장음표시 사용
141쪽
se uideri uelit; animos eoru ita af iat,apud quos age ut eos,quocuqsse uelit, uel trahere,vel rapere pos sit: nihil profecto praeterea ad dicendum requiret . Iam illud videmus nequaquam satis esse, reperire qAdddica nisi id inuentum tractare possis . Tractatio auratem uaria esse debe ne aut cognosicat artem qui audimat, aut defatigetur similitudinis satietate . Proponi ora portet,qκid afferas ; Gr,id qκare ita si ostendere; cirex isdem illis locis interdum concludere i relinquere glias, alioq; transire ; sepe non proponere , ac ravione
ipsa afferenda, quid proponendum fκerit,declarare; si cui quid simile dica prius ut simile confirmes; deinde,
qκod agitκr,adiungas ; pundia argumentorum plerum De lit occκlas,ne quis ea nκmerare possit, ut re distinguanta uerbis confusa esse Mideantκr. Haec ut properans, apud docilos, siemidoctus sie percurro, At aliquando ad illa maiora ueniamus. Nihil est enim in dicendo Catule maius, quἀm ut salieat oratori is,qni audiet, nisi ipsi sic moneatur, ut impetu quodam
animi perturbatione magis,quὰm indicio alit conrasilio regatκr . Plura enim multo homines iudicant os dio,alit amor anicupiditat aut iracudia,aut dolore, aut latitia, aut ste,aut timore, alit errore, alit aliqua permotione mentis, qκἀm ueritate, aut proscripto, alitiaris norma aliqua, aut iudicii formula, ant legibus. qκare, nisi quid uobis aliud placet, ad illa pereamus. Paulam, inquit Catulus,etiam nunc deesse uidetur ijsvebns Antoni,quas exposivisti, quod sit tibi ante expi cantam, qκἀm illuc proscissare, quis te dicis intendes re . Qiddnam, inquit f Qui ordo tibi placet, inqiae
142쪽
LIBER I P. Tr arulas, quae dissositio argumentorκm: in qua trumibi siemper deus uideri soles. Vide qκam sim in illo genere, inquit, catiae dem: non mehercule mihi nisi admonito uenisset in mentem: ut possis existimare me in ea, in quibus nonnunqκam aliquid efficere uideor, usiolare in dicendo,uel casu potum incurrere . Ac rese idem ista,qκam ego, qnia non noram, sic lanissam ignotκm hominem praeteriba tantum potest in dicendo,ut ad vincentam nκssa pias possit. Sed tamen mi hi videris ante tempus a me rationem ordinis, distonendarum rer m rei isse . nam si ego omnem nimoratoris in argumentis, in re ipsa per sie comprobanda posivissem,tempκs esset iam de ordine argumentor' de collocatione aPquid dicere : sied cum tria sint ἀme proposit de uno die tum,cum de dκοbus reliquis dixero si erit denique de diss)onenda tota oratione qum rendum. Valet igitin multum ad Mincendum, proba ri mores, in linum, facita, e Ritam eor' Pi Ment σημs, eomm,pro 3 itas i item improbari ad
versariorum,animos 1 eorum,uκd issos agitur,conci liari qκammaxime ad beneuolentiam cκm erga oraratorem,tum erga illa pro qno dicet orator. Conciliantur autem animi dignitate bominis,rebusgestis, existi matione uitae: qκε facilias ornari pos*nt, si modo sent, qηαm sngi, si nMu si ne . Sed haec actinant in . orator lenitas uocis,linitus,pudoris signiscatio, uerboarum comitas . Si qκid persiri re acrius, ut iniarus et maritas ficere videare, 'cilitatis, liberalitatis, man- siuetκdinis, pietatis, grati animi, non appetentis, non
143쪽
DE ORAΤOR Eborum, demissorum,non acrium,non pertinacium,non litigiosorum,no acerborum sunt, ualde beneuolentiam conciliant,abalienant ab iis,in quibus haec non sunt.. itaque eadem fiunt in aduersarios ex contrario conferarenda . Sed genus hoc totum orationis in iis causis excesset,in qκjbus minus potest inflammari animus indiscis acri uehementi quadam incitatione . non enim
