장음표시 사용
241쪽
refert, quando ait: Ouales fuerisit eius contiones, seu quae ab iras editae, seu qu.e ex ore dicentis a scribis celeri ta exercitata manu excepta sunt, quam illustres e as allicientis auditorum animos accommodatae, κihil atriuet nune dicere. Verum non omnes concionatorcs ita
honorabant, scd eos duntaxat, qui cloquentiae cclcbritate omnium maxime florebant. Nam de Attico obseruat S OZOMEN v s ξιιJ, in concionibus extemporalibus mediocrem fuisse cum, adeo ut sermon cius minus digni visi sint notariis, qui exscriberentur. Horum notariorum alii ab ipso concio natore veniam habebant sermones cxcipiendi, adeoque publici c- erant notarii, ad hoc Iacgotium constituti: alii autem priuatim suo quisque arbitratu id faciebant. Haec differcntia notatur ab Evs EB Io, quando ORI GENEM non nisi sexaginta iam habentem annoS notaritS sermones suos exscribere permisisse dicit, & a CREGORIO NAZIAN ZENO in oratione validictoria, ubi inter alia sic ad coctum suum loquitur: Vagete, fer mora meorum amatores, a curses G concursones, b calami feJ tam pressi-evi quam occulti. Quibus Verbis manifesto ad duo genera scri barum, qui sermones inus in ccclesii a calamo exceperint, adludit. Publici notarii gcncratim Veniam habebant, consciatiente auctore, in luccm publicam citcndi ca, quae exscriptissent. Vbi concionatores dietata ab se recognoscere, & quae a festinantibus scribis vel omissa vel perpcram scripta, vcl a se ipsis non satis accurate in rcpentinis & extemporalibus scr-monibus pronuntiata essent, supplere & cmcndare solebant. Hoc ex iis liquido patet, quae GREGORivs MAGNVs f I, in
praefatione in Eraesulem mimetam ait: IIomitias, quae in beatvm Meui em prophetam, Pt coram populo loquebar, exceptae funi, nivisis euris irruensibus in abolitione reliqueram. Sed post annos odio, peten
242쪽
tibus fratribus, notarioram sche I lai requirere studui, easque fandum rimino transcurrent, in quantum ab avgrestis tribulati tim licuit, e-mon laui. Ita rursus in epistola ad I em Iuni, quam suae in Iobcspositioni praemisit, scribit: q/:amuis sgi Grum, quibus exponere
eompellebar, longe me vita transceniret, iniuriosum tamen osse non credidi si fluenta et bis hominum Ilumbi mula vivigraret. Vnde mox eisdem diram Istis fratribus priora libri si s oculis dixi; quia tempuppaullo vacantius εσori, poteriora tractando dictai l. Gi umque mihi basia largiora stirpeti rent, multa ut eus, Patet a s t trabens, atque ira tis inuenta flut nonnulla, di relinquens ca, qua me Aqui x te exceptas: b oculis fuerant, per libros emendaudo con Finiat, quia c quum postri Ma tela.
rem, quo stilo prima dixeram, sollicite attendi. Saeptiis aute m notarii' publicabant, quae calamo CXccpcrant, autiore ncc scicnte nec consentiente. Cui tamquam clandestinae ager di rationi nonnumquam obnuntiabant. Ita GAUDEN rius sermones a notariis primum clam exceptos, deinde ab aliis impcrfecte editos, pro suis se non agnoscere contostatur. De illis μJ tractatibus, inquit, quos notariis, Pt comperi, latenur adpositis, procul dubio interruptos e semiplenos otiosa quorumdam sudia colligere pr.efum- ferunt, nihil ad me attinet. Mea iam non sunt, quae ecfiat praecipitie vespirntium festinatione esse emis Uta. Et probabiliter ratio eiusdem querelae in aliis quoque scriptoribus fuerit. V tcumque autem est, magnam certe diligentiam & attentionem in istius aeui auditoribus, magnamquc rcuerentiam & honorem doctoribus exhibitum arguit, quod pias corum doctrinas & monitiones colligere ac conseruare tantopore adlaborauerint.
