장음표시 사용
51쪽
relicitur, quia notae ecclesiae Romanae praXi alia in parte contradicit. Nam Romae multo tempore post, aetate WALAFRIDI TR A BONIS shJ, non dicebant in cuiuslibet psalmi fine GI Ha patri, ncque hodie secundum rubricas brevia, ii Romani id faciunt. Quum e contrario, si DAMASus hoc fieri decreuisesti, uti haec epistola monet, do Xologia illa Glinia parri, Roma in fine singulorum psalmorum dicenda fui fiet; quod veron que heic neque in ulla ecclesia orientali , sed in Gallicana tantum & paucis aliis ecclesiis factum est, quemadmodum capite .ultimo percepimuS. ALIA quaedam parua disserentia erat in huius antiqui hymni usu, de qua tamen inter catholicos nulla fuit altercatio, usque dum haeresis Ariana excitaretur, atque tum non leues ea tu ibas peperit. Ipsi catholici istim dicere consueuerant, alii quidem, Gieria par i lio e 'uritus sango, alii autem, dorsis patrio lis eum spiritu saneto, alii denique, Gloria patri in vel per sit uni e per spiritum sanctum. Iam vero dilicita istiae loquendi rationes omnes licitae crant, quoad nihil hetrodoxi sub illis latere credebatur, quelIl admodum in noti suis in s OCRATEM ac THEODORETun Obseruauit VALEslvs f J , & BAsILivs Iin libro suo de spiritu faueto pluribus ostendit. Quando au ita uarius haeresin suam in mundum inuexerat, scctatores illius non alia glorificationis formula nisi ultima uti volebant, sine que partis notam charactcristicam faciebant, .ut dicerent, Guch Strabo de reb..eeclec e. XXV. bibl. patr. p. Ips. d. cit. edit. γ Romani eum hymnum', in ptamis rarius, in responsoriis crebring iterant.. si Uales. noti in Socrat. lib. ll. c. XXL Intelligit Socrates διξο γίαν, viae Ieniatur in fine sermonum Eusebii, quam perpetuo ita doneipit Eusebias: Gloria a nou uiato patri ρον filium hum unigenitimi M. Atque id per*ieere licetia opustulis Euiebii, quae Iacobus Sirmondus in lueem edidit. Exempli gra-- tia in fine libri primi contra Sabellium haec leguntur verba: Glorιa vi non a nato Deo, per unum inigenisu- Deum, filium Dei, in υno thritu sancto a V nune si per per omnia scula seeutoruM . AHen. Et sis in
, -- celeiis. - . Porro notum ell, Arianos praepositionem illam , per quem, alui.
buisso filio, eo consilio, ut illum patri subitrerent. Id. in Theodoret. lib. II. c. x xl V. in sine orationum Ie sermonum ad populum, antiqui patres fers dicebant I, per quem omnipotenti honor U gl via e e. ut videre eli, tum apud Rasinum in dicto loco, tum in opusculis . Eusebii Pamphili a Iacobo Sirmondo oIim editi .ὶ zziL de sititit. cinct. α UII. XXV. A l . to iaci la
52쪽
ria rudiri insilio e spiritu sum: hoc ipso declaraturi, filium &spiritum sanctum passe inferiores substantia, & tanquam res creatas diueris ab illo naturae esse, uti soZOMEN vs DIJ & aliii ptores tradunt. Atque ab hoc tempore ostensioni esse coepst, tu suspicionem heterodoXiae consavit Omnibus, qui cauterentur, quia Ariani illam iam partis suae quasi tesseram cs 1
Cerant. PHILOST ORGIVS fmJ quid Cm ait, hiauianum Antioche, num, collecta monachorum multitudine, pri inuin omnium acclamasse, Gloria patri filio e Dirimis clo. Nam ex iis, qui male illum anteccssissent, alios quidem dixisic: Gloria patri prestium in sancto spiritu, atque hanc acclamationcm usu magis i reptam esse. Alios vero dicere solitos: Gloria patri in Atio exspiritu sancto. Verum haec eiusmodi sunt, ut ab Ariano historico aliter expectari nequeant,& satis confutant Ir antiquis testimoniis, quae B Asil lus ad se Vindicandum contra illos pro
ducit vi, qui eiusdcan innovationis ipsum accusabant; quibus respcnadens dicit, se nihil fecisse, quod non fecerint ante sei
FIR Mi LiANus & MELLET ivs, & quod facitum sit in precibus ecclesiae,&in quo omncs oricia talcs ac occidentales ccclesias
sibi habeat consentientes. Miraberis igitur, si BONAM sol