semper fortis oratio quaeritur,sied saepe placida, summissi, lenis, quae maxime commendat reos . reos autem appello non eos modo, qui arguuntur, sied omnes,qκorum de re disiceptatur . hic enim olim loquebantur. Hornm igitκr exprimere mores oratione iustos,integros,religi
sos,timidos,perferentes iniuriarum, mirum quidda μία Ietr hoc uel in principijs,uel in re narranda,uel in peroranda tantam habet vim, si est μακiter cum sensia tractatum,ut saepe plas,qκam causa,valeat. Taratum autem efficitur siensia quodam ac ratione dicendi, ut quasi mores oratoris estngat oratio . genere enim qκodam siententiarum,'genere uerborum, adhibita
etiam actione leni facilitate ; signiscandi, ef cit 'At
probi,ut sene morati,ut boni uiri esse uideantκν. Hula autem est illa dii 'ar adiuncta ratio orationis, quae alio qMdam genere mentes iudicum permoliet imα pellitq; , ut aut oderint, aut diligant ; aut inuideant, alit Aluum uelint i aut metuant, aut sternanta, aκtcssiant, aut abhorreant ἱ aut laetentur, aut maereant; aut miseereantur, aut punire uelint ; aut ad eos
motus adducantur, si qui finitimi sunt propinqui
his ac talibus animi perturbationibus. Atque illud voland m est oratori, ut gliqκam permotionem animoα
144쪽
rum sua stonte ipsi aserant ad causam iudices, ad id,
quod utilitas oratoris feret, accommodatam . facilius est. n. curretem sui allini incitare, comouere langlietem . sin id aut non erit,aut erit oscurius: sicut me; dico diligenti prius quam conetur aegro adhibere mediocinam,non solu morbκs eius,cui mederi uolet, sed etiacon uetudo ualentis, natκra corporis cognosicenda esst ; sic equidem cum aggredior ancipitem causam,s Tgrauem ad animos iudicum pertracilandos, omni mente in ea cogitatione curaq; uersior,tit odorer qκα Cacissime possim, quid sientiant,quid ex iment, quid exopectent, quid uelint,quo deduci oratione facillime posse uideantur . Si se dant κt ante dixi 'a stote, qμὴ impellimus , inclinant, atque propendent : accipio quod datur, ad id, unde aliquis fatus ostenditur, uela do . Sin est integer quietusq; iudex, plus est ope
riis. sunt enim omnia dicendo excitanda, nihil a iuuante natura . Sed tantam nim habet illa, quae r Ele a bono poeta didia est sexanima, atque omnium regina rerum oratio, ut non modo inclinantem erigere, aut flantem inclinare , sied etiam aduersantem repugnantem,lit Imperator bonus ac fortis,capere pos*st. Haec fiunt ida,quae me ludens Crassus modo sagiutabat,quae . me diuinitus tractari solere diceret, in causa M. Aquilij caiiq; Norbani,nFnullisq: alijs quasi
praeclare acta laudaret: quae mehercκle ego Crasse, cu. te tradiantur in causis, horrere soleo: tanta uis animi, tantus impellis, tantus dolor, oculis,uultκ gest
digito denique isto tuo signiscari solet: tantum est fa
145쪽
sententur,tam uerae,iam nonae, tam fine pigmentis 'σcoq; puerili, ut mihi non solum tu incendere iudicem, sed i e ardere uidearis. Ne 'e feri potest, ut doleatis,qni σκdit, ni oderit, ut innideat, κt pertimescat alisqκid, ut ad petκm misieri ordiamq; dedκcatur, nisii o mnes ij motus, quos orator adhibere uolet iudici,in ipso oratore impressi esse atqκe inusti uidebκntur . Quia
