장음표시 사용
71쪽
Quarto, postoli auctoritate inquientis inuisibiliu Dei per ea quae ueta sunt intelle 'la conspiciuntur sui non . I, 20).
Ad PDi Harim aut ni ratione ni in Ofiliositum, respondet S.Illonias, quod uee, duplieiter accipi potest: Uno modo, at significat actualem existentiani tua res existit alio mod0, ut Significat coni positionen intellectus. Si primo modo accipiatur, sic Verum Si quod Deus est uuin esse, Sed ioc quale sit, Si nobis ignotum, Sicut et ejus esse illiu Si autem secundo modo accipiatur, Sic esSi Deiani
sub dum anstratione cadit. Sed supple lio modo non accipitur Ubequando dieitur, in Deo idem est Essentia et EsSe. Id uiuenti tu hujus responsionis advertendum est, quod cum in omni prop0Sitione, ly est, significet compositionem pr090Sitionis, eo quod sit copula quaedam et conjunctio praedicati cum Subiecto: aliquando in pr0p0Sitione, praeter compositionem propOSitionis, significat etiam actualem existentiam, ut cum dicitur Sorte eSt. Aliquando Vero, Significat tantum Veritatem propositionis, SiVe Ompositionem quam sorina intellectus de re idest, quod intellectus dum talem compositionem sormat, est adaequatus rei et ob hoc est Verus Sicut cum dicimus h0minem esse animal significatur quod intellectus intelligens animal de h0mine, apprehendit Sicutos in re: Similiter, cum dicimus caecitas est, quia caecili S Ulios en in rerum natura, sed Sola negatio, Significatur quod intul- lectus apprehendens aliquid absque visiva potentia, rei est adue- quatit S. Si enim, non Significat actualem existentiam, etiam in propositione de Secundo adjacente, nisi attribuatur enti reali S dtantum Compositionem propositionis significat. Selenilun etiam, quod aliter nos habenius dum cognoscimuS
Deum esse, et aliter dum cognoScimus Sorten esse. Nam cum SSein Sorte realiter distinguatur ab essentia, nihil aliud est quam
actualitas qua Sortes XiStit. Ideo, Sorti esse, tune complete cogn0Scitur, quando cogn0Scitur quod per ipsum, Sortes in rerum natura exiStit, quod Sane necesse Si cognoscere dum cognoscitur Orte ni SSe, cum Sorte Sit Verum ens reale. Esse autem divinum non dissert realitur ab ossentia divina, Sed tantum ratione e parte intellectus nostri, dum apprehendimus divinam essentiam Subratione actualitatis essendi, proportionaliter ad esse creatum. Ideo divinum esse non persecte completeque apprehenditur, cum cogn0Scitur ipsum esse actualitatem essendi qua Deus existit in rerum natura, Sed tantum quando cognoscitur quid est divinu essentia quae est ipSum SSe. Bene ergo inquit S. Thomas quod per demonstrationem qui cognOSCimu Deum Sse, non cognoscimus esse quo Deus in SeipSosubsistit, id est perfectu et completa cognitione luid dilativa, Sicut nec divinum Ssentiam ut in se est cognoscimus; sed cognoScin US esse quod Significat compositionem intellectus, id est cognoScin US, 5
72쪽
esse Deo convenire ut actualitatem essendi Sed quia cognoscimus tantum compositionem quam facit intellectuS, rei esSe adaequatam, et intellectum sic componentem SSe Verum, Sicque in re SSe ut
intellectus intelligit hoc autem praeSupp0nit cognitionem esSudivini ut est actuulitas essendi et veritatem propoSitionis undat, non autem quantum ad ipsius quid ditatem, ut in Seipso est. Per 10 removetur objeeti Seoti 1. Sent, dist. 3, . , dicentis non oportere distingui de si est, ut Si quaestio de veritate propositionis, Vel ut est quaestio de Esse Dei; quia, ut inquit, si potest esse quaestio de veritate prop0Sitioni S in qua Sse tamquam praedicatum quaeritur de Subjecto ad concipiendam veritatem illius quaestionis oportet praeconcipere terminos. Dicitur enim quod utique in tali quaestione praeconcipitur Sse Dei, non tamen periecto quid dilutivoque conceptu, sed Solum ut est actualitas
Ad Q oriunm rationem respondet S. Thomas negando quod in rationibus quibus demonstratur Deum Sse, Oporteat SSumidivinum essentiam et quidditatem, id est, ipsam definitionem dei tua dicitur 4 metaph. quod ratio quam significat nomen est desinitio; sed loco quidditatis accipitur essectus ex quo Sumitur ratio hujus nominis, Deus, sicut accidit in demonstrationibus quia. Pro notitia hujus responSioni ad Uerte quod ratio quae SSU-mitur ad ostendendum an est de aliquo est desinitio quid nominis, non autem quidditativa quae dicitur desiniti quid rei ut inquit S. lloma 1, p. q. 2 a 2 et 2 P0St. liabetur, nam quaestio quid rei, equitur quaeStionem an est ut patet, P Post Hujusm0di autem quid hujus nominis: Deus e divinis essectibus sumitur.
