장음표시 사용
531쪽
dictum AvERRO Is: quandoquidem comedunt christiani, quod colunt, fit anima mea cum philosophis. Hic do et US philosophus Saraeimur
vixit anno circiter MCL, ouando hostiae adoratio introduci coepta est, quae res eum a christiana religione deterruit. Argumentum XIV. Quod patres priorum trium sarculorum nonnulla paganis obiiciant, quae obiecturi non erant, lieucharistiam adorassent, ut quod sit ανο ιον, id, quod adoretur,comcdere; item id ipsum adorare, Quod sacrificamus; & adorare id, quod pascimus,& Dcum VCI homine vesci, vel liberos suos glutire. Argumentum XV. Quod votustissimi christiani inuidiosissimum anthropophagiae crimEn, cuius nomine dire in cos persecutiones a paganis cxcitatae, vel refcllcntes, vel a se suisque audientes, id limpliciter nossent, neque cucharistiae negotium, quod ad calumniam diluendam explicari necesse erat si cum Lasinis dc eo sensissent) usquam talibus in locis memorent. Argumentum XVI. Quod gentilium de anthropophagia,& Thn is dapibus aduorsus Vcteres calumnia, non sit ex cu- charistiae occasione, quod nonnulli hariolentur, exorta; sed ex Carpocrati auorum aliorumque haereticorum nefariis sacris. Argumentum XVII. Quod vetustissimi scriptorcs cuchari. stiae adorationem in suis aduersus Ebionaeos & mertai disputationibus numquam vigeant, in quos tamen fuisset utilis & valida,
His CE DALLAEI argumentis D. WHlT BY sequentia sub. iungit: I. Quod sacrae scripturae & patres gentilium derideant se dola & dicant, nos indo posse cognoscCrc, quod non sint Dii, quia nullum externorum suorum sensuum usum habeant. II. Quia fiant dii per consecrationem, &cx artificum Voluntate, quum pars eius matcriar, quae in Deum consecretur, communibus usibus cXponatur.
III. Quia inclusi sint in imaginibus suis, vel in obscuris
habitationibus statuantur. IV. Quia deos suos pretiosis vestibus ornent. V. Qti a transformari, siue in alia forma in aliam mutari possint. Quae omnia in christianos, si cucharistiam adorassent, fine ullo effugio retorqueri pOxuissent. S O T O & P A L v D A N v s
532쪽
viii uersam eucharistiam, substantiam aeque ac species, ruisus euomi vel in siccessum elici possie conccdunt. Quod de vero coiforc CHRISTI diccire, vcteres quam maxime impium de blasphemuin pronuntiassent. Ex quibus & similibus rationibus tuto concludac poterimus, non obtinuissic intcr priscos ciuistianos hanc consuetudinem exhibendi diuinum honorcin hostiae, cx supposito,quod sit reale corpus G IRIMI, lainctii panem, tamquam symbolum & antitypum corporis CHRISTI, muci cntia ta vcncratione, quam inciare concipere pollent, maXima traetarunt. Haec argumenta sis prolixe dc ducere 1 cilcmus, integrum volumen conficiendum forct, adeoque sati S habemu lici C corum capita summatim recensuisse, lectorem remittentcS ad hosce duos eruditos auctorcs, qui, quidquid dicunt, abunde probant. Purgimus iam in consideratione praxis ccclesiarantiqua .
Populo erectaristiam manu excipere permissum. I x distributionc clementorum populo mainu ca cXcipere permittebatur. Quod iam, ex quo tcmpore transubstantiatio credi, & adoratio hostiae induci coepit, scuere interdictum est in ecclesia Romanensi. Qine res ad minimum bonam coniceturam nobis facit, quod Vcreres omnino alias de cucharistia opiniones habu crint, quam quae hodie in occlesia Romanensi dominantur. Quod ad rem facti attinet, nulla dc ca controuersia est. ratentur cana AARON ivs s J, MORI Nus sit, & GA SIVS LOAYsλ svi J, quemadmodum ex illis adnotauit DALLAM vs fuJ. Et BONA bi ipse latctur , non posse se indicare, quo tempore contraria consuetudo induista sit, satis autem probabile sibi videri dicit, tunc coepisse in oriante corpus CHRISTI
kὶ Raron. an. L. VII. n. CXI UII. n. CXI IX. edit. Antuerp. MDCI XX. Dabae sacerdos in manus euiusque encharistiam, quam sic ille cum surima reuerentia ori admouebat. Suppetunt de ea re quam plurima tellimonia sanctorum
s l) Morin. de ordinati pari. III. exercit. XII. c. III. t I. cui Loaysa in eones'. Tolet. l. c. XIV. t tom. lI. eongi'. p. re3ς. Antiquus ecclesiae mos mit, dare fidelibus enesinistiam in manus. in i Dall. de obiecto euit. reli . lib. II. e. XX. cp. 2ον. edit. Geneu.MDCI XII . c o) Bon. rer. liturgie. lib. II. e. XViI. I. VII. Valesi noti in Euseb. lib. Vs I. c. IX. Fideles, qui corpus domini manu accepturi erant, lotis prius studiose manibus accedebant.
