장음표시 사용
561쪽
DE DEI BEATITuni' 555 cum arguitur creaturam Sse beatam partieipative, quia non est ipsum Summum bonum, rati Supponit salsum, scilicet, quod beatitudo qua formaliter creatura est beata sit Summum bonum impliciter dictum est enim superius de inente S. Thomae, quod bentitudo formalis creaturae non est summum bonum simpliciter. Si autem Seeundo modo accipiatur, salsum est quod nihil aliud a Deo sit summum bonum, ipsa enim beatitudo sol malis est aliud a Deo, cum sit actus intellectus creati, et tamen ipsa Si Summum bonum, in genere bonorum participabilium a creatura. Ad hujus evidentiam, considerandum, quod beatitudo nominat ultimum finem intellectuali: naturae, et Summum bonum; et ideo
secundum quod aliquid 'bet rationem ultimi sinis, et summi boni, ita habet rationem beatitudinis. Aliquid autem est ultimus sinis
Simplieiter, et per e0nsequen Summum bonum Simpliciter, Sicut Deus qui est omnium sinis extrinsecus. Iliquid vero est ultimus sinis seeundum quid, Scilicet intrinsecus rei, per quem sint extrin Seco, persecti Ssim m0d conjungitur, et tale est summum bonum Secundum quid quia est summa persectio intrinseca ad quam res potest ei Venire. Ita et dupleae est beatitudo. Una scilicet simiuieiter et essentia Ilis. Allera secundum quid, inquantum est quaedam participatio et similitudo beatitudinis essentialis Prima est beatitudo increata, quae Si Deus Secunda est beatitudo creata, quae Stactus intellectus creati. Dicitur erg0, quod summum bonum, in hac ratione sumitur
pro Summo bono impliciter, quod scilicet simpliciter habet ratio nem ultimi sinis. - Cum autem arguitur quod tunc ratio Supp0nit beatitudinem creatam esse summum bonum Simpliciter, quod est salsum Dieitur, quod ratio hoc non supponit, sed Vult deducere ad hoc tanquam ad inconveniens si enim aliquid creatum eSt per essentiam suam beatum, sequitur quod sua beatitudo sit summum bonum simpliciter, quia quod aliquid Si per Ssentiam, est illud simpliciter et ex se, non ex alterius participatione et X consequenti, sua beatitudo est ultimus finis simpliciter, et summum bonum. Et sic sequitur, quod aliquid aliud a Deo erit summum bonum simpliciter. Sed tunc occurrit utilum. Nam quod aliquid sit tale per Suam essentiam non tollit, quin etiam Sit tale per participationem alterius, si illud sit creatum quia omnis persectio essentialis, Si quaedam participata similitudo divinae naturae. Ergo dato quod aliquod creatum esset sua beatitudo, non equitur quod non Sit beatum per participationem beatitudinis increatae; et sic non Oportet quod ejus beatitudo sit summum bonum simpliciter. ueSPoracletuo, quod diei per essentiam tale, dupliciter potest intelligi pro nunc juxta ea quae dicuntur de erit. q. 21, . 5, Uno modo, ut opponitur ei quod est esse tale per aliquid superadditum essentiae, sicut dicimus Deum esse bonum per SSen-
562쪽
556 LIBER PRIMUS tiam, quia est Suum esse in quo fundatur bonitatis ratio creaturam autem non Sse bonam per Ssentiam, quia est bona per esse Superadditum essentiae. Alio modo, ut opponitur ei quod est esse tale praesupposito ordine ad aliquid alterum, sicut Deus dicitur peressentiam sonus, quia per SeipSum Si bonus, non praeSupp0sito aliquo alio creatura autem, p0sito etiam quod SSet Suum esse, non diceretur bona per essentiam, sed per participationem, quia nihil rationem boni et sinis habere potest, nisi supposito ordine ad
ultimum finem. Hic ergo accipitur esse per 33entiam tale, eeundo modo non utem tantum primo modo nulla enim creatura est
per Ssentiam beata, non solum quia non sit ipse actus beatitudinis, sed etiam quia per seipsam beata non St, quasi nullo praeSupposito ordine ad ulteriorem finem, sed est beata, et habet in se ali
quid quod habet rationem summi boni, et ultimi sinis, inquantum conjungitur summo bono simpliciter, et ni simpliciter ultimo; sicut aliquid ignitum dicitur aliquo modo ignis, ex ordine ad id quod
