장음표시 사용
191쪽
phrasi ista utitur, Bιantum Daus donauerit: Quae indicare Videtur, quod sine oraeuia meditatione & compositione sit loquutus. crmonem ipsius in psalmuaa LXXXVI. huiusmodi fuisse, intpropatulo est. Nam illum explicaturus sic est fg J: Hie psalmus,
quantum dominus donast dignatur, eum vestra caritate tractandus modo
est, propositω a beatissimo praesente patre nostro. REPENTINA propo-stio me se auaret, vis me eontinuo proponentis oratio fulleumet. Et s ne continuo conci*nandi ncgotium adeo necessarium esse, statuebant, Vt, quum .per temporis at gustias ante orationem
componere non possent, diuinam gratiam & peculiare spiritus auxilium in istiusmodi repentina pii laboris susceptione sibi adfuturum non dubitarent. Immo Nero GREGORIVS M GNUs; qui hac etiam ratione explanandi quosdam de dissicillimis scripturae ibris, speciatim LMehielis. vaticinia, usuS est,non dubitat dicere cFl, mucitisse se multa in sacro cloquio, q- solus intelligere non potuerit, coram fratribus autem suiS P 'sitim intellexerit. . . f. XII. Quid intel xexint per contionari per 'iritum 'Huius rei intuitu, auxilii spiritus seneti tam in componendis quam recitandis suis sermonibus saepius m minisse solent. Ita CHRYsos ToM VI sit in homilia quadam dicit, quum multos adesse & refertam conuiuiis mensam vidcat, cXspCcta' re se etiam spiritus gratiam menti suae insonituram. In alia D Iait: Mu ex me ipse talia me dixisse arbitror: ded Deum resia prmadeserem in vicutem is stram verba misissee. Et rursus f IJ de Hauiano epi- .scopo suo, post ipsum statim concionaturo, loquenS, Nobis,
cssis Gregor. Magn. homil XIX. in Ezech. p. 314 . Non hoc temeritate adgressio sed humilitate. Scio enim, quia pi rumque mu'ta in sacro eloquio, qua solus inrelligere non potui, coram Datribus meis positus intellexi Icc. cia Chrysostom. homil. XXIlI. de verbis apostol. Habentes eamdem fidem &e. torn. v. p. 33I. s p. 29τ. edit. Irai cos. ἰπε' 'Iν πλερης υ ν η Πάπεζα , v τὴν σὴ πνευμα et χαριν ων χεν- ναοῦν λανα ον. Chrysost. homi'. ll. ad popul. Antioch. to m. I. p. 3Ο. t p. 2 f. edt. Francos.
192쪽
inquit, aeriait hodie illud euamgelii , post deterius vinum id quod melius est infertur.' Et Bemadmodum illud vinum non viris gruuerat ,sed inritis Iesiti Christi fecerat: ita σhuius sermonem non humana prinundis regitatio, sed spiritus satiati eratia. AUGUSTldius quoque de
istiusmodi illapsibus ac auxiliis spiritus in concionando saepe loquitur. Quod interdum donum Dei ἱ , interdum vero revelationem sivi spiritus, aliquando ctiam adiumentum dominis I vocat. . Deciatim reo quodam loco de sua loquens tergiversatione concionandi coram certis episcopis, tu uincssct ad huc iuuenis, introducit cos in hunc modum ruibondentes soJ: Sihono deest, pere draciapies. ' Alan enim v bs estis, qui loquimini: HI quod .lonatur vobis, hεc ministratis vobis. Si quis hasce & similes loquutiones veterum mimis benigne interpretari velit, facere poterit, Vt istam concionandi ex spiritu rationem firmare videantur, quam nonnulli admodum arroganter iactant, quasi
nihil loquantur, niti quod spiritus sine ullo interprete illis di
ctitet, quemadmodum apostolis per extraordinariam inspirationem ae usu venit. Quod forci, cuilibet tam extemporaliquam clucubrato sermoni camdem clun cuangelio normam fallere & falli Mesciam tribucre. De quo enthuliasini genere vetcres ne per somnium quidem cogitarunt. Nam non Obstante spiritus adiuuantiS gratia, qua de loquuntur, ingen Sstm per discrimen inter rationem concionandi apostolis propriam,