di genere orationis nihil esset, nisi falμm,atqκe imitara tione simulatum ; maior ars aliqua forsitan esset reαquirenda . nunc ego qκid tibi Crasse, qκid cieteris acocida nesicio : de me asstem, causa niala est, mr apud homines prudentissimos,ut Me amicissimos mentiar: nomehercule unquam apud iudices aut dolorem,ant mise. ricordiam, aut inwidiam, aut odium excitare dicendo
uolni,quin ipse in commossendis iudicita ij, ipsis sensio bus,ad quos illos addκcere uellem, permowerer . neque enim facile est perscere,ut irasicoetnr cκi in Melis index, si tu i e id lente ferre uideare i neque κt oderit eum,q em in Relis,nisi te i Am furantem odio ante uiderarit: neque ad misi cordiam adducetκr, nisi ei tu sitogna doloris tui uerbis, siententijs, uoce,uultu, collac αmstione denique ostenderis. Vt enim nulla materies
tam facilis ad exardesicendii est, quae nisi admoto igni ignem concipere possit: sic nκlla mens est tam ad comprehendenda uim oratoris parata, qμα possit incendi, nisi injammatus ipsie ad eam ardens accesseris. Ac ne forte hoc magnum,ac mirabile esse uideatκ'bomisnem toties irasichtoties dolere, toties omni animi mo concitiri, praebertim in rebra alienis: magna uis s
146쪽
earum siententiarlim atque eorum locorum,quos agas,
tractesq; dicendo, ut nihil opus sit simulatione Cr=lπlacijs. ipsi enim natκra orationis eius , qκae s cipitκr ad aliorum animos permoliendos, oratorem ipsem magis etiam,quEm quenqnam eornm,qui audiunt permouet . Et ne hoc in causis,in iudiciis,in amicorum perlaculis,in concurse homjnum,in ciuitate, in foro accide: re miremn cum agitar non solum ingenii nostri existimatio, nam id esset liκius: qnanqκαm,cum profes sui sis te id posse facere, quod pauci, ne id qκidem neαgligendκm est) sed alia sunt maiora multo, files, secilim,diligentia ; quibκs reuem adduct,etiam cum alienissimos defendimκs,tamen eos alienos, si ipsi uiri boni Molumus haberi existimare non pos*mκs: bed,ut dixi, ne hoc in nobis mirum esse uideatur,quid potest esse tas tu,quam uersius,quam scena, qκκm fibulae s tamen in hoc genere saepe ipsi uidi cum ex persiona mihi ardeα. re ocκli hominis histrionis viderentur stondalia illa dis
Segregare abs te ausius,aut sine illo Salamina ingredi, Neqκe paternnm Upeditum es ne ritus inunquam illum asterium dicebat, quin mihi Telamo iratus farere luctu filii uideretκr. Vt idem inflexa admistrabilem sonum uoce,
Liberum lacerasti,Orbasti, extinxti,nequestatris necis, Neque gnati eius parui, qκi tibi in ilitela est traditus: flens ac lugens dicere κidebatur. quae si ille histri'quotidie cu ageret, tamen recte agere sine dolore non poterat: qκid Pacuviam putatis in
147쪽
DE ORATORE Fcribendo leni animo ac remissio fuisse s feri nullo morado potiat. saepe enim audiui,poetam bonum neminem, id quod ἡ Democrito Platone in scriptis relidium esse dicunt , fine infamatione animorum existere pos*ρ, sint qμodam afflatu quasi furoris. quare nolite existimare, me ipsium, qui non heroum ueteres casius si Elosq; lactus uellem imitari, atque adlibrare dicendo, neqκe actor essem alienae persionae, sed aκesor meae, cum ibi M. Aquilias in ciuitate retinendus esset,quae in illa causea peroranda fecerim , sine magno dolore feci' ρ. q em enim ego confiulem fuisse, imperatorem omnatu si sinam, oκuntem in Capitoliκm ascendisse me minissem, huc cum aspictum, debilitatum, moerentem, in summum disicrimen adductum uiderem , non prius sum conatus msericordiam alijs comouere , qMam mi sericordia sium ipsi captus. Fensii equidem tκm magnoπpere moueri iudices,cum excitaui maestum ac sordidaα tum sienem, er ista feci, quae tu Crasse laudas, non arte, de qna qκid loquar neficio, sed motu magno