per SeipSum est ignis. Ratio autem in oppositum procedit de eo quod est per e88en tiam tale, primo modo tantum aliquid enim potest esse tale non per aliquid superadditum essentiae, et tamen erit tale per participationem, id est, ex ordine ad alterum. Non autem procedit de eo quod est tale per essentiam secundo modo salsum est enim quod est per SSentiam et per seipsum tale hoc modo, tale e8Se per participationem. l).Qunufo PD . Nulla alia intellectualis operatio, operationi ejus comparari potest. Ergo Deus incomparabiliter est super omnia beatus. - Patet consequentia quia beatitudo consistit in persecta intellectus operatione. - Antecedens vero probatur: quia illa pe- ratio Dei est ejus substantia, et una operatione Deus SeipSum pedi secte sicut est intelligit, et omnia quae sunt, et quae non Sunt, bona et mala in aliis autem intelligentibus, ipsum intelligere non est subsistens nec ipsum Deum qui est summum intelligibile, aliquis ita perfecte potest intelligere, sicut ipSe perfectu est, cum nullius esse, ita persectum sit sicut esse divinum, nec aliqua perati possit Sse persectior quam sua substantia, nec aliquis intel-
I, Hujus distinctionis exemplum etiam haberi potest, in imagine creationis intelligentis naturae prout ab imagine elevationis per superadjectum gratiae et gloriae ordinem distinguitur. Prima siquidem imago, est per essentiam talis, quia intellectualis natura non est imago Dei per aliquid ipsiua essentiae superadditum, non ita tamen quod non reseratur ad causam primam et exemplarem ad cujus imaginem dicitur, et cujus participatione, talis effecta est. Dum posterior imago nullo modo est per essentiam talis, non solum quia participata est et non a se, sed etiam quia essentiae Superadjecta per modum sormae accidentalis. Editoris nota).
563쪽
DE DE BE TiTvni3 557 lectu omnia quae Deus lacere potest cognoscit nec aliquis Omnia quae n0Vit, una operatione cognOScit. De ratione cur nullus possit perlecte intellistere Deum. Circa rationem positam ad probandum quod nullus potest intelligere Deum ita perfecte, sicut in Se persectus Si quia videlicet nullius esse S ita persectum, sicut SSe divinum, nec ulliu op ratio poteδι δε perfectior quam sua Sub3lantia aulaifoliiD Quia licet operatio non sit persectior Substantia rei, poteSt lumen extendi ultra ipsam rei SubStantium, quantum ad Objectu In sicut operatio Visu extenditur ad corpora coelestia. Ergo ex hoc quod esse creaturae an ad equae persectionem esse divini, non Sequitur quod ad ipsum ejus operatio pertingere non OSSit. Ad hujus evidentiam considerandum e doctrina . Thomae 4 Sent diSt. 49, . , . . et , quod cum actionis principium Sit larina qua agitur, portet ex parte ejus Sum actioni menSuram, Secundum ordinem tamen ad subjectum in formis subsistentibus, secundum inquam, quod subjectum Subditur urinae magis et minus ideo Secundum esse quod est a tali larma in re, accipitur operationi persectio et quia esse rei correspondet SubStantiae, quia qu0rum est persectior Ssentia, est etiam persectiuS SSe, ideo oportet et operationis persectionem rei Substantiae correSpondere, ut operati non it persectior in suo ordine, quam Sit Substantia in suo. Et Sic intelligitur cum inquit S. Thomas, operationem non SSe persectiorem Substantia rei, utrumque scilicet in Suo ordine considerando. Sequitur ergo universaliter, quod cujuS SSeet substantia non adaequat esse ejus intelligibilis, ejus quoque intellectio illi non adaequatur, ut adeo persecta Sit in attingendo Objectum, quantum ipsum objectum intelligibile est; et quia nulliu creaturae esse et substantia, divinum esse in persectione adaequat, ita ne cujuscunque creaturae intellectus, potest ita perfecte eum intelligere, sicut ipse in seipso est persectuS. l)
I). Ex hac pulcherrima argumentandi ratione vetus Schola sapientissime demonstravit visionem intuitivam Dei esse ordinis plane divini supra quam petat et
supra quam erat naturalis exigentia creati intellectus; proindeque absolute et secundum suam substantiam nullo modo communicabilem creaturae, qui creata natura fieret increata, et ipse Deus sed tantum accidentaliter participabilem per gloriae lumen, e gratia Dei aiam eandem rationem ita ad rem eleganter expressit S. Doctor in Summa P. I. q. a. a. . a Cognitio contingit secundum quod cognitum est in cognoscente, cognitum autem est in cognoscente secundum modum cognoscentis, unde cujuslibet cognoscentis cognitio, est secundam modum suae naturae, Si igitur modus essendi alicujus rei cognitae excedat modum naturae cognoscentis, Oportet quod -gnitio illius rei sit supra naturam ipsius cognoscentis. n Hoc principium depromps:t
564쪽
A nugismeritum autem dicitur, quod quantum ad quant talem aetenSiυam, quae Sumitur Secundum multitudinem et paucitatem objectorum, non portet perationem adaequari essentiae, ut non possit ad plura se extendere quam essentia operantis, nec ad
