장음표시 사용
91쪽
eent,Qui quidem calor substantia est non qualitas,neque . ex Hementari & coelesti calore compositus, ut doctissi mi uiri asseruerunt, Atque spiritus nuncupatur, Qui n5 est corpus igneum, sed ut recte opinatus est Aristoteles, sanguis est tenuissimus in animalibus, qui cum sit mistus a praedominio calidus & humidus est. as Omnium tamen quae in animato sunt calidissimus cum calore bilem quoq; flauam superet, & cor ipsum in anis
malibus,a quo procreatur, Calescit autem no solum ob cordis caliditatem uerum etiam ob eiusdem frequetem motionem,Hic spiritus unicus in animante est,non alius
quidem uitalis, alius animalis, dc secundum quosdam
etiam alius naturalis.16 Mouetur porro cor pulsus morit, qui contractione,&dilatatione conficitur, Atque eae spirituum generatione seruorem Sc ampullas efficientium eXcitatur, ut opina tus est Aristoteles, sed cordis naturam consequitur, Nec
propterea eum ab anima ortum habere negamus.
ar Cum autem calor nisi frigore remittatur diutius permanere non possit, ad ipsorum uitam seruandam animata omnia refrigerium cupiunt, stirpes quidem , dc quae in sectorum impersecta sunt alimenti,& loci frigiditate re . Ieuantur, persectiora uer6 insecta ex spiritu in septo p rato uires assumunt , Quem spiritum quoties atterunt bombos illos elicidunt. at Animalibus uero sanguine praeditis pulmones aut bra
chias natura concessit, At nemini utrunque, Pulmones quidem habentia aere refrigerantur, Quae uero branis
chias habent per aquam frigoris beneficium sumunt. ' Nec tamen branchias habetia, & aquatilia animalia pulmone praeditis, δί terrestribus, Quoniam in elemento omnium frigidissimo uitam ducunt, Sc eo ad refrigera vis ii nem utuntur, calidiora esse cum priscis Philosophis credendum est, Frigidiora enim sunt, siquidem locum . unicuique conuenientem natura uiuuit.
92쪽
as Respirant porro animalia Pulmones habentia, Est enimia spiratio motus pulmonis ab anima laetus ob cordis instigerium, Et quamuis sit ab anima,non est ramen a uo Iuntate, Etsi remissius, aut liberius respirare in nostra fit
so Componitur hic motus ex inspiratione, atque expiratione, motibus quidem oppositis, dc quiete interpolatis, Est autem inspiratio cum aer externus intus suscipitur, Expiratio uers cum internus foras extruditur,Praecedit igitur inspiratio expirationem, cuius oppositum sensisse uidetur Plato in Timaeo, Qui temere spirationem fieri asserit,cu intraneus calor nimis calidus effectus ore extorii, qui uero circumstat per raras carnes simul ingressus sit, atque emissi uicein sit pleuerit. s a Attolluntur in inspiratione pulmones, Mouens aute non est,ut opinor cor dilatatum,sed potius cum medicis exi. stimo esse thoracem a septo transuerso elatum, Quare . hic motus erit pulmonibus uiolentus,sicut in expiratio ne depressio est naturalis. 3 a Animati uero complexio non ex pluribus principalibus membris inuicem comparatis exoritur, sed qualis est cordis, uel principalis partis temperies,talem totius ani . mari esse iudicandum est, nulla ceterorum membrorum . habita ratione.
os Quod igitur odio sint complexiones,quatuor compositae, α quatuor simplices fieri non potest,cum simplices complexiones ne in mistis quidem inanimatis concedi pos sin ompositae ureb omnes inanimatas non reperiansuta , sed solum calida & humida. Nec etiam datur temperies aequalis ad pondus, Etsi, uti opinor, id fuerit Galeno salid scriptum, sed necessaridaliae qualitates alias superant, omnium uero temper mentorum, illud est exactissimum quod ad quali ratum
aequalitatem Proxime accedit,Plures autem aeque tempe. ratos simul esse reuera, non solum secundum sensum nu
93쪽
sECTIO SEXTAhil prohibet pace Avicennae.
