장음표시 사용
231쪽
Per Dia impediatur usus liberi arbitrii
od peecatum non impediat cium liberi a ibit HI
circa actiones ciuiles & morales , constat; primum quidem , quia homo pro suo arbitrio potest actiones suas clicere, aut n*n elice te, deliberare aut non deliberare , &c. Secundum patebit ex hoc, quod aliquando dicturi sumus, agendo de gratia , 5casserendo, quod Homo sine illa possit elicere actiones morales. Quod etiam sit liber ad eliciendas actiones supernaturales , mediante gratia excitante, nil clarias; quia gratia omnibus ad bene agendum datur, di voluntatem non necessitat, ut dicetur cap. de Grat .sus
se. Sed potest inquiri, an necessitas impediar usum liberi a ibi iij ; ad quod respondetur, quod si liberum
arbitri una sumat ut sccundum se , certe liberum remaneat, etiamsi necessitetur ab excollentia obiecti, quod non possit non amate , ut diximus in quaestione quinta ; quia potest semper ex sua natura agere & non agere, licet impediatur, quod non agat a summa bonitate obiecti: si vero sumatur liberum arbitrium tanquam potentia, quae operatur meritorie ; tunc impeditur per necessitatem ι quae enim fiunt necessario, non
sunt laude aut vituperio digna, iuxta hoc Dauidis , Beatus ,qui potuit transgredi, non est transgressus . Et denique potest quaeri , an vis, se a violentia , aut coactio impediat usum liberi arbitrii ; &similiter , an metus , concupiscientia , ci ignorantia impedia a te
CONCLvs Io PRIMA. Is , seu violentia tollit voluntarium t ita quod
voluntas non possit cogi ab extrinseco ad eli , ciendos actus suos: nullum enim violentum est voluntarium, ut patet de virgine, quae non consentiens stupratur . Ratio huius est, quia actus voluntarius est ille qui elicitur a voluntate: & actus violentus est ille, qui fit ab extrinseco, passo resistente, seu non con sentiente; sic v. g. quando alicui inuito manus abscinditur, talis abscissio est inuoluntaria , quia fit abeat Iinscco , passo non consentiente, seu resistente :
232쪽
& si e nullo modo cst voluntaria: voluntarium ergo,&violentum sibi inuicem repugnant f quoniam ad volunt artum requiritur consensus voluntatis, & violentum excludit consensum patientis violentiam, ut patet
ex Arist. dicente , ViolentAm est id, quod' ab extrinseco principio passo nou conferente: sci licet, actionem, se a consensum ; de sic nec etiam Deus potest sacere, quod
MEius non tollit voluntarium absolutei sed tanis
tum minuit aliquo modo, praesertim grauis metus : est ergo hac differentia inter vim & metum:quod vis, & coactio excludat absolute omnem consensum smetus autem admirtii aliqualiter . quando v. g. mer calor in graui tempestate pro ij ciet suas merces in
mare, talis proiectio est voluntaria r illi enim voluntas consentit propter metum,quem habet naufragii rdi sic metus non tollit voluntarium et quia tamen est aliqua pugna dc tristitia in proiciente , minui iur liberum arbitatum : si enim non orta esset talis tempestas, mercator ille non consentiret tali proiectioni a. talis itaque proiectio est libera, di aliquo modo non liberarest libera propter metum periculi , dc non libera, quia
obiectum in se displicet. Jὲ 'CONCLUSIO TERTIA. Oncupiscentia non impedit, sed minuit volunta-
a rium . Ratio primi est, quia quo magis concupiscentia te allieit ad aliquid faetendum , magis spon te, dc voluntarie facis, quod facis: ergo concupiscien tia non tollit voluntarium e sper concupiscientiam im telligimus omnes passiones appetitus sensitivi.)Ratio secundi est, quia duo in voluntario sunt spectanda et primum est inclinatio qua voluntas fertur in osectum di illud primum non minuitur , immo potius augetur
