장음표시 사용
81쪽
8s Quod extremis odoribus sint praedita, vel ob calorε eor, pustula quaedam olentia emittant, Quae ad sensorium
Perueniant, odorum autem extrema, dc media nomini,hus caret propriis,sed saporum uocabulis appellari ponse uisum est Aristoteli. 83 Cuius pace dixerim odores in per se, dc per accidens non parti ri,Nec odorum species septem esse. s4 Neque odores illos quos per se nuncupabat Aristoteles a brutis non percipi, cum eos & percipiant,& persequanintur, ac sugiant. Nulla. n.odoris species brutis est occulta, nec homini, Qui odorem quoq; Pantherae percipit. 8 s Odorem aute pro qualitate, aut pro sumida exhalatione acceptum nutrire animal posse Pythagoreorum, de Me dicorum pace non est criaendum. vs Nec praeter has actuales aliae in mistis uirtuales existunt qualitates, sed quaecunque sunt altu sunt, Non igitur uinum actu frigidum uirtute est calidum, ut Philosophi
Medicis consentientes asseruerunt. 27 Ceterum eae continuo motu, dc lumine Coeli, atque eIementorum perpetua inter se alteratione innumerae, Sc. admirabiles affectiones in hoc inferiori mundo conspila ciuntur, Et plurimorum quidem non autem omnium.
t ut multis uisum est causa proxima est aspiratio ui I minis sursum lata,altera quidem calida Sc licca,altera humida, de calida. a s Atque illa ut calidior, de leuior ad supremam aeris regi
nem sermr, Ex qua motus agitatione accensa, Trabes. , Stellar discurrentes, Caprae, atque huiusmodi gignun tur, inter se sola materiae alteritate,ac ditarmitate discre Pantia, Inter quae est cometa ex crassiori ac lento uaporei consistens, Quae uentos atque siccam anni constitutioia
nobis ostendit, Eui inundationem illam indicare nihil prohibeat. 'ν In inseriori uero aeris regione calida, de humida exhalai
co quiescit, Atque ut frigiditatis aeris, Qui ab extrins
82쪽
cis contrariis est frigidus sectus, in pluviam, nivem ,6cquam plura alia transmutatur.
so Est quidem pluuia uapor calidus, dc humidus in aquam
conuersiis ix idem uapor congelariissentequa in aqua
sa Grando uero est pluuia a calido extraneo per antiparista sim in glaciem conuersa si Aristoteli credamus, Cuius. Pace dixerim esse uaporem congelatum,a niue uers dis, ferre propter materiam quam crassiorem, ac terrestrem magis habet. yx In infima tandem aeris parte ros,& pruina gignuntur.e haec niui, illa pluuiae proportione respondens, Fiunt au tem ex Vapore a calore statim derelicto, qui noctis frigore superueniente congelatur,uel in aquam uertitur, Congelatur. n. uapor in generatione pruinae antequam comtiertatur in aquam, quicquid nonnulli dixerint. νι Ceterum exhalatio illa sicca non transmutata cui ad supremam aeris regionem peruenire non licuisia media regione mota lateraliter descedit, & Ventus dicitur, Est enim sorma uenti motus Iocalis lateralis, materia uer6 exlia r Iatio sicca. Is4 venti itaque omnes calidi & sicci actu sunt, non solum. Dirtute ut nonnulli dicunt, Mouentur autem non a natur in propria nec a mediae regionis frigiditate,sed a Coelo, . Immediate uero ab aere circumuoluto, atque Coeli mo rum sequente. ss Ciet uentos Sol, qui illos quoque dissipat, atque consis. mit, Inter se autem disserunt habita locorum unde spi rant ratione, a quibus diuersas accipiunt proprietates, Eos undecim esse testatur, atq; ostendit Aristoteles.se Eadem exhalatio si nubibus inclusa, & ab earum frigidi
tale explosa per uim & impetum deseratur, atque ad cir- oinstantes nubes allidatur Tonitruum efficit, Quod est sonitus ex illa Percussione ortus, non extinctio ignis in nube. z
83쪽
3τ Ex qua motione,& per Ssione saepe accenditur exhala tio, & fulgurationem efficit, quae tonitruum sequitur, etsi ob uisus celeritatem oppositum appareat, Quando que eri in si copiosior,& ardentior fuerit exhalatio, atq; maxima ui expulsa consertim seratur, fulmina fiunt.' VOrteX praeterea,& procella ex hac eadem elisa aspiratione, non aurem accensa ortum ducunt, Venti maximo impetu terram Perentes, Vortex porro conuoluitur,at que circulariter mouetur non propter Uetiam ei obuiam
saetiim,ut non ullis uisum est,sed ob angustias,atque ocincursus nubium.