I. XXX. Duae animaduersiones a veteribus facte in quo dam peruersos
suos auditores. Primo, In net eners ac profanos
I sTA in laudcm ac honorem crerum auditorum iure suo Hicuntur neque vcro diminutio bonae eorum existimationis est duod' quidam alii illis temporibus fuerint cuti sunt quouisicio ore qui contra iam animi indolcm prodiderunt, dum vel
243쪽
parum aut nihil studii hac in re collocarunt, vel ex immoderato & imprudenti acto religionem omiacm in sermone posuerunt, de precibus aliisque diuini cultus partibus, sine sermone
factis, conicimina loquent . Hos duos errores in contrariis extremis, alterum in excessu, in defectu alterum, reprehendendi occasionem veteres nonnumquam habebant, idque, pro eo ac deccbat, faciebant acriter. Quamquam CHRYSO-sTONIVS magnopere mirabatur, quod populus, quum in exilium abeuntem msum cerneret, in fletus prorumpens diceret, satius fuisse fi J, solem radios subtrahere, quam ipsius os conticere; saepe tamen cum dolore conqueri cogebatur de non
nullis, quod a religiosis conuentibus f J se abstinerent, vix s mel per annum in illis comparentes; De aliis, quod ibi inter se dii putarent, omitterciat, negligerent, aut negotia tacula
snod hestreno die pretim ebam, euenit, ου nae e ectum tam perductum est ; nempe ubi Iesum praeteriit, simul etiam multιtudo nisar absiesset, mi norque nobis coetus est famin Atque hoc equidem prorsu eventinum,eis
244쪽
ria flJ co tempore tractarent, emccrentque hac ratione, ut d non ille malignus, animas nactus otiosas & scopis mundatas, eis sese insinuet, & summa cum facilitate domum patentem ingrcdiatur; De aliis, quod ecclesiam conuerterent In theatrum Di , temere & frustia ad icmpus co Venientes, & non nisi ad delcctationem audientcs, tandem vero recedentCS Vacui, nulla ex iis, quae dicta sint, utilitate percepta; De aliis denique, quod sermones ipsius verborum plausi cxtollerent, Vita autem sua & factis nimium quantum dcprimerent; de quibus
plura audiuimuS antea. Loco quodam eos maXimc, qui conventum ccclesiae dcscrcbant, rcprehendit exemplo Iudaeorum, Nonne, inquiens, videtis fuJ Iu Leos, Deo rebellet, quis ritui saneto re
s lunt, duros illor ceruice y his omnino peiores Dut, qui non venerunt. Illis si dixerint sacerdotes, septem di bus ab operibus cessandum, vel de eem , vel Di niti, vel triginta, non confradicunt: tametsi quid illa vac tione molestus seri potest' fores occludunt, uec ignem accindunt, nec a quarn ferunt, neque aliud qui Milani ad eiusmodi inum adgredi Elis permittitur : sed otio tamquam catena Dinciuntur: ne tum quidem contradicunt. At ego nihil tale dico, non impero, Pt septem decemrιe di lius ab operibus affineas, sed duas mihi ιliei horas ut commodes, rei
Ii Chulast. honiit. IV. de incon prehensibili Dei naturii tom. I. p. 3 p. 332.
