장음표시 사용
111쪽
ius comparetnr': non qno mea quidem iam intersit r
neque enim aetas id mea desiderat aliut quod: dam genus dicendi nos secuti sumus: qui nunquam
sententias de manibus iudicum ui quadam orationis extorsimns,ac potius placatis eoru animis tantu,quam
inm ipsi patiebantur,accepimκs:) bed tamen ista tua nullum ad usium meum,tatum cognosicendi studio ad duellis, requiro . Nec mihi opus est Graeco aliquo doractore,qui mihi peruulgata praecepta decantet cum ipsenlinqssam forum,ni quam lilium iudicium a exerit: ut peripateticus ille dicitur Phormio: cum Annibal Carthagine expulsius Ephesium ad Antiochum uenisset exul i proq; eo, qu)d ejus nomen erat magna apud oramnes gloria, innitatκs Ubet ab hostilibus pars, ut eum,qnem dixi, si uellet,audiret I, cumq; isse non nolle diraxisset: locutus esse dicitur homo copiosius aliquot horas de Imperatoris officio, di de omni re militari. tum cucaeteri, Mi illum audierunt, uehementer essent delectarati ; quaerebant ab Annibale, quidnam ille ipsi de illo philosepho iudicaret. hic Poenus non optime P e ,
sed tamen libere restonil spe fertur multos si deliros benei sepe vidisse, sid qκi magis, quam Phormio, delis
Taret, idisse neminem. neque mehercule iniuria. qRidenim alit arrogantilis,aut loquacius scit potuit,qiam Annibali, qui tot annos de imperio clim populo R. mnium gentiam Rictor certasset , graecum hominem, qκj nMn3 m hostem, nκnquam castra uidiset, numqκam denique minimam partem Allius publici muneraris attigisset, praecepta de re militari dare t Hoc mihi facere omnes illi, qui de arte dicendi praecipiunt, Ad
112쪽
L I B E R I I. dentur. quod enim ipsi experti non fiunt, id docent caeteros: sied hoc minus fortasse errant, quod non te rit Annibalem , sed pueros, alit adolscentulos docere corrnantur. Erras Catule,inqκit Antonius . nam ego
mei in multos iam Phormiones incidi ..quis enim est istorum Graecorlim, qκi qAenquam nos irκm quidquaintelligere arbitretur j ac mihi qκidem non ita molesti sunt. facile omnes perpetior, perfero. nam ara alio quid a ferκnt, quod misit no di 'liceat: aut e*ciunt,ut
me non didicisse minus poeniteat. dimitto autem eos notam contumeliosi,qκam philosephum illum A nnibal: eo fortasse plus habeo etiam negotii. sied tamen est
eorum doctrina,quantum ego iudicare posum perridi cula. Diuidκnt enim totam rem in duas partes,in Ue controne iamin in quaestionis .cansim appellant rem p ta in diliceptatione reru controuersiaria stionem autem rem posita in infinita dabitatione. De causa praecepta dant. De altera parte dicendi moram dentilim. Denique qwinqMe facinni quoi memes bra eloquentiae inuenire, quid dicas: inuenta distornere : deinde ornare uerbis: post memoriae mandare: tum ad extremum agere , ac pronκnciare . rem sane
non reconditam . qnis enim hoc non sua si onte uideo rit,neminem posse apte dicer nisi, quid diceret, qκibra uerbis, quo ordine diceret,haberet, et ea meraminisset' Atque haec ego non reprehendo, sied ante oculos posita esse dico,κt eas item qnaissor, quinqκe,sea Repartos,sset etiam septem, quoniam aliter ab alip digerulus in qκas est ab his omnis oratio distributa. l libent enim exordiri ita lite; qui audiat, beneuolum nobis
113쪽
DE ORATORE faciamus, docilem attentum : Deinde rem narrare ita,ut uerisimilis narratio sit,ut aperta,ut breuis: Post autem diuidere causim,aut proponere: nostra co firmare argumentis, ac rationibus, deinde contraria re'tare . Tum autem alij conclusionem orationis, et quasi perorationem collocat. alii iubent, ante quam peroIetur,ornandi,alit augendi causi digredi, deinde concindere, ac perorare . ne haec quidem reprehendo :sunt enim concinne distributa ,sied tamen,id quod necesse fuit hominibus expertibus ueritatis, non perite . Q uae enim praecepta principiorum, narrationum esse uoluerunt, ea in totis orationibus siunt consimanαda . Nam er ego mihi beneuolam iuicem facilius facere possum, cum sium in cursin oratiunis, quam cκm