533쪽
ore accipi, quum in pane a Zymo confici carpetit: idque ubique reccptum fuisse, quum pani S consecrandus ad eam formam tenuissimam, qua nunc V tantur, redactus sit, quod, uti antea probauerat, taculo demum duodecimo vel decimo temtio factum est. Ne autem lector in his concessis penitus a quiescat, pauca quaedam loca CN TERTULLIANO LI/J, CL MENTE ALEXANDRINO q J, CΥPRI AN o frJ , ORIGE NE si I, Dio NYSIO ALEXANDRINO st J, CYRILLO HI E Ros o I. YMITAN ofuJ, GREGORIO NAZIAN ZENO fxJ, BASI LIO J, AM-
pὶ Tertuli. de coron. mil. e. III. Euchalistiae sacramentum, non de aliorum manu quam praesidentitim sumimus. Id. de idololare. e. VII. Eas manus admouere eorpori domini, quae daemoniis corpora conserunt. cq Clem. Alex. strom. I. p. 3Iῖ. τ ἐς ἐυκαρπίαν μνε ιμπις, ιδε ἔ Θοῶ, αὐτὸν δὐ
άκυβη - σεισίν τι κέ φυγη, ἡ συνείδησιν. uvidum eucharistiam quum, is mare , a myirimi, permittunt unicuique ex populo eius partem sumere. Adiacetirate enim misecteque eligenaeum ac furiendum, optima est conscientia. a Cyprian. de lapisis p. i3t. p. 93. sin. edit. Feli. Amflelod. Iacens stantibus, &integris vulneratus minatur; & quod non statim domini corpus inquinatismumbrux accipiat, aut ore polluto domini sanguinem bibat, sacerdotibus sacrilegus irascitur. Id. de patient. p. 236. p. 340. edit. Amstet Od. Sit sortis L stabilis in corde patientia, & nec adulterio sancti fieatum corpus & Dei templum polluitur, Sc. nee post gestatam eueharistiam manus gladio &eruore maculatur. Id. epist. LVI. al. LVIII. ad Thi baritanos p. itf. t p. 2sMed. Amstelod. Armemus dextram gladio spirituali, ut sacri licia lunesta sortiter respuat, & euctraristiae memor, quae simini corpus accipit, ipsum complectatur postmodum dominum, sumtura prAmium ea Iestium coronarum. tae Orig. hom. XIII. in Exod. Nostis Re. Vid. S. V. sub not. ' pag. 4 o. cta Dionys. Alexandr. ep. ad Xyst. ap. Euseb. lib. vII. c. ix. vid. supr. I. III. subitu. is3 p. 447. πὶ Cyrili. catech. mystagog. V. S. XVIII. Vid. s. v. sub liti. M p. 469.
