장음표시 사용
221쪽
Aurrendi Imi isti voce Hieremiae pro reae, per quem Deus auuit e
quisurantur verba eius, unusquisque a proximo suo. G enim iurau-' tur, alienum conferunt 2 Derbum autem Dei non es ab eis alienum, qui obtemperavi ei, potiusque ille dicit abGω, qui quum dicat lene, Nitientiae. Vnde tandem concludit, licer omnino aliis alio1 loquentia praestantium sermones pronuntiare, dummodo vi- 'tam suam ad verbum Dei componant, Orcntque Deum striori & bene ipsi proserant ζ& illi ad quos proferunt. laniant S. XXIII. Sacra contiones sancti mae ιrinitatis laudamne concluse semper
NO TANDv M ὸdhuc est, quod sermones suos semper concluserint veteres, uti nos hodie facimus, sanctis Ismae TRINITA IIS laudatione, quemadmodum non solum ex sermonibus videre est A vGUSTINI, CHRYSOSTONI, BASILII, LEONISFvLGENTN aliorumque, qui, policaquam haeresin suam con- , tra seruatoνis nostri diuinitatem inueXit Arius, claIucrum ; scd ex o Ric ENIs ctiam & aliolum, qui antc illam tempestatem vixeruiar, ut DI O N ΥS I I Alexandrini ec rc liquorum honullis quas BAsi Livs vIult, cx illisque antiquam Illam formulam contra nonnullos defcndit sqJ, qui ipsum innovationis incusabant quod formulam usurparct, qua vctata ante sic semper usos fu istic, dicebat. . . s
. Contiones Q Nurimi, m a stantibus habitae. PERRARIO reS quaedam aduznt: tiae mcmorantur quae vel parui momenti in se sunt, Vel al: bi aptius considerari posIunt verbi gratia,quod a diaconis ante conciono silentium impcratum fuerit; Quod concaonattiri suggestum adscendentes tox-- tum Quin, post lactionem a lactorc faetam, denuo legerint . 'Quod lactiones recitari iusserint, argumcnto, quod titaeiandum susccpissent, maxime congruerites di aptas I Ouod aliquando multis ante dicbus indicauernat, qui potissimum stra-ptune Iocus cssct pro concione tractandus ; Quod sanctorem martyrum passiones, quum annivcrsarii corum dies in ccclesia cclcbi preintur, ante concionem Publicc iccitatae fuerint; Quod sq. Laetu de spiriti sinet. c. MI Ioin il opp. r. ve. 'epi.
222쪽
epiphaniae dic fututam pasclialem celebritatem inter concionandum auditoribus denuntiarint; Quod itidem inter conci nandum stata vigiliarum ac uiuniori na, nec non cleemosyn rum pro pauperibus collectionem indicarint; Quod de religionis mysteriis obscure & tecte coram catechumenis dixerint;
Quod cpiscopos in concione praesentes salutauerint ; Quod auditores disti incta loca sibi adsignata habuerint; Quibus potissinum nominibus amoris & existimationiS appellari ab episcopis soliti sint, Quod ex edito semper ac praecesso loco in ecclesia sermones recitati fuerint cx ambo ne siue pulpito, vel ex solis episcopi, vel cri. gradibus altaris; Quod die potissimulta dominico, die sabbati, in sistorum dierum vigiliis, in episcopatus natali dic, siue primo siue anniuersario in basilic rum ac altarium dedicatione conciones diabitae fuerint a Et eiusdem Mneris plura, quoium alia adco Icuia sunt, ut lectoris notitia vix digna iudiccntur; alia autem, quae pluS