γγ Augustin. serm. XVII. de verbis apost tom. X. p. 131. . p. 343. edit. Patitia MDLXIX. k Hesterno die de iustificatione nostra, quae nobis est a dumina Deo nostro , strino productus eii, ministrantibus nobis donante illa , audia Gitibus vobis. Et passim. . vcn Ationi in. serm. XU. de ver b. apost. Ad apostoIicam lectionem aures & ani. mam itiei dat ianctitas vestra, adiuuante mos adsemi vestro apud dominum Deum nostrum, ut ea, quae illic nobis reuelare dignetur, ad vos apte atque sdiibriter proferre possimus. t' a August. ibi serm. MU. Hodie aiauuante δε-ina placuit nobis hinc es co) August. serio. XLVI. de t mpue,tom. x. s. 24 tom. IX. p. 3C42. editi Bala. MDLXIX. .lt. de doctrina ehristiana lib. lv. c.XV. plura in eamdem habe
sententiam. vid. sub liv. ψ seqv.
193쪽
et eam, qua ipsi utantur, statuunt, illam falli nesciam & Φu thenticam, squomodo antea eX AUGUSTINO DJ aliisque audiuimus semetipsos autem in te PreteS scripturarum errori obnoxios, appellant . Quidquid ergo de auxilio spiritus dicunt, de ordinario auxilio intelligendum cst, quod homines aspiritu, piis conatibus opitulante, studiis ac laboribus suis expetere possunt atque eXsipectare quod, dum religiose in ipsius ministerio sint occupati, Deus ipsis haud defuturus, sed opem laturus sit labori, quem prae manibus habeant, accommodatam, minime si cam sinceris ac ardentibus precibus d misis implorauerint. ' . . g. m. Cuiusmodi preces ante concionem, inter ipsam concionem O post eam ad Deum fame sint. ET hanc ob causam mos erat concionatori, sermonem suum cum breui abXilii diuini petitione ausipicari populumque,
ut pro se orarent, eXcitare. AUGUST NUS, facta in ante me
morata homilia auxilii spiritus mentione, statim subiuiigitisJr
His eoarctatus angustiis quo me conforam , nisi a.ses ta Destigia ear talis' Eamiliae deprecor, ut donet mihi aliquid dignum de se dicere, quoer meum suppleam ministerium G visi lim fatum desiderium. Et in libro suo de doctrina christiana, Vbi multas praeclaraes concionandi regulas tradit, inter alia dicit, oratorem christianum tum pro se tum pro aliis precari debere, anicquam docere omdiatur 6; Noster eloquens, inquit, orando pro se, ac pro illis, quos est adloquuturus t orator, aurequam dictor sal. doctor . Ipsa hora
iam is dicat aecedens, priusquam M serat proferentem linguam, ad Deum Diια animam Arientem, ut eruciet quod biberit, vel quod impleueria fundat. suum eisim de unaquaquς re, quae secundum fidem, delectationemque tractauda si it, multa mi, quα dicantur π multi modi, huisui dieantur ab eis, qui hoc sciunt z quis nouit, quid adpraesens temptis, via nobis dicere , vel Per nos expediat audiri, nisi qui corda omnium videt. Et quis facit, ut quia oportor, προ admodum oportet, dicatur a nobis,
ns in retur manu clunt, e nos e sermones nostria Hinc licet, virum ecclesiasticum discere quae docenda sunt, facultatemque docen-
194쪽
di sibi comparare debere, dicat, a Deo tamen omne auXilium exsipectandum esse monet, quando subiungit frJ : Ad
horam vero ipsus dictionis illud potius bonae menti cogitet convenire quod dominus ait: Nolite rogitare, quomodo aut quia loquamini s δε- bittir enim vobis in illa hora , quid loquamini: Non enim vos estis,
qui loquimini, sed θiritus patris Deseri, qui loquitur in vobis. Si suo loquitur tu eis spiritus sanctus, qui FG seque inibus traduntur pro Gristo, cur non e in eis, qui tradunt discentibius Christinis Hunc
