장음표시 사용
351쪽
clementa reuerenter cum flabello; si autem non sit flabellum, hoc cum operculo calicis facere iubetur. Et in liturgia B A. si LII fvi eiusdem instrumenti ριπιδ ἡ καλυμματος fabelli vel et rculi, in eumdem Vsum adhibendi habetur mentio. Atque in hunc sensum vocabulum λιπέδιον frJ a GERMANO, Io Bio &svi DA usurpatur. Vnde non est, quod SVICE Rus auctorem eoustitutionum hac in sententia singularem iudicet. Vcrum ut isti auctores non adco Vctusti sunt, ita eos adduximus potius ad explicandum dissicile vocabulum, quam ad stabiliendam ecclesiastico in consuetudinem. HIERONYMI tcstimonium aDvRANTO si J producitur, sed nihil ad rc in praesentcm facit. Quamquam enim viscariorum fri, hoc est flabellorum, meminit; planum tamen est, de illis cum loqui, non ut instrumentis ecclesiasticis, sed ut inunusculis sarcularibus, a Mareelia Pamte & stochio transmissis, licci sensum aliquem mysticum inde
ingeniose conetur cruerc. Itaquc hanc materiam, Ut patuam aliquam circumstantiam in conpi iurisivsus, praetcrimus, quippe
352쪽
cui sollicitius inquirendar, ad dandum congruens ex antiquis scriptoribus testimonium, immorari, operae non est prctium. f. VII. De Uti signi crucis in eucharistia celebraIione. RES proXime memorata in constitutionibus, est usus signi crucis, antequam sacerdos ad consecrationcm pergeret. Et de hoc certiqra habemus in vetustis scriptoribus documenta. Nam CHRYSO STOMVS fuJ id non tantum quotidie a christi nis, sed cumprimiS in sacra mens a & in sacerdotum ordinationibus adhiseri, & iterum cum corpore CHRISTI in mystica caena fulgere, diserte adfirmat. Id quod plus vice simplici, tempore Glebrat onis, Vsurpatum fuisse arguit. Similiter Av-Gus Tl Nus narrat, in omnibus officiis, in consecratione aquarum baptismatis, in chrismate confirmationis, & sacrificio cucharistico adhiberi, coque sine nihil horum rite pcifici dicit.
ad maiorem gratiarum actionem. POST HAEC proximo ante maiorem gratiarum actioncm in constutionibus sacerdos, quum postilum verbiS Pauli, Gratia domini se iri Iesu Christi, G caritas i ef, somni iratis sanetistii Gnis sit cum omnibus vobis, rursus salutassci; & populus i cspondisse t: Et eum spiriuι tuo, sergit ac dicit: Sursum eorua; populus autem acspondet: Habemus ad dominum. Saccrilas ruisus dicit: Gratias agamin domino ; & cun citi: Dignum . iustum est. Huius vero ritus mentio in omnibus propemodum scriptoribus ecclesiasticis, qui aliquid de eucharistia vel prccibus dixerunt, occurrita
nostra aptior m columna quo ιare figuratris sextixo. Haec an hos menses, hae myacerinium ordinationibus, hae uerum crisu corpore Chrisii in πι-
sica coena stilenix Aquilin. horni'. CXVIlI. in Ioan. p. rat. Quid est signum Christi, nisi erunClirilli Quid sigmim,nili adhibeatur siue frontibus credentium , siue ipsi a
quae, ev qua regeneramur, sine oleo, quo chrismate unguntur, liue iacticam quo aluntur, nihil horum rite perficitur.