momenti habent, in aliis huius operis partibus rEcensentur & cxplicantur. Itaque num adhuc, quod ad concio natores attinet, examinabimus, utrum videlicci stanteS an sedentes sermones su os pronuntiarint. Cencratis hodie ecclesiae conictu do est et concionatores stent, si cant autem auditores tiis a et ora consuctudo ut plurimum hodiernae contraria fuit. Concionatorcs enim communiter scdcntCS d Occbant, populus stans . auscultabat; nulla tamen regula liac de re Draescripta crat, sed consuetudo in diuertis occlaliis Variabat. . In aprica concion
tor communirer sedebat, uti cX Ol ATo frJ liquet, quando
ad Do-tistarum episcopos scribens ait: Dum Icecarerem arguit, fedentem in repat Deus,spersariter at s dictum esse constat, non at pori. pulum, qui in ecclesia sedendi non ista licentiam. Dicit laaec occasione verborum psalmistae, Sedous aduersus atrem tuum loqueba 'ris, σaiiersiis filium matris tu e ponebat scandassum. ΛVGusTi Mussimiliter de se, tamquam scdente inter concionandum, loquitur.: quid voloy uid dVulcro ia cupio 7 uare loquori sitiare
heu 9J S mr Euare vires, nisi hac intentione, tu -m Christo smia Dii amus ' Et iterum fri: Vt erν vos non diu teneam, prasertim quia
223쪽
ego SEDENS loquor , vos flando laboratis. Et . alio loco in 'quibusdam sul ecclesiis & concio natori & populo sedere licitum fuisse significat, quando ait: Longe consulum in quibuslam ecclesiis transmarinis nou solum antistiter sedentes loquuntur, sed is etiam po- Iulos dilia fuliarent, ne quispiam infirmior flando lassatus a faluberri.
NIa intentione avertatur, aut ratam cogotvr avredore. CHRYSOST
Nus etiam sedentem se conrionatum fuisse indicat, Restant, inquiens, plura, sed haec furiis ad coi Teolionem fissciaui; quare naeo cesse orationem suΠ inure, nam cupio patris fidest, episcopi audire vocem: quoniam ipsi quidem Fastoriales pueri subtili calamo sibilamus, Deluti fui quercu aut DP quadam ad unigram surreum horum SEDENTES; hic aurem, veluti musicut optimo, auream cithas am modulatus finnorum consinantia univcrsun excitat theareum. In ambo ne aut mliud pulpito hoc faccre consueuit, in quo sedit, quando cle- cantatillimam illam orationem increpatoriam habuit in Eurem Iium eunuchum, qui ad ecclesiam fugerat, nimioque percussus timore sub altari iacebat Juti historici nobis narrant. GR
224쪽
Go RivM NYSSENvM itidem sedisic intcr concionandum, &deinde in dirusula sermonis ad preces surrerine, ex oratione quadam illius colligi potest, ubi dicit M: Surgentes dicamur et
iam nos ad Deum, Ne nos inducat tu tentationem e c. Quod cliam
notatum est alvSTINO MARTYREDI, ORIGENEIl, RTHAN Afro De J & CHRYsos Toblo sciJ, quos FE RR A Ri v s cita iicosque -bseruat, corum consurrectionem in fine sermonum ad preces indicare', quod scdentes sint concio nati. Quae Ve- . ra omnino olucruatio cst. Sed tamen post laaec omnia non dubitat adserere, communiori more stantcS loquutos fuisse an-όiquos patres, nisi aut scia Cetu S, aut valetudo id non paterctur. Quod certe nobis indicat, quo hominem praeiudicata opinio contra cui dentissima instimonia in recentioris consuctudinis gratiam possit abripere. Obstiuatio, facta ab auctore coin
