장음표시 사용
261쪽
potest illum summe amare: multa enim bona cognoscimus, quae non sequimur: secundum hoc Proueib. Meliora prose, deteriora IeΤ . . Obile. Qisaelibet res natura les diligit magis bonum totius , quam bonum proprium t ut patet in magno mundo, ubi aqu3 Pollux ascendir, quam, permittat dari vacuum: ut patet etiam in paruo . mundo, Ioi manus sese cxponit periculo ad conseruandum caput 1 atqui creatura est quasi pars, vel saltem participatio Dei aut bonitatis diuinae: ergo debet Deu i praeferro omnibus crea turis Res, ex his exemplis nociliqui, quod pars magis diligat xorum quam se et ted bene sequitur, quod totum plus diligat se, aut nobilio. rem sui partem , quam partem si impliciter, aut quam ignobiliorem partem: manus enim non se exponit periculo pro toto corpore: sed bene homo, qui est totum habens diuersas pnrtes, exponit m notem pro maiori, v. g manum pro oculo, aut capite: uc etiam aqua non se eleuat naturaliter, hoc enim est contraei suam inclinationem; sed eleuatur a natura n turaliter, quae est Deus , qui tenetur Iegere totum Orbem luauIter, dc sic praeferro bonum otius bono Partis: norias Potest ergo dici proprer has. rationes allatas,qubi cream tora possit nataraliter Plus diligere Deum, quam cre turas, aut seipsum.
obi je Pallanus magis diligit tu a idola, quam cael ras mundi cieatura, & haereticus plus diligit suam peruersam religionem, quam omnc aliud, quom amVterque paratus est mori propter haec ; sed in his non datur gratiar ergo a fortiori sine gratia homo poterit
diligere Deum suuer omnia, etiam longo tem Pore, non obstante graui tentatione ..Resp. negando eo sequentiam , non requiratur enim gratia ad malum faciendum , bene a xς bonum quod longo tempore duret id enim o a V M V Uum est, ut post lapsum pu-ini paceti iis longe sit ex pensior in m lum, quam ii bonum iuxta paulum ad Ruia. . Non quod volo bonum, hoe agor sed quod noto malum , hoc facio: quod autem illa actiones sint malae , patet: quia tua detur a diabo- Io. oadhaereticos,qu i pro Deo martyrium subiisse visi siniti nihil mirum, si hoc fecerint sine gratia , non tam enati m viam Dei, qu m sui qaaerebant et nam hoc faciebxnt, ut v suis pro martyribus habere tur, sicut Montanistae & Circumcelliones apud Epiphanium a vel hoc facicbant, ne quis diceret, eos
262쪽
eonuictos esse erroris, vel tandem hoc fecerunt ex obstinatione, Modio contra Religionem Catholicam squam taliter detestabamur, ut mortem ipsius Pro DNsioni praetulerint : unde dicunt Patres, glabolum suas virgines, de suos martyres habere ἀοbile Potest naturaliter homo Deum super omnia amare , si poni t obseruare mandata eius, di nullo modo Deum offendere, sed homo reflectens superbenetacia,quae a druina bonitate accepit :v.D. creationem a conseritationem , alimentam, occ. potest proponere intra se, se ita velle Deo obtemperare, ut potius mortem subiret, dc allas creaturas amitteret, quam ulli Dei praecepto refragaretur . Rese hoc posse quidem facete actu affecti uo , de quo locuti fuimus in annot tione praecedentis quaestionis: non vero actu effecti inuo e licet enim taclia sibi proponere potat, quando multum non urget tentatio , cer L quando Vrgebit non poterit haec omnia facere sine gratia . Potest v.g. paganus aliquis reperiri in tali occasione , ubi Occurrent obiecta, quae de facili repudiari possunt propter Deum: certe in tali occasione Deum diligere poterit per aliquod instans plusquam illa obiecta: quando tamen grauis se offeret tentatio, aut quando obiecta diruficiliter repudiabilia sese offerent, ut quando cogitabit de voluptatibus, vel de vindicta iumenda ob iniuriam illatam, non Poterit sine gratia actuali Deum Praeferre his omnibus . Maneat ergo, quod sine gratia.