cni Ras s. de spirit. sancto e. IXlX. st m. II. opp. p. 3co. 3si. 36a. edit. ParicMDCXXXVII. '. .c o Bon. reta liturgie. lib. II. c. I l. n. II. Primns, qui hyrruium glorificationismiit.iuiri Aetius sitime dicitur, ecelesiae Antiochenae diaconus, Arianismi instaurator, sae e. ni ipstituens, ria parra per filium in stiritu sincto o quae verba licet per se. nullam haeresin contineant, sibdole tamen a5 Ariani avsirpabantur, ut illorum aequivocatione suam impietatem celarent. Illis in sensu orthodoxo usus est Leo set m. I. de natiuitate diceas, Mamur. ae DB qnm , eratias Deo patri peritium en s m θιtatu Ibncto. At vore,
53쪽
aulae Romanae purpuratum, audieris repraesentantem BASILPUM,
tamquam dignum reprehensione, quod terbis partis hetero doxaevius catholicis displicuerit; quum cos helcrodoxos fuisse manifestum sit, qui cum ipso de catholicae formulae usu coae- certarunt. Et licet BASILIVM sine ratione rcprchendas, d Ccns, oportere catholicum doctorcm irreprehensibilam csse,&a vocibus abstinere, quae communiter suspectae habeantur, &pias aures offendant; nihil tamen habet diccre contra L Eo-NEM papam, qui, si quisquam alius, hanc ipsius censuram commouerat, Quod Miana glorificationi I formula, etsi sensi catholico, usus erat in sermone quodam de.natiuitato , ubi sic dixerat : Agamur, dilectissimi, gratιas Deo patri spJ per suum eiiu in spiritu sancto. B ASI LI vS numquam hanc suspectam formulam
adhibuit squamuis sano sensu adhiberi posse, statueret J, scd
semper i llam, hria pan i eum filio e spiritu sancto. Vnde a nonnullis licterodoxis hominibus innovationis nomine accusabatur, BONAE autem censura locum nullum huic trabet. . P o S TE AQVAM ita antiquam formam di xypum huius
hvmni in prima sua origine & subsicquentibus progresIibus, quos in ecclesia lacit, considerauimus, sequitur nunc, ut dispiciamus, quem in usum & in quibus diuini cultus partibus adhibitus fuerit. Atque heic obseruari licebit, quod lirmnus generalis usus fuerit & doxologia, Deo in cuiuslibet soletianis Oificii clausula adhiberi solita. Ecclesiae occidcntales cum in .sinc si gulorum psalmorum recitabant, & ccclesiae orientales in fine psalmi yltimi, uti capite praecedente vidimus. Multi Ctiam preces eorum hoc ipso hymno finicbantur, uti ex variis exemplis, in sequentibus huius & proxime sequentis libri par eius, porcipicinus ue speciatim solaminis gratiarum actio, siue
Latii uis, quum iisdem verbis sermonem ad populum conelusisset, catholi eis displicui, pro illorum defensione libri n apologeticum edidit, quem de spitim sane o ad Amphiloehium inscripsst, sed non omnibus satisficit. . Adeo verum est, oportere catholicum doctorem irreprehensigilem esse & a vocibus abitinere, q iae communiter suspectae trabentur; λpias aures ostem dunt, primuis vetae sint ' orthodoxae in eo sensu, quo scribentes vel prae dicantes eas concipiunt & docent. IJeo apostolus Timo heo prareepit, ut depositum cimodiret, & profanas vocum nouitates deuitaret.
54쪽
precatio consecrationis in eucharistia, ad quam IRENAEus ses& TER TvLLIANVS J respiciunt, quando eius clausulam memorant, finientem his verbis εις ωύνας- ων An secula δε- DTum Amen. Tota doXologia ita communiter se habebat Omni; gloria, veneratio, gratiarum actio, honor , Horatio, parri er filio e spiritui saneto, nune G semper, er in infinita ad sempiterna se uia Dolorum Aniam. Hi in constitutionibus legitur. Vel si oratio finiretur per deprecationem CHRISTI, tum sic habebat di custreiιm, vel, cum quo tibi ta spiritui sest Horia, honor, laur, glorifiea tio , gratiarum aetio in saecula f6 Amen. I lac etiam usitata sermonuin ipsorum erat conclusio, Vt obtineamus aternam vitam per Dissum Chrsum, cui euvi patre e spiritu famM gloria er potestas in fricula saecultaru ,--: Quemadmodum in homiliis CARYso-STOMI, A vGH, TINI, LEONIS & reliquorum omnium videro
cit, qua de ro rapite quinto huius libri fusius. I. II.