,γ Orie. homil. XX. in Nurner. Et ideo Iurgenter Oxem, , ut ἰnuentaning pavitatum se nn per illum gladium spiritus, per quem e Aterminentur & semina ipse & eonceptacn: a peccatorum. Id. homil. III. in E iat. Reuera abstulit opprobrium Iesus , ideirco i ecules oremus Deum &e. Homit. XXXV s in i De. Quae omnia eo inosce tes, & quam multa lidi geneia regnorum, Iurgathus Precemurque De- exe. te Attianas. homi'. de semente tom. it. p. a. edit. Paris MDCXCVIII. . -
αῶιαι. Ceterum quia es crvio 'ster jurii procesiit, surgentes a nos ibi
225쪽
inentarii in epipolas is I sub nomine AMBRosa I , plus veri ac solidi habet, quod cpiscopi christiani sedentes. sint conci nati, & quod naec consuetudo ex synagoga adscita fuerit: ubi ipsemet FERRARIus fatetur & probat, communiori ritu scdistateribas & doctores Iudaeora , legem in synagogis explicantes,
tametti exempla quaedam in contrarium fuerint. Matth. XXIII, a. scribae & pnarisaei dicuntur sedere in erubeba Mosii. CHRISTUS otiam dominus Luc. II, 46. inuentus est in templo inter docIores f. dens σ docens. Et cap. IV, 2o. simuni in onagogae Isaiae librum flans. perlegi set, ducturus populum sedit. Et Matth. V. doctarus in momesedit. Luc. V, 3. sedens docuit de nauieula turbas. Ioan. VIII, 2. meudoeuit in templo populum. Matth. XXVI, 3 s. suotidie sedens docebat intemplo. Hoc factum cX consuetudine funalogae Iudaicae, quam ecclesia christiana generatim nil sectata. Exempla. quae F EDRARivs ex homiliis CHRYSO STOMI DI &Avovs Ti Ni VJ in contrarium adscire, cXceptiones generalis regulae potius sunt, quam idonea testimonia pro ipsius adsertione. Res quidem in . se non multum habet momenti, & perindu est, siue stans siue sedens quis sermonem suum pronuntiet: Si quis autem vetustas consuetudines enarrat, tum non d bet rem quamcumquc con-
φὶ Arni os commentar. in x Cor. XIV, 0. Haec traditio synagogae est,.quam nos vult sectati se ut sedentes disputent seniores dignitate in eathedris &e. c. Chrysost. homil. XVI. ad popul . Antiochen. 'Om. I. Opp. P. 12 .cd. a nec L.
. MAχροι Curtissastu rectu istat doctor cita habet quidem versio, in gra eo autem est j λακω,ος LMrι x ex ιυ mct Ov:bus a lectus. sua eisin te ex tam νatione ,sine ad autenatam quumn paratum ammum Praestieris pcD Augusti,serm. CXXII. de diuersi . QIamquam propter commoditatem deis promendae vocis altiore loco stare videamur, tamen in ipso altiore loco vos iudieatis, & nos iudicamur. Id. cone. Il. in psalm. XXXII., prope sinem: Adhue quidem spectatores in amphitheatro sorte insaniunt, de in sole sedent. S. nos si stamur, tamen in umbraculo sumus, & utiliora & pulchriora sunt, quae spectamu . Id. traei. XIX. in Ioannis euangelium: Nostis, fratres, quia ad panem ventris eum labore peruenitur, quanto mags ad panem mentis Cum Iabole ilatis & auditis, sed nos cum maiore samus ta loquimiar.