omnia siunt inaudita : docilem autem non cum pollioceor me demonstraturum, sied tum,cum doceo, exoplano : attentum uero crebro tota actione excitandis mentibus iudicum, non prima denunciatione esticere possumus. Iam uero narrationem qu)d iubent verisiis milem esse, apertam, breuem : recte nos admoσnent. qu)d haec narrationis magis putant esse propria, quam totius orationis: valde mihi uidentur errare: ommninoque in hoc omnis est error,qubd existimant artis cium esse hoc quoddam non dissimile caeterorum : c iusimodi de ipsio iure ciuili besterno die Cras*s compοσni posse dicebat: ut genera rerum primlim exponerenmr in quo uitium est, si genus ullum praetermittatur: deinde singulorum generum partes; in quo π deesse aliqηam partem, 'perare, mendosium est: tu uer*borum omniκm desinitiones , in quibus neque abesse
114쪽
dece neque redudare. sed hoc si in iure ciuilistrata in paruis, aut mediocribus rebus doctores assequi possunt ; no ide sientio tanta bac in re,iam , immense posse feri. sim autem qκi arbitrant κ'detacendi fune ad eo qui haec docent: omnia iam explicata, perpolita aspeqκentur. sunt. n. innumerabiles de his rebus libri,neqκe abditi,neque ossicini. sed uideant, quid uelint,ad indentam ne,an ad prinandis arma Disiumpturi. aliud enim pugna, acies,a ita lata capusq; noster desiderat . attamen ars ipsὸ ladicra armorum: gladiatori, er militi prodest aliqvid : sid animus
ego tibi oratorem sic iam instit m, si pol ero, κ*qκides cere possit, ante persticiam . Sit enim mihi tinctu literis: aiaterit aliquid: legerit: illa ipsa praecepta aeceperit. tentabo,quid deceat ; qκid uoce,quid uiribus, s id stirim, ε id ii κα efficere possit. Si intelligam posse ad siummos peruenire: non boum hortabor,ut elaboret ed etiam,si uir qκoque mihi bonin videbim ob
secrabo . tantκm ego in excelliente oratore, Or eodem uiro bono pono esse ornamenti uniuersae ciuitati. Sinuidebitur,cum omnia μmma feceri tamen ad medio' ris oratores esse nentκms: permittam ipsi, qκid κω iit; molestus magnopere nor ero. Sin planὸ abhorresbit, erit a indus: ut sie contineat,aut ad aliud 'κα dium transfera admonebo . nam neqκe is, qκi optime potest, desierendus ullo modo est ἁ cohortitione nostra: nes e is,3κi aliquid potest, deterrendus. qκod alterudiκinitatis mihi cuiusdam uidetar: alterum uel non fa
115쪽
cere, quod non optime possis ; uel ficere, quod no pG
sime facias, humanitatis. tertium uero illud,clamare contra qκam deceat, qliam posit,hominis est, ut tu Catule de quoda declamatore dixi'si,stultitiae siuae qua plurimos testeis domestico praeconio colligentis. De hoc igitur,qκi erit talis,ut cohortandlis, adiκuandusq; sit, Ea loquamur,ut ei tradamus ea dutaxat,quae nos u*s docκit , ut nobis ducibus ueniat eb, quo sine duce ipsi peruenimus; quoniam meliora docere non possumus. Atque ut a familiari nostro exordiar : hunc ego Catule Sulpitium primκm in causa paruula adolesicentulualidilii, uoce, forma, motu corporis, et reliquis rebus aptum ad hoc munus, de quo quaerimus i oratione autem celeri, concitata,quod erat ingeni ; π κοπbis effervescentibus, paulo nimium redundantibus, quod erat aetatis . non sium asternatus: uolo enim se efferat in adolscente foecunditas: nam facilius, sicut in uitibus, reuocantur ea, quae si e nimium prostd ynnt,qMm, si nihil valet materies,noua sarmenta cultura excitantur: ita uolo esse in adolescente,unde allaqvid amputem : non enim potest in eo esse succus di turnus, quod nimis celeriter est maturitatem aspecutu .
