Theologia Scoti a prolixitate, & subtilitas eius ab obscuritate libera & vindicata seu Opus theologicum studentibus sic attemperatum, vt in illo habeant ad manus theologiæ scholasticæ integritatem breuem, & profunditatem planam. Authore v.p. Ioanne G

351쪽

cap. 1. Λ on ideo mali pereunt , quia boni esse non potve uur rsed quia notuerunt, si autem potucruni esse boni, & h huerunt gratiam , qua boni esse poliem di non encacem, quia boni non Derunt et ergo sussieientem in te nam. Concilium Coloniense P p 3 a. sua quam nemo con erratur ad Dominum , vis tractur per P

Datur se eo quod itissemperstet ad ostium put urε nimisum

per luternum, σω externum ver m , ut cimuertamur a vians apespmar si pulsat autem semper, ut conuertamur , stat gratiam,qua conuerti possumus: climantem multi non conuertantur, &possint conuerti, habent gratiam alias possent excusationem praetexereὶ quae no0 cssit a x, sed lassiciens, Concilium Coloniense contra Lutherum congregatum, sicut & praecedens, in Enchi-xidio habet: Situm est in hominis Polunt te, ut gratiam Dei oblatam vel accipiat, vel respuat ZConcilium Lateras ense, quost genera Ie fuit , ea pia

firmiter, sic loquitur: Si tamen post fusceptionem bapti

mi contingar Dolabi in peccatum, per verampoenitentilam semper recuperari potest: omnis ergo lapsus in pecea tum gratias' hab et, qua poenirentiam post agere quae gratia est rantum tu meiens, & non emcax respectu eorum, qui , cum possint poenitentiam producore Meam tamen negligunt. Conciliam denique Tiidentinum hoc definit pluribus in locis, sed pratis tim . cap 13. Deus impossbilia non iubet , sed iuben-co monet, facere quod pollix , petere quod non apsisy: sed Deus iuberet impossibilia reprobis , si non habereno gratias, quibus praecepta sibi imposita possent obseruarer habent ergo gratias internas ad hoe necessarias: non emcares, quia saepilis non obseruant praecepta Dei: ergo habent lassicientes. Sess. 6. can. ηἐhabet etiam; Si quir dixerit, liberum arb&rium a Deo

motum , excitatam nihil eooperari assentiendo Deo eo

citanti , nequepose di sentire si velit, anathema sui iisds possit assentire gratiae , illa gratia est interna , si aurem possit dissentire, ergo datur gratia interna su D ficiens , cui resisti potest . Conerlijs possunt addi summi, Pontifices r Caelestinus primo , qui condemnauit duas propositiones Praedestinatianorum , quas reprobauit Concilium Arelatense, de quibus supra . Urbanus octauus secundo, qui damnauit Corneli j Ian senti. librum easdem propositiones diuersis verbis coni in ea tem . Innocentius X tertio, denique Alca an

352쪽

3 DE GRATIA CHRISTI clar VII. qui opinionem Ianseo ix tanquam h reticam iimprobatu I. - Probatur amplissime ex Patribus , di ungulariter ex August. dari gratiam sume jentem, si possimus conuincere contra Ian senium, galem gratiam omnibus dari,

di nulli deesse; sed quia in sequenti quaestione hoc

euidenter persuadere praetendimus, ut videatur, quam

immerito dicat, quod nee i pse D. Thomas, aut 'lius antiquorum patium, inter ipium,& Augustinum, istius gratiae lassicientis meminerit; ideo hie tantum super- cst: ut ad rationes progrediamur,quae de gratis su α-

cientis existentiacon incantω .

Probatur rationibus. Primo , quia secundum Cor lium Tridentinum sessi6. can. s. di Augustinum tib de natura, &gἔatia cap λο & Piosperum in resp.q. ad obiect. Vincent. D mr non deserit amicos suos, iis prius ab illis deferatur: sed si non daietur gratia laniciens, quae aliquando non est efficax, Deus desereret prius 'quam de larere iur; quod probatur. Deior v g.aliquis adultus in gratia e Sistens, cui se offerat aliquod praece Ptum deealogi obseruandum, quod tamen non obier uat; vel habet ille gratiam, qua illud mandatum obseruet, vel non habet: si non habet; ergo Dcus de seri r amicum, antequam ab illo deseratur: si habet, illa gratia non est efficax, quia non sortitur cffectum et go est sufficiens, cui resisti Iur .h Nec rei pondeant , Deum non deserere amicum quantum ad gratiam habitualem , deserere tamen quantum ad actualem sufficientem a quia haec distinctio gratis a Ian seni in fingis tur; Concilium enim loqui ur absolute r deinde , hoc