Per concupiscentiam: secundum est cognitio obiecti, quae minuitur per concupiscentiam, quatenus iudicium rationis perturbati uno vetbo potest dici quod concupiscentia augeat voluntarium, quia facit, ut VO-iuntas maiori inclinatione dc impetu eratur in obiectum: minuit tamen liberum, quia non est tanta indiseserentia cum concupiscentia, quam sine illa et unde Peccatum commissum per concupiscemiam est leuius
233쪽
ΙGnorantia antecedens tollit voluntatium, & res
dit actionem inuoluntariam 2 ignorantia conle-quens non tollit volutatarium: potest tamen dici , quod minuat: ignorantia autem concomitans non facit voluntarium aut inuoluntari uni positive, sed tantam negati ac et vel potius facit non voluntarium. Ut hoc cognoscatur, scie udum est, quod ignorantia antecedens est ea , quae antecedit inuincibi Ister intellectum, nec subest imperio voluntatis, & haec vocatur inuincibilis: quod autem haec ignorantia tollat volu tarium: patet: quia non faceremus rem, quam facimus, si illam cognosceremus, & non possu naus illam cognoscere. Ignorantia consequens seu vincibilis et ea, quae subiacet imperio volun atis, quia potuimus de debuimus illam remouere et quia ergo illam voluimus conseruare et quod fit ex illa ignorantia fit voluntatie saltem fundamentaliter, quia fundamentum talis actionis, nempe ignorantia est voluntarium. Igno rantia concomitans est, qua aliquod fit ignoranter, ne rei tamen si sciretur: v. g. qui putat occidere leporem,& oecidit Iupum:illa ignorantia,est concomitans, quia si seiret esse Iupum , non mintis illum occideret: talia igilarantia non facit voluntarium nec inuoluntariuma.
quia illa ignorantia non est causa actionis. a C VT TERTI V M.
gratiam, vel in mater ιa S atia. - - est materia fidei, in quam haeresis non insui.
Exerit': eum ergo inter articulos fidei, quos noon, EAlesia Catholica credendos proposuit, non mulis iam Deilis sit articulus ille,qui agit de gratia: nihil' miturix est, si plurimi errauerint in hac materia: ma-oxime illi, qui a Pelagio dicti sunt Pelagiani, & illi pies,
byteri Massilienses, qui pro Pier coincidentiam cum i haeresi pelagianorum, Semipelagi aut dicti sunt. Ant quam ergo gratiam examinemus, videndum est prius,
quid de ea male opinati sint illi haeretici i
234쪽
Qv AESTI O PRIMA. vir si error Pelagia rum 'Pεlagius fuit natione Brito, professione Monachus.
in oriente, qui in occidentem transiens, seminavit Romae suum errorem, socio Celestio, & fautore Iuliano . Pelagii error tam multiformis suit , ut eum D. Prosper colubrum Bittannicum appellaue rit , propter sinuosos suae opinionis flexus , in certa enim par sentia constringi non poterat . Primo professus cst, hominem per naturae vires posse velle , & facere bonum sufficiens ad vitam aeternam Sc cundo, cum cogeretur eκ sacra Scriptura aliquand ognoscere gratiam Dei, ipsam agnouit ; sed nominet gratiae, natura intellexit, qua gratia vocabat, quia con ceditur gratis a Deo et sic Augustinus Epist. 93. Tertio, eu pic meretur a sanctis Patribus erc eiusdem Scripturae testimoni js; aliam Dei gratiam, sed externam,in doctrina legis cotistitutam admisit ue sic etiam August. lib. de Gratia Christi contra Pelagium , & Celestinum, cap. 3. Quarto cum cogeretur, praeter naturam atque legem , aliam Christi gratiam fateri, eam admisit tanqua in necessariam ad remittenda peccata, non vero ad ipsa vitanda ; sic etiam Augustinus lib. de Gratia & lib. arb. capta 3. Quinto, cum adhuc cogeretur agnoscere gram iam Christi, qua adiuuatur homo ad non. Peccandum, tandem admisit reuera , sed voluit illam esse eaeternam in exemplo Christi eonstitutam ; sic Augustinus lib de Gratia, cap. a. sexto denique coactus ad inmisit gratiam internam, quae dabatur a Deo homini; sed volebat eam esse tantum utilem, non veto necessariam ad salutem , Ex quibus omnibus patet, Pelagium diuersis his modis loquendi, tenuisse, hominem posse smpliciter facere bonum ad vitam aeternam perducens
absque speciali auxilio Seiritus sancti .