uidi statim indolem ; neque dimisit tempns ἱ eκm sum cohortatus,ut forum sibi ludum putaret esse ad discendum, magistrum autem, quem uellet, eligeret , me
quidem si audiret, L Arajum . qκod ille arripuit; et ita sese facturu confrmaκit; atque etia adduit, gratiae scilicet causa,me quoque sibi magistru futura. Vix annus intercesserat ab hoc sermone cohortationis meae, cui' accusanit C. Norbannm defendente me . non est
116쪽
credibile, quid interesse mihi sit usum inter eum , quitum erat, qui anno ante fnerat. omnino in illud genus enm Cr fir magni=cum atque praeclarum natκαra ipsa ducebat: sed ea non satis prosicere potμisset, nisi eodem studio atque imitatione intendisset , atque
ita dicere consiliesset, ut tota mente Cruplim atque oramni animo inineretur . Ergo hoc sit primum in praeceptis meis, ut demonstremκs quem imitemκr,atque Ita, ut,quae maxime excedat in eo que imitabitur, ea diligetissime persiequaturi: tu accedat exercitatio,qua illum, quem ante delegerit,imitatio es Vat, atque ita expriαmat,non ut multos imitatores sese cognovi,qui aut ea,
qaae facilia siunt,aκt etia illa,quae in gnia ac penὸ uiestiosa , consiectantur imitando . nihil est facillus, quam amictum imitari alicκius,alit flatu, aut motu . si uero etiam uitiosi aliquid est , id 'mere, in eo uitiosem esse,non magnum est , ut ille, qui nunc etiam amissa
uoce 'rit in rep. Fusius neruos in dicendo C. Fimbriae, quos tamen habuit isse,non assequitur,oris prauitatem, Rerborum latitκdinem imitatur sied tamen ille nec
deligere sicinit, cuius potissimum similis esset, in eo
ipso,que delegerat,imitari etiam uitia uoluit. Q in alite ita faciet ut oportet,primu uigilet necesse est in deligendo deinde,quem probauit, in eo quae maxime excetralent, ea diligentissime persiqnatur . quid enim causae censitis esse,cur aetates extulerint si Ala singula prope genera dicendi quod non tam facile in nostris oratoribus pos*mns iudicare, quia scripta , ex quibus iudisrium feri possiet,non mAlta sane reliquerκnt, quam in Graecis, ex qκoru scriptis cκjuAκe Ctatis, quae dicendin is
117쪽
ratio uoluntari; fuerit, intelligi potest. Antiquissimi fere μnt, qκοr m 3 idem Ar ta constent,Pericles amque Alcibiades, CT eadem aetate T bAcydides f*btiles,
acuti,bresses, siententi js msgis qliam uerbis abAdantes. non potuisset accidere, ut Annm esset omniκm genus, nisi aliquem sibi proponerent ad imitandκm. Cons cuti sunt hos Critias, Theramenes, Lysias. mlta LUtie scripta sunt,non nulla Critiae, de Theramene audiuismns. omnes etiam tum Tetinebant ill m Periclis sucα cum, sed erant paulo uberiore so . Ecce tibi exori Mest socrates, magister istorum omnium : cuius e ludo
tanqκam ex equo Troiano innumeri principes exie
runt : sed eorum partim in pompa , partim in acie iis lustres esse uolnerunt . itaque cor illi T beopompi, Ephori, Phylli,Naucratae,multique alii naturis disserunt, uoluntate autem similes sunt inter pse : π magistri, ij, qui sie ad causas contκlerunt,ut D emosthenes,Hyperides,Lycurgus, Aschines,Dynarcbκs, alijxi; corii res, etsi inter be pares non 'emni, tamen sunt omnes in eodem ueritatis imitandae genere κersati; qmmm qMandiu man t imitatio, tandiu genus illud dicendi, ἴκα diκm4; uixit. posteaquam extinctis bis, omnis eorum memoria siensim obscurata est euaniat, alia quae; dum dicendi molliora ac remissiora genera uigκσut
inde D emochares, quem aiμηt sororis strum 'isse
Demosthenis, tum Phalereus ille Demetrius, omnium
istorum mea sententia politissimus, alii'; eorum sim les extiterunt. quae si volemus usique ad hoc tempus per=q i, intelligemM, ut hodie Alabandensiem illum Meneclem, π ejκspatrem Hieroclem,quos ego avdis
118쪽