226쪽
D a populo stante auditae in quibusdam, sed non m omnitus ,
. . ecclesiis.' - Α Η C TENVS ea conssiderauimus, quae ad concionatores peciant, pauca nunc de auditoribus afficienda sunt. De quibus iam X. Vltamo obseruatum nobis cst ex op ΤΑ ΤΟ & Av. GusT1No, non habuisse populum in ecclesiis A navis sedem .di libertatem, sed generatim stando sermones audire debuisse FERR ARIvs uJ praetcrea multa testimonia ex Ausus Ti Nou reinean)dem coli git, quae heic enarrare neccsse non est. Obleruare autem nobis licebit, eamdem consuctudinem etiam in multis aliis ecclesiis obtinuisse. S IDONIvs APOLLINARisse de ea, tamquam consuetudinc ccclcsiae Lisllicanae , ad FAUSTUM Miensem duobus vetii culis ita loquitur:
Seu te sicuis frauibus veneralitis arae
. tametinam Niso plebs sedula circumsistit. Quod porro ex homilia quadam confirmatur, quae sub nom, ne AvousTINI circumferri consueuit, hodie autem a MABI L O NID & monachis Benedictotis in noua operum a V GUSTI N Iedixione , CAESAR. I ARELATEN sl S esse certo determinata est, ubi infirmioribus quidcin sedendi libutatem indulget, re-cg3 Ferrar. lib. II. c. XV. ce. XXL edit. cit. Pati L suo. ex Augustin. tract. c. in Ioann. vid. fiub anteced. litiai D. Et traλαXll. Quomodo autem inter se omnes euangelistae conueniunt., ne veritati, quae per alium promicor, in alio repugnetur, quisquis nosse desiderat, non in his sermonibus, sed in alias laboriosiis litteris quaerat; nec uiuo, aut audiendo, sed potius sed do& legendo, vel legenti ai rem mentemque intentissimam praehendo, illa 'eondi lear. Homit. XXVIII. ex L. Audi ergo psilimum, i admonuit, te, Fi- eumque es, qui sorte bete hodie sas & nocte aliquid fecisti, te admon it' &c. Sermo xl .IX. dediueriis. eit stib liti. st pag. o. rgo. Ibid. serm. CXXII. vid. sub lin. fyp.r a Sermo II. in pselm. X,XII. eita sub liti. D. Et in psalm CXLVII. Gaudeo, tantam esse. voluntatem & voluptatem in veritate verbi Dei, ut studhim vestrum bonum in bono & de bono vincat studium insariorum currentium in amphitheatrum; mimquid illi, se eam Hu starent. '. adhuc spectarent Serm. XX. de verbis domini. Nam & modo inde aliis 'quid agimus remoti a negotiis, sepositis famili4ribus curis, conuenissis, D- .
suetudinibus & ritibus praesentis taculi conformarede, uti eas inuenit, represciatam.
227쪽
liquis autem omnibus, feminis non minus quam viris, hoe priuilegium denegat. Ante aliquot dies, inquit D J, propter eos,
qui aut pedibus dolent, aut aliqua corporis inaequalitate laboram, paterna pietate sollicitus e .silium dei, G quodammodo supplicavi, ut quanda aut posiones prolixae, aut certe aliquae lecti nes longiore r. leguntur, qui flore non possint, humiliter σ eum filmtio sedenter , attentis auribus au diant, quae leguntur. Nunc vero aliqua de filiabiιs nosor putans, quia hoc aut omnex, aut certe plures, qua sana suom corpore', inurater Ab ant facere. Nam ubi verbum Dei caeFerit recitari, guo in Ddtidis fuisita iacere volunt. - - Vnde rogo vos, venerabiles filiae, e sollieitudine paterna commoneo, ut quamlo aut lectiones leguntur, aut De um Dei praedicatur, nulla se in terram proficiat: nisi forte quum nimium grauis
infirmitas cogit. Quae verba indicant, stationem Vsitatum audientium gestum fuisse in ecclesiis Gallicanis. Eamdem consuetudinem etiam ecclesiis quibusdam Graecis fuisse, ex notabili historia colligi potest, quam de Constaurim rcfert EUSEBI Vs, quod . quum aliquando coram ipso in regio illius palatio disset uisset, cum maxima audicialium multitudine si s f J ipse orati emaudierit, & quum ab eo postulasset, ut in rcgali solio, quod iuxta positum esset, scdei si Vcllet, numquam adduci potuerit, ut sederet, tum ac religiosum este dicens, ut de rebus diuinis
stantes au8iant. In ecclesiis autem Itali,s .contraria. conlaetudo obtinuit. A GUSTI NVs enim , ut iam anteadente Q.