s Haec sunt quae in acre fiunt ex duplici aspiratione,aut mora, aut alterata, & transmurata, Ex eadem ab astris illii minata plures aliae oriuntur apparentiae, inter quas est, Corona, quae Lunae persaepe, quandoque Soli, nonnunquam etiam stellas maioribus circumfusa apparet, Fit autem per radium astri non absorptum, dc incorpora
tum, ut harum sententiarum auctorum Uerhis utar, nec
Per eundem fractum, sed reflexum in paruissimis,& di scretis nubeculis interpositis. goo Quae si orbis integer, nec distraetiis fuerit pluviam, si inconstans de dissipatus,ventos praenunciar, Nec Alberro est assentiendum, qui stellam dissipare nubem in medio
non autem circa extrema asserit, Quadoquidem si alicu tes hi uel aliqua ex parte nubes ab astro consumeretur,CO/rona ab omnibus aspici non posset. Ios Huius generis apparentia est uia lactea,quam partem Coeli esse non est imaginandum, nec siccam aut ardentem aspirationem, ut uisum est Aristoteli, a quo interpre tes discedere ratio coegit, Sed ni me mea fallit opinio, est stellarum plurium luminis reflexio in aspirationentito 1 Non absimilis ratio est hiatuum & lautarum,quae ex Iu minis rectexi deformitate, de tenebrarum multitudine fiunt in exhalatione, Atque coelo existente sereno aPPMrere non est praeter rationem.
84쪽
so 3 Ex nube autem interposita, sed astro opposita fit Iris se
miorbis, aut cra matura semiorbe minor, Quae a brutis quoq; nonnullorum pace conspicitiar, Sc κατα μηλ iu
non κατα apparer,aut per utranque.
xe4 Fit autem solum a Luna Sc a Sole, no a reliquis astris,nee reflectitur in guttulas aquae cadentes, aut in aquam, ut Posidonio de aliis uisu rubest, sed in nubes paruas inter se Proximas,atque discretas, & in aquam pene conuersas, Quas non posse lumen reflectere falsum est. a e s Iridis aspectum septiformem esse placuit Ptolemaeo, nos redhius dicemus este tricolorem, Et si colores illi ueri non sint,s ed solum apparentes,Apparet uero quandoque duplex Iris, Sc superior est magis imbecilla, atque colores conuersim positos habet. a os Ex reflexione item,non ex luminis,ut nonullis uisum est seactione uirgae fiunt, Cum sol uidelicet e re aliqua hii ' mida in paruas nubeculas reflectimr inaequabiles secuti dum densitatem, Sc aquositatem, Non quia acies a nul. hein nubem incurrat, inde ad aliam candidam nu
hem infracta refugiat pace Ammonii, dc Olimpiodori, Qui etiam falso dixerunt fine Sole quandoque uirgas
τοτ Postrema admirabilium apparentium sunt partielia,qtiae ex reflexione fiunt, ut reliqna omnia, Reflectitur enim Sol in nubes aequabiles, densas, δc sere in aquam uersus, Quae non solum colorem, sed solis quoque figuram re serre sunt aptae. xo8 Ab aere ad aquam iam transeamus, Cuius locus est ma his locus, cum ad mare aquae omnes confluant, Quod perpetuum est, nec aliquando pace Democriti exsiccari posse credendum est. llo' Maius autem non redditur tor, de tantis in ipsum fluuiis confluentibus ob exhalationes, quae continuo ab eo So.