aliquid altius quam sit ipsa substantia; sed quantum ad quantitatem intensisam, quae consiStit in emcacia operandi, de qua hic loquitur . h0mas, ipsam oportet essentiae adaequari. Unde non inquit S. Thomas, operationem aliorum intelligentium non posse pertingere ad divinum esse; sed quoniam ipsum Deum non poSSunt alia ita persecte intelligere, sicut in Seipso persectu eSt. Quirito voti. Divinum intelligere est totum simul aeternalitereXiStenS, OStrum autem intelligere successionem habet, inquantum per accidens adjungitur ei continuum et tempus. Ergo divina beatitudo in infinitum excedit humanam, sicut duratio aeternitatis excedit
nunc temporis fluens. - Probatur consequentia : quia quanto aliquid est magis unitum, tanto bonitas ejus et Virtus persectior St, praesertim Si non in momento transeat, Sed in aeternum maneat. Utrum nostrum intelligere sit uece8sium an totum ιmul; et an comparetur ad divinum sicut nune temporis ad aeternitatem . Circa antecedens a istatum quia licet 0strum intelligere succeSSionem habeat, inquantum ei per accidens adiungitur continuum et tempus, per Se tamen est in inStanti, et totum Simul, ut dicitur de erit. q. 8, a. 14, ad 12 et , Sent diSt. , . , a. 1, quaestiune. 3 ad 1, et sic in seipso Successionem non habet, quaSi una pars intellectionis alteri parti succedat. Ergo non disseri nostrum
intelligere ab intelligere divino, quasi illud sit unitum et t0tum
Simul, OStrum autem non it totum simul.
Circa conelusionem quoque illatam clutiis suo. Quia non videtur Sequi ex praemissis nam dicitur in praemissis quod nostrum in telligere est successivum. Ergo non in instanti sed in tempore. Ergo divinum intelligere non comparatur ad nostrum, sicut aeternitas ad nunc temporis uens, ut insertur. Ad hujus evidentiam considerandum est, quod licet operatio intellectus per se instantanea sit et tota simul existens, et per C0n- Sequen menSura ei primo et per se conveniens, sit indivisibilis tamen quia necessario requirit phantaSiae operationem quae continuitatem quandam habet, et Successionem duin per modum continui
S. Thomas ex libro de causis ubi legitur u Intelligentia cognosci tum ea quae sun su-sra Se quam ea quae Sunt infra se, secundum modum suu substantiae. Et super hoc principium demoratratio possibilitatis ordinis supernaturalis, ejusque realis distinctionis et discriminis a naturali, tota stabilitur. - de hac re nostra disquisitio: - De naturali intelligentis animae capacitate utque appetitu intuendi divinam essentiam par. Iet Seqq.
565쪽
DE DEI BE TiTuni3 559 et existentis in tempore, si gulare apprehendit; et ipsa operatio intellectus dicitur per aestidens successiua n0n quidem quia unis ejus parS, Una parte temporis mensuretur, et alia parS, alia parte, cum, ut dictum St, tota simul Sit sed quia ipsa pliantasiae operatio, quae intellectioni necessari coniungitur, Successionem habet. Et hoc est quod inquit S. Thomas, quoniam intelligere nostrum SucceSSionem habet, inquantum per accidens adiungitur ei continuum et tempus id St, habet successionem, non quidem ut ei pSO, Sed in phantasiae operatione sibi conjuncta, in qua est et continuitas et Successio Sicut esse substantiale rei corruptibilis per aliud dicitur in tempore SSe et sucessionem habere, quia licet ipsum totum simul Sit, SubeSt tamen transmutationi in qua est prius et posterius, ratione cujus poteS dici non esse totum simul. Dicitur ergo DPioauia cli iuria, quod dissimilitudo inter nostrum intelligere et divinum est: quia licet 0strum intelligere, in seipso totum Simul sit, ratione tamen necessari adjuncti non est totum simul, praesertim in cognitione nunciabilium I de non est omnino unitum, intelligere autem diVinum omnino unitum est, quia nec per Se nec per aliud successi0nem habet ; ideo est perfectius intelligere divinum quam sit nostrum intelligere. Posset etiam dici, qu0d licet una actio intelligendi non habeat successionem, tota tamen intellectio humana, in qua naturalis elicitas nostra consiStit, Successi0nem habet, quia non uno actu intelligendi cognoscimus ea quae Dei sunt, sed pluribus sibi invicem succedentibus, cum mediantibus phantasmatibus, Deum in hac Vita cognoscamuS, non ducat autem unum phantasma in cognitionem Omnium quae de Deo cognoscuntur Deus autem unica operatione Omnia cognOScit, ideo ejus cognitio magis unita est, et per OnSequen persectior beatitudo.