ego locum enarraui fusi tu, quia nobis Ostendit, quatenus ab spiritus auxilio in concionibus suiS pepeird ni ucteros &cuiusmodi preces fuerint, quas communiter ante sermonem fe- . cerint: videlicet non communes precta ecclesiae cui quidam falso existimant, qui omncS veteris ecclesiae ritus ex praesentis aeui consuetudinibus metiuntur sed breuiorps istae preces de obtinendo spiritus auxilio, quo tum concionatores in loquendo, tum populi in audiendo dirigantur. Et ubicumque ullam precum antC sermon m factarum luctationem in antiquis scriptoribus inuenimus, de his breuibus tantum precibus intelligendum id est. Talis cst Hla precatio AvGUSTim in una ho- . miliarum suarum in psalmo , quae his verbis incipit: Atte, lite ad psalmum stl : Det nobis dominus aperire mysteria, quae Mic entis en me. Aliam ita orditur suJ: Iusso ut domini farret cpiscopos intelligit tunc praesentes J π in ipsis dominus omnium, ut ipsum pDLmum a Meram ad vos intelligendum, quantum dominus donat. Adiuvet orationibus instris, ut ea dicam, qua Urerct me dicere, vos audiarer uti omnibus nobis fit utilis sermo diuinus. Hoc sensu CHRYsos Toxius intes ligendus est, quando dicit : Sermoni oratio doset anteire. Sic aso'cli dicunt: Nos in Oratione 'ar sermonis doctrina perserito abimus. Sic Paulus facit, quum in exordiis s/arum epistolarum. orat, ut perinde quasi lumen lucernα lux issa oratrinis regas se
195쪽
monent ae dirigat. TaliS cst illa precationis formula, quam AMBRos Ius mJ mox concionaturus pronuntiare solitus csse dicitur: Obsecro, domine, σμπliciter rogo, da mihi semper humilem fientiam, quae aedi re, da mitis Onam sapientem eloquentiam, quae insitat indari , de suis bonis super fratres extolli: pone , quaeso, in ore
mes verbam ecvsolationis Miscationis G exhortationis per spiritisnfamiunrtuum, ut bonos ad Veli a Paleam exhortari, e eos, qui perueret se gradiuntur, ad viae rectitudinis lineam revocare verbo QT exempti. Sint vρrba, quae dederis fervo tuo, tamquaνι a 'utissima iacitu, er ardentes faginae, quae 'in Dereis, Nincendant mentes audientium ad timorems amorem tuum. Verum haec potiuS priuata precatio AMBRO
sit inter Deum & ipsum videtur fuissse, uti WETTEN HALLUs γJ I THORNDI K ius faJ cam accipiunt: Qui tamen in una re falluutur, quaudo communes preces ecclesiae sermoni praemitti nec alias preces nili has ipsas ante sermonem fieri consueuisse, iatuunt. Nibit enim ccrtius est, quam quod Communes prcccs non co crint nisi sermone finito ; & quod tamen istiusmodi breues precationes de gratia & auxilio spiritus obtinendo, de quibus nunc loquimur, factio sint, negotio concionandi & audiendi pocul uriter aptatae, nec ad rom aliam retpic entes. Interdum preces populi cum illis coniungi r qui rebantur, uti ex illo loco AvGVsTi NI DI in homilia quadam in psalmos apparet, Vbi ait: Adsit nobis apud dominum Deum' mirum iste adfectus Irecum vestrarum et Et A non propter nox, certe propter Por 26nare dignetur, quod heu a conitum habet. In homiliis o RiGENIs in bene , Exodum, Leviticum, Numeros, libros Regum,
Ieremiam, Ezechielem & Lucam quam plurimae istiusmodi breues precationes leguntur, non tantum in principio sermonum eius, sed non ' inquam etiam in medio, ii qua abstrusiora scripturie loca consideranda ci essent; generatim in clausula aliam istiusmodi breuem precationeni facit paucis vcmis argumento de quo loquutus cst, accommodatis, modo pro sic ci populo orans, modo populum, Ut pro semetipsis & concionante orensi
xo Ambros orati ap. Ferrarium de Concionibus veter. lib. I. c. UlII.