245쪽
quas irae tibi habeas, σne hanc quidem mensuram mihi tribuis. Immo vero mihi nis commodes duas horas , sed tibι lsi, Pt ex o= atione patrum aliquam eonfidationem percipias, ut benedictionibus plenus recedas, ut omni ex parte securus abeat, νι ρrimalibus acceptis semis inuictus diabolo e AMpugnabilis fias. Elid ii ciuilius, qu.es, quam heic De
fari ' Si enim totos dies heie transigere necesses et, quia praeclarius y quid tutius y vli tot funis tres, ubi friti s Ductus, ubi medius Iesur, e
Pater eius y qualem aliam talem congregationem qrι aeris ' qualem aliam se natum ' qualem conuentum ' Iot bonis referta est meus, tot lectio seripturae, tot benedictiones, tot ira congressus: cr tu allum conuersationem G colloquia fotas' quanam autem votia diguus censeborer AMBROSI-
vs similem in modum cos, qui confabulationibus tempus in Ecclesia terebant, exemplo redarguit foJ gentilium. An quid
quam est indignius, inquit, quam oracula diuina circumstrepi, νω audiantiar, m credantur, ne reis Aentur' circumsonare sacra incula confusis νο- cibus, quum gentiles idolis fuis rexerentiam tacendo deserant' CAESA-
Rl us cpiscopus Arelatensis hac de re ita loquitur spJ: Pui in ει
clesia ineptis e incongruis fabulis occupatur, quast venenum e gladium reliquis hominibus ingerere , vel praebcre cogno tur, dum verbum Dei nec ipse audit, nee alior auire permittit. sui enim talis est, G pro sua e pro abortim destruct ιue in die iudicii redditurus est rationem.
o Ri GENEs L J & alii quidam istis hominibus narrant, sua ipsorum praxi, qua alia in re V tantur, ipsOS redargui: Nam o-
c Ambros de virgin. lib. II l. pa Caesar. Arelat. homil. XXX lV. cbibl. patr. m . to in. VIII. p. 8s3. h. edit. Lugdun. MDCLXXVlI. cq Orig. homil. XIII. in Exod. to m. I. p.ror. p. 63. b. edit. Paris. M DC IIII. Nostis, qui diuinis nanteriis interesse consuestis, quomodo, quum suscipiistis eorpus domini, cum omni cautela & veneratione seruatis, ne ex eo p tum quid decidati ne sonsecrati muneris aliquid dilabatur. Reos enim
246쪽
mnem cautelam & venerationem eos adhibere erga corpus CHRISTI in sacra cucharistia; neque vero minoris piaculi esse verbum Dei contemtim habere, quam ipsius corpus; adeoque illos non minus in verbi quam corporis contemtu reos futuros. Hunc in modum hominibus demonstrabant, quanta reverentia verbi diuini praedicationi deberetur, peccatum & periculum istorum abusuu in illiS apud animum proponendo quod possent incurrere, si erga illud debita vcneratione uti
Ei deinde in immoderatos zelatores, omnem religionem in comtione ponentes.
AB altera parte non minorem dabant operam, Vt homines contra superstitionem in altero eX tremo praemunirent. Erat enim quaedam aberratio in excessu, aeque ac defectu, r verentiae erga sermoncs. Nonnulli vana superstitione & intem perato situdio sermonum ita ducebantur, ut ceteras diuini cultus partes uniuersias inutiles & nihil significantes iudicarent nisi serino quidam illis esset additus. Isti homines sua nab bant argumenta, quibus sentcntiam suam tuebantur, quae proponit, ad eaque rcspondet CIIRYs os ToMus frJ in hunc modum : MCur, inquiunt, ingredior ccclinam i non audio aliqvim oba facientem Hoc, ait CHRYso STOMUS, Omnia perdi
ridit & corrupit. Quid enim opus est aliquo, qui verba faciat