lii, tota imitetur Asia , sic siemper fuisse aliquem, cum ius se similes plerique esse uellent . bane igitur similitudinem qκi imitatione assequi uolet, tum exocitationitas crebris atque magnis,tum Aribendo maxime persi qκatur . qκοd si noster Sulpitins faceret, multo eius oratio esset presior : in qua nunc interdum,ut in herobis rustici solent dIcere, in summa libertate inest luxuvies quaedam,quae 'γlo depasicenda est. Hic Sulpitius, Me quidem,inqAit,recte mones,id mihi gratκm est: sed ne te quidem Antoni multum scriptitasse arbitror. Tum ille, uasi uero, inquit,non ea praecipiam aliis, quae mihi ipsi defunt. Ad tamen ne tabulas quidem conficere existimor : uerum in hoc ex re familiari mea, in illo ex eo,quod dico , quantκlum id cunoque est, qμid faciam iudicari potest. Atque esse tamemultos videmus, qui neminem imitentμr, 'apte natura, quod velint, sine cuiusquam similitudine cora sequantur. qκod in vobis animaduerti recte potest C aesar cotta : quorum alter inusitatum quidem nostris oratoribus leporem quendam salem, alter acutissimum siubtilissimum dicendi genus est constraclitus. Neque Mero uester aqualis Curio, patre mea sententia uel eloquentissimo temporibus illis, quequam mihi magnopere uidetur imitari ; qui tamen uerbo: νκm grauitate, elegantia , copia 'am qMnα
iam expressit quasi formam figuramq; dicendi:quod
ego maxime potui iudicare in ea causa, quam ille contra me apud centumuiros pro fratribus cossis dixit . in qua nihil illi defuit, quod non modo copiosius, sidetiam sapiens orator habere deberet. Verum At aliquaα
119쪽
do ad causas dedκcamus illum quem constituimus, eas q idem in qκibus plusculum negoti j et iudiciorum atqκe litiam, risierit aliquis fortasse hoc praeceptu : est
enim non tam acutu,qu.m necessarium, magis j mo' nitori, non futui, qua m eruditi magistri) hoc enim prism m praecipiemns, quasicunque causas erit acturus, ut eas diligenter penitusq; cognosicat . hoc in ludo no pracipitur : faciles enim caube ad pueros destruntur. Lex peregrinum uetat in murum Ucendere et Ucendit, hodistes repulit,accusatur . nihil e t negotii huiusimodi causam cognoscere . refle igitur de causa disicenda praecio pium . haec est enim in itido causarum ferὸ formula . at uero in foro tablilae,testimonia,padla,conuenta, timpnlationes,cognationes, Vnitates,decreta,restonsa,vista denique eorum, qui in causa Resintur, tota cognora sicenda est: quarum rerum negligentia plerasque causas, maxime priuatas, μnt enim multo saepe obrsicariores) videmus amitti . ita nonnulli,dum operam suam multi aestimari uolunt,ut toto foro volitare, o causis ad causam ire uideantur,causas dicunt incogniratus . In qκo est ilia quidem magna offensio, uel neglim gentiae, si ceptis rebus, uel per filiae, receptis 3 sied etiam illa maior opinione,qκὸd nemo potest de ea re, quam
non nouit,non turpissime dicere . ita dum inertiae uidituperationem,quae maior est,contemnunt, sequuntu retiam illam,quam magis ipsi 'giunt,tarditatis. Equisdem soleo dare operam,ut de siua quisique re me ipsie doceat ; er ut ne quis alius adsit, quo liberius loquatur; et apere aduersirij causam,ut ille agat siuam, et quidα quid de μα re cogitarit, in medilim proferat . itaque
120쪽
cum ille disicessit, tres personas unus 'stineo summa
animi aequitate, meam,adκersarij , iudicis. qui locus est talis,ut plus habeat adiumenti, quam incommodi, hunc iκdico esse dicendκm . ubi plus mali, quam boni reperio,id totum abiudico aliive reiicio . ita assequor, ut alio tempore cogitem quid dicam, alio dica: quae
duo pleriqκe ingenio freti simul faciunt; sied certe ijde
illi melius aliquanto dicerentis aliud siumendum sibi
tempus ad cogitandum, aliud ad dicendum putarent. Clim rem penitus causam cognoni, statim occurrit animo quae sit causa ambigui . nihil est enim,quod inster homines ambigatur, siue ex crimine causa constet, ut facinoris; siue ex controuersia, ut haereditatis ;sioue ex deliberatione, ut belli; siue ex persona, ut laκα dis ; siue ex distulatione, κt de ratione uiuendi; in
quo non, aut quid factum sit, aut fat, fatκrum est, q aeratκr, asst qκale sit, aut qκid uocetur . Aenostrae fere cause, quae quidem Jnt criminκm, pleramnque insciatione defentantκr. nam de pecκα- ntis repetκndis quae maximae 'nt,neganda ferὸ fiunt omnia : de ambitu raro illud datur, ut possis libeoralitatem ac benignitatem ab ambitu atque largitione seiungere : de sicariis, de ueneficiis, de peculatu in claraxi necesse est. Id est igitur genus primum causarum in iudicijs,ex controuersia facti in deliberationibus pleorunque ex futuri,raro etia ex instantis, aut facti. Saepe ante,res no sit nec ne, sied qualis si quaeritur ut cu L. Opimis causam defendebat apud populu audiente me C. Carbo Con*t,nihil de C. Gracchi nece negabat,sidia inre pro salute patriae factum esse dicebat: ut eiu