Unde denhonstratione quibu De unὶ Sse ostenditur, e parte quidem rei uni a posteriori, e parte autem noStri Sunt a priori, eo
liuod essectus Dei sunt nobis ipso Deo n0tiores. Propiorea inquit S. I h0mas, quod n0n portet, pro medio ad probandum Deum esse, uti quidditate Dei, sed tantum ejus ollae tu hoc est enim dicero, qu0d 0n oportet uti pro medio quid rei, Dei, sed quid nominis sumpto ab ellactu. Ad QDiicito rationem respondet S. Th0maS, qu0d Utique, origo hujus cognitionis est in sensu, quin essectu Dei ex quibus sumitur demonstratio ad probandum ipsum SSe, Sensibile Sunt, licet Deus sensibilia omnia et Sensum XCedat. Id Heriendum, qu0d ex ista responsione dat intelligere . homas dupli iter posse intelligi cognitionem alicujus rei originari a SenSu. Uno modo, quia oportet rem ipsam prius in se ipsa c0gn0Sci per Sensum, antequam de ipsa aliquid per intellectum CognOScatur, et in ioc sensu, propositio est salsa multa enim de Deo et intelligentiis cognoscinius, et tamen nec Deu nec intelligentia in seipsis, sub sensu cadunt. Alio m0do, quia portet vel ut res ipsa sub sensu cadat, vel ut intellectu manu lucatur
73쪽
in ejus cognitionem ier aliquid sub Sensu cadens, et tunc pro-p0Silio Vera est, ut etia in experientia docet. Xperimur enim quod de substantiis immaterialibus nullam habemus cognitionem, alis in quantum ex sensibilibus in eorum notitiam de Venimus.
RATIONES AD PROBANDUM DEUM ESSE.
REMOTis iis quibus existimabatur Vanam esse inquisitionem Ilia quaerebatur an Deus Sit S Th0ma tam philosopliorum, quam theologorum rationes adducit quibus probat Deum esse. Circa hoc autem, duo principaliter facit. Prinio enim rati0nes ex VII et VII Physicorum sumptas inducit. Se rumio, ratione Sumpta e MetaphySica et Dama Sceno.Quantum ad Primum, duo sucit Primo, ipsa rationes principales inducit. Se uiuio, Atendit quantum esticaciae habeant.