Deus super omnia diligi non possit
LEη naturalis definitur, Iumcn naturale rat Ionis, quo discernimus, quid sit banum,&quid sit malum et praeceptum veto leais naturalis est, id quod 'leae naturalis faciendum, aut fugiendum praescribit zut bonum cst faeiendum, malum fugiendum, paten tes honorandi , abendi filii, alteti ne feceris quoat ibi fieri non vis . Praecepta aegis naturae possunt obseruari , vel quoad substantiam , quando sei licet actus, qui praescribitut , exercetur et aut qui Pr hi betur , vitatuit vel quoad modum , id est, quand Rctus praecepit vel prohibiti ex lege naturali, emi ia si
263쪽
tentur, vel vitantur propter finem supernaturalem, vel ex motivo supernaturali charitatis. Non agimus hi: de obseruatione mandatorum legis natutae, quantum
ad modum: quia non possunt impleri motivo super naturali charitatis, de propter Deum authorem gra- tiae, nisi per gratiam: sed quaestio est de obseruatione talium praeceptorum quoad substantiam : sed antequam detur solutio . Notandum, duplicem esse potentiam ad bonum morater phy sicam scilicet, & moralem: physica petitur ex natura Potentiae, quae, quantum est ex se, nata est facere aliquid, non considerando eircumstantias
extrinsecas , quae Possunt illud reddere di melle aut impossibile r polentia vero moralis est ea, quae non is respicit tantum obiectum, & potentiam, sed etiam ei reumstantias Ioci, temporis, di aliarum rerum, quae exercitio boni operis impedimentum afferunt. si spectetur potentia physica & antecedens, homo non est impotentior in natura lapsa ad actus virtutum naturalium , quam in natura integra r quia potentia in se est eadem, & idem obiectum: si vero spectetur pote tia moralis cum circumstantiis extrinsecis, quae repe .riuntur in agendo, homo lapsus est debilior homine integror quia in natura integra homo immunis erat ab errore , mediantibus habiribus icitellectus , qui erant coniuncti cum iustitia originaliterat etiam immunis , malis diaboli suggestionibus, a rebellione in appetitus sentientis , a passibilitate , aliisque impedimentis , quibus virtutis iter est molestum, oc laboriosum. Quaestio nostra est de hac duplici Potcntia , it aut quaeramus , an homo lapsus sine gratia possit physice
aut moraliter obseruare mandata legis naturae: intelligitur etiam de praeceptis legis naturae, collective vel
diuisiu E sumptis: idest, si omnia absolute possit obseruare, aut aliqua . - e
Homo lapsus, per solius naturae vires, potest auo
tecedenter, de physic. seruare omnia legis naturae Praecepta: moraliter vero non potest Gmnia cob Iective, potest tamen aliqua-. Probatur prima pars : Potentia physica, dc antee dens est ea , quae respicit tantam naturam potentiae, oc
naturam obiecti: sed praecertum legis naturae est pr
264쪽
portionatum potentiae naturali in se consideratae r voluntas enim humana habet vim physicam sufficientem ad prosequenda di fugienda, quae lumen naturale inmici lectus illi proponit facienda,Vel fugienda et lumen autem naturale intellectus proponit quidquid lex naturalis praecipit aut prohibet et ergo naturaliter di sine gratia homo lapsus habet vim physicam de antecedentem ad obseruanda Omnia legis naturae praecepta. De inde, si Deus reliquisset hominem lapsum sine ulla gratia , pro tunc homo lapsus teneretur ad obseruationem Praeceptorum naturalium I ergo posset illa obseruare, alias teneretur ad impossibile . Probatur secunda pars ex Paulo ad Rom. 7. Video
in membris meis aliam legem captiuantem ; ea Concilio etiam Cartaginensi r. Mileuitano , dc alijs , dc eae. August. Epist. 89. ubi opinio contraria damnatur . Ratio nostra est,quia moraliter impotentes sumus ad id quod est laboriosum & perdissicile : in statu autemnat uiae lapsae homo innumeris tentationibus interioribus di exterioribus , tum appetitus sensitivi , tum daemonis fatigatur, ex quo oritu impotentia mo ratis et licet ergo voluntas antecedenter, & in se considerata , possit amare omne bonum, & illud