esset iniuriam Deo irrogare a quis enim dicere audeat gDeum non quidem tollere abomico suam gratiam, nisi prius in peccatum labatur, atramen illi auserre auxi- , Iium, quod est necessarium, ut peccatum dzuilet, quo ablato, ne essitas est, Vt tu peccatum e metuat rsecundo, quia nullum esset peceatum actuale, si nulla esset gratia sufficiensi quando enim quis peccat , vel potest vitare pecatum . vel non potest; si potest, ergo habet gratiam, qua possit e non efficacem, quia non deuicit peccatum,ergo sufficientem: si aute non possit illud peccatum. vii in c. nsaa etit peccatum: August enim lib. de correp .di gratia,eap. 9

pa ad scribἱ nonpotes, quod nullo modo etitari potest . QR0-

modo enim herus aliquis posset increpare seruum

quod non faciat aliquod manuale opus , si manibR

353쪽

careat, quibus opus illud elicere possit λ Nee in surgant Noualoes clamitantes, hoc posse iuste exi i, Domino,. quando sponte , di su a culpa seruus est in causa, quod manus non habeat: haec enim te sponsio ridicula plane videtur L licet enim seruus crimine damnetur pro eo, quod causam dederit amputationi manuum , attamen non est reus noui criminis, si manibus

non Iaboret, Deinde, peccatum illuc Adami per baptismum remissum est, & expiatum sanguine Christi in fidelibus: ego iniustum esset dicere,qood peccatum illud remissum esset causa, cur Deus nobis imputareL

peccata , quae vitare non possemus .

Tertio , quia Deus iuberet impossibilia, pr ipiendo multa , quae non possiemus obseruare, si gratias ad hoc necc Ilarias denegaret ;videbimus autem in seque

tabus, Deum nulla praecepta instituisse obseruatu impossibilia.. Quarto, quia Deus non esset iustus, 3c misericors ,αontra dictum Dalii dis , Umnes via Domini misericordia,

veritas. Non esset, inquam, iustus, si denegaret Domini , dum est In via , auxilia necessaria , ut ad ter minum preveni ad . Non esset etiam misericors , si adiutor tum non praepararet illi ad salutem lassiciens. Quinto, quia non haberet Deus sneerana volunta-t cm saluandi omncs, & singulos homines, etiam in

perditionem peccati. lapsos contra. id quod probaui-nuis si non daret illis media ad salutem necessaria, quae xamen homines Possent rei jcere.. si vcllent, quia libe-n sunt: di proinde, quae sint tantumosi cientia . TVltimo tandem et quia, fideles inter confessiones tuas non deberent se accusare, quod non fecerit tothona, quot potuerint facere; ad alia enim bona, quae non fecerunt, non habebant gratias, ut illa facerent, di sic non poterant illa operarit aut si habebant gramitas ad illa bona agenda , quae non egerunt, i Ilae gratiae

erant susscientes non erant enim ossicaces, quia cum illis bona non fecerunt: ergo si non datur gratia sumin mensae inutiliter dicuntur oenitent ex se non fecisse san-ε m bonum, quantum potuerunt facere Non cliberet

etiam quis dicere, quod omnibus Spiritus S. motibus non responderit: vel enim inspirationes illae sunt cssi. caeci, vel sufficientes; si sunt cssicaces, nulla earet en fictatuo isi sunt sussiciens : ctgo datur inspiratio, seu

sta ita lassiciens. - . .

obiicit Primo Iansenius id, quod habetur Ioann

354쪽

DE GRATI A CHRI sTr.