Iis ui attolluntur, Quod est eius quoque salsedinis, de amaroris causa, Non enim iccirco salsum esse mare ae
85쪽
dendum est quia sudor sit terrae,ut canebat Empedoclis 1 nec quia montes salis in eius lando reperiantur, sed obexhalationem siccam aquae commistam. at o Mouetur mare pluribus motibus,inter omnes uero diis
cillimi sunt fluNus, Sc refluxus, Quorum causam alii ire Lunam, alii in Solem, alii in utrunque, alii in situm, de
alueum retulerunt, Ego omnium Pace dicere primus meo periculo non Uerebor,eius causam esse siccam exhaIationem ui luminis elatam,atque erum Pere conantem, , Illum uero motum terremotui Proportione respodere.ixit Profluunt ex terra flumina,fluuiorum principia sunt sontes, Fontium autem origo, dc causa non est mare, nec aquae pluuiae a terra absorptae, tu in subterraneis rei ceptaculis seruatae, sed ex aere, dc uaporibus a terrae frigore compactis, & tandem in aquam uersis eorum
io Ex quibus descendentes fluuii diuersis saporibus, odori hus, atque etiam coloribus inficiuntur a locis per quae . discurrunt, Minimi autem a maximis montibus ruunt, Et totas quandoque regiones subuertunt. Aliquando. etiam exsiccantur, dc loca arida relinquunt, Quod mari quoque contingit.
Possibile enim est mundi particulare incendiu atque di Iuuium,illud paruae aestati, hoc hiemi proportione re spondens, Vniuersale autem incendium, aut diluuium se a Peripateticis nullo pacto sunt concedenda, Etsi a pio
homine sint confitenda. a. Nec solum in terrae uisceribus humidi halitus attollunis tur; Verum etiam sicci,qui terrae motum.efficiunt, In huius enim quassationis causa reddeta Anaxagoras, Democritus, atque Anaximenes decepti sunt, Siquidem siccus halitus subterraneus cum copiosior in angustum
locum adactus teneatur uehementem agit motum, de erumpere nitens causa est terrae concussionum.
xi s Qui si accendatur incendiorum est caula,quae in pluribus
86쪽
montibus conspiciuntur, Diumrnitatis autem,& sere' Perpetia iratis incendiorum causa est materia bituminosa non sulfurea, ut quidam putabant. ars auae eadem materia bituminosa accensa calefacit aquas halneorum, cuius caloris causam alii motum, alii halitu, alii sulfur, alii calcem elle falso crediderunt. a 1 7 Hanc quoque siccam exhalationem lapidum materiam esse credidit Aristoteles, Sed rectius, ut opinor, cum re centioribus dicemus crassorum, nec perspicuorum lapi/dum materiam esse Iurum, uel crassum, & turbulentum succum, Perspicuorum uero succum tenuem,Sc purum,
Quare hi lapides aquei magis sunt, illi uero terrestres. a 28 Agens uero proximum non quidem principale, sed instrumentarium lapidum nonnullorum est calor, Alio rum Uero frigus congelans, are quidam lapides igne liquescunt, Diuersi autem colores atque differentiae lapidum ex diuersitate,& difformitate materiae,atque ageristis oriuntur.
ars Metalla autem ex humida exhalatione fieri uisum est Aristoteli, Nonnullis uero ex cinere cui aqua admiscentur Alehimistis ex suisti re, & argento lituo, sed rectius,
ut puto dicemus eae terra citi aqua commiscentur fieri.