Aia Moc inclum utilum respondetur, Sequendo primam re-
SponSionem ad primum dubium quia licet una operatio intelligendi, per acciden Sit in tempore, ut diximus, primo tamen et per Seest in instanti, cum sit tota simul ideo cum operatio divini intellectus, quae est ejus elicitas, Sit aeterna comparatio ejus ad operationem intellectus nostri naturalem, quae eS n0Stra felicitas, quam pr0pri Viribus acquirimus est comparatio etiam aeternitatis ad nunc temporis uens quia Sicut se habent mensurata ad invicem in
persectione, ita et mensurae eorum naturale et perrae.
merulo PDoti. Contemplatio nostra in qua praecipue consistit humana felicitas, si qua est praesentis vitae, quod dicitur quia Vita liumana magis continua miseria est, quam aliquid elicitatis habeat), interp0lata est propter satigationem et occupationes varias: est etiam subiecta erroribus, dubitationibus et Variis casibus, non autem felicitas divina. Ergo felicitas divina inc0mparabilis est humanae, praeSertim hujus vitae.
566쪽
movi lino voti. Beatitudo divina omnes beatitudines immanas complest titur. Ergo etc. - Probatur antecedens discurrendo perflagulas beatitudines. De contemplatio enim habet persectissimam sui et aliorum considerati0nem De etiυa, totius uniVersi gubernationem. De al8 autem quae non habet nisi quandam umbram illius persectissimae felicitatis habet pro voluptate, excellentissimam de se delectationem, et universale gaudium de omnibus bonis absque admixtione contrarii pro diuitia3, omnimodam sumetentiam omnium bonorum pro poleslute, in sinitam Virtutem pro dignitate, omniumentium primatum et regimen pro fama, admirationem omnis intellectus ipsum utcumque cognOScentis. Adυertendum ex Arist0tele 10, ethi', quod dupleae est felicitas: Scilicet speeulatiυa, quae in actu Sapientiae consistit; et aetiva, quae consistit in usu 0ralium Virtutum, et principaliter in actu prudentiae cujus est, actu Omnium Virtutum dirigere. Ideo telieitatem contemplativam ponens S. Th0mas in Deo, inquit quod habet persectissimam sui et aliorum cognitionem perpetuam ioc enim ad sapientiam pertinet ut in Se omne actus peculativos comprehendit. 4etivam autem fellei talem sibi attribuit ratione gubernationis univeret omnes enim virtutes morales aut circa extrinseca bona sunt, aut circa bona corporis, aut circa animi passiones ad quae Omnia, Secundum rationem prudentiae, aliae Virtute morales Se eXtendunt. Et sic tota elicitas activa, in quadam gubernatione aut sui aut alterius consistit Secundum rectam rationem : majus autem Stuni Vel Sum gubernare quam unum hominem Solum, et quam d0mum aut regnum, qu0d per virtute morale et maxime per prudentiam
sit ideo elicitas activa excellentiori modo convenit Deo quam h0minibus, sicut etiam et elicitas speculativa, et longe altioris rationis est elicitate humana. Unde non sunt duae felicitates in Deo sicut in nobis, sed unica eminenter et unite c0ntinens quidquid in omni nostra felicitate multipliciter et divisim continetur. Circa felieitatem pestillativam utiisntia D. Nam ad rationem
selicitatis concomitanter pertino ut appetitus quietetur, et per con- Sequens ut delectetur, cum dele lalio non sit aliud quum quies appetitus sed intellectus speculativus noli movet appetitum, Sed tantum practicus, ut inquit S. I humas 1, 2, . , a. 1 ad 2 et eStile mente Philosopli 3 de anim. Ergo male ponitur felicitus aliqua speculati Va. temPorict iov, quod dupliciter potest moveri voluntas ab 3pprehensione. Uno Diodo, ad quaerendum id quod apstrehendit; alio modo, ad quiescendum in re apprehensa. Ad primuin motum requiritur apprehensio practica iiii a judicatur aliquid esse V0lendum, et quaerendum tanquam bonum et conveniens et de hae motione locutus est S. Thomas et Aristoteles Ad secundum autem motionem n0n requiritur apprehΡnSi praetica, quia ad delectationem sussicit
adepti boni convenientis, et cogniti, talis indeptionis, ut dicitur
567쪽
DE OEL BEATITΠDi E 5611, 2 q. 32, a. 1. Unde cum cogit itio speculativa sit bonum intelligentis, et praesertim circa persectum intelligibile, ipsa cognitio speculativa habita et cognita ineSSe, delectationem ex naturali concomitantia cauSat. Ipsi Deo igitur qui persectissime beatus est, honor sit et gloria pro hac Primi Libri interpretatione Anien .