. . D maiore doxologia, Gloria in excelsis Deo. - Ahius magni momenti hymnus in Vetere ecclesia erat, quem communiter hymnum angelistum vel magnam rixologiam vocitabant, incipienS cum verbis, quae nato seruatore nostro canebant angeli, GHria in exceps Deo &c. Hic hymnus prae-
χαρισίας λεγοντὰς, εις τους φωνας των Κύνων, Misag vas a. a. ρομαί, in. Et Paulum manifestpure Hermi Acorias nominare sepi me. adhue etiam N O AEnem Vsi uviseruare sese iacentem .' In Universs g n 'arioves saeculis forum. Seae es' nos ipsos denique ingratiarum actis. nib υ dicentes, Monas eteonum , itur remat si 'Pare. cr Tertuli. de spectae. e. XXV. Quale est enim de ecclesia Dei in diaboli re eletam tendere 3 de caelo quod aiunt in coenum illas manus, quas ad 'dominum extuleris, postmodum laudando histrionein fatigare 3 ex ore, quo Amen in sinctum protuleris, ladiatori testimonium reddere, εἰ, Δώναι alii omnino dicere, nisi Deo Chri ita. t i Constit. lio. vlII. c. XII. τωι σοι κασα δίει, σέβας ηδε νυχαριπια, πιαἡ - κροσκύνησu , τήν πατρὶ, - τὸ rati τῆ ἡ φ π-μπτι, - νυν-δώ
55쪽
cipue in celebratione Usurpabatur cucharistiae, uti hodie si in ecclesia nostra 3 de eoque iterum loquuturi sumus loco suo. In precibus quoque matutinis , quas quotidie quisque pro se ipse priuatina faciebat, in V. erat, uti supra CX ATHANASIO. ostendimus e ren tutionibus f ,Vbi sub titulo προσευχης--δε precationis matutinae, VerbiS pluribus recitatus inuenitur. In litur a Moturabicapistice ante lectiones in natali ti is CHRISTI cani iubetur. CHRYSOSTOφlVS suJ crebro eius meminit,&loco quodam speciatim obsctuat de his D , qui inundo relicto vitam amplexi erant assecticam, quod quotidie con eniant, ut ab uno quali consonantes Ore hymnis matutinis Deum colla dent; inter quos & hunc hymnum cum angelis in caelis cnnant. Verum amica obseruauimus. non 8 se hanc comm nem omnium ecclcsiarum conflictudinem, ut quotidie in precibus matutinis cum canerent, scd tantuin in omcio sacrae miseis; aut ad minimum die tantum dominico & paschali, aliisque istiusmodi solemnibus ceclesiae festiuitatibus. Quis hunc hymnum, reliquam Partem VcibiS ab angclorum exercitu camtati. addcndo, primus omnium composucrit, incertum. cst. Sunt s)J, qui cum ad aetatem LuCIAM scriptoris.cthnici rcferunt, qui saeculo secundo ineunte virit, cumque existimatur intelligere in dialogo quodam suo i ubi de hymno πολυωνυμ-,famquam a christianis usurpari solito, loquitur. Alii pro do-Xologia Gloria patri, accipiunt, quae controuersia est, aeque diseficilis ad dirimendum, atque diiticile ad ecfiniendum cst, quis
υ γ ῆmii in Adesurit in rhe preek churesa p. 226. Nor. In editione latina, Tra recti ad Rlieii. an. MDCXCVIII. suo excusa, nihil hu moda inue oo
56쪽
prirni uctor &quae prima origo huius hymni fuerit. Quidquid ergo hoc loco de eo dicendum milii adhuc rcfiat, illud
cst, quod iam olim a concilio quarto Toleiano OzJ monitum cst contra quosdam, qui hymnos HILARII & AMBROSII aliolun que repudiabant, quod humano studio compositi esse nosce- .rentur: Quod videlicci ex cadcin ratione rei puere potui sentiam'minorem doxologiam, Curia σhonor patri colis G spiritui risio, quae ab hominibuS erat composita, quam maiorem hanc dOXOlogiam, cuius partem, nato in carnem Christo, angeli cecinerunt, CAria in excelsis Deo ta in terra pax homiuibus bo 'n.e Poluntaris, ata lcgunt illius concilii patres, uti multi alii. Graeci & Dcini scriptor rc liqua autem, 'quae sequuntur, ab ecclesiasticis doctoribus conlposita crant & addita.
