장음표시 사용
91쪽
DE ORATORE sed cum alter non mκltκm,quod quidem extaret , id ipsium adolesicens, alter nihil admodum scripti relim qκsset: deberi hoc ἀ me tantis hominum ingenijs Plotui: κt cκm etiam nunc uiuam illorum memoriam temneremus, hanc immortale redderem, si possem. Quod hoc etiam ste aggredior maiore ad probandum ; quia non de Ser. Galbae, aut C. Carbonis eloquentia Aribo
aliquid , in qκo dceat mihi fingere, si quid uelim, nul
lius memoria iam refellente : sed edo haec iss cognoscenda, qκl eos ipsos,de qκibκs loqκor, sepe andierunt 3 ut duos summos uiros iis, qui neutrum illornm uiderint, eorum, qκibκs ambo illi oratores cogniti sint, umorum praessentium memoria teste commendemus . Nec uero te charissime frater atque optime rhetoricis nunc quibus a libris,qκos tu agrestris putas,insiqnor lit erura diam . quid enim tua potest oratione aut βbtiliκs,aut
ornatius esse s sid quonia siue iudicio, ut soles dicere ;siue,ut ille pater eloquentiae de sie lsocrates scripsit ipsi pudore ἀ dicendo,'timiditate ingenua quadam rem fuisti; sine, ut ipsi iocari soles,unum putasti satis esseno modo in κna familia rhetorem, sied pene in tota cim uitate : non tamen arbitror tibi bos libros in eo fore genere,qwod merito propter eorκm,qui de dicendi ratiora ne distularunt, ieiunitatem bonarum artium possit illudi. nihil enim mihi quidem uidetur in Crassi, Antonii siermone esse praeteritum, quod qui qua i siummis ingeni s,acerrimis studi s, optima doctrina,maximo Vis cognosici,ac percipi potuisse arbitraretur . quod in facillime poteris iudicare ; qui prudentiam,rationemq; dicendi per te i κ'γμm antem per nos percitere κοπ
92쪽
autem inambularet cum Cotta in porticu ; repente eὸ Catullis sienex cum C. Iulio fratre uenit. quod ubi audiuit,commotus Crassus siurrexit: omnesq; admirarati , maiorem aliqκam esse causam eorum aduentus sinspicati fant . qui cκm inter si ut ipsorum Uus ferebat, amicissime consalutassent ; quid vos tandem Crassusqnunquid nam,inqκit,noui y Nihil sant inquit Caratulus: etenim uides esse ludos: sied uel tu nos ineptos licet,inquit,liel molsos putes. cum ad me in Tuscularinum, inqlii heri ueste ri venisset caesar de Tusiculano 'o ; dixit mihi, ὰρ Scaevolam hinc emtem esse con- Mentκm, ex qκο mitra qκaedam si audisse dicebat: te, qκem ego toties omni ratione tentans ad distulandam elicere no potuissem, permulta de eloquentia cum Antonio disseruisse, tanquam in schola propὸ ad Graecorum consuetudinem distulasse. Ita me frater exoravi me ipsium non quidem ὰ studio audiendi nimis abes
horrentem, sied mehercule uerentem tamen ne moralisti uobis interueniremus , ut huc sicum lienirem is Etenim Scaevolam ita dicere aiebat , bonam paratem sermonis in hunc diem esse dilatam . hoc si tu curapidius faelum existimas, C aesari attribues: si famialiarias, κtrique nostrum : nos quidem,nsi forte molesti interuenimns,lienisse delectat. Tu crassus. Eqκide
93쪽
DE ORATORE quaecunque causa uos huc attulisset,laetare cum apud
me uiderem homines mihi charissimos, amieissimos: sed tamen,uere dica,quaeliis mallem fuisset, quim ista, quam dicis. ego enim tu quemadmodu sientio, loquar nunquam mihi minus,quam besterno die placui: maragis adeo id facilitate, quὰm alia ulla culpa mea contirigit: e i dum obsiequor bis adolscentibus, me sinem esse um Oblitus ; feciq; id, quod ne adolescens quidem
fecemam, ut ijs de rebus,quae doctrina aliqua continerarentur , distularem . Sed hoc tamen cecidit mihi perra opportκne,quὸd transadlis iam meis partibus ad Antonilim audiendκm ueni lis. Tum Caesar, Equidem,
inquit, crasse ita sium cupidus te in illa longiore ac perpetκa distκtatione audiendi, ut, si id mihi minus corati at, uel hoc sim quotidiano tuo sermone contentuso itaque experiar equidem illud, ut ne Sulpitius familiaris meus,aut Cotta plus,qκἀm ego, apud te ualere ur; deantκr : π te exorabo prosterio,ut mihi quoqsse, ercatκlo tuae siuauitatis aliquid impertias . Sin tibi id minus libebit: non te urgebo; neque committam, ut, dκm uereare ne tu sis ineptus,me esse iudices. Tum ille, Ego mehercule, inquit, C aesar ex omniblis latinis . Merbis huius uerbi uim uel maximam siemper putaMi.qssem enim nos ineptκm vocamus, is mihi uidetur ab