vos ereditis. & recte creditis, si quid inde per negligentiam decidat. Quod si circa eorpus eius conseruandum tanta utimini cautela, & merito utiminii quomodo putatis minoris esse piaculi, verbum Dei neglexisse, quam eorpus eius ZAugustici. homil. XXVI. ex L. Interrogo vos, fratres vel sorores, dicite mi. hi. qcid vobis plus esse videtur, verbum Dei an corpus Christi Z Si verum vultis respondere, hoc utique dicere debetis, quod non sit minus verbum Dei qunm eorpus Christi. Et ideo quanta sollicitudine obseritamus, quanis do nobis eorpus Christi ministratur, ut nihil ex ipse de nostris manibus laterram eadat: tanta llicitudine observemus, ne verbum Dei, quod nobis erogatur . dum aliquid aut cogitamus, aut loquimur, de corde nostro pereat. Quia non minus reiis erit, qui verbum Dei negligenter audierit, quam ille, qui eorpus Christi in terram cadere negligentia sua permiserit. cνὶ chrysosto in .l om. Ill. in a Thess. p. Hor. p. 38ι. edit. irancosa τί MσLχ
247쪽
dist sermonem habeat ξ Ex nostra socordia hoc usu venit. Quid di, enim opus cst sermone Θ Omnia sunt dilucida & recta, quar, uni in diuinis scripturis; manifesta sunt, quaecumque sunt ne- ,,ccssaria. Sed quoniam estis auditorcs delectationis, propte assa haec cliam quaeritis. Nam dic, quaeso, quo orationis fastu
dicebat Paulus Θ Sed tamen conuertit orbem terrae . Quo nam autem Petrus, qui erat illitteratus Θ At nescio inquit, ,,quae sita sunt inscripturis. Quare Θ Num enim Hebraica, num 1, Romana, num alia lingua dicta sunt ξ An non G, aere dicun- ur ξ Sed obscure, inquit. Quaenam ea obscuritaS, dic, quae-
ἡsoὸ Annon sunt historiae Θ Nostine, quae sunt clara & dilu-
ἡcida, Ut de iis, quae sunt obscura, perconteris ξ Historiar insenumerabiles sui t in scripturis. Dic mihi unam cκ illis. Sed Anon dicis. Praetextus haec sunt & Vcrba. Licet, inquit, eadem isaudire quotidie. Quid vero, dic quaeso, in thcatris non Chsidem audis Θ In stadiis & equorum curriculis non cadem Vi--lcsὸ Res autem Omnes non sunt caedcmὸ Non idem sol sem-esper oritur ξ Non iisdem utimur alimentis ξ vellem autem existe sciscitari, quoniam cadem dicis te audire quotidie. Dic mihi, cuius propheta: cst locus, qui fuit Icelus Θ & cuius ,,postoli, aut cuius epistolae Θ Sed non potes dicere, immo vi- cris audire noua quaedam & aliena. Atque quando vis quiridem te dedere otio & socordiae, eadem elle dicis. Quando, utem fueris interrogatus, ita es adfectus, Ut qui numquam
248쪽
siaudiueris. Si sunt eadein, Oporteret eadem scire. Tu au- silcm ignorm. Digine sunt res praesentes, quae lugeantur, in uam, & defleantur, quod frustra laborat, qui cudit argen-δum ; hoc maxime onorici attendcre, quod sint cadem, siquoniam nullum Vobis laborem exhibemus, neque peregri- a aliqua, diuersaque&immutata dicimus. Quid vero quo- siniam illa eadem esse dicitis Θ nostra autem non sunt cadcm
sised semper noua dicimus & pcregrina, cisne attenditis Θ Ne-Quaquam. Sed si dixerimus, Cur ne haec quidem retinetis tἡSemel, inquit, audimus, & quomodo fieri potest, ut retine simus. Si dixerimus, Cur illa non attenditis Θ semper dicun--situr eadem,&Vndique sunt haec Verba socordiae& praetextus.-Ita sanctus ille pater immoderatum eorum Zelum redarguit, qui verbi Dei praedicationem scripturarum lectioni oppone bant, huic agendi rationi vel obscuritatcin vel plenam taedio
carumdem rerum repetitionem praetcXentcs, quum tamen fanatica quaedam nouitatis adfectatio, & commentitius scepticismus, atque Vitiosum vacationis a religiolis conuentibus d siderium omnis oppolitionis corum fundamentum exsisteret.
