장음표시 사용
231쪽
ipso quondam factas acclamationes, plaususque datos fzJ m
morat: Recordare, inquit, quaeso illius diei, quanti, me ιυ resurrectione s Deritate corporis praedicanis, ex latere subsultabas σplaud a manu, G applodebas pede, G orthodoxum conclamabas. Istius inodi laudationem populum Constantinopolitanum CHRYSO STOMO concionanti tribuere solitum, memoriae prodidit GEORGIVS, patriarcha Alexandrinus saJ, ita scribens: Omnes mirabantur eum ob sapientiam, ini a Deo datam, squomodo ipsis dissoluebat, quae in drivinis scripturis interpretatu atque intellectu is cilia sunt, nee non ipsi plaudebant, alii quidem chlamides suas attollentes: alii fimbrias curauislon, alii vero manualia, alii denique fasciolas seu oraria, G clamantes, Reuera dignus es hoe sacerdotio, o apostolarum tretis decime; Christus te aI nos misit, is saluas faceres animas nostrat, potares de fritibus salutis, quod ipse tibi dedit eo. In eumdem modum GREGORIus NAZIAN et E Nus in insomnio de templo Anasta narrat, qu
modo populus concionanti sibi applaudere solitus sit, inii, in
quiens Di, formonem nostrum miris laudibus serebant, alii Alentio atque admiratione defixi tenebantur, alii partim verbii , partim animo f is stridebant, alii denique velut sius quidam vento excitati pugnatant.
HIERONYMus ad hoc ipsum rcspicit, quando ad Nepotianum fel
scribens, ait: Praereptor quondam meus , Gregorius Naziamcnus roga tui a me, ut exponeret, quid Mi vellet in Luca cap. VI.) sabbatum δευτζεο πρωτον, eleganter lusit. Docebo te, inquieris ,supcr hac re in e cosa; in qua mihi omni populo acclamante, cogeris invitus scire, quod
usius an certe, si Ius taeueris , solus ab omnibus stultitiae condemn beris. Eiusdem consuctudinis crebra mentio iniicitur a s ID NIO APOLLiNARI sdJ, IS ID ORO PELvs Io TA fel, & abca Hieron. epist. LXXV. contr. Vigilant. ab Georg. Alexandi . vit. Clirysost. ap. Ferrata de ritu concionum lib. II. e. XX. c. XXVI. edit. Par. MDCLXIV. ιbin Naa. Somn. de templo Anastasia: tom. II. p. 78.
232쪽
τα , καί τι παρ' Ιαυροῖ Lσφέρειν G2-ος. Non parvi momenti res est, acutus fugax amotor, qui non taurum ob admirationem orationis cursum interrumpit, verum etIam ea, suae arduae eontemplatιonιr sunt, excoguat,
atque a se ips aliquid erogine potest. Epist. CCCLXXXII. ΕΙ - , δε γέγραφαs, o λογος το ν κζITOν εγεννησεν αλ' ἶνγε κω ο κρωος νον λογον ἐπ ω- , ἐρεισαα τοῦ τικ- φ .ci. Et i, ut abs te criptum est, oratio plausum peperit: at etiam orationi plausus robur comparauit, qu/ne qui parenti caminiculi loco fuerit. ID Augustin. sermon. V. de verbis domini. Audistis, Liredastis, Deo gratiaS. S men accepistis i verba reddidistis. Laudes istae vestrae grauant nos potius &in periculum mittunt: toleramus illas & tremimus iniet illas; tamen, fratres mei, illae laudes vestrae solia sunt arborum , fructus quaeritur. In Semmon. XIX. de verbis apostoli. Ecce christianus es, ecclesiam frequentas, Verbum Dei audis, de lectione verbi Dei laetissime commoueris. Tu la attractantem, ego quaero iacientem. In sermone XXVIII. eiusdem libri: Quasi vero paruus sit fruetus sudoris huius mei, si omnes, qui mihi acclamarinrunt, clament & contra te, ne falsum iurent aduersum te. In homil.XXU. ex L. vid. sub liti. q seq. In serm. XLV. de tempore. Vnde omnes acclamastis, nisi quia omnes agnoui ilist Tractat. LVII. in Ioan. euanget. Haec vobis hodie satis sint, dileeti s sunt : si quid secus, quam oportet, dicentes fortassis o flendi mus, vel lunibus vestris immoderatius, quam oportuit, e leuati sumus, impetrate mundationem pedibus nostris. In expositione palmi CXLVII. Quid de vobis clamauis i dileelio pacis. Quid ostendit oculis