s s Complexionis autem excellentiam tactus,& mentis prae stantia sequitur in hominibu&, Non igitur melancho Iici sapientes, nisi per accidens, Nec spiritum siccii mper se sequitur anima prudens, cum molles carne apti
s s Anima haec uegetatiua in opere nuquam cessat, cum eius ocium mors consequatur, Nec tamen actum secundum esse non primum est asserendum, Eius tres sunt faculta tes, Quae substantiae sunt non accidentia , nutritiua, auo
et Nutritiua autem reliquas uires natura praecedit, Nec est membrorum numero Parcita, ut opinatus est Albertus. Sed eadem est in lingulis membris disseminata, Quauis Alberti quoq; sententiam Peripateticam esse defendam. 3 8 Huius nutritiuae finis est animatum restaurando conser tiare, operationes uero sunt,nutrimentum ex contrario simile efficere, membro illud apponere, Sc in natura atque membri substanciam conuertere,Quae opera ui caloris naturalis perficit. 3 s Vt autem commode perficiat non solum attractricem, retentricem, expultricem, Sc concoctricem facultates re quirit, Verum etiam Praeter Medicorum sententiam. Discretricem ponere cum Averroe est rationabile, Di sputationis tamen gratia Medicorum quoque semen tiam tuebimur. o Alimentum uero remotum ei oppositum est quod nutri tutino solum secundum qualitates Sc extrinsece, ut maiie Iuniores, sed etiam intrinsece de secundum substan tiam, Cum autem fit oppositum calor naturalis in illudia agens repatietur, Quid si, Vt inquit Aristoteles, non repatitur cA quo tandem alimentum simile efficitur, Sc tunc ultimualimentum uocatur, Quod quidem in sanguine praedial tis sanguis est contra Iuniores, Eui non esse sanguinem,
94쪽
sed partem membro aggeneratam defendi possit, Quid enim prohibet membro illam similem esse ccla Sanguis autem per se, de naturali temperie Bigidus est,
Se humidus,per accidens uero calidus,quem quidem in Iorem a iecore dc ai corde contraxit, 3c est ei praeter
43 Non igitur ex quatuor primis humoribus,ut dicunt Me dici, aut ex secundis animalia nutriuntur, Quae nec etiatempore lamis pituita ali possunt, quicquid dicat Aut cerina; siquidem praeter unum sanguinem, qui simpleae est,non ex uariis humoribus commistus,humores alii ut pituita flava de atra bilis sint praeter naturam dc sanguio
M Tantum enim abest ut animalium statui, de nariirae de serviant,ut ei in quacunque etiam Proportione noceant, Sanguine porro membra omnia nutriuntur, Etsi omni hus non sit similis, simili autem omnia ali debeant, In secta uero unico humore nutriuntur sanguini proportionali, Sicut stirpes succo, qui cum his proportione
4 s Hunc uero sanguinem incorruptum in uiuente manere salsci, ni salior, Medici asseruerunt, Siquidem putresca & utraque quidem bile facilius, Quare e uenis medica mentorum ut e rahi potest. 66 Nutritium auctiva sequitur facultas, Cuius finis est ans matum in dehita magnitudine constituere, Ut persectas Ualeat exercere Operationes, Quem finem per alimentiquantitatem consequitur, qua Uiuentis quantitatem ad auget, Quare ab altrice ratione sola distinguetur, ut avi.