196쪽
exhortans. Quas preces quum D ALLAEus in notisiimo libro suo de uitati cultus religi im copiosius produxit, hoc loco dc scribere supciscdeo. ΙJaccre tamen non possum, quin ob isevem, quod, Vt Λ vG 'STl Nus sermonem breui precatione fa pius exorsus est, ita cum alia quadam ciussicin generis precatione finierit. Nonnullae huiusmodi precationum sol mulae ctiam nunc in quarumdam homiliarum cius fine leguntur. In una quadam Γι J hanc longiusculam inuenimus formulam: cinat ors a i dominum Deum patrem omnipotentem puro corde, eπ' quantum potest paruitas nostra, maximas atque ν rex gratiaI agamus , precanteriore animo singularen mansuetudinem eius, in precer nostras fu beneplacito suo exaudire dignetur, inimicum quoquae a nostris actibus es regia rationibus sua virtute expellat, nobis multiplicet fidem, mererem gubernet, surituales egitationes concelat, er ad beatitudinem suam perdurat, per
Iesum tarsum filium Dum. Et in multis homiliis aliis ad hanc
precationem, tamquam n tam formulam fit frequenter ab ipso1n clausula sermonum adhibitam, rcspicitur, Conuers ad dominum c e. Nonnumquam Variat & contrahit hanc formulam
lsrout sermonis sui argumentum id exigit. Sic in longa horni-ia de resurrectione υθ, quum dixisset fore, ut in futuro saeculo sancti perpctuo Vacent & Videntes Deum laudent, applicatis
huc his psaltae verbis: Beati, qui habitant in domo tua, in faecula seculorum laudesunt te; sermonem omnem hac prccatione terminat: Conues ad dominum, ipsum deprecemur Iro 'nobis ecpro omni plebe sis, a blante nobiseum in atriis domus suae: quam custodire protege que dignetur: per Iesum Christim filium eius, dominum nostrum, qui cum eo visuis regnat in secula saeculorum, Amen. In alia homilia scuius fragmentum a s IRMONDO si citatur, Uti in Ese .cippii collectionibus cX operibus AUGUSTINI cxstat ali ani
t 3 Augustin. de verb. dom. serm. VII. in fine. Cottures ad dominum. se . XIII. strid XXII. serm. XL. serm. XLII. & passim in homiliis de diuersis. te 3 De diuersis serm. CXXI. is . Fragment. bomil. ex Eugippii thesiuro. lib. I . e. CCLXXXVIlI. ap. Sirmonis. not. in August. l omit. XVul. a se edit. ton .X. opp. p. 157 . a. editi Basil.
197쪽
liabct formulam, his vcrbis conceptam: Comums ad dominum,
benedicamus nomen eius, det vobis perseuerare in mandatis suis, ambulare in via recta eruditionis fae, placere illi in omni opime bono.
quibus omnibus manifestum est, quod veteres istiusmodi brevioribus precationibus tam in principio, quam fine, & nonnumquam, occasione ita ferente, in medio quoque sermonum suorum usi sint, & quod tuae ipsae a communibus ecclesiae preci
bus distinctae fuerint. I. XIV.