Omnis qui audiuit - Patre, O didiciς, vcuit ad me r ubi

audire. 3c discere inter prexatur Ian senius gratiam vocationis recipere, unde conclud is cum Caluino in antidoto Concit. Trideum qu bd quicumque vocatur a Patre per gratiam, respondei in fallibilite i δι si e non datur gratia sufficiens uae effectum suum non habeat. Resp. intcrpretationem Caluini , & Ian senistarum esse falsam: ali,s non diceret Deus, Psal. 94. Hodie suocem Domini audierit ir, notite obdurare corda uestra . Nec in prouerbiis impios argueret sapientia, dicens tVocaui em renuistis, dejexistix omne consilium meum, increpationes mear neglexistis. Nec denique Stephanus in ore patet Iudaeos his verbis: Vorsemper Spiritui sancto resistitir: Haec, inquam, omnia essent falsa, si inter- prctatio illorum esset vera. Vt ergo concilientur haescripturae, dicendum est, quod dupleκει vocatio Dei, di duplex auditio a nobis : voa est completa, dc perfecta , qua Deus ita vocat hominem, oc homo ita audit Deum, ut ipsi vocanti illico respondeat e dc haec est vocatio efficax, qua Deus vocat non omnes homines, sed

illos, quos vult in fallibiliter ventio ad se, Et ad Fi- Iium . Alia velo est quidem perfecta in se , oc ex parte Dei, quia illi posset respondere homo,si vellet: resditur tamen incompleia ea parte creaturae, quae obturat aures suas, ne Deum vocantem audiat: vel si audiat, ipsum ab eo discere non vult: dc sic non'aeecedit ad Filium, unde qui sic audit, uocatione contempta , repra

bur esscituro ut loquitur Augustinus de Etan lib. i. ad Simplicianum quaest. a. de haec vocatio est suffieiens , quia suum potest habere effectum: ali,s loeis mox prae-

allegatis Deus non reprehenderet illos: qui vocationi diuinae non respondent. Distinguendus ergo est textus Ioannis: omnis qui audit a Patre, de didicit, venit ad Filium: si audiat eo inpletς, perfectE, dc cfficaciter, a Patre loquente completh, perfecte , dc efficaciter rconcedo , si vocetur, dc audit tantum incomplete ,imperfecte, de sufficienter , nego. Instant aduersarii, Ezeehielis 36. Dabo vobis eorra num , em inferam cor lapideum : cm faciam, ut inpreceptis meis ambuletir. Et ex paulo ad Philip p. a. Deus est qui

operatis in nobi uelle, perficere Et cx r. Corinth. imia ce discernit quid haberi, quod non accepisti λ Ex qui bus inserunt , quod omnis gratia sit efficax, quiadat effectum: de quod proinde nulla sit sufficiens. Resp. quod etiam nos ipsi non reiicimus gratiam ςfficacem,

355쪽

Ied volumus illam reddi emacem per cooperationem , quam da trili nostra voluntas, mediante gratia coopexante: unde, ut ad authoritates allegatas respondeamus , dieo, quod Deus nou dat taliter nobis cor nouum, quin nos si ad hoc eos cariamus, responden tes gratrae; alias non diceret Deus Ezechielis Io. Faciate uobis cor novum, O spiritum nouum. Per prima e reo verba indicat Deus, quod sit daturus populo cor nouum, quantum i ipla et it, mediantibus scilicet gra-t ijs,quibus respondere poterunt, oc non respondere , quibus tamen promittit Deus, quod res pyndebunt a-

quia decreuis eos voeare eo modo , quo nouri csse aptum, ur vocantem sequantur, Quantum ad. ver-ha Pauli; Deus dat reuera posse, & facere, mn quod faciat sine concursu nostro, aut nos faciat velle neces.sario, alias frustra diceretur. Ioel r.&a Conuertimini rid me r & Exec lux S. Conuertiminiis praeuaricationibus uestris, si conversio non dependeret ab esectione nostra, di si experiandus esset talis gratiae motus , cui nemo refragati valeret. Licet ergo Deus ita aliquorun moueat voluntases, ut illis respondeant infallibiliter: ad ostcndendum tamen, quod talis volitio , creatura dependeat, quae postit illam non et ieere, dicit Apostolus ad Pli illippenses a. cum metu , ω tremore salutem Mestram operamini. Qua nilam denique ad Paulum d centem , quir te discernit λ dicendum est, reuera homi nem non te discernere per Principia solius naturae et Ied te di lcer n it ali quo modo per gratiam Praevenien tem , dc adiuuantem, dicit enim paulus ad Timoth. P. ut emiandato abistis omnibus , erit uas in honorem e Vbi