ces nam fuerit error Semipelagianorum
Postquam Augustinus cum Conciliis Africanii
damnauit Pelagium, dicens , gratiam esse ab
iselu enecessariam, tum ad remittenda peccata, tuu
235쪽
ad ipsa evitanda , 6c ipsam gratis dari, non vero ex meritis antecedentibus creaturae, & consequenter i tum negotium saluum ad diuinam predestinatione tria esse reuocandum: ex hoc aliqui errandi sumpseruat occasionem, credentes per praedestinatiqnem, & reprobationem tolli liberum arbitrium : lita quod pie viventibus non prodessent bona opera, s essent reprobati: nec impiis nocerent peccata, si essent praedestinati. Quidam ex Catholicis, ut media via incederent ,. salutem nostram diuidere voluerunt : v- nam partem dantes naturae, seu libero arbitrio et alteram attribuentes gratiae, . & hi vocati sunt semi- pelagiani, qui posuerunt initium benefaciendi ex nobis, ic consummationem ex Deo , seu ex gratia , edicebant enim , quod homo cum libero arbitrio nouposset consequi salutem absolute, nec ullum bonum opus meritorium facere , in hoc enim crrabant et sed in boc quod crederent , hominem per liberun arbitrium posse velle bene facere, & posse conari ut bene faceret , dc pro tunc Deum debere conferro gratiam , ad consummandum illud bonum opus , quod inchoatum fuerat a libero arbitrio sine gratiata edi sic licet asseruerint, gratiam adiuuanto m. destruebant tamen gratiam Praevenientem: unde iure dicti sunt Semipelagiani, quia Pelagiani duplicem gratiam negabant, scilicet pra uenientem, & adiuuantem : &Semipelagiani arcebant tantum gratiam praeuenie tem, gratiam a diu antem asseuerantes. Hos haereticos
qui erant aliqui Presbyteri Massilienses, reliquiai Pe Lagianorum vocat Diuus ProsPer.
C Ertum est, Pelagium damnatum fuisse in quatuor
Conciliis: scilicet Africano seu Carthaginensi primo, Mileuitano, Chartaginensi secundo , & A. rausicano secundo, nihil dicendo de synodo Dio spolitana; quae ante haec Concilia fuerat contra Pelagium, in qua suam haeresini fictis vcibis dissimulauit Pe. Iagius ,& ideo absolutus est : unde s. Hierouimus vo oeat hanc Synodum, miserabilem. Ut autem intelligatur, quomodo condemnat s fuerit hic haereticus, sequentia notanda sunt. Pii.
236쪽
Primo, Orosius Presbiter videns, quae Dio spoli si 'quo illic Synodo illusisset Pelagius . nn sit luteras suas, & litteras quor dam Episcopo
ca, celebratum anno ε 3 6. Patres huius Concilii de
R. elemun , nisi errores suos palam, & ex animo eiuraxent: & postea praedicti Patres litteras suas seripserunt annocentio summo Pontifici, ut eognosceret,que deteriam auerant contra pelagium 3 corum Epistola est inter Augustinianas nonagesima. Eodem anno congreaa-
ut interfuit S. Augulonus cum septoni aliis Episcopis
totius Synodi , scripsit errores Pelagianorum ad eumdem Innocentium Papam. Secundo, Iuno centius Pontifex, aeeeptis his Epistolis a Patribus Concilii Carthaginensis & Mileui seri .es , e Aq y' ς' v xxivsque Concilii, confirman,
ALGI - λδ professione , vatijs artibus absolutionem anathematis is innocentio lati oblino
, u h 0fx Vm RV b-ginense , ubi conuenerunt 'pri Opi , anno Φ 8. contra Praefatum Pelagium.1n quo Concilio octo Canones condiderunt contra apium , quos transmiserunt ad Zorium , a quo fuerunt approbati, di consirmari. ini rio, cum PeIagiana haeresis per praecedenti ncilla tam extincta esset, aliquot post annis in urbe Massiliensi,alijsque Galliae partibus noui rursus erro-Ies circa gratiam exorti sunt; talisque erroris authore demi Pelagiani vocati fuerunt, qui gratiam absolut E
tionis , boni desiderii, aut conatus voluntatis, oliciti ex s,lis viribus naturae. Ipsi doctrinam D. Augustini
237쪽
ris DE GRATI A CHRIsTI votis annuens, epistolam decretalem, quae incipit - ψιtici verba precepti, misit ad Episcopos Galliae , in qua increpat Massilienses, collaudat Augustinum, docolligit ea, quae a praedecessoribus definita sunt in materia gratiae , dc ab omnibus reeipi debent. Qii into tandem, debcIlatis Massiliensibus, post plures annos scintillae quaedam. eiusdem haereseos in aliis quibus Italiae partibus emerserunt , temporibus Gela sj Papae, qui eam de nouo damnauit: cumque postea,
circa idem tem Pus, resurgere viderentur semipelagiani in Galia , oeca sto ne illorum congregatum est Concilium Arausicanum a. confirmatum a summo Pontifice; in quo determinatum fuit contra Semipelagianos, initium salutis esse a gratia:quod latius vide bitur in sequentibus quaestionibus, ubi dicemus,lia minem non posse naturaliter mereri, aut se disponere ad gratiam , neque ProZime, neque remote .
