, potest esse Voluntas. Unde quamvis non SSe alicujuS, malum sit, ipsum tamen potest cadere sub voluntate ratione alicujus boni adjuncti quod salvatur, licet non ex necessitate. Si enim unum aliquid esse, etiam alio non existente id est, per non esSe alicujustion tollitur necessario ratio boni. Si ergo non possit aliquid velle non esse, portet ut in illo non SSe, nullo ni ad Salvetur ratio boni. - Patet autem ullima consequentia quia voluntas est in Deo secundum totam Suam lacultatem, quantum scilicet ad omnem persectionem quam dicit cum in ipso sint omnia universaliter
perse tu. Adoertendum, quod non 88e, Secundum se acceptum, boni rationem liabere non potest, cum ratio boni si indetur in esse, ut Superius Si Stensum et ideo per se, Sub voluntate cadere non
potest. Sed quia contingit, non esse alicujus conjungi alicui bono, sicut non esse vis, Vitae leonis conjungitur, ideo per accidens, Sive ratione alterius, potest cadere Sub voluntate inquantum scilicet bonum cui conjungitur, sub voluntate cadit. Quod autem addit S. Thomas, licet non eae ne essitate, ad duo potest reserri scilicet ad id quod immediate dixerat, ut sit sensus non SSe cadere OSse Sub voluntate, ratione boni adjuncti quod salvatur, licet illud bonum non Salvetur ex neceSSitate, OSit non esse alterius quam Vi enim ad non esse alterius non conjungatur de necessitate hoc bonum determinatum, Si tamen conjungi possit, nihiloni nus ratione illius, potest non SSe cadere Sub Voluntate. Potest etiam referri ad id quod dixerat, non SSe, OSSe cadere Sub Voluntate, ut Sit Sensus quod non esse, potest quidem ratione alicujus boni adiuncti cudere Sub voluntate, non tamen potest cadere Sub voluntate de neceSSitate, tanquam Scilicet necessario volitum; cum neque mi malem rationem objecti voluntatis dicat neque ad finem, neceSSariam habeat habitudinem, e quod Sit non enS, et per OnSequel S, Secundum Se Sit extra rationem boni, et appetibilis et hoc mihi magis placet. Tex'fio Pola Sequeretur quod Deus vellet esse infinitasereaturas, infiniti modis, suum bonitatem participantes hoc autem est salsum, quia tunc essent infinitae, cum ejus voluntas Sit principium essendi rebus. - robatur consequentia Deus Olendo bonitatem Suam, Vult alia a se prout bonitatem ejus participant,
Sed cum sit infinita, participabilis est infinitis etiam aliis modis quam participetur. Ergo si ex hoc quod vult bonitatem Suam Vellet de necessitate ea quae ipsum participant, Sequeretur quod Vellet
Circa probationem minoris advertendum, quod non vult deducere . homas, quod issent simul infinitae aereaturae, Si Deus
479쪽
I E DE voLU HATE 475 vellet infinitas creaturas, quia licet nunc Deus velit initas creaturaS, non tamen equitur quod omnes simul Sint sed vult haberelio solum, qu0d essent in sinitae creaturae absolute, Si V Su ceS- Sive sive Simul Secundum dispositionem voluntatis quod secundum fidem est salsum, quae ponit generationem quandoque CeSSuturam,
et productionem rerum Subsistentium, et per eon SequenS, non SSP suturas inlinitas creaturas, etiam SucceSSi Ve.