Patet iuxta dictum Apostoli , qu bd homo possit diaci se emundare, di se facere vas in honorem et qui tamen talis discretio nun fit nisi per gratiam , quae nos

excitat, dc nos adiuuat, ec sine qua operari non possu Inus, id co non vult Paulus, quod homo dicatur in discernere : secundarium enim agens, ita morum a primo, vi non possit agere sine ipsius influxu, non potest sibi attribuere actionem: vr patet de puero , qui, si

ducente manu magistri, lineam aliquam efformauerit,

non potest dicere, se talem duxisse lineam simplicii ei: potest tamen dicere se duxisse illam eum auxilio praeceptoris: sic potest quidem dicere homo , quod praeuentus , & excitatus per gratiam se discernat. non ta

men dicere potest, quod se discernat simpliciter :

356쪽

iri II nuat distingui gratiam medicinalem id est duae datur homini aegroto a gratig sanitatis , quaed aci

Psius mentem inquiunt Iansen istae i nulla sit gratia an sta' u naturae lapis, quae non det bene operari, di P Ouido quκ non sii essicax Respi non in hoc distin. f. medicin lem 1 gratia lanitatis, nequideli

de Nabuchodonosor, & Pharaone loquens, unam asse

qR' g x xix consensit, alium damnatum,

' ia gratiam reiecit . ut patet etiam eX l. 8δ. eo .ci 68

uυς tria tem, vel utesistibilitatem. Ad responden sum g Ru horita ii allatae, dicendum est ν Augustinum non compararo onasia auxilia innocentiae cum omni mus auxiliis naturae Iapsae: sed comparat solum auxi-atum,quod in pei seuerandum recepit Adamus in sua Creatione . cum auxilio Sanctis collato ad perseuera uum, quando sunt in iustificatione: ubi iure merito ougustinus dicit quod auxilium Adam, erat auxilium idest auxilium sine quo perseuerare non pos- νγ ς resiste te poterat, & reuera restitit: auxilium Ixum sanctis est tale, quod habeat sempct uum effectum, quia Deus taliter eos excitat, quo mo- . . . D 00u i x esse , ut respondeant & perseuerent.

UR sanitatis , di medici cae, respondebirur H quod gr-

357쪽

ma habitualis Λdamo collata, erat eiusdem rationis aenostra , g talix vero actualis eius consistebat tantum in illustratione intellectus i ita quod non erat necessarium , ut voluntas ipsius, quae e ax Iecta, moueretur. per ulteriorem gratiam , cum de se ipsa booum sibi λDeo ostensum prosequi posset: grati veto medicinalis non tantum requiritur in intellectu. vi ipsum illu-- fret, ostenae udo illi ta,quod est bonum: sed etiam in voluntate, ipsam diligendo in bonum prosequendum, di superando inclinatione quam habet ac malum in natu suae corruptiosis r unde Augustinus l. b de Comrept &Gratia cap. I a dici r i cuid euor Adam non ha- Muttgratiam Inimo habuit magnam , sed dinarem . Ille in

foris erat , quae bonitateIm creatoriF aeceperati,iri Dibur alium patiebatur malum et Sancti vero tu/as vir Gad ytior pertinet liberationis' Me gratia , in malis sunt x ex quisur clamant ad Deum, Libera nos a malo Ille mn GAs habe-- fiat eo adiutorio. quod implorant si , crim dicunt, Video desiam legem in membris meis, c. ubi Aiax uulnus eX pri- imit a ite, gratiam sani at is non consis te in 'o n. satis praeparatione quia Iecta erat beau au sc nlust talio ne intellc ctus : nam libr. de Narnia di gratia, cap. 26. dicit 4 Sicut oculus corporis, etiam pleni mrsa mus , nisi candore lucis adiutur risingoldst cerne e :sc. ho- mo etiam per erit 'inae iust freaia r , nisi aeterna late iustui diuinitur adiuvemr , resta viuere nonpotest, Ad cii crgo distinctio inter gratiam sanitatis, dc ii in die in alitu. Isti

dupl cx est: nempe essicax L quae suum femper obtinet effectum , & quam Augustinus vocat indechinabilem, insupetabilem, irresisti bilem, di audii lium ges, in a