habetur propositum, quia mouens immobile dicimus Deum. Si primum, ergo ab alio movente movetur sed non est processus in infinitum ergo necesse Si ponere aliquod primum m0Ven immobile. - Ssumptuni primum pr0batur Primo, quod a seipso movetur est primo motum ergo adquietem unius partis sequitur quies totius. Si enim quiescente una parte alia ejus pars o Veretur, tunc ipSum totum non SSet primo motum. Sed chmus quies ad quietem sequitur alterius, Oportet quod ejus motus ad motum alterius sequatur ergo tale non OVeturn SeipSO ergo qu0d ponebatur a Seipso moveri, non movetur a SeipSO. Nec obstat si dicatur quod moventis Seipsum pars non poteSi quieScere
item, quod parti non est quiescere vel moveri nisi per accidens ut Calumniatur vicenna quia vis rationis consistit in hoc quod si aliqui SeipSum m0Veat primo suum moveri non dependet ab aliqu0, moveri autem divisibiliter dependet a partibus sicut et SSe mportet autem hanc conditionalem esse veram: Si quieSceret parS quieSceret t0 tum quae patet esse Vera, etiam antecedente existente
Secundo, inductione probatur discurrendo per omnia quae mOVentur aut per Se aut per accidens, aut per Violentiam aut per
Terti0, quia omne quod movetur, in quantum hujusmodi, Stin potentia, it trianae quod movet, in quantum hujusmodi est in
74쪽
Addit autem S. I homas, quod nec est disserentia inter Platonen, ponentem quod est devenire ad primum quod OVet se, et Aristotelem ponentem quod est devenire ad primunt omnino immobilo quia Aristoteles sumpsit motum, prout est actu exiStentis in potentia in quantum hujusmodi Plato vero accipiebat motum pro qualibet operatione, ita quod intelligere Sit quoddam moveri. Quod autem non sit proeessus in insinitum in osentibus es molim quod secundo assumebatur in rati in principali, probatur: 'Ium quia cum oporteat omnia hujusmodi infinita esse corporη,
. et corpii quod m0Vet Ollam, Simul dum OVet moveatur necesse est omnia moveri dum unum OVetur et Cum Unum eorum mo
veatur temp0re sinito, quia est sinitum, necesse est simia illii inoveri tempore sinito. 0 autem est impossibile quia cum sint quasi unum mobile per continuationem, ut per contiguationem, unum in sinitum movebitur tempore sinito. um quia non erit aliquod primum 10VenS, sed omnia erunt quasi media moventia, et sic nihil movebitur, quia remoto
primo novente Vel ceSSante a motione, nullum aliorum movebit neque moVebitur.
5' Tum quia omnia erunt quasi instrumentaliter moventia nihilque erit principale moxens, et si etiam nihil movebitur. Circa primum rationem qua probatur omne quod o Detur
tib alio moveri, cum Supponitur, quod ii 0rtet si aliquid se ipsum isto 'at ut illud Sit primo motum adserte, quod hic loquitur . Thomas, ad mentem Aristotelis, de eo scilicet qu0d seipsum primo
movet, On autem de eo quod Seipsum non primo movet. Si enim aliquid seipsum prim moVeat, oportet ut totum m0Veat Secundum SeipSum, et totum Secundum SeipSum OVeatur, Ut sic sit et primo movens et primo motum. Si enim pars tantunimoVeret et non totum, par esset primo moVens, id St, 0n per aliquid aliud totum autem non diceretur primo OVere Sed per aliud hoc est per partem. Similiter, Si par tantum Ovel'etur per Se illa esset primo mota totum autem diceretur non primo OVeri, Sed per Irtem. Circa illam propositionem quod quies it quies erile alio noua Seipso Occurrit Distitum. Quia aliquis posset dicere, quod est Vera de quiescente ad quietem alterius moventis, non autem de quiescente adquietem partis pars enim est maior totius, non autem quod Ovet totum, ideo luod totum luiescat ad quietem partis, non arguit ipsum ab alio moveri Sed quod mouis lotius non potest SSe abSque motibus partium, Sicut illi potest esse absque sua materia quod
Id Diu tium hujus praemittendum est, Secundit m Ouim. -
75쪽
physie, quod illa propositio est inutiligenda de eo quod per se
quiescit ad quietein alterius, non autem de eo quod per accidens quiescit Posito enim quod lapis a se ipso deScenderet, posset nihilominus ad quietem lapidis molaris occurrentis sibi et violentur iletenti Sui Suin quiescere. Sed tu pur accidens esset. - ad dubium autem dicitur quod non Solum arguitur aliquid a seipso non m0Veri pri ino, si ad Iuietem m0Ventis quieScat, Sed etiam si qui )seat ad quietum partis. Nasia ut inquit ibertus 7 physi orum, si ponatur aliquid movere SeipSum prim0, quieScente Una parte ejus,li 0SSet reliqua parS 0 tu totiuS OVeri, alioquin m0Vere et moverition conveniret toti primo ideo Si quieScente parte quiescat totum,
illud arguit totum ab alio mo Veri. Se i quod ulterius assumit S. Thomas moueri rei diuisibilisi partibus dependere sicut et 88e habet dissicultatem quoniam videtur magis e contrario Se habere Esse enim et motu non con-Menit primo et per Se partibus, Sed toti, cum non Sint nisi per esse 10tiu S, neque moveantur nisi motu totius, si quod localiter movetur sit continuum ergo non dependent esse et m0tus totius, ab esse et motu partium, Sed magi esSe et motu partium ab esse ut
Respondetur, qu0d licet partes formaliter sint per esse totius, et similiter, formaliter uno motu moveantur, qui est motus totius continui, secundum quod motus dividitur ad divisionem mobilis:
Sunt tamen causa totius in genere causae materialiS, et motu partium Sunt materia motus totius et sic partes in quantum hujusmodi sunt priores toto. Unde esse et m0tus totius dependent a partibus in Via generationis, et in genere causae materialiS. Parte auteni dependent a toto in genere cauSae formali S.