facere quod est habere potentiam physicam si tamen consideretur eadem voluntas, prout pulsatur a concupiscientia, quae diuertit a bono , di incitat in malum , prout etiam urgetur a tentatione graui dae- mouisi sin quo cons stu potentia moralis certe non Potest omne bonum naturale facere; ali as posset superare tentationem quamlibet, contra mentem Ecclesiae Christi, qui iubet nos orare , Vt non intIemus in
Probatur tertia pars r Quia aliqua possunt aliquando Oecurrere praecepta naturae , quae ita sunt facilia . ut homo sine gratia illa obsecuare queat, & reuera Ob-DIuet, maxime quando non adest grauis tentatio impediens . Haec veritas probatur sum etcnter ijsdem rationibus ec authoribus, quibus probauimus, hominem posse naturaliter produeere aliquod bonum morale et bona enim moralia sunt praecepta a lege naturae et ergo si quis sine gratia possit elicere aliquod bonum morale , ut probauimus , potest conlequenter o seruare aliqua legis naturae praecepta. Dico aliqua ν ν non vero omnia sigillatim 3 possumus enim vincere omncm tentatiouem suPer talia Praectata occurrentem
265쪽
vi patet ex Sapientiae 3. Seiunquoniam aliter non posseis messe continens , nisi Dear det. Quita sit autem grau is, uel Ieuis tentatio , dicetur cap sequentu, ubi agemus de necessitate gratiae ad vincendax tentationes . Obi je. in primam Fartem et Homo in sta v natura: lapsae non potest antecedenter idest, seclusis circumis stantiis impedientibus bonum obseruare legem na- , turae, sed Adamus in natura integra, ubi non vigebant
tales circumstantiae , non pinuit obseruare tutam legem naturae: sei Adamus non potuit et ergo nec nos imnatura lapsa , Probatur minor et Praeceptum Adae datum de cibo non edendo erat naturale: non potuit autem obseruare illud sine gratia; .ait enim August. dib. de Coric piu dc Gratia , Si adiutorium homini defuisset , sine culpa cecidisset: in quantum scilicet non potuisset vitare tale peccatum sine gratia. Osp. ne g. -aore uri. d probationem dico , tale praeceptum fuisse naturato Iespectu obiecti r illa enim abstinentia a cibo non luperabat vires Adami; fuit tamen supernaturale respectu circumstantiarum adiacentium 3 inuolaebat enim actum fidei, quo crederet supplicium sibi infligendum di actum charitatis, cuius testimonium redderet obseruatio illius praecepti. Obiic. a. in secundam partem ex Deuteron. 3. Mara datum hoc , quo reeipio tibi hodie , non supra te est : er go quodcumque praeceptum naturale potest obseruat , naturae viribus. Resp. hoc intelligi de homine gia ita roboraro. Si dieat Paullas ad Rom. 2. Gentes,quis legem . non habent , naturaliter, que legis funi, faciunt . Distio ς o, quoad aliqua naturae praecepta, concedo quo aram nia, ne o. Si dicat Chrysostoinus Homilia v. in-α Epist. ad Rom. Gentiles obseruasse omnia legispraereptat
quando non fuit tentatio , conccdo: quando fuit , nc Eo. Si dicat Augustinuskne manem ad impol.ibile teneri Gentiles tamen teneri ad legem naturae , dictinguo minorem ; cum auxiὶio gratia: quod semper praesto est ad implendum praeceptum, vel ad postula a dam gratiam, qua imple: ur, cone. per natui ad vires
Obiic. 3. Tota Iex naturalis est proportionata n se strae voluntati , nullum mim includit actum super Maturalem . Resp. est proportionata potentiae physicet
an Iecedenti voluntatis , concedo e potentiae morali , nego . Si quis dicat : Potest unum , ergo omnia et negatur consequentia et licet epim sit aequo pu
266쪽