quantum Deus praeuidet illam ess a Coi, qua tam ut catus. non spernat: alia vorO cst iussiciens, quae non

semper suum habet effcctutu, licet habere possit . Naeposita distinctjone , de facilietesto oderi po.i est at i quibus dissicultat ibus. quas ex eodem Augustino PIO pone mete solent Ianaenistae; unde . . ' Si dicant' ex Augustino lib. de Correpta & grati cap. h. de in. Deum reliqui se primum hominem o fortissimo areitrio , non fle avirm Mui quide humanam vo- induntatem infirmam et non est exco inlat quod dcderit Adamo auxilium, quo possct agere veloon agerer & homini lapso auxilium, quo agat:semper: sed hoc ideo dicit, quia voluntas primi hominisciat recta, de sic suffciebat is illo illusitatio intellectus: Vo cluntari autςm infirmae Deus dat gratiam, di adium - 2 6 rium'

358쪽

rium speciale sine quo crederet co utinuo motibus suae concupiscentiae . Si instent aduersari j , dicentes . gratiam, quae homini lapso conceditur', vel esse auxilium

fine quo, vel auxilium : si est auxilium equo, eia se erat iam sanitatist quod nemo dixerit ; si est auxilium quo , ess egialiam efficacem , di consequelicit sus.ficienter inori dari: Respondebitur , est auxiliam equo, quia sine gratia nullus benε operari potesti est vero auxilium quo, quia aliquando habet effectum , quando se ilicet x quis illi coperatur, ri remanet auxilium sine quo, quando quis illi consensum denegat , non mi. nus tamen est gratia medicinalis, quin datur homini lapso in peccatum. si urgeant ex eodem Augusto qui explicans lib. de a

Gratia Christi cap. et q. haec verba . Omnir,qui mιdiuit is Patre . didicit, uenit ad me: dicit . Si omnis,qui didicit, uenit: quis uis non uenit , profecto non didicit ex quo inferunt Deum neminem vocare nisi effi- Caciter . Respondetur ut superius in prima obiectione, quod scilicet sit duplex vocatio , una completa , alte Iaquae defectu responsionis incompleta redditur ab homine . De prima loquitur Augustinus , quia agit com-

muniter de ptaeaestinatis , oc de illorum vocari Onz- , qua Deus sic eos vocat , quomodo noctit eis aptum, Ut Vocantem sequautur, inquit idem Augustinus, cap. I. hoc o ora impedit tamen, quin sit alaus vocandi m dus, quo Deus omnes vocat , Iic Et multi non respondeant, ut diximus in prima obiectione. Eodem m do soluendus est Augustinum, dum libr. de Praedestina

tione Sanctorum . cap. 8 dicit. Hec eratia . occul'

re humanis eorditus diuina largitate tribuitiur a nullo eoseae duro respuitur. ideo clusippe tribuitur, ut cordis duritia Guferatur . Ibi enim loq-itur Augustinus de gratia e5ficaci: nam agit de praedestinarione Sanctorum , qui effectum praedestinationis suae eoo sequi ritur per gra. tiam efficaeem: hoc non impedit tamen, quin alibi asmittat gratias, quibus a esistit humana voluntast ut viis: de re est superilis in Resp obicct. 1. Si dicat Augustinus ibidem uerenti cu' Deus non doceat ommer hominnes , non norit, quod respondeatur , hoc us' : quia illi ,

quos docet , nolunt discere ibi sanctus Doctor vult arguere semipelagianos , qui docebant, solam volunta' tem hominis naturaliter agentem in causa esse, quod Deus vocet vel non vocet, echane non sufficere dicit

Augustinus.Porro, si omnes non trahat Deus, illi qui no

359쪽

- trahuntur, possunt iacere, ut trubantur mediante gra tra orationis, quae nemini deest ; di haec est mens Augustini in haee verba , Nemo potest vaenire ad me , &c. ubi ait; Magna gratiae comme datis , kemo venit nisi tra r : stua re illum trahat, cis illum non trahat, noli velle indieare , s non vis errare t semel accipe, s non traheris , Ora ψharis. iobi ieiunt rursus , quod admittere gratiam suffieieti t em cui voluntas humana resistere potest, sit admittere gratiam possibilitatis, quam astruebant Pelagiani, di quam pluribus in locis destruere contendit AuguMBinus Ad hoc respondeo, nostram gratiam longe distam a gratia possibilitatis pelagianorum; per gratiam