353쪽
CYpRI AN vs J p cinissam sacerdotis praefationem Vocat, qua fratrum mentes ad caelesteS cogitationes paret. AUGUSTINO
plus decies in scriptis suis memoratur. Loca supra ad legata sunt, quando de liturgiis in genere loquuti sumus, adeoque
heic ea repetere nihil attinct. Duo tantum notabimus, quorum in altero fri ait: si iotidie per uniussum orbem humanum genus una pene voce respondet, sursum corda se habere ad dominum ; altero autem: Corda fidelium, inquit sal, caelum sunt, quia ia caelos quotidie eriguntur, dicente facerdote: Sursum corda, securi restondent: Habemus ad dominum. CHRYSos Toblus fbJ quoque huius praefationis multis in locis meminit, quae quum fusius libro XIII. c. VI. recitauimus, hoc loco repetere supersedemus. Lector curiosus easdem formulas ini CYRlLLI catechesbus mystageticis feJ, in ANASTASIO SINAI TR sdJ, CAESARIO ARELATEN si fri & E-LiGIO No vlo MENSI sfJ reperire potest, Ut liturgim Graeas
i Cyprian. de orat. p. ria. p. ro7. edit. Feli. An siclod. a Sacerdos ante oratio isne in praecatione praemissa, parat fratriam metites dicendo: Sursum corda; ut dum respondet plebs : Habemus ad dominum, admoneatur, nihil aliud se, quam dominum cogitare debere. t a Uid. lib. XIll. cap. V. S. Ull. Vol. V. P. IS . seqq. zὶ Aug. de vera relig. e. Ill. tom. I. p. I a. t p. τοι .. edit. Rasit. MDLXIX. ca Augustin. serm. XLiv. de tempore t tom. X. p. 663. edit. 8asit. ibi Chrysos'. homil. xlix. in a Cor. p. 8 3. p. 6 3. edit. Francos. cit. lib.XIII. cap. VI. S. IX. vol. V. p. ar7. Homit. XXll. in Hebri p. asys. cita ibid. p. z33. Homi l. v. de poenitenti tom. VI. edit. Sauli. Homit. XXXVIII. de poenitentia& sacra eucharistia p. sssi. citi vol. V. p. 212. e Cyrili. eateeh. mystag. v. n. III. Μαα τῖτο αἱ Θεω ανίου τὰς καρδια - ῶνα ἀποκρίνεθι, εχοριεν πηος τον κυριον. Posea e amat Iacerdos o Sursum corda. - os deιnae responde/ι et Habemus ad dominum. cda Anathas serm. de synaxi a P. Albextin. de euel ari ilia p. sa . Impleamus mentem , ad casum adscendamus, sursum leuemus animum & eorda. Oculos animae ad Deum extollamus. Transeamus casum , transeamus angelos. Transeamus Cherubim, S: ad ipsium domini. thronum accurramus. Ipsos Christi immaculatos pedes apprehendamur: ploremus. & ipsius misericordiam quasi cogamus. Confiteamur in sancto, caelesti & intelleetuali ipsius altari. Hare vobis denuntiat, haec vos obtestatur sacerdos, eum ait: Suffcin
te Cauar. homil. XII. bibliothec. patr. t m. VIII. p. 832.ὶ Cum maxima pars populi, immo quod peius est, pene omnes, rec. talis lectionibus exeunt de eeelesia, cui dicturus est sacerdos: Surimi corripis, Elisius linimi. XI. de cKna dou ini. Ex verbi. Cypriani. ibi blioth. patia max.
354쪽
vel alios recentiores scriptores ne memorcinus. NoS praeterca tantum eX concilio obseruamus M uitano fi , ubi praefationum inter alias preces & Orationes mentio habetur, quod plerorumque virorum eruditorum scirientia hae sol mulae inteI- .ligantur : Sursum corda; Habemus ad donituum: Gratias agamus δε-
mino; Dignum G iustum est. Haec praefatio, obseruante M A B I se Lo Nio Γῆ, in vetusta liturgia Gallicana vocatur eontestatio, quia populus his respontis contestabatur, ad sacerdotis cxhortati Ο-nem sursum corda se habere, & dignum iustumque esse, gratias agere domino.