Sed tunc insurgit majus utitum: Si ideo nihil seipsum movet prim0, quia moveri ipsius dependet in genere causae materialis a moVeri partium sequitur quod nec etiam aliquid p0terit ab alio primo mo Veri, quia in omni moto Verum est, quod moveri totius, materialiter a moveri partium dependet. Dicitur primo quod licet aliquid moveatur primo, primitate temporis et primitate inlarmationis quia aliquid totum, simul
Secundum Omnes parte movetur et informatur motu tamen Verum
est nihil moveri prim etiam ab alio, primitate causalitatis omni-mouae, ita scilicet quod ejus moveri u moveri ulterius, in nullo genere cauSae dependeat. Sicut enim totum a partibus materialiter dependet, ita quod remotis partibus removetur totum ita motus totius a motibus partium dependet, ita quod remotis partium motibus, rem0Vetur motus totius.
Dicitur seeundo Quod si aliquid moveat seipsum primo, ita
quod totum moveat totum, Secundum quod ipsum et Otum, Secun- tum quod ipsum moVeatur, Oportet ut totum a SeipSo primo moveatur primitate causalitatis, ita quod in nullo genere causa li
76쪽
talis, motus totius ab alio dependeat et item quod per remotionem motu a parte non remoVeatur a toto Ut enim patet . poste
quod alleui primo convenit non per aliud ipsi conuenit, imo aliis per ipSum, neque ab ipso rem0Vetur quia removeatur ab alio, ut in . physis, contra Scotum ostendimus. Ibi enim materiam hanc dissusius pertractavimus). Et quia impossibile est, alicujus motum partium motibus non dependere, ideo et aliquid primo seipsummoVere est impossibile. Ulterius, in Seeunda ratione qua probatur nihil a seipso moueri, per inductionem ad aerie quod illud quod o Vetur per necidens, potest quidem a seipso aliquo modo moveri dum scilicet, aliquid movet aliud et ad ejus motum movetur Sicut cum anima OVetu ad motum corporis a Se moti, et nauta ad motum navis, Sed primis a Seipso moVeri non potest. Nam Si ad motum alterius movetur, manifeste constat illud non primo et secundum quod ipsunt
Circa tertiam rationem ad idem, utiliniis ex Scot 1 Sent diSt. 3, . , ad uita pro ' opin. Dicit enim quod licet nihil possit simul esse in actu sol mali et in potentia sormali respectu ejusdem, puta actu calidum et potentia calidum, potest tamen aliquid esse in actu Virtuali et in potentia formali simul, et in tantum posse aliquid seipsum primo movere, dum est in actu virtuali quia scilicet habet Virtutem ut possit movere et dum est in potentia mi mali, quia scilicet non habet formaliter formani quam per motum acquirit Sed potest habere. Hoc autem latius declarat P. dist. P, . , ad 2. - Addit etiam, quod Sta propositi0 nihil agit in se, non est Vera nisi de aliquo gente uni voco quod Sane confirmari potest, quia Aristoteles S physie text. 40 ubi ipsam propositionem pro ratione adducta probat, deducit quod si idem esset calidum et non calidum, similiter autem et aliorum
cum . In quibus Verbis manifeste videtur velle, quod tantum a univocis intendit Verum esse quod nihil movet seipsum primo; non autem in aequi VOCiS.m a corii Dis hanc responsionem arguitur: Et prinι0, qu0d prinium dieiun non sit ad mentem Aristotelis arguitur sic. - ultoristoteles, ex illa propositione probata, Scilicet quod iden non moi et Seipsum primo, habere, quod OVenue seipsum dividitur in duas partes, quarum una St OVen S, et altera est mota, unde in line leae 40 concludit 4 IIoc igitur movet, illud autetia movetur ejus quod seipsum movet s. Sed Si prop0Silio SSumpta, scilicet, quod idem non potest simul esse in actu et in potentia, intelligeretur tantum de actu et potentia sor- mali, non autem de actu virtuali et potentia formali; non probaretur hoc intentum diceretur enim quod movens seipsum localite non est in actu sol mali, sed in actu virtuali et potentia mi mali, et