etione percepimus, dicit. quod in quibusdam ecclesiis transinarinis per quas italicas line ullo dubio intestigit) non solum antistites sedentes loquantur, scd ipsi ctiam populo sedilia Ni su iaceant, ne quisquam infirmior stando lassatus a saluberrimas intentione auzrtatur, aut etiam cogatur abscedere. Et longe melius fieri putat, ut cadem libertas, ubi decenter fieri pos-lit, in ecclesiis etiam Africanis indulgeatur. Romae ita fuisset . aTINi MARTYRIS aetate, eX secunda ipsius apologia luculei
i) Augustin. terni. XXVL qui eli CCC nouae editionis. stom. X. p. a G. edit.
t 3 Euseb. de 'it. Constant. lib. IV. e. XXXIM
228쪽
ter patet, dum surgendi Verbo utitur, quod praeuiam sessionem necessario includit: Die, inquit, qui solis dicitur, omnes,
qui tu oppidis vel agris morantur, unum in locum conueniunt, com. mentariaque apostolorum, uri prophetarum scriTta leguntur, quamdiu hora saritur; deinde ubi is, qui legit desilit, is qui praeest, admonet σίιrtatur , Ut ea, qua lecta sunt bona, imitemur. Tune SVRGIMUS OMNEs. Jer comprecamπr. Et quum cadcin rcS ORIGENI snJobseruetur & ATHAN AsIO Di, probabile omnino est, eamdem con suctudinein in multis Occidentis ccci sitis inolcuisse. CYRiLLVs HI EROSOLYMITANVS fpJ, populum scrinones ipsius au disse sedentem , expiciliS verbis significat. Ogita, inquit, quot
nunc estis, qui hcic a b dictis, quot nostrum animae funi, in una quoque tamen congrue Feratur spiritit S sanctus π medor exsistens videt cuiusque modum , ceruit cogitationem e conscientiam, quid loquamur G quid niente retineamus. Et auctor constitutionum
sit J, qui praecipue orientalium ecclesiarum consuetudines enarrat, populum repraesentat tamquam sedent cm ad audiendum sermonem. Atque ita C AssIANVS frJ & HIERO
γ Orig. liomi l .ul. in Iesi. sub fin. Steterates oremus Deum &e. Hom P. XXVI. in Lue. Quae omnia cognoscentes, R quam multa sani genera regnorum, Iurgamus precemurque Deum, ut auferat a nobis regnum inimici. &e.co Athanas homil. de semente. vid. sub liti. anteced. c) pag. rsa. sp Cytis. eatech. XVI. n.Xl. λόγισαι, ποσοι καθιοθε ,ῖ, πόσαι κα. ωα
μετα λόγου, Myr οργης, ἰκῶ, ν καθισατίου. suo IT, qt-N sedetiir , vir qui quavis pervcmat honestiis, in si h elarus, yme alteritis Aue eiusdem regionis . . fratres eum per iaconos recipetant; atque in locus desit. Hiaconus omniuin notiorem, prudenter non antem Iroi ucte, loco mouens , honoratum illum sedere faciat. ν Caisan. instit. lib. li. c. XII. Hunc sane canonicum, quem praediximus, duo
229쪽
NYMus siJ in cunctis monasteriis per A Dptiim obtinuisse dicunt, ut non tantum sermoni, sed recitationi etiam psalmorum aliisque lectionibus de scripturis sedentes attenderent. Vt adeo hoc ipsum indifferentibus ritibus & consuetudinibus adnumerari oporteat, de quibus generalis quaedam ecclesiae catholicae regula non fuit data; sed quilibet consuetudinem loci istius, ubi 'degeret , sequutus est, & quaelibet ecclesia obseruandum praescriptit, quod ad populi aedificationem omnium maxime facere crederet.