iens quantum ad poten iam Physicam dc antecedentem ; non tamen qua Uum ad polentiam moralem; potest enim reperiri tentatio in occasione una. quae non reperitur in alia. Quod si creaturae irrationales possint piosequi quodcumque bonum sibi proportionatum , homines tamen non possunt idem facere ι bruta enim non patiuntur dissicultatem in sectandis bonis connaturalibus; homo Veio patitur , de hoc ob pece tum non est tamen deterioris conditionis, quia semper praesto illi adest gratia. Dices, si gratia requiritur ad actus naturales, illi actus erunt supernaturales . Resp. erunt supernaturales, ut diximus ex parte eausae essicientis , quia sun ab auxilio Dei : sunt tamen a naturales in genere causae finalis , quia non respiciunt Deum ut finem supernaturalem di vi autem actus si proprie supernaturalis , debet esse a Deo ut autho: aegratiae , di tendere ad Deum 3 vrgiariae de gl*riae
Vtrum Gratia habitualis requisa tur ad triam legem nata. ratem obseruandam
EX his, quae diximus , constat quod homo lapsus
non possit naturaliter omnia legis naturae prae cepta obseruare ; sed rc qui ii auxilium aliquod a Deo nobis praestitum , quo reddamur potentes ad obserua tionem quorundam mandatorum, quae sine gratia actuali obseruari non possunt: hic insuper quaerimus, .utium illud auxilium actuale sumetat ad obseruandam
totam legem , is aut sine gratia habituali possit homo lapsus omnia seruare praecepta naturalia. Solutio dependet a distinctione, quam adhibebit. ι . CONCLUSIO. T impleatur tota lex naturae collective sumpta, non requiritur absolute dc ex natura rei gratia sanctificans; iequiritur tamen ex ordinatione diuina. Haee distinctio patebit per probationem harum dua
Probatur prima pars et Quia spectata praecisὴ eo ditione operis praestandi , dc hominis praestituri , nullum est Praeeeptum, quod homo non possit obser
267쪽
uare : ergo non requiritur gratia habitualis ex naturaret. Probatur antecedens, quia homo in ita tu naturae
antegrae si Deus sic constituisset hominem ) potuisset
seruare Omnia praecepta naturalia , eum auxilio remouente impedimenta, sed in eo statu non habuisset gra- etiam habitualem t ergo ut homo lapsus obseruet ea , , Iequiritur tantum auxilim actuale , quod impedimenta , scilicet tentationes , remoueat. Deinde, sola ignorantia, quae est in i mellectu , dc infirmitas, quae est in voluntate , impediunt, ne homo moueatur ad bonum faciendum, de malum vitandum ; atqui ut innotescat bonum quod latet , dc suaue fiat illud quod non delectat , sussicit actualis gratia sanans ab ignorantiaci insit mitate , licet non a peccato ; ergo gratia habia et ualis , quae a peccato sanat, non requiritur ex naturaret. Tandem , gratia habitualis per se non est ad agendum , sed datur tantum ab bene essendum cum Deo diergo per se non requiritur. ε . .. i
Probatur secunda pars; quia voluntas per peccatum instabilis facta est , ut habetur Threnozum cap. a. Pec carum peccauit Ierusalem, propterea instabilisfacta est: talis autem instabilitas orta a peccato, quae frequentes facit lapsus voluntatis , non potest auferri , nisi per gratiam, quet ipsam firmet: ergo requiritur gratia habitualis, qua per notabile aliquod tempus homo lapsus Possit omnia praecepta legis naturae collecti uc obseruare. Dixi collective ; licet enim quodlibet praecertum quantumuis arduum possit obseruare sigillatim amen omnia collective obseruare nequit; quia tot retanta sunt , quod si ab uno se eximat , in aliquid cadere necesse sit; sicut dieitur commuia iter de peccato voniali , quod nullus homo vitavit, etiamsi sit in gratia , nec vitare potest, eκcepta B Virgine hoc est, quod Micit Grestorius X i. Peccatum, 'o per penitentiam nou , deletur ,suo pondere in aliud trahit. Obite. Habitus non est necessarius nisi ad actussbi proprios, v. g. tem Perantia adactus temperantiae, austitia ad actus institiae ; sed gratia habitualis est tau. tum necessaria ad actus supernaturales de meritorios ergo non est necessaria ad actus Vitutis naturalist. Resp. disting. maiorem ; non est necessaria ad actus naturales ; per se , dc tu fluendo , concedo et per
accidens de remouendo impedimenta , nego ε licet enim temperantia , v. g. influat tantum in actus tem-
268쪽