77쪽
si noli portet quod dividatur in duas partes, quia esse in actu virtuali et potentia sol mali simul eidem convenire simul possunt et per consequens idem potest ei pSum movere primo Ergo. Praeterea dicitur aliquid esse secundum naturam suam in actu virtuali alicujus forma quia habet virtutem pro lueendi illam sor. mam; sed quod habet virtutem producendi formam aliquam in SeipS0, non potest carere illa Orma. Ergo non potest simul aliquid esse in actu virtuali, et in potentia mi muli ad illam formam. Pri batur minor quia posita causa naturali usticienti, ponitur ejus essectu in re. Quod autem secundum fetum non sit Verum, probatur:
l' Quod non sit ad mentem Aristotelis. Cum enim Philosophuso hoc quod non est processus in infinitum deducit quod oportet
devenire ad unum primum movens Seipsum, et quod portet quod una par ejus Sit moVens et alia mota, eo quod nihil movet seipsum primo aut ponit coelum movens tanquam agen UniVOCum, Ut tanquam gen aequi Vocum non tanquam agen uniVOeum. Tum quia Aristoteles ponit id secundum quod est movens esse immobile, et per OnSequens coelum in quantum Se OVens, non OVet Seper motum, ut Sit movens uni oeum. um qui movens e localiter non causa in seipso motum per motum localem in SeipS existentem, tuas motus localis sit sorma per quam Igni. Ergo OVet e tanquam movens aequivocum. Ergo propositionSSumpta non St Vera tantum in agentibus uni vocis, sed etiam in aequiVocis, Secundum Aristotelem, scilicet, oportet ut OVen se dividatur in partem moventem et partem mot3m.
2' gens aequivocum dicitur cui non convenit habere in se sormam sui essectus, sed aliquid eminentius in quo illa forma continetur; sed si aliquis existens in actu virtuali esset simul secundum idem in potentia formali haberet in se aliquando mi maliter illam
formam, et u esset causa cum Scilicet, esset reductum de potentia ad actum. Ergo tale non SSet agen nequiVOCUID.5 Ratio quare repugnat quod aliquid sit simul in actu sol mali
et in potentia sormali est; quia rati actus et ratio potentiae paSSi Vae, Sunt opp0Sitae, eo quod unius ratio consistat in persectione, ulterius vero in impersectione et privatione sed non minoris perfectionis est elus virtualis quam uetus sui malis imo excellentiorem
modum habet ergo si repugnat quod aliquid sit simul in actu sor- mali et in potentia sol mali, in iis scilicet quae uni voce dicuntur, multo magis repugnabit quod aliquid sit simul in actu virtuali et in potentia mi mali, in aequivocis videlicet.
Ad auctoritatem autem Aristotelis, omissa Xpositione Comment. ibidem dicitur, quod Aristoteles facit mentionem de uni Vocis, quia in iis nobis manifestum est idem non posse esse in actu et in potent id, relinquens pro manifesto, quod si in illis, illud non potest Sse, multo minus poterit esse in aequivocis, in quibus actus est modo eminentiori.
78쪽
Sed remanet utili in circa hoc e Verbi S. TliOmne 1, p. q. 77 a. . Ibi enim ait, quod Subjectum in quantum est in potentia est susceptivum proprii accidentis, inquantum autem est actu est ejus productivum e quo concludit quod non est inconveniens potentias animae luere ab SSentia unimae Sicut a principio, et tamen aliquas eurum esse in anima sola Sicut in subiecto. Ex his enim arguitur sic Anima est in actu Virtuali respectu suarum potentiarum, et in potentia sormuli respectu earumdem cum sit productiva earum in quantum S in actu Suscepti Va, aut in quantum est in potentia. Ergo.