De necessitate Gratiae in ordine ad actus natur alar
GRatia potest intelligi necessaria vel ad actus.
naturales oc morales , vel ad actus supernaturales t de secunda necessi late agcmus in cap. s quenti,. de prima agendum est in isto; ubi quaerimus, an gratia sit necessaria in ordine ad intellectum,& in ordine ad voluntatem; virum scilicet sit ita necessaria, ut sine ea nullam veram intellectionem produce
re possit intellectus, re nullum bonum operari queat
Virumsnegratia intellectur verum naturale - -
SIcut triplex est verum , sic triplea est cognitio ve
ri. Prima est veri naturalis notitia, sue sit mechanica, ut cognitio artium; siue sit theorctica . , ut cognitio scientiarum: secunda est cognitio vetimoralis ; ut cognitio,qua quis sci viitutem esse amanis dam, & vitium fugiendum in uniuersum; aut in par-
238쪽
de intemperantiam euitandam . Tertia tandem cognitio est veri supernaturalis 1 ut articulorum fidei . In sequemibus agemus de vero morali de supernaturali; hic de vero naturali quaerimus, an sine gratia . . saltem actuali, intellictus possit illud attingere . Per giat iam autem actualem intelligitur motio quaedam diuina & directio specialis, qua ni ellectus illusitatur ad cognoscendum verum, di pulsatur voluntas. ad bonum consequendum.
ΗΟmo etiam in statu naturae corruptae, aliquas
veritates naturales cognoscere potest , non lammen omnes, neque collective, neque divisim sunt plas . Haec conclusio tIes habet paries , quarum .
Probatur prima: Philosophi enim multa vera cognouerunt v. g existentiam Dei: unde Paulus ipsos arguit, non quod Deum non cognouerinti, sed quod tanquam Deum non glorificauerint .. Cognouerunt etiam sicut & nos, quod ignis sit calidus , nix albia , , aer humidus r non tamen ad hoc habebant gratiam ,
quia gratia est tantum ad finem vel ad media supernaturalia. Ratio huius est, quia nihil deest intellectui, ut aliquas intellectiones producat , neque ex parte potentiae, cirin intellectus sit ex se completus ad cognoscenda natui alia ; nec ex Parte obiecti , quia obiecta naturalia speciem sui repraesen atricem producunt : ergo non requiritur auxilium supernaturale, Nec quis dicat, quod Dcus impedimenta remoueat equia hoc fit per generalem concursum . Adde, quod multa oblecta ita sint applicata eo tentiae, ut nullum sit impedimentum .