tiae exerceantur, impediendo scilicet, ne homo per vo-Iuptates corporis diuertatur a iure reddendo cuicumque : sic gratia est necessaria per se, ut influat in actus meritorios , per accidens tamen est necessaria, ut Deus intuitu iustitiae hominis non permittat, ut illi aduei niant tentationes , quibus succumberet, Deinde gra-l- tia habitualis est necessaria , ut Deus det illis tales gratias actuales , quibus revetii resistat , quas negaret peccatori tanquam indigno ; & sic necessalia est grati miliabitualis per accidens.
Obi je. z. homo sine gratia habituali non potest o iseruare tolam legem naturae , tenetur quilibet Christianus conteri , & cofiteri peccata eo instanti, quo est in peccato quia tenetur quilibet sub peccato mortali vitare occasionem peccati mortalis : est autem occasio peccati remanere in tali statu, quo non possit non peccare contra legem naturae ; consequentirua autem haec est contra omnes Theologos. Resp. ne-' gando consequentiam et & ad probationem dico - quemlibet teneri vitare occasionem peccati ; prox, mam , concedo e remolam , nego: haec autem occasio non est proxima , quia licet homo in peccato existens non possit toto tempore vitae suae seruare legem natu. rae : tamen potest pro aliquo tempore, saltem eum auxilio actuali, cum quo superare citam potest tent i tiones grauissimas ; occasio autem proxima peccandi est, quando, mora litor loquendo, quis semper tentatio
Obile. 3. Si requiratur gratia habitualis, nulliis infidelis poterit legem naturae obseruare . Quandi . manserit in infidelitate , eoneedo; sed nullus est in- infidelis,eui desint media, quibus ab infidelitate cessa-το valeat . Quod si quis dicat, tentationem qu muis grauem in particulari posse vinei absque fide &
giatia , eum auxilio actu alit ergo M omnem 3 nega ur consequentia i longe enim dissi ei lius est vincere omnes tentationes , quam unam , aut alteram . .
Nec quis dicat ; ergo praeceptum naturale obserua intum ab illo homine, gratia habituali informato , erit supernatura Ie , quod salsum est; quia hic loquiamur de actu naturalis ordinis. Resp. quod erit semper naturalis intrinsece; actus enim intrinsece supernaturalis ad Deum referri debet , unde quia actus, de quo loquimur , fit ex motivo naturali , ideo manebit
n iuralis; gratia enim habitualis per se non influix in
269쪽
taIe Opus , sed tantum per accidens , merendo scilicet gratias actuales ἔν & nihil mirum est , si mediante alia quo superna in rati , mereamur aliquid, quod est nat rate 3 ex gratia enim orantes obtinemus eluviam, sanitatem, & bona temporalia. Obi je. vltimo: Homo in statu purae naturae non haαberet gratiam habitualem ; nec in statu naturae integrae , cum auxiliis tamen specialibus posset obseruate totam legem naturae et ergo & homo lapsus eum ijsdem auxiliis iliam obseruare poterit sine gratia habituali et Re . negando consequentiam ; quia prouidentia diuina potuit statuere dare homini puro auxilio essicacia, quibus rinceret omnes tentationes, re ea denega re potuit homini lapso propter peccatum, dando tantum illi auxilia lassicien ria , cum quibus saepius, vi ceretur a tentatione. Per purum hominem non intelligimus eum, qui maneret in puris natur libus, sed qui non esset. ordinatuD ad gloriam, necesset recti fi-eatus per gratiam habitualem , licet haberer auxili sit pernaturali quoad modum, quia a Deo darentur sdi naturalia quoad substantiam, quia non ordinaren ad finem vi inrum et
An sola Gratia habit Iis sit necessaria adseruandam to, tam leam nature i
D Irim us, gratiam habitu clem ex lege communi &
ordinatione diuina requiit , ut quis possit inte-zxo o: collective seruare omnia praecepta legis natu-xm sic enim Scotus: sed quaeritur hic, an soIa sufficiat; ei virum i u su per auxilium actuale requiratur et idest, an homo iusti fiea ius cum 'la charitate possit omne Praeceptum seruare vel utrum requiratur adhuc ali gratia actualis :, supposito insuper quod auxilium actuale requiratur, quaeri potest, an tale Ru ilium sit supernaturale , vel naturale .