. io Qua aqua condensata, & conglobata fiunt succi eκ qui
hus metalla,Condensantur autem metalla a frigore non a calore, Quare frigus erit causa instrumentalis efficiens metalla, Ex cuius frigoris, uel materiae diuersitate plurimae metallorum species fiunt, & uaria illarum distri mina. Inter omnes Uero species praestantissima est auis
rum, Quod non solum in locis subterraneis, sed in at ueis quoque fluuiorum, ut credidit Albertus generari, quia in arena quandoque reperitur, salsissimum est de impossibila. a a a Circa haec metalla Alchimistae uersantur uorum ars naturam imitari studet, Et quamuis nesciant Alchimista Vt experientia docet,unum metallum in aliud transmuis
87쪽
rare, Nec ut mea fert opinio , scire unquam poterunt flprincipia ab ipsis iam recepta sequantur, Tamen metalolorum inuicem transmutationem, pace Averrois,& for lasse Aristotelis arti impossibilem non esse disputationis gratia defendam, Superest iam ut his tot tantisque ex chis ad animata declaranda transeamus.
a Vae animata mistorum omnium sunt persectissi I ma, Inter numeralia autem,& animata nullum es se potest medium,Pace eorum qui coralia inter haec G stituunt. Quae quidem ut uere media non sunt, ita inter Ueras plantas sunt reserenda. x Disserunt porro animata ab inanimatis propter animam, Quae quidem cum nec harmonia sit, nec temperies, nec numerus,substantia erit, Atque animantium forma,eS
' ciens,& finis, Eius uero ratio est, A ctus corporis physici Organici potentia uitam habentis, sub qua definitione
3 Actum pro prima persectione, Corpus Pro toto anima to, Vitam pro esse non pro operatione accipimus. Est
enim uiuere animantibus esse. 4 Prima uero persectio analogic non univoce est interproeranda,non enim omni animae est aliquod commune gonus, Omnis tamen est a corpore inseparabilis.s Et cum anima non solum fit corporis forma, sed eo quo que utatur ut instrumento, erit in animatis operationuprincipium, Poterit itaque definiri quod fit principium quo uiuimus, sentimus,& intelligimus. 6 Quae ratio etsi demonstrationis principium fit,non tamen cum posterioribus est arbitrandum propter quid res dere
88쪽
dere superius allatae definitionis, esi illa potius Se priori de uerior sit iudicanda, atque huius tanquam principiii. et Cum uero nec nobilissima, nec infima, dc ignobilissima
fit anima plures habebit operationes, Quare Plures po- tentias secundum ordinem se habentes ratione genera tionis, perfectionis, Sc obiecti, Quarum potentiarum t quaedam activae, quaedam Passiuae sunt, Atque omnes tum activae,tum passiuae in anima realiter non distin muntur pace D.Thomae,sed ratione sola separatur tum inter sessum ab anima.s Quamuis pro corporis partium temperie diuersas aptitudines quae sunt accidentia in diuersis partibus esse contra subtiles sit asserendum,Sunt porro istae aptitudines pri mis potentiis deseruientes, hinc fit ut oculo non audia
s Animam autem harum uirium,& sacultatum deseruienis a esum in eodem subiecto causam uere effectricem esse,aut illas ab ea fluere non existimo,sed cum sint animam consequentes,ipsas una cum anima in eodem temporis in stantia generante procreatas iudico, Atque ab anima in aliquo causarum genere non pendere. ix o Distinctio potentiarum animae semper sumi potest ab actibus,saepe ab obiectis, nonunquam etiam a fine,Quaei omnes distinctiones a priori simi iudicandae,Quare processus ab obiectis ad operationes,& ab operationibus ad . potentias est processus a priori se dum naturam, qui ' quid dicat Averroes uni cum Themistio.. x Qitamuis etiam a posteriori esse contra Alexandrum, &D. Thomam defendi possit. Actionis autem specialis initas in obiecto,& facultatis pariter eXoritur unitate. x Alterum animatorum principium est corpus, Quod qui