vestrist Unde clamat rsi non amatis Z. - neque enim acclamaret Ir,nisi amaretur. In libro de catechiz. rud. e. XIII. Saepe etiam sit, ut qui primo libenter audiebat, vel audiendo, vel stando fatigatus, non iam Dudians sed oscitans labia diducat, & se abire velle etiam inuitus ostendat. In sermone XVII. de diuersis. Quando enim sic laudaueritis, si non amaretis Z quando amare. tis, si nihil videretis 3 ille itaque non ostendente formam corporis, linea. menta, colorem, pulchros motus, me non ostendente, vos tamen videtis, amatis, laudatis. In libro IV. de do itin. chriit. e. XXVI. Quando nonis nulla non iactatiuncula, sed quasi necessaria, atque, ut ita dicam, rebus ipsis
extorta numerositas clau: illarum, tantas acclamiatιones excitat, ut vix intelis
233쪽
quum fusius recitet FERRARIvS hoc loco non existimo esse repetenda. Lector curiosus vel FERRARIvM, vel ipsa loca in auctoribus nominatis potest consulere. Quibus multa alia loca addi pollunt ex CHRYsos To Mo fhJ, So-
. audatis, multo maiorem nobis iabeo gratiam ρνο inentis , quam 'o plausibus : propterea, quod plausus quirim ae lavdaes me sciunt gloriosiorem,
234쪽
CRATE LiJ & PRos PERO A qui TANICO J, diligenti isti scriptori .non memorata, tametsi quatuor integra capita huic argumenta impendit.
Conuenientius autem , decentius approbatio auditorum lacrimis, gemitibus, eo tinctione is obsequio declarata. MAGIs ad rem praesentem facturum esse existimo, si existis Iocis summatim obteriremus, quod, licet veteres non prorsus repudiarint vel prohibuerint istiusmodi applausus & laudati nes publicas, sed submisso & grato in Deum animo, tamquam bonarum adfectionum animi in auditoribus indices, admiserint; tamen, quia tapius fallacia essent signa, haud laudauerint illos, qui cas concionantibus tribuerent, nec concionatores ipsos, quibus ob ipsorum duntaxat eloquentiam tribu Tentur, multo minim eos, qui ex mundana quadam animi indoic & populari ac vana ambitione illis velificarentur. Quod autem in auditoribus grandi eloquentia sua praecipue cilicere studuerunt, id fuisse intelligitur, ut illorum mentes calcfacerent, & ad lacrimas commouerent, ut in gcmitus, sollicitudinem & dolorem de neccatis mitterent, ut ad consensum&obsequium sanctis regulis, quas eis concionantcS Dropon bant, flecterent, Ut rerum terrestrium contemtum in illis efficerent, ut animos eorum, adhibitis omnibus mouendi adfectiones ar-M eausa tam studiosi in dicendo stimus, ni aures vestras oblectemus, MI υοδ Iaudari a vobis cupiamvs y Ηomit. XXVII. in Genes p. 3s8. sp. 3om
235쪽
tibus, ad sagrantissimum rerum alterius vitae desiiderium excitatarent. Hic summus eorum scopus in omnibus suis elaboratis, venustis ac facile currentibus orationibus erat, & hoc multo pluris aestimabant, quam quosvis applausus ponulares, qui dari illis poterant. Hoc ipsis grandis credebatur eloquentia, nec ulla re magi S laetabantur, quam si in auditorum si rum conuictione & conuersione possent triumphare. Hunc in finem Hi ERONYMus f IJ in monitis suis ad Nepotianum hanc regulam praescribit, Vt docens in ecclcsia non clamorem po