Probatur secunda pass , quod scilicet intellectus
non possit naturalit cr cognoscere Omnes veritates.col lce uer si enim posset cognoscere omnes veIitates naturales , deberet cognoscere singula quaeque indiuidua sub tantiatum di accidentium , deberet Citania cognoscere omnes conclusiones ex talibus veritati-hus deducibiles, quod est imposibile , tum ob rerum sensibilium multitudinem, distantiam,& difficilem accessum et tum ob conclusionum infinitam prope multitudinem, humanae mentis infirmitatem, vita2
ecubatur tertia pars, quia multa obiecta natu P
239쪽
lia sunt ita abstrusa & occulta, ut nobis naturaliter cognosci non possint, cum non assiciant sensus externos ; ut cogitatio cordium , cur magnes polum respiciat, & caetera, quae non possunt cognosci nisi per cxtraordinarium auxilium Dei. Quod si Deus talem notitiam infunderet, ut Adamo; tale auxilium diceretur supernaturale. ratione modi, quia illa cognitio non potest haberi viribus naturae; per se tamen, oc ratione obiecti, esset naturalis: quia obiectum est naturale, licet sit occultum, scientia enim, quae fuit infusa Adamo , fuit eiusdem rationis ac nostra , saltem in ratione obiecti; sicut & oculi, quos Christus dedit caeco nato , non erant diuersae rationis a nostris , obiic. maxime in primam partem, Doctores qui aia serunt omnem scientiam csse Dei beneficium : ergo nullam habere possumus naturaliter. Rela Dei esse beneficium; generale, concedo : habemus enim illam Per concursum generalem et beneficium speciale, nego: non habetur enim per gratiam proprie sumptam, quia cognitio talis non est supernaturalis, nec de supernatali obiecto, nee ad finem tapet naturalem conducit , nec ex meritis Christi procedit: non enim mortuus est Christus eo fine, ut homines euaderent philosophi ,
oratores, mathematici, dic, Obiic. eπ χ. Cor. ca p. 3. Non fumussu scienter cogitare aIiquid ex nobir, tanquam ex nobir. Distinguo, aliquid ex nobis, ad finem ultimum conduceas: eo Dee. dor solam naturam respiciens, nego. Dices eX I. Cora
. cuid habet,quod non accepisti 3 Distinguo, Omnia accepimus a Deo: ut authore mundi, concedo: ut authore gratiae, nego . Si dicax Concilium Mileuitanum, scientia esse donum Dei gener te, conccdo:*eciale negor si dicat Axausicanum, hQminem non habere de suo m si mendacium, Na Deo veritatem. Resp. non habere de suo, idest de peccato, quod suum est , nisi mendacium t 1 Deo vero habere veritatem, ut aatho te naturae ; quia indidit potentia S naturales, quibus multas veritates naturales cognoscit, obiic. 3. ex August. & omnibus aliis, hominem per peccatum contraxisse ignorantiae Vulnus: ergo sine gratia non potest ullam veritatem naturalem cognoscere . Resp. per ignorantiae vulnus non intelligi Iaesionem facultatis cognoscitiuae circa obiecta naturalia ; sed intelligi subtractionem habituum s
240쪽
tus; qui quidem habitu supernaturales tanquam au filium speciale prohibuissent errorem in iudicando peccatum autem abstulit gratiam in noeentiae, &ia noeentia seu iustitia originalis secum tales habitus sua per naturales abstulit , unde postea homo subsilua fuit errori & ignorantiae, saltem in pluribus hoc tamen non impedit quin in multis possit bene iudicare.& proinde multa naturalia cognoscere .
Vir in homo me Gratia possit verum morale est Ucere rNon loquimur hic de vero morali tantum in
communii, ut quod Deus sit colendus , parcntes honorandi, diligendi, alij virtus amplectenda , de vilium fugiendum et haec omnia enim ita de facili intelligi possunt , ac verum naturale ; sed quaestio est de vero morali in particulari; virum v. g. quis pos . si naturaliter scire, se teneti parentes colere pro. tali temporc tale bonum hic & nunc esse faciendum, tale malum vitandum , eleemosynam esse huic pauperie rogandam ..Haec cognitio dicitur practica , de haec est d*plex, It diximus alias, una enim in practi ea simpli citer, alia practice practica: prima dicit, hoc esse faciendum , non tamen actionem infert , nec imperat voluntati, ut agat, dc eXplicatur per gerundiuum , sa-ciendum est hoc, hoc non est faciendum et secunda ha-hwt adiunctum imperium voluntatis;& sic infert acti nena,& eAplicatur per imperativum , hoc fac, hoc non face de i st a loquemur, quando quaeremus, an homo
Potest homo sine gratia aliquas veritates mor les in particulari cognoscere , licet in multis saepe fallatur , in quibus proinde indiget directione & illustratione speciali, gratiae. Constat enim apud omnes Theologos,hominem sine auxilio speciali posse cognoscere bonum morale in uniuersum ; idest, pri ma principia doctrinae moralis,ergo ex illis poterit natui aliter elicere conclusiones saltem principales: V. D