534쪽
BROSIO J, AususTINO L J, CHRYsos To Mo s)J & concilio Trudiano f a J ad marginem adscribam. Quae in matcriatam plana & in controuersa licic nihil attinet interponcrc. I
psa consuetudo lauandi manus ante ducharistiam iamiam accipiendam, crebrae admonitioncS de cauendo, ne quid dccidat,vcnia cam portandi domum ibique priuatim communicandi, Iaicis indulta, missio eius ad agrotos per homines priuatos, de quibus diximus antea, testimonium huic praxi per-hi boni. Verum hae consuetudines univcrsiae, posteaquam ado ratio hostiae iniiceta est, penitus antiquatae sunt& abolitae in ecclesia Romanes , dum partim populis manibus eam attingere intcrdictum, &, ut in os suum ingeri sinerent, iniunctum, par tim etiam calix illis omnino ablatus fuit. Multae lepidae ratiora S pro abrogata hac consuetudine adferri solent, cuiusmodi aliqua est, ut i minum negligcntiae, irrcuerentiae aliisque ab-
535쪽
ulibus occasio praecluderctur. At Vero patres meliores habebant caussas eam permittcndi. Tum enim egregium cis arcumentum suppeditabat manus conscinandi innoxias&sanctas immunes ab idololatria, caede, rapina aliisque similibus sceleribus, quandoquidem his ipsis manibus immaculatum domini sui corpuS ac sangui ncm accipere dcbcbant. Tota die, inquit
TER TvLLIANVS tbJ, a.t hanc paraem zelus fisi perorabit, ingemensiebripianum ab idolis in ecclesiam Mnire, de a stersaria Vficina in domum Dei venire, attollere ad Deum patrem matres manus idolorum, his manibus ad are, qu e foris aduersus Deum adorantur, eas manus admouere eorpori domini, qu.e daemoniis corpora conferint. Quanta non
cum cloquentia CHRYSOs Tolitus in rapinaS, & caedes, & ri xas, & contention cx hoc ipso argumentandi fonte invehi tur Θ Ggita ira, quid manu capiat , inquit, uec umquam ullum verberare audeas, nee tanto decoratam munere plaga erimine dedecores. Cogita, quid manu capias, Gipsam ab omni auaritia ta rapina liberum conserva. Reputa , Fod non tantum manu capias , verum sori admoveas, σ linguam custodi a contumeliosis mundam e turpibus Derbis,
Mus'hemia, periurio, Gabir omnibus huiusmodi. Ita ruisus repre- heiulcns eos, qui si in morbum inciderent, ad Iudae, confugiebant, ut amulcta ad curandum morbum sibi compararent, sic rogat: Ouomodo Dd J exei fueris Christo Euomodo illum implorabis precibus ' Oita conscientia ponar ingredieris ecclesiam ' Ouibus oculis indΘbis sacerdotem y sua manu seram attinges mensam ' Et alio loco, ad reprimendum populi furorem in Eutropium squi procurata lege contra perfugi cntes ad sanctuarium non multo post, quum
536쪽
in offensionem cecidisset imperatoris, ipse necesse habebat coperfugere; nonnullis de populo cupidis vindietis contra eum declamantibus, aequum esse, Ut ipse lcgis suae poenam subirct ' commouendasque mentes ad tribuendam ei misericordiam &dandam veniam, ex illis quaerit: quomodo fri hoc coetu soluto fr-φ eramenta contrectabitis, sprecationem illam dicetis, qua rogare iubemur: Remitte uobis , quemadmodum etiam nos remittimus debitori rnostris; si a debitore vestro poenas exigatist Sunt haec nonnulla eloquentiae artificia, fundata hac innocenti & pia consuetudine, siccundum quam populus sacramentum manibus suis excipiebat, habebantque saepenumero pondus suum ac Vim congruentem in ipsis etiam maximis mentibus; quemadmodum ex e fectu sermonis apparet, quem ad Theodosium imperatorem habuit Ambrosius, quum hic I MI Ionicae septem nominum mi
lia, nullo prius habito iudicio, interfici iustisset. Ambrosis ad ccclesiam venienti imperatori prodibat obuiam,& his cum
verbis adloquebatur UJ : Quibus Oculis templum communis domini alpecturus es y quibus pedibus sanetam somni caleaturus y quomodo mamus extensurus es, iniuste caesorum sanguine adhuc sillantes ζ Iuomodo fac sanctum domini cmpus eiusmodi manibus excepturus es y suomodo fretiosum sanguinem udmoturus er ori tuo, qui verbo δεπονδε tui tot f
minum sanguinem iniuste effudisti' Haec iusta pii episcopi obiurg tio, ita scite ac opportune in imperatorem adhibita, animum eius adeo percutiebat, Vt in lacrimas effusus ecclesia, poenitentis instar, egrcderetur, nec eo rediret ante, quam per modum satisfactionis inter alia, hortante AMBROSIo, legem scripsisset, ut triginta dierum spatio manerent scriptae sententiae de caede ac bonorum proscriptione, rationis iudicium exspectantes. Tam egregiis sermonibus & tam dignis cmectis vctus illa & pia consuetudo occasioncm olim dedit, quae hodie in ec
537쪽
clesia Romanensi abrogata & in aliam consuetudinem mutata si, quae nec excinplum in antiquitate habct, nec usum ullum; fovendae tantum superstitioni inscruit, homi ncsque monstrosis ac inucteratis opinationibus de transubstantiatione implicatos tenet, ad quas ab hominum mcntibuS arccndas hic innocens ritus quodam modo faciebat. g. Num eadem consuetudo in tradenda mulieribus ac pueris euch 1istia obsertiata fuerit. OBsERVANDUM quoque est, quod hac in re nullum discrimen inter viros, muliercS ac pueros fuerit, scd omnes m tribus cucharistiam exceperint, qui id fac re valerent. Tantum saeculo sexto cxtremo regulam factam legimus, qua muli-Cros non nuda manu, sed mundo linteolo cam excipere ius Lesunt. Nonnulli hanc consuetudinem iam AUGUSTINI temporc obtinuisse putant, quia in sermone quodam de tempores et, qui sub nomine cius circumfertur, illius mcntio habetur.