puli, sed gemitum suscitare lacrymasque auditorum laudes suas esse studeat. Atque ita re ipsa inter patres Aruptio, fuisse obseruat sum, quando, de conuentibus eorum loquens, ita
scribit: Completis orationibus cunctisquπ rcfidentibus, medius, quem pa- irem vocant, incipit disputare : quo loquωυ tantum flentium f. in Mianio alium respicere, nemo audeat exscreare, dicentis laus in se u es M. dientium I taeitae DoLvutur per ora lacrima, cr ne in singultus qui rem rumpit dolor. suum vero de regno CHRISTI, G defutura beatitu. luis nis, is de gliria caeperit aliuntiare venturae rideas cunctos moderata
spiritu, G oculis ad caelum levatis, intra se dicere: suis datis mihi Iemnas 'ut columbae, e volabo requiescam ' Eumdcin in modum concionatorem hortatur PROSPER snJ, Non in verborum splendore,
inquiens, sed in operum virtute rotam praedicandi fiduciam ponar ; Notio ibus deleeletur populi acclamantis Abi, sed setibus; nee plausum a populo studeat exspectare sed gemitum. AUGUSTINUS non repudiabat quidem acclamationes populi, non intermittcbat tamen auditores suoS moner , Ut fructu vitae ac operum suorum potius se pascerent. Tu lauda H, inquit, traffantem: Fgo quaero fa- ρι f)m. Et alibi spJ: Laudes is ae folia sunt arborum, fructus quaer fur. Et ruisus f J : Ille nouit, sub cuius oculis loquor, immo sub euius
oeulis cogito, non me tantum delectari laudibus popularibus, qtiam stimulari e angi, quomodo vivant, qui me talidunt. LaAdiari alitem a m
il= Hieron. epist. II. ad Nepotian. Docente te in ecclesia, non elamor populi. leo gemitus iii scitetur; lacrimae auditorum laudes tuae sint. cm Hieron. ep. XXII. ad Eustoch. c. XV. ὶ Prosper. de vita contemplatura lib. l. c. XXIII. 1 o Augulit n. serm. XIX. de verbis apostoli. cpa Aug. serm. V. de verbis Domini.
236쪽
Ie vis tibus usti, Ghorreo , det fior, dolori mihi non Polus rati. I auia dari autem a bone viventibursi dicam nolo, mentior ; si dicam Dolo, timconesim inanitatis appetentior quam soli litatis. Ergo quid dicam ' Me Plene volo, nec plene nolo. Mn plene vclo, ne in laude humana periclirer ; non Ilene nolo, ne ingrati sint, quibus praedico. Et in libro de domina christiana fri, ubi de co gcncre diccndi loquitur, quod gram lis eloquentia dicatur, ait : Non sane, si dicenti crebrius σωM--urius acclametur, ideo granditer putau Ius es dicere : Grande autem genus plerumque pondere suo voces premit, sed lacrimas exprimit. Notatu dignum cxemplum narrat crictus, quem Vnus de suis ipsius sermonibus, certa quadam occasione recitatus, habuerit in auditorum animis. M um, inquit, apud Caeseream Mati μsetaniae populo dissuadcrona pugnam ciuilem, vel potius plusis quam ciuilem, quam cateruam vocabant: Neque Cnim ciues,, tantummodo, Verum etiam propinqui , fratres, postremo pa- entes ac filii, lapidibus intcr se in duas partes diuisi, per aliis quot dies continuos, & certo tempore anni solemniter dimi- secabant,& quisque Ut quemque poterat, occidebat: Egi qu ridem granditcr,quantum Valui, Ut tam crudcle atque inuet is ratum malum de cordibus & moribus eorum auellercita pes- ,,leremque dicendo et Non tamen cgisse aliquid me putaui, DIuum cos audirem acclamant , scd quum flentcs videt cm.