569쪽
Ab ipsa hujus editionis praelatione adnotavimus, splendidam inesse harmoniam inter ea quae disserunt Aquinas ejusque interpres Ferrariet Sis, et ea quae solemniter docuit Ecclesia circa hujusmodi Veritatem, aetate hac nostra Valde considerandam siquidem, non desunt ii qui in contradictionem vocare praesumunt idem cum Scientia contra quos sapienter Vaticana Synodus admonet se. de side et ratione inquiens: κ Inanis autem hujus contradictionis Species, inde potissimum oritur, quod vel fidei dogmata, ad mentem Ecclesiae intellecta et exposita non fuerint, vel opinionum commenta pro rationis etatis habeantur . Quapropter omnes christiani sideles hujusmodi opiniones, quae fidei doctrinae contrariae SS CO-gnoscuntur, maxime si ab Ecclesia reprobatae suerint, non solum prohibeantur tanquam legitimas scientiae conclusiones defendere, Sed pro erroribus potius, qui allacem veritati speciem prae Seserant, habere tenentur omnino. Et recte dicit Concilium inanem contradictioni Speciem, nam, ut in praesenti capite notat errariensis, carticuli fidei non sunt contra rationem Vere sapientum, isti enim si dicunt, quod impos sibile est Virginem concipere, dicunt hoc, considerato ordine cau Sarum Secundarum, non autem considerato ordine divinae potentiae. Et si aliqui hoc dixerunt, non suerunt sapientes et Vere Philosophi. Unde S. Thomas supra Boetium de Trinit. q. 2, a Rinquit quod si quid in dictis philosophorum inveniatur contrarium
570쪽
s dei, hoc non est philosophiae, Sed magis philosophiae abustis ex desectu rationis morum autem intrinseca ratio est ea quae ab ipsa Synodo indicatur, Scilicet et cum idem Deus, qui mysteria revelat et idem infundit, animo humano rationi lumen indiderit: Quae ratio ita etiam legitur expressa in Encycl. P. Pii X. 9 Novemb. 184 6 Etsi sides sit Supra rationem, nulla tamen Vera dissonsio nullum dissidium inter ipsas inveniri nunquam potest, cum ambo ab uno eodemque immutabili veritatis sonte Deo optimo
maximo triantur atque ita ibi mutuam opsem serant. Ceterum, omnibus numeri absolutum reperitur hoc argumentum penes Scholae principes Thomam et Bonaventuram, cum doceant omnem veritatem ab intellectu cognitam, undari in rationibus aeternis atque earum 'Se quamdam irradiationem et participationem: adeoque veritates illas rationis naturalis lumine cognitas, veritatibus Supernaturalibus non contradicere, utpote quae ab ipso Deo immediate revelatae sunt. Immo, si attentius inspiciatur, demonstratio concordiae Veritatis naturalis et supernaturalis fuit veluti tessera
distinguens scholae sapientes et in hoc onsistit insiti illa uberrima scientiae et fidei, quam sapientissimi illi mediae aetatis Doctores, tanto studio in medio vineae Domini coluerunt.
De rinio It cognitioncmo navQDMON PnclitionuI-inum. Hujus ti0misticae doctrinae caput, quod refert methodum qua Scholae doctores usi sunt ad demonstrandum Deum unum et verum naturali rationis lumine per ea quae acta sunt, certo cognosci posse ut fidei dogma retinendum est a Syn0do Vaticanai tu sancitum Si quis diaeeris, Deum unum et erum, Creatorem et Dominum nostrum, per ea, qua laeta unt, naturali rationis humanae lumine certo eognosci non posse anathema it. De re- velutione an. 1). Et nota, quod hac veritate negata, de medio tollitur omneside praeumbulum et credibilitatis undamentum, quod vel maXime est, cognoScere exiStentiam Dei reVelantis, et ipsum esse summaΠhet primam veritatem quae nec alli nec fallere poteSt.