De ἐυχαριτια, siue maIore gratiarum octione protriesse dicta. Pos TE A sacerdos ad proprie sic dictam, hoc est, ad maiorem gratiarum actioncm pro omnibus diuinis tum creationis ac prouidentiae tum redemtionis beneficiis progrediebatur ; ubi commemoratio eorum fiebat, quae Deus ingratiam hominum a iactis inde mundi fundamentis, praecipue in magno redemtionis mysterio fecit. Quam in rem solemnis& magnifica glorificatio Dei pera batur, sempcr includens trisagion, siue bγmnum Seraphicum, Sanctiti, fanctus, sanctus Deur Zebaoth, qui a sacerdote & populo iunctim canebatur; & tum sacerdos ad finiendam solemnem gratiatum actioncm solus se
conferebat. Nusquam equidem tam longam gratiatum actioncm habzmus, qualis in constitutionibur exstat; praecipua autem eius momenta non tantum in liturgiis inueniuntur, quae sub IACOBI apostoli, CHRYso SI OMI & BASILII circumferuntur
nominibus; scd etiam in dignioribus fide scriptis detegi pose
sunt. Nam IusTIN vs MARTYR sit christianorum ritus describens ac mysteria, ait : A precibus finitis, mutuis nos invicem
ton . XII. p. 3 a. edit. Lugd. MDCl XXVII. Modum orationis sanetissimus martyr Cyprianus nos docet, dicens: - - Sacerdos ante orationem praetatio. ne praemilla parat fratrum mentes dicendo: Sur tim est ra Le. 2 Concit. Mileuit. e. xl I. Placuit, ut pretes vel orationes S missae siue praefationes, quae probatae suerint in concilio, ab omnibus celebrentur. h a Mabillon. de liture. gallic. lib. I. e. us. n. i'. p. 24. In his missalibus Gallia canis occuriit primo loco prasiatio. - . Quinto comestatio, alias immo. latio in is, &, ut apud M. OZarabes. Matis, nobis modo praefatto , in qua fideles tirium eo a Ie habere contemuritia .ci Iullin. apol. Il. p. 37. ἀο aras ψιλήμαG- -σἀ.-- ταν ἰυκοῦν
355쪽
Uetilis salutamus. Deinde et , qui fratritur praest, ostertur ranii tapoculum aquae tarrini, quibus ille accrytis laudem gloriam rerum Dis
niuersarum patri, per nomen filii Uspiritui faucti Uert, e mel aristi. am , siue gratiarum actionem, pro eo, quod nues donis fuit hisce dignatus fit, prolixe exsequitur, λυχαριτίαν ἐπὶ πολυ ποιῶ τ .) Atque tibi illa preces σgratiarum actio vem absoluit, pssulus, qui adest, inanis
fausta approbatione acclamat, dicens: Amen. II cum dem modumi CN AEus f hJ: Osserimus es, quae sunt eius, congruenter commvniem senem Geritatem praedicantes carni 1 inlut itus. Diemadmo. lam enim, qui est a terra, panis percipient inuocationem Dei, iam non communis pauis est , sed eucharisti , ex duabus rebus constans, terrena ess caelesti ea ie G eorpora nostra, percipientia euc aristiam, iam non sint corruptiabilia, spem reserrectionis habentia. Osserimus autem ei, non quasi indigenti, sed gratias agentes donationi eius GDncIisicanter erraturam. Ita o RiGENEs fh Nor, inquit , qui rerum omnium conditori placere flutimur, eum precibus σgratiarum Pro beneficiis acceptis actiorne oblatos paues edimus, corpus iam per precationem factos sanctum quoddam Ersanctificatar, Ptentes eo cum fano proposito. CYRILLUS HIERO-soLYM1T AN Vs argumentum huius gratiarum aditionis specialius in catechesi sua vis flagogica indicat, quando ait: facimio fmJ desude posteaquam sacerdos diXit: Gratias agamus rimino; & populus respondit: Diguum cς iustum est 2 mentionem seu σ terrae, e
maris, solis ta lume, ta siderunι ac uniuerse creaturae, tam ratione praeditae quam irrationalis: ram sis , quae videtur, quam illius , quae sub assectum nostrum non cadit, angelorum, archangeIorum, Pirtutum , δε-
356쪽
minationum, principatuum, potes tum, rhonorum G Gerubim faciem operientium , quasi direremus illud Dauidis: Magnificate dominum mecum. Commemoramur etiam illa cie bim, quae in spiritu fandio cern bat Esaias, circumstantia thronum Dei, ae alis quidem duabus faciem velantia, s duabus item pedes, reliquis vero duabus volantia, atque dicentia: Sanctus, Ductus, sanetas, riminus Deus Sabaoth. Haec ea
dem est cum gratiarum actione in liturgia I ACOBI, quae in Ecclesia Hierosolymitana in Via crat, hi S concepta Vcrbis: Vere diguum snJ σiustum est, decens G duirum, ut te laudemus, te hymnis
celebremus, tibi benedicamur , te adoremtis, tibi laudem decantemur, tibi gratiar agamus, omnis creaturae visibilis ac inui vilis spisci, the fartro aeternorum bonorum, fonti vitae immortaliter/r, omnium Deo ac domino, quein c.eli e cali caelorum laudii us celebrant, ac omnis Dirtus eorum, sol ta luna uniuersisque astrorum crirus, terra, maΥed omnia,
quae in eis sui; Hieri fatem caelestir congregatio, ecclesia Frimogenitorum descriptorum in calis ; Piri/ur iustorum es prophetarum; anima
mar rum G apostolorum; angeli, archangeli, throni, dominationes, Principatus, potestaterae virtutes tremendae, Cherubimque multor oculos habentia Seraphim sex alii praedita; quae duabus quidem alis os errant acies suas; duabus vero pedes ; dia reliquis dualus Polantia, clamant alterum ad alterum incessabili voce , perpetuis lauditus , Lymnum tritim-Fhalem tuae magnificae gBriae Hara voce canentia, clamantia, glorifican-
357쪽
tia, vociferantia ac dicentia: Sanctiu, sanctur, san ius, dominus Deus Sabaoth ; plenum eatum G terra gloria tua , Ofama in excelsir.