Peculiaris consuetudo ecclesiae Africanae ad excitandam auditorum
PE cvLIARI s consuetudo in ecclesia Africana erat, quando concionator notabile quoddam scripturae dictum in mcdio sermone cx improuiso recitabat, ut populus in repetenda eius clausula cum ipso se coniungeret. AUGUSTINUS ciuS mentionem facit in sermone quodam νJ, ubi quuin haec Verba Pauli otius erit, Liuis praecepti ι', antequam pergeret, populum alloquens monebat, ut reliqua istius dicti secum rcpeterent; quo facto omnes stati in acclamabant, caritas de corde puro. Quo inso eos demonstrasse dicit, quod non infructuose audierint. Et hoc sine dubio factum est, ut populus ad audiendum, legC dum & recolendum scripturas excitaretur, ut occasione CXixente istiusmodi utiles earum particulas recitare possent, habentes tunc libertatem non tantum audiendi, sed etiam legendi ac recitandi eas lingua patria. Num haec consuetudo in ullo alio loco obtinuerit, non habeo dicere; quum in A v-Ovs Ti NO tantum eam otanderim: quam ob caussam de ca loquutus sum, tamquam peculiari ecclesiae Africanae consuetudine, eo spectante, ut auditorum attentio acueretur, ostendercturis
denarium psalmorum numerum tili corporis quiete releuant, ut has easdem con regationum solemnitates ex more celebrantes, absque eo, qui disturus in
mediam psalmos surrexerit, cuncti sedilibus humillimis D dentes, advocem piallentis omni eordis intentione dependeant. tr Hieron. epist. XXII. ad Eustoch. e. XU. Completis orationibus, eunctis rondentibus , medius, quem patrem vocant, incipit disputare M. ct Augustin. XXXVI. .ex editis a Sirmondo tona. X. p. Κ3τ. Finis praecepti esti Iam vos die te mecum: A populo acclamatum est a Caritas de corde puro. Omnes dixistis, quod non infructuose semper a illis.
230쪽
que, quod legerent sacras scriptuIaS memoriaeque eas tene
g. XXVII. Eaustae olim eonesonanti ab audiente populo factae acclamationes plaususque dati in ecclesiis.
GENERALIOR consuctudo crat, quando auditores publicis plausibus& acclamationibus in ecclcsia testabantur, quanti facerent concionatorem, dc quam eiuS admirarentur eloquentiam , vel approbarent doctrinam. Hoc nonnumquam eXnrosesis verbis, nonnumquam etiam aliis signis, & consensus ac an- probationis suae testificationibus faccre solebant. μήν hoc Communiter Vocatur κροτος, quod Vocabulum Vtramque an. frobationis rationem denotat, tum eam, quae manuum plaus Aus, tum illam, quae faustis vocibus & acclamationibus, d claratur. Primus eius usus, Uti S VICERVS suJ eX CASAv8 No LM obseruat, in thcatris tantum fuit. Vnde in senatum deuenit; & postea in actus conciliorum ac ordinarios conuentus ecclesiasticos. Non est nostri iam instituti inquirere in a clamationes synodicas, sed tantum incas, quae concionanti bus in ecclesia fieri solitae sunt. Hae interdum factae verbis laudum, uti in homilia quadam PAVLI EMISENI J,praesentei Cyrillo Hexandrino dicta, inuenimus, quum enim ea vcrba in i concione protulisset Paulur, quae doctrina: CΥR ILLI , qui prius i concionatus erat, apprime conuenirent, Peperit itaque Deiparas Maria Emanuelem, statim populus, Ut se de intellcxisse & firmiteri credcre, quae dicebantur, declararct, diccntis cui sum interrumpens acclamauit in hunc modum: Ecce Der eadem es donum Dei,
Cyille orthodoxe, hoc audire cupiebamus; qui non ita loquitur, anath
ma fit. Interdum alio modo approbationem suam testificabantur, manu plaudentes,& limitibus V tentes gestibus. Ita ui RO NYMus scribens ad Vigilantium, faustas sibi concionanti ab