Salutatio, Pix vobis, communiter ante sermones vflapata. ANTEQv AM concionari incincrcnt, multis in locis communem salutationem, Pax vobis, adhibere solebant, quae initata crat praefatio & introducitio ad omnia sancta ossicia, ad quam populus respondebat, Et cum spiritu tuo. Auctor constitutioin nhoc Vocat προ ησιν, hanc episcopo modo ordinato dans regulam LeJ: Post De Iuuem legis spiresserarum ae epi, larum e acto rum , atque euangeliorum,ordinatus ecclesiam salutet, dicens: Gratia δε- mini nostri Iesu Christi, earitas Dei ac patrio G communicatio spiritur sancti, cum omnibus vobis: ae univcrsiressumaeam; B cum spiristi tuo. Et post falutationem,s μετὰ την προσρο ν) postulavi alioquatur DPrgo exhortationis. Hunc vero auctorem ecclesiae non imposuitie nouam consuetudineIN, ex CHRYSO STOMO apparet, qui in diuersis homiliis eius facit mentionem. In tertia homilia in epistolam ad Colossenses ait: suum ingressuilucrit is, qui praeest e etesiae, flatim dicite Pax vobis. qua=tilo sermonem facit conrionattirshJ: Pax vobis. Et paullo ante dicit, episcopum hoc dicere ἐν προσρηατεσι, per quod Vocabulum scrinones corum intelligit aut certe formulam salutandi ipsam, quae scrinonem introducit, quomodo auctoiem confintionum Voccm illam accipere,
198쪽
modo vidimus. CHRYSOSTONIVS b Jaddit, quod populus reddat salutationem pacis ei, qui dederit, dicens: Et cum spiritu tuo.
Alibi s J dicit: Nihil est , qriod cum pace valeat concordia comparari. Propterea quoquae quum ingreditur pater id est, episcopus ), Munius a i hane se lem adscendit, quam Potis omnibur pacem fuerit preca tus, G quum furgit, non prius docero vos incipit, quam omnibus parem
diariis. Aliis in locis rationes pandit huius consuetudinis, primam eius Originem declarans & scopum. Antiquum enim morem fuisse, dicit, in diebus apostolorum, quum spiritus sanctus omnia regeret, &Vnumquzmquc doctorum monerct &ad saret, ut populus concio naturo diceret, Pax cum spiritu tuo, eumque morem adhuc in ecclesia obtinere. Dinnao, inquit, inreperimus dicere flJ, populus respoudo, Et cum spiritu tuo, ostendent, quod olim se dicebaut, non sua moti sapientia, sed iritu. Quod ex traordinariae inspirationis donum licet desiisset, omnes tameneoncio natores adhuc a spiritu duci & adiuuari crcdebantur gradu quodam minore. Hinc alio loco J ait: Nisi esset *jν tus sanetur in hoe communi patre ac doctore cepi optimi intelligit 3 quum fuerum tribunal thronum episcopalem) Mycendit, ae vobis
omnibus pacem itidit, eique simul omno acclamastis, Et cum 2 ritu tuor destre Mn quum asscendit tantum, nequc Pos quum adfatur, neque quum pro nobis orat, hac illi voce acclamatis, sed quum megae farrae at istis, iremendum sacrifieium oblaturus, cdicra. Atque hinc intelligere
199쪽
possumus, quae de CHRYSO STOMo post reditum eius ab exilioso et o MENus &alii narrant, quod multi de populo cum aciecclesiam dc luctum, antequam illi, qui ipsum condemnau rant, mutata sententia ablimiuisiciat, utut recusantem compulerint, solio cpiscopali conscenso, pacem sibi dare & habere orationcm. o P TATVS de eadcni consuctudine in Urica, tam in initio quam fine sermonum loquitur. Episcopalis trahatur inquit foJ, probatur salictatione gemmata. Non enim aliquid incipis episeopus ad populum dicere, nisi primo in nomine Dei populum saliuaveris. Similes fu1it exitus initiis. Omnis tractatur in ecclesia a nomiis ne Dei incipitur, G eiusdem Dei nomine terminatur. Atque inde
probat, Macarium, ministrum imperatoris, non suscepisse in sic offlictum episcopi inter catholicos, uti quidem Donosi falso criminibantur: Nam licet in populo cum aliquid loquutum
esse constet, alius tamen rei insim uandae caussa loquutum esse, non concionandi, quod cpiscoporum sit, quod ipsi sempor incipiant finiantque cum hac falutatione ; Macarium vero ista salutatione non fuisse Usuin, neque adeo concionatum. BONA PIetiam ATHAN As II cpistolam ad Eva hium citat, qua in episcopos inuehitur Arianor, qui quum initio serimonis blandum illud roferrent: I x vobis, tragoeda as tamen eXcitarent & alioS adigerent. Quando autem nulla epistola sub hac inscriptione intcr opera ATHAN A sit eXstat, fides huius rei sit penes auctorem nostium.