Haec enim ibi vcrba exstant: Omnet viri, quando communicare de derant, lauant manus: Et cmnes mulierer exhibent linteamina ,ubi cor-
Ius Chripi a cipiant. Enim vero ut sermones isti magnam par
tem spurii sunt & supposititii, ita hic speciatim aliiS auctoribus
nonnumquam adscribitur, neque adeo multum pretii ei statui potest. Verumtamen concilium aentisis: Lrensie fhJ in Gallia
an . DXC. hoc decretum fecit: Non licet muneri nuda manu cucharistiam arcipere. Qucmadmodum autem cana manu sua accipere debeant mulieres, non significatur. Multi viri docti cxistimant, alium huius concilii canonem fiJ praecis cro, ut subiceto linteolo eam accipiant, quia communicaturae dominicale suum liabore iubeantur, quod illi per linteolum exponunt.
re 3 Aus serm. GCI II. de temp. i h Coneil. Anti modor. c. XXXVi. stom. V. concit. p. 96c. cι Ibid. ean. XLII. Vna quaeqtie mulier, quando communicat, dominiealem suam habeat. Quod si non habuerit , usque in alium diem dominicum non
tho Bon. reri litnrgic. lib. II. e. XVII. LIII. Notandum est, in susceptione euaeharistiae inter viros S mulieres discrimen aliquod sui se : nam viri nudamanti, mulieres subiecto liuteolo , quod dona. uicue dicebatur, illam Leei.
538쪽
ficiliorum verborum sciam reliquis multo solet esse sagacior velum DJ mulierum intelligi dicit, quod in capitibus suis pom
tare ex aliorum canonum prascripto, regulae apostolicae conformi, debebant. Quam in rem Vetustam collectionem c nonum citat, ubi in concilio Matis Onesi dominicale diserte appelletur velum, quod mulieres in capitibus suis portent com-miani cantes. Vt adco, qualicumquc manuum tegmine mulieres
inae fuerint, certum sit, a dominicali illud fuisse diuersum. Concilium Trullitum ῬJ de nonnullis in ccclesia Graeca loquitur, qui
obtentu reuerentiae sacramentum non manibus,scd receptaculis CX auro vel ex alia pretiosa materia factis, accipere voluerint, sed
piebant. Sic statutum legimus in concilio Antisti odoreris. c. XXXVI. Non licet dee. & ean. XLII. o υunquinque mulier dominissu sum habeat e . I Haberi. archi erat. pari. x. obseruat. Vil I. p. 264. Linteamen illud domini si nomine donatum apud Gallos. concit. Antis L c. XXXVI. c m labili. de Iitu T. Gallican. lib. I. c. V. n. as. MuIieres linteo dominicali vistebantur, ut notum est exean. XLII. concilii Auti modorensis. γ VOS. thec theol. de symbolis coena: domin. p. 477. p. 293- edir. Hag. Com. MDCLvi Π.i Videtur eoneilium illud tAuti si orense velle, ut seminae eucharistiam in mundo linieci acciperem : quod linteum esse vocatum Minimis eale , colligunt viri eruditi ex seqtientibus canonis XLu verbis, Vnaquae que in Ilier, quiando communicat, domuicalem sam habeat esla ιοὶ Balvet. not. in Gratian. canis. XXXIll. quaest. III. c. XIX. Si mulier eommuni eans dominicale suum super caput suum non habuerit . usque ad illum di.