CHRYsos ToMus quoque de hac gratiarum actione loquitur, licet non integram citis formulam, sed tantum intro- duetionem nobis exhibeat. Ea oratio, inquit sq, qua Deo gratiae
aguntur , facerdoti populo communis est: neque enim ipse s u gratias agit, sed etiam plebs uniuersa. Nam, quum primus illorum vocem sumsit, atque illi a sensi unt, id digne ac iuste feri, tum demum gratia. rum actionem austicatur. Quid autem est, quamobrem tibi mirum videatur , si eum sacerdote plebs interdum loquatur, quum etiam cum ipsis cherubim ae seraphinis virtutibus ocrosanctos illos hymnos communiterfn caelum mittat: Intelligit diiΟS hymnos: Sanctiur, sanctus,sanctus, dominus Deus Sabaots, &, Gloria in excelsis Deo; qui, ut statim videbimus, huius gratiarum aditionis parS erant. IN TE R scriptores Latinor haec piaeuia gratiarum a stio FU GENTIO sp J quoque me Uratur, qui, In isto schristianorum
sacriscio, inquit, gratiarum actio atque commemoratio est carnis CHRISTI, quam pro nobis obtulit, sangΗi vir, quem pro nobis idem Deus
ust. Ita quoque AMBRos Ius,vcl quisquis auctor librorum de sacramentis inter cius opera est, distinguens inter gratiarum aetionem & consecrationem, quaerit Γvi: Conferario quilur v. bis est, cuius sermonibus ' Et i csporadet: Domini Iesu. Nam reliqua omnia, quae dicuntur, laus Deo defertur. Oratisne petitur pro po- Iulo, pro regibus, pro cereris. Vbi venitur, ut conficiatur venerabile fieramentum, iam non fas sermonibus sacerdos, sed utitur sermonibur CHRISTI. Ex quibus omnibuS sine ulla coiitrouersia cuidens& planum est, consecrationem sacramenti cum solemni grati- arum actione siue glorificatione Dei pro omnibus ipsius donis ac beneficiis coepisse initium, Vnde Uni uciti actio ἐσπαριτία, siue gratiarum actio, dicta, quia hac scinper praeinlltcbatur,
358쪽
tamquam necessaria sancti istius mystcrii pars; & via mersa actio & caerimonia cum alia gratiarum actione post sumtam faciam coenam concludebatur, quemadmodum posthac videbi-
De Uu tri /iolae bmni Seraphici, Sanctus, sanctus, sanctus,
in hac gratiarum actione. IN piaesenti obseruandum nobis est, partem huius Elorificationis siue gratiarum actionis fuisse hymnum, sic dictunitri gion & epulicio, Sanctus, sanctus, sanctus, domimu Deus exercia tuum, plena es omnis terra gloria elius. Liquet hoc ex ante memoratis loc1S CYRI LLI &-m, quorum hic aliis in locis usum eius in sacra coena sigillatim enarrat. Antea suidem, inquit id, tu caelis tantum hymnus iste canebatur posquamatitem in terram venire dignatus est dominus, hunc etiam concentum ad nos detulit. Proptina quoque magnus pomissio, quum iuxta farram hane mensem constiterit, ut rationalem cultum exhibeat, c sacrifitium Q rat incruentum, nou simpliciter nos ad hanc faustam acclamationem in-D: tat; sed vii Irius Cherubim nominauit er Seraphim mentionem fecitrum donatim ad hanc tremendam vocem mittendam omno adhortatur, c dum eorum nos admonet, qui nobiscu1n choror agitant, mentem nostram a tora subducit, unumquemque nos,vm his propemodum verbis excitans r a clim aeraphim cauis, una cum Seraphim sta, cum illis alas extende eum illis regium thronum circumvola. Alio loco ostendens, quam
obliget Eucharistia homines, ut singula corporis sui memhra reccatis munda custodiant, manus quidem, quae eam capi-
359쪽