ινι optat. lib. III. adealc. lib. VII. p. m. s p. 83. 84. edit. MDCLXXIX. Epise palis t actatus - - - terminatur. Quis velli um audit dicere, episcoporiam more Macarium populum salutare leitur quum uec hiaut verit, antequam aliquid loqueretur, nee Alutare ausas lit. postquain loquutias sit, nec manum impos aerit, nec.Derificium Deo ritu episcopali obtulerit: quid est, quod diis citis, pollui potui me episcopale collegium: quum ab omni episcoporum olficio idaearium videatis alienum tDi Eon. rer. liturgi c. lib. ll. c. v. n. l. Athanasius tandem epistola ad Eustathi-uin invehitur in quosdam episcopos, qui quum initio M.
200쪽
Vsus autem salutationis angelicae, vulgo Aue Maria rictae. ante
sermones, incognitus vete 1bm.
NON possum autem, quin hoc loco observem, inter Omnes breuiorcS PIecationeS, a Veteribus ante sermones Virpatas, nullam salutarionis an elisae hodie in ecclesiae Romanensis praxi adeo communis & tritae, haberi mentionem. Preces eorum uniuersae ad Deum dirigebantur, & inuocatio auxilii iunctae virginis Mariae ante sermones rcs erat, quae nulli in mentem veniebat. Qui cius usum probare omnium maxime nituntur, originem eius non altius quam cX sarculo decimo quinto ponunt repetere. FERRARIVS fqJ enim ingenue fatetur, v INCENTIUM FERRERIVM primum fuisse ex scriptoribus ecclesiasticis, qui eam sermonibus suis umquam piaemiserit. B RONI vs ne Vnum quidem Verbum de antiquitate illius in univeriis duodecim centuriis suis habet ; quum sit hac de re apud veteres rerum ecclesiasticarum & ritualium librorum scriptores perfectum silentium, Vsque dum Dominicantu ille concionator, nimio cultus sanctae virginiS Zelo abreptus, ante sermones suos eatra adhibere coepit; cuius ab exemplo celeberrimus enim aeui sui concionator erat tantam existimationem & auctoritatem nacta est, ut non solum omnibus eorum sermonibus pnoemissa, sed etiam orationi dominicae in breuiamio Romano iuncta fuerit. FERRARI VS, quaecumque ad cxcusandam hanc
nouitatem dicere potuit, dixit; ninil autem hanc hypcrduliam ab idololatria liberare poterit; & sane censurae an ERAM MVM parcere poterat, qui de ea salse aliquid dixit, nimirum ob id concionatores introduxisse hanc virginis salutandae consuctudinem in ipso concionum initio, ut imitarentur poetas ethnicos, virginem scilicet matrem pro Musa substituentes.
Nam EPIPΗΛNIus multo ac rbiora contra eam dictuius fi
fg errar. de ritu concion. lib. I. e. XI. p. 3P. p. 4 edit. Paris. MDCLXIV. quod Non ita vetus elle laudabile hoc ecclesiae insit itum , ex eo facile erediderim. quod Beatus Vincentius Ferrerius, qui istoruit anno domini MCCCCX. primus ex omnibus scriptoribus eceseliailicis illius meminerit, dum singulix sermonibus suis praemittit ea verba, Gistrerin beara νι o. Fatendum visit, illud vel a Be ito Vincentio initium habuisse, vel certe ipsius Vineentit temporibus coepisse frequentari.