Revondetur, quod e Verbis . homae non habetur quod anima sit in actu virtuali, et in potentia sorma li; sed solum quod habet aliquid uel ualitatis et aliquid potentialitatis, Secundum quorum unum roducit, Secundum alterum Vero, est Subiectum potentiarum. Nam esse in potentia ornanti, HS i ion habere sormam et posse habere illam; et sic, osse in actu virtuali et in potentia sol mali, est posse in se per actionem mediam et transmutationem producere et recipere formam quae non habetur. Ioc autem non invenitur in anima respectu potentiarum, quia nunquam anima caret suis potentiis, praesertim iis, UI Sunt in Sola anima, ut sunt intellectivae; sed semper illis est conjuncta cum non peractionem inediam producantur Sed per naturalem Sequelam. Non inconvenit autem quod idem causet aliquid in se per naturalem resultationem, et quod sit i incipium illius in quantum habet aliquid actualitatis subjectum vero, in quantum non Si SimpleXactus, sed habet aliquid potentialitatis, sicut anima in ordine ad Suum esse habet rationem potentiae. Sed bene impossibile est quod aliquid causet in se aliquam sormam per actionem et tranSmul uti )nem mediam, quia Supponit rem simul SSe in actu, et in potentia
remota ab actu. Advertendum tamen cum dicimus idem non po8Se 88 moi enS
et Oluum, taen et alien respeetu ejusdei ι, quod non intelligimus de identitate suppositi. Idem enim suppositum poteSt SSe agen et patiens, sed loquimur de identitute, formalis principii agendi et patiendi. Dicimus enim quod non potest unum et idem esse principium agendi et patiendi respectu ejusdem.
Circa priuium rationem qua probatur non 88 in moi entibus et moti pro essum in inlinitum, utili refrix' Videtur enim inestica OSSO, non enim Sequitur: si sint unum continuum ex infinitis numer mobilibus quod unus numero motus sit infinitus in tempore sinito, loquendo de motu in sinito, secundum quod totum corpuSinfinitum aliquod sputium iei transit in quo ei Si 6. my8, pr0'batur mobile infinitum iron posse noveri tempore finito. Diceretur enim, quod si sint inlinila moventiu et mota separata et distincta, eodem tempore sinito, omnia movebuntur, Sed non pertranSeundo eundem magnitudinem vinitam, sed alium et aliam tantam enim
79쪽
DE EXssi Exii l iri Sinagni titili item iei transibit quod ultinio movetur in tanto tempore, et aequalem illi in eodem tempore, mox en prOXimum pertransibit, si movens mobili appliculum, illud moveat motu recto, Sitque ejusdem quantitatis cum illo et ad eius extremitatem applicetur. Sicut, si baculus unius cubiti, baculum ejusdem quantitatis pelleret, eodem modo si imaginaremur, ex illis unum continuum fieri, non Sequeretur ipsuli totum sinito tempore, unam pertranSire magnitudinem, sed ejus partus sinitas secundum uuantitatem, magnitudine diversas sinitas uniuitate, numero autem in sinitas, sinito tempore pertransire ita quod unaquaeque pars eius siti ita sinitum aliquod spatium pertransiret. Quod quidem licet Sit impossibile cum probetur ab Aristotele, . hy8ie ut 1 coeli inlinitum moveri non posse. amen hi non videtur ab Aristotele intendi cum in . physi . hunc en- sum non habuerit, quando probavit, infinitum sinit temp0re
Rev. Dicere in ego, Salvo meliori judicio, quod ista ratio ristotelis habet locum in motu circuluri tantum, quo unum corpuScirculare, ab alio contentum, circulariter movetur, ita quod omnia eodem motu divino moventur sicut accidit in sphaeris coelestibus. Consideravit enim Aristoteles universi ordinem, in quo elementa ab orbe lunae continentur, corporaque coele Stia Se continent, et omnia, singulis diebus ab oriente in occidentem moventur, redeundo ad ori sentem ita quod aequali tempore, et inferiora et Superiora tali nutu moventur, in illisque utpote habentibus essentialem ordinem in movendo, probavit non esse proeessum in infinitum. Beneque sequitur, Si e in sinitis corporibus taliter motis, unum continuum corpus sieret, quod infinitum tempore sinit moveretur aliquod Spatium pertranSeundo Cum enim In ne nunc Sphaerae, patium quod est ab oriente ii occidentem, redeundo ad orientem in die naturali pertranseant, non obstante quod una sit maior alia, et Superior Sphaera maju Spalium pertranseat; Si undecimn sphaera SSet, Suum spatium pertransiret eodem tempore similiter si duodecima,