siuemadmodum homines tractati fuerint, quibus sermones contionatorum susto longiores visi. VNvM tantummodo superest de hoc argumento obser-Vandum, nimirum, Quod, Vti fuerunt, quibus concio natorum sermones non satis crcbri vel iusto breuiores etae viderentur; ita alii fuerint, qui cos quererentur iusto este longiores, conventum ante, quam sermo finiretur, dc rere parati. Nonnulli canones admodum seuere in eiusmodi auditorcs defini-
249쪽
unt. Concilium Carabui iste quartum siJ tales excommunicari iubet. Alii autem mitius agunt, satis habentes, si audi tores suos sui ossicii admonuerint, & nonnumquam ingeniosis altibus & delectabilibus apologis ad detinendum eos utentes; nonnumquam etiam ostia occludi iubentes, usque dum omnia essent linita. Quod speciatim de Caesario Hr timensi a vitae illius scriptore fri memoriae proditum est. CHRYSOSTo-
Mus hanc materiam paullo distinctius considerat. Imbecilli tati eorum aliquid indulget, qui usque ad longioris sermonis
finem in ecclesia durare nequeant: & quum multi sermones longiores quam breuiores audire malint, ita rem instituendam esse putat, ut utrisque fiat satis. ἡQuoniam, inquit uJ, non- . sinumquam accidit, ut tanto in populo sint imbecilles non- ,,nulli, qui scrmonis prolixitatem adsequi minime possunt, ad Ahoc cos statui cohortari, ut quum audi Crint, quantum capcrire possunt, & cum acceptis iis, quae suffciunt illis, recesse
rint s nemo quippe Vctat, neque cogit, Vt Vltra, quam vires,,ipsorum ferant, heic maneant) ne nobis ante tempus fi- iendi sermonem necessitatem imponant. Nam tu qui- isdem eXpletus es et sed frater tuus adhuc esurit : &situ eorum, quae dicta sinit, copia ebrius es: sed frater tuus
Aadhuc sitit. Neque tuam imbecillitatem grauet ille plura co- figendo suscipere, quam ipsius Virri ferant: neque cupiditatem
cra Coneil. Carthagin. IV. cau. XXIV. Sacerdote verbum iaciente in ecclesiis, qui egressus de auditorio fuerit, eXcommunicetur. ιι Cyprian. vit. Caesar. e. Xll. Saepissime ostia, lectis euangeliis, Oeeludi iussit; donee propitio Deo ipsi gratularentur, ea coercitione se protectile qui Pistebant esse fugitivi. Vid. Caesar. homil. XII. tot. 'tu γ Chrysostom. homil. LX. Daemones non gubernare mundum tom. V. p homil. LXIII. p. mi. edit. Francoci Φιδη σκuβα- Παί τιναι -
250쪽
, im veXes prohibendo, ne totum, quod capere potest, ad- ittat. Hoc & in profanis fit mensis: alii citius, alii ,,tardiuS explentur, & neque illos hi reprehendunt, nosique hos illi condemnant. Vcrum illic quidem cito re- ,,cedere laudabile est; neic vero cito rccedore non laudabile, est, sed venia dignum. Illic tardius cossare vituperio ac inprehensioni obnoxium; hic vero tardius recedere laudem ,,& commendationem parit maximam. Quid ita Θ quod illic siquidem tarditas ex ingluvie nascatur : hcic vero ex spirituali sic upiditate sacroque appetitu constantia concilietur & pati- nti α,, In hunc modum sanctuS ille patcr controuersiam de longis di breuibus concionibus dccidit, & prudenter inter firmos ac infirmos auditores distinguit, illos laudans, hosce non condemnans ; & sermonum suorum prolixitatem sine utriusque partis offensione quodammodo excusans. Simili modo & ego longitudinem huius capitis lectoribus meis iam excuso. Si quiiunt, quos sua voluptas trahit ad cognosenda omnia, quae ad concioncs veterum spectant, integrum illud legent, neque forte iusto longius csse iudicabunt; quorum autem non adeo γcris est appetitus, illi suo arbitratu strictim percurrere illud
possunt, atque usui suo accommodare, scii gendo illas partes, quae ipsorum palato maxime sapiunt, faciuntque ad eorum institutionem. Atque ita dissertationi nostrae de concionibus veterum imponimus finem.