P Raetἡr gratiam habitualem , ne eessaria est gratia
actualis ad seruandam totqm legem : quod qui cum auxilium actuale dicendum est supernaturale
quoad modum di suo ad substantiam, si lex seruetur
270쪽
utiliter ire ordine ad gloriam : naturale vero erit quoad substantiam , & supernaturale quoad modum, K. 1ex se tuetu r in ordine ad finem naturalem. Probatur prima pars ex Caelestino Papa in EpistoIaad G llorum Episcopos cap s. Nemo, inquit , etiamin Baptismatirgratia renouatur , idoneus adsuperandardiaboli insidiar , vincendar concupiscentiar camir , ni st per quotidianum Dei adiatorium perseuerantiam boua conuerba tionis acceperit. Sic Augustinus lib. de Natura, & Glat i a cap. 26 Sicut, inquit, oculus eo poris etiam pleni mε Lanux , nisi luce eandorix adiutus non potest cernere ; schomo etiam perfectispmr iustifcatur , nisi aeterus iustistiet luee diuinitus adiuuetur , recte nom pors vivere Sic tandem Scriptura Ioann. II. ubi Christus pro AP stolis luis iam iustis& mu ndis auxilium poscit a Patre, quo conseruentur : dicens, Pater faucte, serua eor in ηο mine tuo εἶ id est, ait Chrysostomus, Homilia octogesima in Ioan n. auxilio tuo.
Probatur secunda pars ex definitione auxi iij supernaturali squoad modum,&quoad substantiam . Illud auxilium dicitur supernaturale quoad modum , quod infunditur a Deo , tanquam naturae indebitum I dc si illud auxilium moueat etiam ad finem supernaturalem etiam erit supernaturale quoad substantiam et si vero
auxilium illud a Deo datum , tantum moueat ad finem naturalem, erit supernaturale quoad modum , & naturale quoad substantiam: seu quoad finem . Hoe posito , patet veritas secundae partis , quod si lex natu- Talis obse tuetur , ordine ad gloriam , tunc auxilium hDeo datum ut obseruetur , erit supernaturale, tumoquoad substantiam , tum quoad modum ; si vero ob seritetur in ordine ad finem naturalem & propter honestatem praeceptorum naturalium , tunc illud auxiliu in crit supernaturale quoad modum , seu in genere
cauta efficientis 1 & naturale quoad substantiam, seul in genere causae finalis. Porro nunquam auxilium est supernaturale quoad substantiam , quin sit etiam su-Fernaturale quoad modum , nihil enita facere potest homo ad gloriam eonducens , quin sit auxilio supernaturali praeuenius.
obiic ex ea n 3. Conci I. Mi Ieuitani: Gratia Dei,ire qua tufiscamur per Dominum nostrum Iesu m Christum 1 . non ad Iolam remissionem peccatorum commissorum valet et sed in per est adiutorium , ut non commitantur e ergo