hoe nomen habere sidium, qu)d non fit aptus: id sin sermonis nostri conssuetudine perlate patet. Namqssi αμt,tempus quid pollulet,non uidet; aut plura lora quimr, ant sie ostentata, alit eorum,quibuscum est,uel
dignitatis, uel commodi rationem non habet ; aut demniisse in aliqlio genere aut incocinnlis,aut multus est:
94쪽
LIBER I I. 67is ineptus dicitur. Hoc uitio cumulata est eruditissima tua Graecorum natio : itaque , qu)d nim huius mali Graeci non uident, ne nomen qnidem ei nitio imposiverant . ut enim quaerras omnia,quo modo Graeci ineptuvpellent ; non reperies. Omnium alitem ineptiarui
quae fiunt innumerabiles, baud scio an ulla sit maior, quim,ut illi selent,quocunque in loco, quosilinque inα ter homines uisium est de rebus aut disticissimis, aut nonecessarijs argutissime distulare. hoc nos ab ψlis adolescentitas facere inviti, recusantes heri coactu μα
nκs. Τ u Catκllis,Ne Graeci quidem,inqκit, Crasse, qui in civitatibus suis clari, er magni'erAnt , sicuti tu es,nosq; omnes in nostra rep. Molumus esse, horum Graecorum,qui sie inculcant auribus nostris, similes fuerunt i nec tamen in otio siermones bui modi, dij utaotionesq; 'giebant. Ac si tibi videntur,qκi temporis,qκi loci, qui hominum rationem non habent, inepti, sicut debent uideri: num tandem aut locus hic non idoneus
videtur,in quo porticus haec ipsa,ubi inambulamus, palastra tot locis siesiones, gymnasiorκm, grae
earum distulationum memoriam qκodammodo comπmouent f aut importunam templis in tanto otio qκod
raro datur,'nnne peroptato nobis datum est faut homines ab hoc genere distulationis alienis qκi mnes ij semus,ut sine bis studique nullam uitam essee Dacamns. Omnia ista, inquit Crassus, ego alio modo interpretor, qui primum palaestram, siedes, pomelans etiam ipsos Catule G raecos exercitationis er deleractationis causa, non dii tutionis inuenisse arbitror.
95쪽
quim in bis pbilosophi garrire coeperunt: hoc ipso
tempore cum omnia gymnasia philosophi teneant, ta men eornm auditores discum audire, quἐm philosiopbumalunt. qui simul ut increpuit; in media oratione de
Omnes unctionis causa relinquunt. ita leuissimum delectationem grauissimae,ut ipsi ferui,Murlitati anteponul Otium autem quod disis esse,assentior : veru othfrκπMκs est non contentio animi, sed relaxatio . Saepe ex socero meo audiui, cum is diceret socerusinum Laelium semper ferὸ cum Scipione βlitum rusticari, eosq; incredibiliter repuer cere esse solitos, cum rus ex Rybe tamqnam ex κinculis euolauissent. Non audeo dicere de talibus uiris: sied tamen ita siolet narrare Scaevola, conchas eos, umbilicos ad caietam, ad Lucrinum legere con*esse , ad omnem animi rem senem καcκm aliquid fecerint , leuandi laboris fui causa pastsim ac libere solutas opere uolitare sic nostri animi foren bns negoti js,atqκe urbano opere defessi gestitit , 4c uolitare cupiκnt uacni cura,atque labore. Itaque illud,quod ego in causa curiana Scaeuolae dixi , non dixi siecns, ac sientiebam . Nam si inquam Scaevola nκllam erit testametum redie faelum,nisi quod tu.sicripse
ris: omnes ad te ciues eum tabulis ueniemus: omnium
testamenta in scribes unus. quid igitκr inqκam sqκando ages negotium publicum ς quando amicorum squa*do tκκmsqnudo denique nihil ages f Tum illud addiη
dumq; dscendere . Sic enim sie res habet ; ut quemadmodum uolκcres Ridemus procreationi atque utilitatis suae causa fingere,et construere nidos, easdem autem, s
96쪽