γ Postrema uero & praestantissima uegetatiuae uix est geni tris facultas, Quam falso dixit Avicennae esse animae vim, Quae partem corporis in quaesuerit in potentia si a milem accipiat, dc aliorum corporum materiam sibi co e mistam suo corpori actu consimilam reddat, Neque eo
95쪽
rectius dixere recentiores esse vim, quae ex sui corporis materia semen quod est proXimum generationis Prim. cipium efficit. 3 Optime uero ni salior, dicemus esse animae vim, qua ui uentia sibi simile in specie procreant, haec non solum in
maribus,sed etiam in sceminis reperitur,Quae a maribus specie, aut sorma non disserunt, sed materia. 49 Non tamen ad generationem active eminae cocurrunt, , sed passive solum pace Medicorum, Illarum igitur uis gignitiva est facultas quae generationis materiam Prae hel, Marium autem quae agens largitur. Praebent mares agens largiendo semen, Quod uicem ge/rit agentis, & sceminae materiam disponit pro unientis generatione, Quod semen nec alimentum est, nec colli quamentum nec corporis aliqua particula. si Sed ex postremi,& utilis alimenti excremento a gigniti/Da lacultate ui caloris effectum, ac sormativam in seipso lacultatem continens, Quare ex semine milia uiuentis particula constat, quicquid Medici dicant. s a Cum omnes eta menstruo sanguine conficiantur ignenodi autem uis,quamuis, ut reliquae omnes, sit in corde,ta men in masculis ei subseruiens, de semen concoquens intestibus reperitur pace Aristotelis dixerim. es Cuius quoque sententiam tuebimur, atque eam in inuo tutis meatibus residere, Testes uero generationi com
moditatem Praebere, dc sine illis generare animal posse
s4 Sanguis autem menstruus est ueluti semen inconcoctum, Quare ex illo temere inferetant ueteres Philosophi so minas marcius esse calidiores, Cum illud sit potius eam frigiditatis testimonium, Sunt igitur foeminae masculisae frigidiores. b is 3 Quod uero in generatione primo efficitur, cor est,post ipsum iecur, Deinde cerebrum,quicquid Medici dixerint. Atq; haec dicta sint de perfectioribus animalibus, Nam
96쪽
mrsectiorum, atque etiam Plantarum generationes, Persequi nimis longum esset. 36 Quarum plantarum semina mestimo proportione respondent, non semini animalium, Insuiu autem non solum I animalibus iuerum etiam plantis duae loci differentiae,na i quidem positura solum,sed opere disterminatae summu : Ec imum,Bipeda quidem animalia summum habent ad id quod in uniuerso est summum, Multi peda uero&apoda ad medium, stirpes autem ad imum. 1 bsγ Verum cum omnia interitui obnoxia aetates habere ui 2 deantin maπime proprie illas habent animantia, Est c . t quidem aetas Hi uentium aeui pars iusta, Aetates uero numero noniunt septem, ut Astrologi planetis illas ad . i aptantes dixerunt, Nec quatuor, ut Medici, sed trest v, solum, iuuentus , senectus, de status siue uirilitas, quaq. Inecessario inter iuuentutem, de senectuteiu media est
sa sene mitem mors consequitur, Quae est ui ,priuatio,c in Cul . ius uitae diuturnitas temperici praestantiam mmitatur, sicut breuitasillam sequitur temperiem, Quae cum calo ei et ris,de humoris parum contineat, si optimae cona Paretur c frigida, & sicca non immerito dicetur. l,s Calidam uero de humidam nimis vel ad siccitatem im th ' modice accedentem temperiem nec longissima , negitem breuissima uita consequitur, sed inter istas media,t Ad uitae diuturnitatem confert humoris retracita ,sicutit Nevitatis est causa humor congelascens, de desiccatio ni parat .