enim possibilitatis intelligebat Pelagius naturam hu- manam, di potentias intellectuale si nempe intellectum di voluntatem , quae omnia Deus dabat gratis; postquam tamen data erant homini , pro tunc homo sine ullo auxilio su per naturali poterat, & velle bonum, δίoperati illud, ita quod, si ulterius requirebatur gratias erat tantum gratia eAte n in promulgatione legis, re Euan et ij praedicatione consistens , oc ob hoc damnatus est .Pelagius, quod nulla ad inrt teret gratia interiorem, quae voluntatem e citaret adiuuat et, ut habet Aug. lib. de Haeres. Hae iesi 88. Pelagianorum est haeresis hoc tempore omnium recentissima a Pelagio Monacho exorta,&c. Hi Deigratie in tantum inimici sunt, ut sine hac posse hominem credant facere omnia diuina mandata . ERquibus parci , maximam esse disserentis in inter Pelagium , di Catholicos, cum quibus dicimus, gratiam interiorem dari ad omnes, dc singulos actus necessariam, licet illi refragari valeat humana voluntas . a Objiciunt eodem modo , quod nostra opinio sit eadem ac Semi Pelagianorum , qui admittebant gratiam Iussicientem omnibus e olla iam , qua singuli homines .su'm salutem inchoare pote iant : Sed hoc falsum est r Pippterea enim Semipelagiani damnati sunt, quod di ι cerent, initium sa lutis esse a nobis si ne gratia ut habet D. prosper. Epist ad August. de reliq. P clag. Laiari ha mano subigunt Dei gratiam a priorem volunt esse obedien- tam humanam , quam gratiam , ut initium fa, tis ex eo qui saluatari, non ex eo Medendum so stare, qui Laruat . Hoc etiam habeturon Conci l. Ar ausi c. a. canon. . ubi Pompelagia a Orum error damnatui sub his verbis; Figui 'ut augmentum , ita etiam initium fidei, ipsumyue incredulitatis amentum , non pergratiae donum , sed not-r 'liter

360쪽

leato Paulo dicente, qui coepit in vobis . Nec dicendum est , quod ex August libr. de Praessi Sinct. crederent semipelagiani, voluntatem Luet nam Draeueniri a gratia , ut ad nullum opus bonuria vel

incipicndum, vel perficiendum sibi quenquam sussieexe posse consentirent; nam per opera non intelli Ae-hant , inquit Hilarius explicans allata verba Auguis vini , orationem s. nec primOS conatus ad bonum nee bona desideria conuersionis, quae omma dicebaut esse a viribus lius naturae &-hoc errabant; se a melligebant Per opera, de quibus io itur Augustinus perfectas operatione mandatorum Dei, adquas dice-hant reuera gratiam praeue mentem requira . .

Obiiciunt deniqueri quos illa gratio lassiciens siesnutilis hominibus , cum suum non habeat cffectum, de quod aihil magis ridiculum videatur, quam assereret Ruandam gratiam, quae a lapsu primi lio minis usque ad

xa Ie Nouatores , quod credant suus quam amseientem habuisse effectum ἔ multori es , enim habet , icet aliquando non habeat; docent enim auctores

speciem, siue ullo addito intrinseco, modo est essicax, dum scilicet attrinit eonsensum I & modo sussiciem . dum non attrahit: gratia ergo,quae ante spectata erat tantum lassiciens , suum effectum habet sci si dicatur pro tunc cssicax , non mutatu natura ipsius a gratia enim sumiens, differunt intrinince , quasi una habeat aliquem l in a

ἰs' e. zeentes' gratiam sussicientem numquam cstrictum tum hibere. Quod si instent , taltem multo cies esse inutilem respectu eorum , qui illi non respondent; defam me nocivam , quia cum detur ad operandam suam salutem , ill qui ea abutuntur, maiori punitione digni

buisset Deus conferre gratiam , neque Psimo homina , ne e Angelis, qui peίca eruut; vnile est, quod in hoc agat secundum leges suae bonitatis, eiustitiae; secundum leges bonitatis agit mauxilium, quo unusquisque saluus euadere potest i secvado vero lago iustiua agit , eum do