di. mihi enim liber esse non videtur, qui non aliqκ do nihil agit. in qua permaneo Catule sientelia: meq; , cum huc ueni, hoc ipsium nihil agere, plane cessare delectat. Nam quod addidisti tertiu ; vos eos esse , qlii Mitam insiliauem sine bis studijs putaretis: id me non modo non hortatur ad distulandum, sied etiam deteroret. Nam At C. Llicilius,homo dodilus er perurbanus,
dicere solebat, ea, quae Ariberet, neque ab indoctissimis, neque ab doctissimis legi uelle ; quὸd alteri nihil inte, ligerent, alteri plus fortasse,quam ipse : quo etia Arisni Persium non curo legere , hic enim fuit, lit noraramus,omniκm fere nostrorum hominu doctissimus , L lium Decimum uolo ; quem cognouimus viru bonlim, no illiteratum, sied nihil ad Persium : Sic ego,si iamihi distulandum sit de his nostris pudijs; nolim eqκidem apud rusticos, fed multo minus apud uos . malo enim no intelligi oratione meam, reprehendi. Tu Caesar, Eqnidem,inquit, Catule iam mihi uideor nauasse operam,qu)d buc uenerim : nam haec ipsa recusatio
distulationis, distulatio quaedam fuit mihi quide percliaclida . Sed cur impedimus Antonium i cuius audio esse parteis,ut de tota eloquentia disserat quemq; ianradudu cotta, er Sulpitius expeditant. Ego uero,inqκit Crassus,neque Antoniam uertam facere patiar:
sie obmutescam , nisi prius . uobis impetraro.Qtudnam,inquit Catulus f Vt hic sitis hole. Tum, cum ille dubitaret, quod adfratrem promisierata, ego, inquit Iulius,pro utroque restondeo sc faciemus ramqκe ista quidem conditione, uel ut uerbum nAllum faceres me teneres . Hic Catulus arrisit: e simul, Prae
97쪽
DE ORAΤORE est,inqκit,mihi quidem dubitatio est: quoniam neque domi impetraram : I bic,αρκd quem eram futurus, sine mea Antentia tam facile promisit. Tum omnes ocκlos in Antonium coniecerunt: ille, Audite uera To, audite,inquit: bominem enim audietis de schola, atque a magistro, graecis literis erκditam : eo quidem loqnor con=dentius, qu)d Callidus audito
accessit; cni non μlκm nos latini sermonis, sid etiam Graeci ipsi solent sinae linguae subtilitatem,eligantiamq; concedere . Sed tamen,quoniam hoc totum, quidquid est, siue artificium, siκe studium dicendi, nisii accessitos,nudum potest esse : docebo uos disicipuli id,quod ipsi non didici, quid de omni genere dicendi sientiam. Hic posteaqκam arrisiernnt, Res mihi uidetur esse, iniqvit, 'cultate praeclara,arte mediocris. Ars enim eas rum rernm est,quae siciuntur . Oratoris autem omnis actio opinionibus, non scientia continetκr . Nam
apud eos dicimus , qui nesiciunt: ea dicimus, qκaeneficimus ipsi . itaque illi alias aliud isdem de reis bus sientiunt, indicant: nos contrarias sepe causis dicimus: non modo ut Crassus contra me dicat aliqκando, aut ego contra Crassum; cu alterutri noeesse sit fulsium dicere : sed etiam ut uterque nostrum eadem de re alias aliud defendat i cum plus uno ueruesse non possit. Vt igitin in eiψmodi re, quae mendaracio nixa sit,quae ad 'entiam non saepe perueniat quae opiniones hominum, saepe errores aucupetu ita discam, si caUim p tatis esse, cur audiatis. Nos ueroer valde quidem, Catulus inqκit, ρκtamns, atqMe eo magis,qQd nulla mihi ostentatione uideris esse Uurus. exosus
98쪽
LIBER II. 'exosus es enim non gloriosi magi ut tu puta ,ἀ uer late,qκἀm a nesicio qua dignitate. Vt igitur de ipsio genere sium confessus inquit Antonius, artem esse non
maximam : se illud afrmo, praecepta posse quadam
dari peracuta ad pertractandos animos hominum, ad captandas eorum uoluntates. ἡκius rei silantiam si quis uolet magnam quandam artem esse dicere , norepugnabo. Etenim,cum plerique temere,ac nulla raratione causas in foro dicant; nonnulli antem propter consuetudinem aliquam callidius id faciant: non est
dκbium, quin, si qnis animaduerterit, qAid sit, quare alii meliM, qtam alii dicant, id possit notare . Ergo id q i toto in genere fecerit, is si non planὸ artem, atqκasi artem quandam inuenerit. Atqκe utinam sit mihi illa uidere uideor in foro,atque in caum. Ita nuc, quemadmodum ea reperi rentur, possim uobis expone*N . Sed de me videro . nunc hoc propono, quod mihi persessi: quamnis ars non sit, tamen nihil esse perfe*cio oratore praeclarius . nam ut usium dicendi omitta,qκi in omni pacata,er libera ciuitate dominatur :tanrata oblectatio est in ipsa facultate dicendi, ut nihil horminlim aut auribus, aut mentibus iucundius percipi possit. Quis enim cantus moderata orationis pronun