ant, & os, cui admoueatur, oculos, qui videant, & linguam, quae tam tremendis mysteriis ministret sanguine purpurata, ita argumentatur, respectu habito potissimum ad aures Γή: suo-
-ο is non est absurdum, post mysticam issam vocem , e calis delatam, a Cherubim dico, meretriciis eantibus cs fractis melodiis aurer inquinarer
Quae verba clare indicant, hunc hymnum Scraphicum partem maioris huius gratiarum actionis fuisse. Idem dicit in homi ha prima in Iesaiam fM: In f pernix Seraphim ter sanctum illum hy
mnum res, uanir in terris erumdem hominum promit multitudo, comm niterque tum caelegium tum terresirium festiuus minentur congregatur: a gratiarum actio , una exsectatio, et a gaudentis choreae stario. Alio
loco reprehendens cos, qui ad faciam mensiam parati, & deinde cius non participes facti fuerant, dicit, este melius, cosne adfuisse quidem, contum clia cnim adficere illum, qui invitarit. Tu f νJ a fuisti, inquit, Hvinum cantast cum dignis amns-bus te et professus, eo quod cum indignis non recesseris. Puomodo mam Isti e mense non es partieepsy Sum , inquis, indignus. Ergo illa quoque communione σfocietate, quae est in precibus, es indiguus. Non se
nim suum per proposita, sed etiam per cantica undique descendit infritus. Quamuis hoc loco non nominci hymnos, cos tamen
communiter in hac ossicii cu charistici parte adhibitos fuisse, pei spicue indicat. Et alibi LM adhuc clarius loquitur: suis fla
mnur supernarum ; quid superne dicant Cherubim, fiunt fidelec suid dicebant angelii Gloria in exciss Deo. Propterea Ios Isalmodias hymni,
360쪽
utpote rer quaedam diuinior. MenS eius est, psalmodiam esse tantum partem mista catechumenorum nos hymnos autem a
hoc est communicantibus, in ossicio cucharistiae adhiberi. Idem illud multis aliis in locis memorat, quae icctor supra L J in epitome antiquae liturgiae, ex operibus CHRYSO-
s Toxii collccta, reperire potest. Vnum duntaxat locum adhuc recitabimus ex nomilia cius de martyribus. Mart er, inquit sal, participes fiunt chororum G canticis mysticis communicant. Si enim, quum essenit in corpore, secunIum mysteriorum communionim in illum chorum amittebantur, ut cum ipsis Cherubim psallerent symnum ter saucium, in vos frobe nostis, qui mysteriis initiati estis; mulio nimos nunc illis coniuncti, cum quibus chorum olim duce ut, multa cum muria bene letioni illi ae laudationi communicant. Non igitur liturgiam CHRYsos ToMI in subsidium Vocare nccc sic habemuS, probaturi, hunc diuinum hymnum solemnis gratiarum actio
nis semper partem exstitisse, siquidem c genuinis illius scriptis satis superque id probatum dedimus. Quibus omnibus addi
potest fg VERI A Nus episcopus Gabalensis jJ pro ccclclia Graeca,& concilium Vasense svi pro Latina, ex quibus liquit, in omnibus ossiciis eucharisticis,lluc in matutinis, siue quadragcsun libus, siue in commemorationc mortuor Um, ii mnum , Samctur, hanctus, saucius, codem ordine, atque in publicis officiis,
tbi nomii. X vi I. de filio psodigo inter opera Chrysos'. tom. VI. p. 37s. p. 3i3. edit. Fr cos. J cit. lib. - .lli. c. Vt O. v s. p. ars. liti. im)c e Concit. Uasens. II. e. II. Vt in omnibus missis, seu in niatutinis, seu in quais dragesimalibus, seu in illis, quae pro desii retorum commemoratione fiunt, semper Sanctus, sanctus , Lauctus, eo ordine, quo ad missas publicas dicitur, diei debeat.