iauar ι eorporis in duaxis tempore isse particem Poruerit, ου Urere β adeommunionem , 'innuus in crucis formam si uram se aec at, es gratiae
539쪽
damnat eos, illudque tamquam praxin superstitiosam vetat, iubens omnes & singulos manibus, in forma crucis figuratis,
accedere, di gratiae communioncm accipere, quemadmodum a CYRiLLo in catechesi Γι J & aliis nonnulliS ante hoc concilium praeceptum erat. EOS autem, qui eiusmodi receptacula ad recipiendam cucharistiam adferre ausi fuerint, non admittendas esse. dicit, ut qui inanimatam subiectamque materiam Dei imagini praeferant. Praeterea sacerdotibus, hunc in modum communicantes admittentibuS, segreSationem minatur. Ex quibus mutationem hac in re in ecclesia Graeca nondum factam
fuisse, manifestum cst. S. VIII
Eucharisia populo tradi Iolita cum certa υerborum formula, ad quam respondebant, Amen. Quo D proximo loco obseruari meretur, hoc est, quod sacerdotes in tradendis populo clementis certa verborum formula usi sint, ad quam populus responderit, Rinem Formula initio haud videtur fuisse alia, quam haec: Copus Christi; &, San- nisi Chrisii; ad quam Vtrainque populus subiunXit, Amrai. TE TvLLIANVS huc respicere creditur, quando christianum frJ, Romanorum spectacula frequentantem, rogat, quo pacto gladiatori testimonium polsit reddere eX eo ore, quo in sanctis in storiis soleat dicere, Anii ny At vero hoc non minus ad illud incia referri potest, quo in fine maiorum precum consecrationis urebantur, quam ad hanc formulam in tradenda eucharistia. Verumtamen CORNELl VS episcopus Romanus non multo
post disertis verbis hac de re loquitur. Dicit isJ enim, --
, dum cucharistiam feetae suae addictis tradat, eos benedictionis loco iurare cogere, se numquam partes ipsius desertu-
Cyrili. eatech, mystig. V. G. XVIII. Uid. S. V. sub liti. Z p. cf. cra Tertuli. de spectata cap. XXV. Quale est se ex ore, quo Amen in sanctum protuleris, gladiatori testimonium reddere cs Ap. Fuseb. lib. VI. e. XLill. p. 24s. p. I99. edit. Amstelod. vel potius Colonis
540쪽
ros nec ad tarnelium e sic redituros. . Et subdit: suum, panem illum accipiens dicere debuisset riten , dicit: Non Mevcνων desine. Is ad Cornelium. Auctor ec tutionum dc hac formula loquitur iii hunc modum sti: Epis ur tribuat oblatam, dicens, cirpus Christi;
qui recipit, respon)leat, sino e Diaconus vero teneat calicem ac tra- 'dendo dicat: Sanguis Christi, calix vitae qui bibit, Amen risondeat.
Ita CYRILLus fuJ neophytum iubet reciperc corpus CHRISTI& dicere Amen. Et AMBRos Ius M: Dicit tibi sacerdor, Crepur Christi: Et tu diris, Amen, id est, Verunt. Similiter Ausus ΤΙ-
NVs J : Habet magnam vocem Christi sanguis in to ra, quum eo accepto ab omnibus nutibus respondetur, Amen. HIERONYMus set : ua conscientia ad eucharistiam accedam , cs respondebo, Amen; quum de caritate dubitem puerrigentis' Ita quoque L EO MAGNvs sal &alii plures. A tempore GREGORII MAGNI formula in tra denda eucharistia paullulum aucta fuit: Tum enim sacerdos dicebat: Corpui in domini nofri IESU CHRISTI conseruet animam tuam. Et ab aetate ALCUINI & Cariat magni noua ei facta est accelsio , hunc in modum: Corpus fel domini m iri Iesu Christi eus cuiae te in vitam aeternam Qu.ae ead na est cum priore palle eius, quam hodie in nostia ha b c mus liturgia. Liturgia rure itidem populum iubet rcspondere, Amen; Quod antiquae con-
tu Cyrill. catech. mystig. V. n. XVlli. Vid. iiii l. s. V. ad Ilit. Σὶ p. 46ς seq.cx3 Ambros de sacram. lib. IV. c. v. In de initiandis c. IX- Post conlectationem sanguis nuncupatur & tu dicis, Ainems ν August. contra Fae ist. lib. XII. c. X. . t 2 i Hier. epist. I XU. ad Theophii ia, Leo seim. VI. de ieiunio septimi mensis. Sic saerae mmis communieare debetis, ut nihil piorsus de veritate corporis Christi & sanguinis ambigatis. Hoc enim ore sumitur, quod fide creditur, & flustra ab illis tamen respondetur, a quibus contra id, quod accipit ur, disputatur ιώὶ Ioan diacon. vii. Gregor. lib. II. ap. Bonam liture. lib. II. e. XVII. J. III. ι Alcvin. de ossic. ap. Bon. ibid. Ηelgald. in vita Roberti regis Galliae, Adante lacet dote dicitur, corpus domini nostri Iesu Christi sit tibi salus ania mae L corporis. ap. Bon. ibid.