Co Quam uitam dum animantia degunt, ianitate ut plurimqι fruuntur, morbis etiam quadoque laborant, Est autem est . . sanitas uiuentis ratione corporis bonus, ct naturuis sta/tus, o cum quantitate,qualitate, dc situ praeditum sit c It corpus D numero, ecintimittate agnitudine,figi ager μι- perie situ naturali consistet. ri tsi Ei opponitur aegritudo quae est sanitatis privatio, Aemγ
97쪽
tudinum plures sunt,isc sere innumerabiles species,unuca autem sanitas, Etsi plures particulares,atq; innomina ras sanitates esse singulis morbis respondentes,Vt opina tus est Averroes, nihil prohibeat. c , Inter sanitatem, Sc morbum non datur neutralitas, pace Medicorum, cum inter priuationem, tu habitum riuulum fit medium,omnia igitur corpora salubria uel ins
cs Vt autem sanitas conseruaretur, Ec morbi expellerentur in hominibus praesertim inuenta suit medicina,Quae notat scientia, neque facultas ut Alexander in Topicis, ScEustratius in Ethicis sentire uidentur,Qui facultatem nosolum Dialecticae,& Rhetoricae sed medicinae quoq; , de arti gubernandi naues comunem esse falso simi. opinati. Rectius dicemus illam artem esse,cum sit practica, Nec aliqua ex parte Theorica, quicquid communiter a Medisciis existimetur.
6s Et quamuis sit factiva, non tamen est mechanica,vt assere re uidetur Averroes, cum Mathematicis subiecta, & sub alternata non fit, sed naturali scientiae. cc Quid autem ipsa sit inuolute,& uulgariter, ni sutor ab Hippocrate,Theossio, Avicenna, & Averroe traditum suit, cum nihil aliud fit quam ars salubrium. ιν Eius autem finis non sunt bonae operationes, ut in libris Methodi medendi Galenus asseruit, Quae potius sunt ciuilis facultatis fines, cui ut Architectonicae medicina deseruit, Nec eorum quae ad sanitatem pertinent nihil
praetermittere erit eius finis, ut uult Auerroes.sa Cum illud potius fit officium, finis autem sanitas, Quam Medicus per se, de primo efficit 'cum est deperdita, non natura, ut Medicus fit solum minister , quod male asse
εν Subiectum autem est corpus humanum, At instrumenta sunt medicamenta, quae plura ac diuersa sunt, Nec stim it gula persequi nobis est in animo.
98쪽
το Ceterum sermonem nostrum a uegetatiua ad sensitivam animam iam conuertamus, Quae inter uegetatiuam, &rationalem ueluti decet issiinum uinculum residet, Atq;r infimum est cognitionis gradum sortita, Haec a vegetali nunquam separatur sed illam cocinesiui quadrangulum triangulum continere dicitur. - .
τι Continet inquam potestate,Non quod in actu adsit uege latiua de duae sint animae actu distinctae,ut doctissimi uiri sunt opinati. τx Est autem anima sensitiva animalium serma, Atque eius ratio est principium cognoscendi singularia sensibilia,&
l . materialia, Cognoscit quidem per se naturam sensibi lium, per accidens uero hoc uel illud sensibile, finis por ro communis sensuum est salus animalium, At sensus . hominis peculiaris sinis est rerum cognitio,& intellectus obsequium. τ a Subiectum sensus, atque principium in animalibus san guine praeditis est cor, non cerebrum , In reliquis illi proportionale, Quod etiam principium est instrumentorum sensuum, quamuis aliter Medici sint opinati.