ciatione descior inκeniri potest ' quod carmen artiburiosi κerborum conclusione aptius f qui actor in imirtanda,quam orator in si cipienda ueritate iucundiorqq id antem subtiliκs,quam acutae,crebraeus; siententiae fqκid admirabilius,quam res stlendore illustrata uerbos ν ms qκid plenius,quam omni rerum genere cumularata oratio i Neque enim ulla non propria oratori est
99쪽
DE ORATOR Eres,qliae qκidem ornate dici, grauiterq; debeat. Huius est in dando considio de maximis rebus cum dignitate explicata siententia: eiusdem tinguentis populi inracitatio, egrenati moderatio. Eadem stcultate stans hominκm ad perniciem, pr integritas ad salutem uoracatur . Quis cohortari ad uirilitem ardentius f quisa uitiis acrius reuocares quis utiqerare improbos res erius f quis laudare bonos ornatius f quis cupiditatem uehementiκs frangere accusando potest ' quis moero rem leuare mitius consolando sHistoria uero tesstis temporum,lux veritatis,Mitae memoria, magistra uitae, nuncia uetu latis,qua uoce alia,nisi oratoris,immortalitarati commendatur ἰ Nam si qκα est ars alia,quae uerbo; rum aut faciendorum aut deligendorum ficientiam profiteat r; αμt si qκsqnam dicitur, nisi orator, for mare orationem,eamq; uariare, d tinguere qκαἴ quibψdam uerborum, siententiarumq; insignibus aut
si uia ulla nisi ab hac una arte traditur alit argumentorκm,aut siententiarum,alit denique desicriptionis,amque ordinis: fateamκν aut hoc,quod baec ars profuαπtκr, alienAm esse , aut cum aliqκα alia arte esse comomune . sed si in hac una est ea ratio,atque doctrina rnon, si qui aliarum artium bene locnti sent, eo minus id es t huius uniκs proprium: sed ut orator de i s rebus, qκae caeterarum artium sunt, sit modo eas cognorit ut heri crassus dicebat potest dicere ; sic caeterarum amtium homines ornatius i a flua dicunt, si quid ab hac arte didiceri t. neqM enim, si de rusticis retas agricola.qκ γα,αμt etia d quod multi,medicus de morbis, aut
de pingedo pinor aliquis dsexta dixerit, ara scri erit i
100쪽
idcirco illius artis putanda sit eloquentia: in qua quia vis magna est in hominum ingenque, eo mElti etiam sine doctrina aliquid omniκm generum,atqlie clytilim consieqκκntnr. sed qκοd cuinsique sit propriu etsi ex eo iudicari potest, cκm uideris quid quaeque doceant: taumen hoc certius nihil esse potest, quκm quod omnes αν res aliae fine eloquentis siuAm m Anus pr are pos*nt; orator sine ea nomen 'um obtinere non potest rutteri, si disserti sint, aliquid ab hoc habeant; hic, nisi domesticis sie instruxerit cophs, aliude dicendi copiam peαtere non possit. Tum catκlus, E i,inqκit, Antoni minime impediendus est interpellatione iste cursius oraαtionis tuae . patiere tamen; mihi ; nosices: n3 enim pos sum, qκin exclamet ait ille in Trinumo: ita mihi uim oratoris tκm exprimere 'btiliter usus es,tu laudare copiosissime: quod quidem eloquentem uel optime facere oportet,ut eloquentia laudet: debet enim ad eά laud dam ipsam illa adhibere,quam laudat. Sed perge por*νδ. tibi enim assentior,tie tru esse hoc tota disierte due: re, idq; si qκis in alia arte faciat,eu assumpto aliunde uti bono,non proprio, nec suo . At Crassus, Nox te,in;qκit,nobis Antoni expoliuit, hominemq; reddidit: nάheslerno sermone unius cuiusdά operis, ut ait Caecilius, yemigem aliquem alit baiulu nobis oratorem desicrip=στas,inopem quenda humanitatis, atque inurbanu. Til Antonius,Heri enim linquit, hoc mihi proposi era; ut, si te re essissem,hos a te disicipulos abdacerem. nlinc Callito audiente, Casire,uideor debere no tam pli gnare tecu,qκlim, qκid ipse sentiam, dicere . Sequitur