si tertiadecim; et sic in infinitum, ex illa suppositione quod si omnia
Sunt moventia, e eo quod moventur, oportet ut simul omnia
moveantur. Sequitur ergo quod infinitu illa corpora, sinito temporeoli quod spatium pertransirent sua revolutione: si ergo imaginem Ure illis infinitis numero corporibus, unum e0rpus infinitum fieri,
tunc illud spatium, aliquid sinit tempore petransibit quod St6. hySie improbatum. Circa seeundum rationem ad idem c utili ni aD quia ponente Sesse processum in infinitum in moventibus et motis, negarent illud BSSumptum Scilicet quod remoto primo movente, Vel ceSSante amotione, nullum aliorum movere tui' ubi enim non Si primum, ea usu posterior non dependet a priina iii causando, ne complementum causalitatis iubet dependentiam a prima. Licet enim BScenSu infinitus et descenSus, cum temporis successione in infini-
80쪽
tatis infinitus, non repugnat complemento tali autem est infinitas moventium et mobilium infiniturum; quia Supponitur omnia simul
Respondetur, quod ratio Aristotelis estica est si bene consideretur. Fundamentum enim alionis est quod in moventibus et m0tis essentialiter ordinatis, oportet aliquod primum esse, istud autem diligenter consideranti, patet quia si in plura moventiue mota, in quibus non sit primum aliquod non motum tota multitudo moventium se habebit ut unum Ino Vens motum hoc autem est impossibile, quin tune aliquid esset motum et a nullo moveretur. Non enim esset illa multitudo a Seipsa prim mula, cum nihil seipsum primo moveat nec quia Una par non mota, Ilius parte mOVeret, cum non ponatur ibi aliquod movens non motum. nec quia Una par mota aliam moVeat, cum aggregatum ex illis habeat rationem moti, et sic aliquo ali indigeat a quo moveatur. Si dicatur, quod non oportet totam illam multitudinem moventium et motorum se habere ut unum movens, ab alio Xtrinseco motum, Sed eorum Conditio ni Vatur quia unum movetur ab
alio et illud ab alio et sic in infinitum; sicut in infinita multitudine numerorum quilibet numeru est XCeden et XCeSSuS, nec tamen oportet totam multitudinem ab aliquo Xeedi. - Respondetur, quod mox en Omne portet in aetii SSe, Similiter innol0ealiter motum ideo, tota multitudo moventium et motorum tanquam unum accipi poteSt, praesertim quia nullum illorum habet quod moveat, nisi in Iuantum movetur: et oportet, si habeat rationem moli, quod ab aliquo moveatur. Multitudo autem numerorum, infinita non ponitur in actu sed in potentia, ideo non oportet ut tota magnitudo, ab aliquo excedatur. Cum ergo in essentialiter ordinatis oporteat aliquod primum esse, et in infinito non sit primum, sequitur non posse esse infinita essentialiter ordinata.
Vide de iis lib. I. Sent diuet. 3, . ).
aut haec propositio est era per e, Ut per a fidenS. Si Hr aestidens, ergo non est necessaria ergo ContingenS Si nullum OVen moVeri ergo contingens est nihil mo eri quia sim OVen non OVetur, non OVet, ut adversarius inquit hoc autem
habet Aristoteles pro impossibili Ergo, etc.
Item: si movens et motum conjungantur in aliquo per a cidens, probabile est quod movens inveniatur abs tu eo quod m0Ve3tur, quia motum invenitur absque eo quod moveat. Si enim aliqua duo sint iuncta per accidens in aliquo, et unum illorum inVenitur Sine altero, probabile est quod alterum sine illo inveniri possit. Nec obstat de duobus, quorum unum ab altero dependet sed non e contrario ut de substantia et accidente, haec enim