ν4 Singularia autem sensibilia apprehendere sensus non posset, atque illa cognoscere, nisi eorum rationes in illo es.sent, Est itaque sensus ratio atque exemplar sensibilium, Nec tamen ipsum in actu esse credendum est m in pritentia fit ad sensibilia suscipienda , de ab illis necessario
di e Non potest autem ob ipsius praestantiam ab Ohiectis moisileri,nisi medium intercedat quod obiectorum species reserat; sensibili nanque sensui apposito nulla fit sensatio,
Quomodo uero medium species, atque rerum similitu dines deferre ualeat,maxima est difficultas. ονς Si enim reales suerint, in eodem quomodo erunt contra
Ha & plura eiusdem speciei accidentia Si spirituales cur in subiecto sunt, de diuisibiles c Opinor ego nihil aliud nobis significare medium rerum similitudines 4
99쪽
to ferre, quam per eam naturam, qua est medium,il In re ferre, ac repraesentare tanquam rationes an ipso erasten, : tes,atq; natura illam more Vertumni in diuersas lacies commutari, cum tamen non destruatur, nec ab aliquoi quidpiam acci piat. τ Non igitur ab obiecto profluunt species,nec ab illo gene
rantur, sed medium obiecti praesentia excitatum Internaei quadam,Sc metaphorica genitura illas procreat, vel ut uerius loquar refert in eo tanquam in eXemplari relu centes, Non enim aliquo modo, aut ab aliquo species Ulae gignunturi
et a Neque in medio formaliter existunt, Quod autem ad in sinitum spatium non effundansur, ea non est ratio, quia ab obiectis pioprios fines susceperint, sed quia medii natura finita est,atque suis actionibus terminos praescribit. τρ Innumerabiles uero, aut plures esse eiusdem rei imagines, in medio,Vt quidam imaginantur fieri non potest, una sola est, atque continua ab obiecto usque ad senso, rium, non tamen indivisibilis. so Longitudinem nanque, latitudinem,& profunditatem, habet non solum per accidens sed etiam per se, Eo, quamuis fit rota in toto, & tota in qualibet parte, parte . tamen parti,& totum toti co tendi est arbitrandum. xitDissimilium porro natura obiectorum,aut similium spe cies in medio unam.& eandem elle impossibile est,sed necessario tot sunt quot obiecta non solum secundum di uersas reserendi conditiones, Ut quidam uoluerunt, sua secundum seipsas, Contraria enim aut duo eiusdem spe ciei accidentia in eadem media Particula acta hoc modo M is esse nihil prohibet. si Ab obiectis itaq; per has rerum similitudines sensoria mo, uentur, Etsi non sit is uere motus, nec passio, non emimalterantur,nec in ipsis quicquam in obiectis procreatur sed excitantur solum, de ui propria species promu ata
sa Necellarius est igitur sensus agens pace Alberct de D. a ci
100쪽
Thomae, Atq; Platonis,& Plotini sententia asserentium sen sus agentes esse, nec aliquid pati non erit a Peripatetica domina aliena. a Qui tamen sensus agens non est intellectus siue substantia aliqua extranea, & separata, Nec a patiente substantia distinruis, ut opinatus est Gandauenta, sed idem esti subiecto atque substantia, quod patiens, ratione sola es seiunctus. a s Sensus enim ut sensorium effingit, atque in esse constituit,
patiens est atque recipiens, ut uerb instrumento utituranens est, Qui in se manet, ac re in Persectiones conti
net ,Nihil tamen sentit nisi patiens ab obiecto excitetur. as Huius pora o munus est non solum de sensibilibus iudiciu. serre,quod communirer existimatur,sed eo ira quoque similitudines patienti sensui praebere, Atque illas in actu ponere cum prius essent in potentia,Erunt igitur in senisse potentia Passiua, activa, atque obiectiva ratione non re inter sedistinctae. ar Sunt autem species in sensorio sentiente,Vt sunt in medio deserente, intrare quaecunque de illis, ut sunt in mediis
diximus, ea omnia de iisdem in sensorio positis dicenis
a a Praeter obiecta media quoque, quod maxime est, ni salalor,animaduertendum,cum sint sensibili a sensibus percipi est necesse,Non tamen per alia medi immediate.ri. ia iis sui speciem an sensorio excitans.
19 Non est porro credendum ea quae sentiuntur esse rerum imagines, Siquidem illae sunt rationes cognoscendi, c. ita uero sunt obiecta, & media, Quae quidem plura ut plura ab eodem sensu, atque eodem tempore Ogno
sci nihil prohibet. so Privationes uero percipi ensus non per proprias species, ut Simplicius atque Themistius crediderunt, cum nulla illae ualeant sui similitudinem in medio excitare,sed pesi opposivos habitus, Nec Propterea soquitur, vi inor,