ἡ Acclamationibus quippe se doceri & delectari, flecti autem
,, lacrimis indicabant. Quas Vbi adspexi, inanc in illam con- uetudinem a patribus &auis longeque a maioribus traditam,ri quar pcctora eorum hostiliter oblidebat, Vci potius pollide-sebat, deuictam, antequam reipsa id ostenderent, credidi. ἡ Moxque sermone finito ad agendas Deo gratias corda atque is ora convcrti. Et ecce iam ferme octo vel amplius anni sunt, propitio Christo, ex quo illic nihil tale tentatum est. si Hisce addit,cste & alia multa cXperimenta, quibus didicerit, homines, quid in eis fecerit sapientis grandit dictionis, non clamore potius, quam gemitu, aliquando etiam lacrimis, postr mo vitae mutatione, monstrasse. Vt adeo de pii huius patris sententia optima sermonis eiusque ornatus laus sit, si auditorum percellantur animi, si ad fletum commoueanitur, si ad ob-
ν γ Austristin. de doctrin. christ. lib. IV. e. XXIV.
237쪽
scquium praestandum fluetantur, quod maXimarum acclamationum & plausuum gloriam lon gissimc superci. Eodcm modo magnus ille Orientis orator, CHRYSO STOMVS, auditoribu Ssuis saepe adfirmat, non se ipsoru ni delectari plausibus, scd fructibus, quos in animis corum suus producat scrino, dum nou Shomines ipsos faciat. Alicubi hac de re ita loquitur fri: Magnarvobis ago gratias, quod cum animi alacritate hasitos de Precibussermones exceperitis , quod a tum me reddideritis. Teatus quippe, qui narrat in aurer audientium. Id mihi non ex plaufibus laudibus e tantum, sed ex iis, ita fori a vobis cernebam,perstasim est. Uitrem enim , etet aduersus inimicos Ireces minimefunderetis, vos cohortarci , ac dicerem, nos, dum id agimus, Deum irritare ac legibus eius ahar contrarias ferre sdixit enim orate pro inimici S, as nos dum aduersus inimicos oramus,
Ietimus ab eo, ut fiam legem ipse dissuuat) quum igitur haee s ista
disreem, multos inter vos cernebam faciem perentientes V pe lus , gratiiter ingemiscentes, manus tu culum ten cutes, Peniam a Deo Ircpter eius
11iodi preces fusas rostulantes. Tum vero ego si latis in celum oculis Deo gratias egi, quod tam cito vobis doctrin e sermo fructum protulisset. Et ruisus alibi tu : sirid mihi laudes promit , qutun Dor in virtute facere progressis non videam y suod vero mihi damnum oritur ex silentio auditorum, quum vestram augeri conspiciam pietatem y Iaur quippe di centis es non applausis, sed auditorum in pictare zelus e studium s noutumultus excitatus, quo tempore Iermo auditur, sed studium ac diligentia,
cs; Chrysost. Itonii l. I.Vl. Quod non sit desperandum. ton . V. r. I42. p. 56
238쪽
qu.e onmi temIcro exhibetur, a Tlausus ore Annil egreditur, e in ad- rem disjusus interit ; quod autem meliores fiam auditores , incorruptam σ immortalem cum dicenti tum obtemperantibus mercedem a Ment. Clamoris vestri commentatio illusiriorem oratorιm hete reddit: at animae vestine pietas multam apud triluvia Christi doeliri Muciam acquiris.