De tritigio, siue lamno Cherubico Sanctus, sanctus, sanctus,
TERTI VI quidam magnae auctoritatis in ecclesia hymnu Cherubicus ille erat, siue lic dictus trifaxion, id est, ter se iuri,
quia ter diccbatur, Sanctus, fanodis, sanctas dominus D, Sabaoth, in imitationem Seraphim in visione Iesia. Primitiva huius hymni forma sic habebat: Sanctiis, senilus, sanctus, dominus S . Mish: Pleni sunt caeli ter a gloria eius e Benedictus in secuta. Amen. Ita in eonstitutionibur svi lcgitur, & frequenter in CHRYSO STO MO MI, qui eum iisdem verbis in terra ab hominibus cani di
. cet) Concit. Tolet. IV. e. MII. clom. V. conci l. p. t Ost. I io. Q'ia nonnulli hymni humano studio in claudem Dei atque apostolorum & norinum triumphos compositi esse nostvntur, sicut hi, quos beatissimi doctores Hilariias atque Ambrosius ediderunt, quos tamen quidam speetaliter Feprobant, pro eo quod de scripturis sanctorum canonum, vel apostolica traditione non exsilliinti respuant ergo Ze illum hymnum, ab hominibus compostum, 'quem quotidie publico priuaroque ossicio βn sine omnium psilmorum diacimus: Gloria I honor iratri, de filio, & spiritui dane to in saecula ' eulorum. AnUn. Nam & ille hynalius , quem nato in earne Christo angeli ce- emerunt r Gloria in excelsis Deo & in terra. x homillibus bonae voluntar'tis; reliqua quae ibi sequiuitur, ecclesiastici doctores compositerunt. Εr nec idem in ecclesiis canendus eis, quia in scriptiliarum sanctarum libris non inuenitoricast Conli tui. lib. IIs.c. Xn. p. 4or. gγιοσοῦ αγιοι , zγiae κυριοι Τα πλεον ο ἀρονἰs υν ἡ γῆ τῶι λεις ἐυλνγ Urea εδε σὰς ααν-. αμεν. tbJ Chryastum. humil. I. de verbis leniae tona. III. p. 834. p. s. ed.Francos.
57쪽
cire, quibιis eum a Seraphim in caelis cani audiuerit Isaias. Postea ecclesia aliquot vcrba addidit, & hac quidem formaeum cecinit: αγιος ἡ λος , ἄγιος ἰκυρος, ἀγιοe α Θάνατος , ἐλέη- σον ἡμἀς. SancIus Deus, sumis fortis, senilur immoretatis, misi rere nostri. Haec formula a nonnullis Piraeis, miscopo Constantinopo
litano,& Theo lso iuniori adscrib,tur, an . CCCCXLII. Atque hac eum formula non multo nost a patribus concilii Chailredonenis sit sc in condemnatione Di rari adhibitum inuenimus. Uuod etiam a DAMASCENO DIJ notatur, qui orthodo Xos hac formula uti dicit ad declarandam fidem suam in sanctain TR XLTATEM, hoc Ian tur Deus, de patre, & sanctus rus de filio,&
58쪽
. Lanctus immortalis de spiritu sancto accipientcs: non autem ullam e tribus personis ab ullo horum titulorum eXcludentes, sed diuinum apostolum imitantes, dicentem , Nobis autem Pntu . Deus pater, ex quo omnia nor ex ipso fumus; er unus dominus Iesus Christus, per quem omnia e nos per ipsum. Atque hoc modo hunc
hymnum toti IRINITATI applicare pcrrexerunt, Vsque dum astastus imperator, Uti quidam fe J dicunt, vel xt alii s
narrante Petrus G Theus, ecclesiae Antiochenae cpiscopus, hanc clausulam adderct: ιν δι-, qui cruci us es pro no
bii. Quod additamentum co spcctabat, viliaeresin Theopasta rarum introduceret, qui ipsam diuinam naturam in cruce passam esse somniabant, & Te 'ipsia idem erat ac si dicerent, totam trinitatem passam csse, quia hic hymnus communiter de tota TRINITATE accipiebatur. Ad quem errorem culta dum CALANu I o quidam, episcopus An tiochiae , tempore δε- nonis imperatoiis aliam ei additionem fecit verborum, Christo rex , ita hymnum lcgens: Sanetas Deus, saueius fortis, sanctus immortalis, Chrse rex, qui enucifixus es pro nobis, miserere nostri,
quemadmodum THEODORUS LECTOR & alii historici fi-