Sed circa ipsum rationis processum, occurrit utilum Posset enim aliquis dicere, quod Deus volendo bonitatem Suam de neceS- situ te Vult omnes creaturas per ipSam producendas, non autem producibiles, et potentes ejus bonitatem participare, et Sic non sequitur quod velit infinitas creaturas SSe. ItemPoocletrao, quod necessario sequitur ipsum velle infinitasereaturas, quia illae quas dicis de necessitate Olitas, aut sunt necessario olitae a Deo, volente Suam bonitatem, inquantum participativae bonitatis ejus, aut inquantum per sapientiam divinam sunt ordinatae ut producantur, et divinam bonitatem participent. Si primo modo, cum non sit magis necessaria habitudo secundum se unius ad bonitatem divinam, quam alterius, qua ratione Vult necessario hoc participativum Suae bonitatis, eadem ratione volet omnia talia unum ni in ut Sic non habet ni agis rationum voliti quam alterum, et Sic equitur quod volet infinita Si secumlo modo, Sic ista non erunt necessario olita, nisi supposita dispositione divini intellectus, et Sic non erunt necessario Volita absolute, ut hic lo- tuimur de neceSSario olito, sed tantum ex Suppositione. Primo ergo modo deducit consequentiam S. Thomas, non Secundo modo. Qui Pio,voti. Sapientis voluntas, ex hoc quod est de causa est de essectu, qui ex causa de necessitate equitur, ut patet de olente solem SSe Super terram, et diei claritatem non autem est necessarium de essectu, qui non de neceSSilate sequitur e cauSa. Sed a Deo alia procedunt non ex necessitate, ut infra ostendetur lib. I e. M. Ergo non est necesSe Deum alia Velle e eo quod
Circa illam propositionem Sapientis voluntas, eae hoe quod est e causa est de Hectu, qui eae au8 de ne e88itate equitur Advertendum, quod dixit S. Thomas sapientis volunta8, quia stulti
Voluntas posset SSe de causa, et non de essectu Intelligenda est etiam de considerante essectu neceSSario equi e cauSa, Cum Oluntas non seratur in incognitum. Nam si aliquis nesciret essectum ex cauSa neceSSario equi, non porteret ut olendo cauSam, Vellet essectum sed si videat ex causa neceSSario essectum equi et Sapiens Sit, neceSSe St, si Vult causam, ut etiam essectum velit. Minio PDoti. Res procedunt a Deo sicut artificiata ab arti-sce. Ergo etc. - Probatur consequentia quia artifex licet velit seliabere artem, non tamen Vult ex neceSSitate artificiatu producere.
480쪽
, Quomodo divina bonita arti comparetur. Pulchra adnotatio. Adverte, quod . Thomas, Videtur bonitatem divinum, arti comparare, ut sicut artise Vult quidem Se habere artem non tamen vult necessario propter hoc artificiatum producere, immo illo Stante, potest velle artificiatum non producere, ita Deus Vult quidem se habere bonitatem, non tamen necessario Vult alia, ex eo quod vult suam bonitatem. Sta autem comparatio non est accipienda quasi bonitas divina concurrat ad rerum productionem, Sicut arS, Oeenim Verum non Si cum ar concurrat per modum causae formalis qua bonita autem per modum causae sinalis, aut formalis ad quam Sed est accipienda ista comparatio, eae Varte ipsius ef- feetus cum enim divina bonitas non hoc modo sit sinis creaturarum, ut per ipsa habeat SSe, Sed magis e contrario, ut res ipsam participent, HuSque aliquam Similitudinem capiunt; sicut artificiata sunt quaedam similitudines artis, ita alia a Deo sunt quaedam Similitudines divinae bonitatis. Unde se habet bonitas diuina ad artem diurni intellectus, i ut forma eaeemplari ad conceptum, quem in seipso format artife de ipsa, ut essectus illi sormae similem producat. Concipit enim divinus intellectus in se, diversos modus participationis divinae bonitatis a creaturis, et secundum hos, diversi creaturarum gradu producuntur. Ex hoc ergo bene sequitur, quod sicut arti sex potest Velle artein suam, non de necessitate Olendo artificiatu producere, ita Deus potest velle suam bonitatem, non de necessitate Volendo alia a Se quia essectus utriusque Stquaedam participata similitudo suae causae, licet non Secundum eandem rationem causalitatis. QUANTUM AD SECUNDUM : ne move S. homas, utilum quod
Videtur enim quod Deus velit alia a se de necessitate. Nam, sicut ex hoc quod vult se vult alia, ita ex hoc quod intelligit, Se intelligens, intelligit alia Sed intelligit alia ex necessitate, intelligendose loquendo scilicet de scientia simplicis intelligentiae ut dictum est Supra se. 66). Ergo Vult alia e necessitate volendo Se. HemPoracle autem, quod non est eadem ratio de intellectu et voluntate : luia intelligit ex hoc quod intellecti is se habet quodammodo ex hoc enim quod aliquid actu intelligitur, est rius Similitudo in intelligente, quod autem volens aliquid velit, est ex hoe quod volitum aliquo modo se habet. Volunius enim aliquid Vel quia est sinis, vel quia ad finem ordinatur persectio autem divina, exigit de necessitate, ut omnia in Deo sint, ut in eo intelligi possint, non autem bonitas divina, de necessitate requirit alia esse, quae in ipsum ordinantur ut in sinem. Circa hanc responsionem, ovIt is QP otiis suo.