Itaque si quir eos, qui sermon m habent, diligat, non applausιι sed utilia ratem diligat auditorum. Facile cssci, plura alia huius generis loca e CHRYSO STOMO transcribcre, in quibus magnum istiusmodi plausuum auditorum contemtum, in comparatione cum obedientia corum, declarat. Sed Vnum duntaxat locum adhue recitabimus, ubi omnes eos concio natores acriter reprehen
dit, qui, insci monibus suis lumc solum sibi scopum pia fixum
habebant. Multi fuJ multa faciunt, ut in mcdio consituri longam e tendant orationem: Et si Plausus quidem a multitudine consequantur, quasi regnum adepti sint, gaudent etsi vcro cum Acutio sermonem snierint, si ut ii resilia si illis gehenna molestur. Hoc ccc fas si uerti νιnia am neque vor sermonem audire quartus comFun bauni, sed qui delediar sono valeat v verborum compositione, tamquam citharaedos σ eiu ista audienses. Et nos segniter σ.crumnose faciantes, vestras sequimur concupiscentias, quum fli opus eas excidere. Et aliquanto post: Hisere
nos parimur, v rborum fucos conquirentes, G compositiones erelegantem iuncturam, ut deleotemur, non prosimus. Con cramus, quomodo videantur admirabiles, non quomodo mores componamus. Credite mihi, w-
239쪽
ra diro , dum mihi applauditur dicenti, per ipsum quidem tempus humanum aliquid pallor cur enim non verum fatearyJ e gestio e ex si to. Postquam domum ingressus, plar fores nihil adiutos e se cogitauero re si quid profecisse debebant, per Naufum e laudes amisisse , doleo, puro
G lugeo G tamquam omnia temere dixerim, sic a prior, e mihimetipsi dira : quae mihi sudorum utilitar, quum auditores ex sermonibus nostris luerari nihil velint ' Et frequenter legem ponere cogitaui, quae plausus prohiberet, ess cum flentio congruaque tranquillitate nor audire
Iersuaderet. Ex quibuS Verbis apparet, Chris tonium hanc consuetudinem penitus abrogatam ex ecclesia cupiisse, quod vani &ambitiosi ingenii homines tam frequenter ea abuterentur, nihil aliud spectantes, nisi ut multitudinis applausum obtinerent. Quem in finem nonnumquam subornabant, qui sibi in ecclesia applauderent, quemadmodum de Paulo Samosvens patres concilii Antiocheni f.M conqueruntur. Nonnumquam etiam de materiis abstrusioribus ita loqui adfectabant, ut nec populus nec ipsi met intelligerent, tantummodo ut imperitae multitudinis
240쪽
admirationem sibi conciliarent, quae, uti HIERONYMus hac ipsa in caussa queritur, id maxime solet admirari, quod nescit. Quam ob caussam Omnes pii concionatores dabant operam, ut sollicitam ingeniorum haberent rationem; & , siue applausum obtinerent, siue non obtinerent, utiliter, & quantum fieri posset, ad captum & intelligentiam auditorum suo-rmn accommodat , dicercnt; omnique diuinae cloquentiae vi congruisque aedificandi ac persuadendi artibus adhibitis, ad obedientiam & caelestium rerum desiderium illos flecterent. Quo sine successum & euentum scrmonum suorum, quantuin libet eloquentium & auribus iucundorum, non meliorem futurum existiinabant, quam sermonis prophetae, qui deploratur Ezechielis XXXIII, 32. Es eis quasi carmen musicum, quod Dauidiaeque sono eanitur: Godiunt verba tua, ta non facium ea.
Scripto exceptae ab auditoribus sacrae olim conciones. VNv M restat, cuius heic mentio, respectu habito ad auditores, facienda est, quia studium ac diligentiam, quam inattendendo sermonibus concionatorum adhibuerint, persipsecue indicat: Nimirum, quod multj corum artem scribendi celeriter didicerint, aeri eos appellant οξυγραφους & τut sermones celebrium concionatorum, prout haberentur, ad verbum scripto possent excipere. Hac ratione nonnulli corum sermones extemporales ad posteritatem transinisti sunt, qui alias una cum oratore fuissent exstincti. Vti de quibusdam ORIGENIS concionibuS, quas senex ad populum habuit, antea CX EUSEBIO in notatum est. Eamdem obseruationem de suis ipsius concionibus in psalmos liabet AUGUSTIN vs II,
P acuit, inquieta S, fratribus, non tantum auresecorde oed c illo excipienda, quae dicimus e Vt non auditorem tantum sed G lectorem regiis
ιν Hieron. epist. II. ad Nepotian. Verba voIuere, & celeritate dicendi apud imperitum vulgus admirationem sui iacere, indoctorum hominum est. λαrcita frons interpretatur ope, quod nescit ,&quum aliis persuaserit,sibi quoisque usurpat scientiam.