dem totum animae gratia conditum est, u membra ossi ciorum gratia constant, dc munerum, ad quae singula ae ii commodantur,Quorum itaque actiones rerum aliarumi gratia distributae sunt, Haec etiam quorum sunt actiones
89쪽
eodem modo inter se disserunt, quo actiones. I s 3 Sunt porro corporis partes quaedam similares, quaedam dissimilares. Dissimilarium sunt operationes, quare in Wstrumenta uocantur, Quae quidem instrumenta ex simi, Iaribus componuntur,atque ab eis simul iunctis non di,
a Nec sinularium, dissimilarium, aut corporis formae in animato ponendae sunt, quibus corpus pro anima susci pienda idoneum reddatur, sed omnia ab anima imme diate insormantur, Atque inter partes tum organicastum similares materialis solum, de accidentalis est diis stinctio. a s Ex corpore uero & anima unum per se fit cuius sunt ope rationes, Non enim animae nisi ut principii actiones esse credendum est, Nec per se primo totum animatum antima informat, sed secundario. 26 Primo autem eius praecipuam partem organicam, de peream totum, Haec pars primo uiuit, & ultimo moritur, Atque in animalibus sanguinem adeptis est cor,in exani guibus quod cum huiusmodi membro proportione conuenit, In stirpibus uero quod medium est germinis.& radicis, Nec plura membra principalia in eodem eri possibile est. 37 In quo ista pars reperitur, quae est essentiae origo illud ha
het animam, Ea uero ablata reliquae partes Peribunt, Nec nos citrbare dehet quod in testudine experimur,
quae extracto corde mouetur.Hinc fit ut plantae,& anu Iosa animalia decisa uiuant, in utraque enim Parie Prae cipuum membrum seruatur,cum talia potestate no a Plura contineant uitae initia.
xs Nec in decisione, contra Iuniores, aliqua anima acquiri tur, aut aliqua fit generatio, sed eadem anima quae priustinum individuum constituebat, nunc duo constituit,
ct postea manet in plantis, Nec est dispositio ut post ali quod temporis interuallum alia anima adueniasi Vt in
90쪽
as Corpus porro animatum est quantum, Quare necessario erit anima diuisibilis, non igitur tota in qualibet parte, sed tota in toto de pars in parte secundum quantitatem, secundum uero essentiam de perfectionem & tota in to is est, de tota in qualibet parte,similiter secundum facultates, nec tamen aliquid est frustra, Quid si secundum diuersas uires in uariis organis sitam esse, nec omnes Potentias in eadem parte una existere defendo eao Huius animae tres sunt species, vegetativa, sensititia, &rationalis,praeter quas nulla est animae species ponenda, Omnium communissima est uegetativa, post eam lensistitia, in paucis autem reperta est rationalis, Quare Uege latiua a reliquis separatur, sensitiva a rationali sola, ut rati onalis a nulla est separabilis. at vegetatiua anima cum neque cognoscar, neque ad Opposita moueat, sed semper eodem modo, Sc omni conatu agar, inter naturales uirtutes non inepte a Galeno relata
fuit, Qitae quoniam a fine unumquodque appellare par est, erit anima qua animatum gignere potest rate, quale ipsum est. a x Eius praecipuum subiectum, & instrumentum in animalibus sanguine praeditis non est, pace Medicorum, Iecur, sed Cor, a quo ut uenae, ita etiam sanguis originem tra hit, Non solum ut a causa remota, sed etiam ut a proXL,ina, Quid si Iecur est proximum agens puri, dc ueri sanominis, ut Medici sunt opinati ea s Cordis autem temperies non est calida de sicca, ut Medici asseruerunt, Talis nanque cordis complexio maximo esset animalibus detrimento, Sed potius cum calore humorem coniunctum habere dicendum est, Quare a prae dominio calidum & humidum esse, Neque absimilem arbitror esse principalis membri tum stirpium, tum insectorum temperiem.