hoe , cinctus Delis , de fratre ace Iuvius , noli tristi destiatis ad ster-niantes nomen ,ses arnostimus filium Detim e stra itum I.netam, ου hoe . sanctus sortis, de sitio ponimur, Gu petr iris fortituatne patrem, est θι- .ritum sunm , es hoc, Sanctus immortalis. Amritu ict ubiungimur, non extra imDorlahristem patrem Silium mutientes: sed omnes Lar Dei. aenominationes in citer c ina ,si utiliter accipimur. . Et aevinum apo
59쪽
dem nobis faciunt. Vltimae har additlancs magnaS turbas ac tumultus pepercrunt in ecclesia orientali; Constantinopolitana& occidentalibus' ccclesiis constanter cas repudiantibus, &nonnullis de prouinciis Europ.ris adeo melius cra explodei das , veteremque rationem toti trinitati hunc hymnum applicandi tuendam, loco Verborum crucifixus pro Hobis diserte dicentibus, Sancta trinitas miserere sestri, uti in EPHRAEMIO A
ei dem Calaisionem, ter Ians σι bmuo a deris Christe rex, propter eos, qui radiecerant sputa iacein illam, qui crucifixuq es pro nobis. . Cedren. an. XUl. rasonis. nin v ὁ βασιλει ι ἀνελὼ νοῦν πυρίννων,
tiochena μου exturiat Culun ionem, tuque Oiasin relegat, epycopatum Petro upheo reaedit. Is Autiochiam reuersi is, multa mala facinoras cit. - - nam i uim ante acleeerat sanctissimo hymno o Christe rex crucifixe pro nobis. post reditum autem alluist hae rex.) Phot. bibliothee. cod. XXm II. p. G. . Mi cera δε της γυ--αι. τοῦν
proster ea ηιιιI peccare, tametsi 'adii ni Crucis xux pro nobis o Conseamrino hiauos vero atque oecuentales, in finem'niareatis umque hon νum omnιum findem, consibstantia em tr/n talem Aenient Iam τerii reo laeeireo non ιν ere illud adi o Crucifixus pro nobis, ne qua pulso trinutati tribuatur. In multis enim Furopae diu, visus pro illo, qui erucifixus est pr. nobis, hoe reponunt, Sanm trinita; miserere nobis. Vnde piorum sim milia clarius elucescis. νι Usunmm ινιnuatem Me Sanctus Deus, sinctus
60쪽
HAKc breuis est historia & narratio de ortu & nrogressu huiuq celebratis limi nymni in officio ecclesiae, deque narreticoriun studiis corrumpendi cum atque interpolandi. Quod ad usum eius attinet, pr cipue in mcdio sacrae synaxeos officio canebatur, uti in posterii in libro proXinla sc luciati audiemus.
Solebat autem intcrdum aliis occasionibus usurpari, qucinadmodum antea percUpimus cX concilio c. falce. lonensio Et nonnuIIi Graeei rituum expositores r ante lectioncm cpistolicam , quae antiquis icmporibus pars missae catechumenotum crat, scin per eum cantatum fuisse, narrant. cro tunc inrer tris
1 seu & epinicion liue hymnum triumphalem distinguunt, simplicem
oritati lam, Sanctus, sanctus, sanctus Deus IZebaoth, Vocantes epin rion, quae in missa fidelium; alteram autem trisclion, quae inmis Ia catechumenorum canebatur. Vetustiores autem scriptores hanc distinctionem non obseruanis & idcirco licie se tramque formulam sub co nuni nomine trisagii posuimus. Qui hanc historiam fusius expositam legere auet, is CHRISTIANvM LupvM 9J in concilium Trinavium consulere potest,& p ATRvM M. LIX iv M IJ, qui peculiarem librum de hoc argumento conscripsis.
g. IV.Dὸ Alleluiali se Ualmis Alleluiaticis.
PosT trisagisu frequens in antiquis scriptoribus mentio habetur inoris canendi Alleluiab. Pcr quod interdum inrellis gunt huius singularis vocis, quae Latine significat Laudate Domitium, recitationcm. Quod illi in imitationem faciebant caelestium exercituum, canentium & dicentium iterum iterumque Alleluias Apoc. XIX. Interdum autem intelligunt qucindam e psalmis, qui vocabantur psalmi mutari, sud, quia vocabulum
sorti sanctiae, immortalis acesmmodent a iacetirata ae consequentι cuiation