animi ac dolore, ut disicinderem tunicam, ut cicatrices ostenderem i cum C . Marius moerorem orationis meae
praesiens ac sidens mκltum lacrymis sinis adiuuaret ;cκms ego illum crebro appellans, collegam ei sinum comendarem, atque ipsam adκocatum ad communem Imperatorum Iortunam defendendam inuocarem . nosnit haec sine meis lacrγmis, non sine dolore magno miseratio, omniumq; deorum, hominum , ri Mium, Fociorum imploratio . quiuens omnibus uer
bis, quae a me trum sent habita, si dolor abfuisset
u s, non modo non mistrabilis, Ad etiam irridenda
148쪽
LIBER II. Tqfuisset oratio mea . Q uamobrem hoc uos doceo Suj ti, bonus ego Ridelicet atqκe eruditus magister, ut in dicendo irasii, ut dolere, ut fere positis. qManquam te quidem qκid hoc doceam, qui in accusando sodali
Quaestore meo tantum incendium no oratione solum , sed multo etiam magis ui, dolore, ardore animi concitaras,ut ego ad id restinguendum uix conarer accedere t habueras enim tam omnia in causa superioαra et vim, 'gam, lapidationem, crudelitatem Tribus nitiam in Caepionis grani misierabiliq; cactu in iκdicium uocabas: deinde principem er sinatκs er ciuitatis M. Aemilium lapide percusum esse constabat: ut pubsum ex templo L. Cottam e VT. Didium , cum inα tercedeme uellent rogationi , nemo poterat negare . Accedebat, ut haec in adolescens pro rep. qMeri si nima cum dignitate existimarere ; ego homo censerius uix satis honeste uiderer sieditiosium ciuem , er in hominis consiκlaris calamitate crudelem posse defendere. Erant optimi ciues iκdices, bonoru uirorum plenum forum ;κix ut mihi tenκis quaedam uenia daretur excusatio: nis , quὸd tamen eum defenderem, qui mihi Quaestorsisset. Hic ego quid dicam me artem aliquam adbidibulbe qκid fecerim,narrabo : si placuerit,uos meam
defensionem in aliquo artis loco reponetis. Omnilim seditionum genera,vitia,pericula collegi ; eamq; orationem ex omni reip. nostrae temporu uarietate repetilii;
conclusiq; ita,ut dicerem, e i omnes molestae semper se: ditiones fuissent , iustas tamen 'isse nonnullas, propὸ necessarias. Tum illa, quae modo Crassus com morabat, egi, neqMe reges ex hac cinitate exigi, neque
149쪽
DE ORATOR Esicribendo leni animo ac remissio fuisse s fieri nullo mocldo potiat. saepe enim audiui,poetam bonum neminem, id quod ἡ Democrito er Platone in scriptis relietum esse dicunt , sine infamatione animorum existere pos*ρ, sint q odam afflatu quasi furoris. quare nolite
existimare, me ipsium, qui non heroum ueteres ca*sfπelosq; lactus uellem imitari, atque adlibrare dicenilo,neqne actor essem alienae persionae, sed audior meae, cumibi M. Aquilius in ciuitate retinendus esset,qκae in illa causis peroranda fecerim , sine magno dolore feci' ρ. qnem enim ego consilitem fuisse, imperatorem omnatu si sienatu, onantem in Capitoliκm ascendisse me minissem, huc cum afflictum, debilitatum, moerentem, in summum disicrimen adductum uiderem , non prius sum conatus msericordiam alijs comoliere, qnam mi*sericordia sium ipsi captus. Fensi equidem tκm magno*pere moueri iudices,cum excitaui mosum ac fordida
rum sienem , cum ista feci , quae tu Crasse laudas, non arte, de qua qκid loquar neficio, sied motu magno
animi ac dolore, ut disicinderem tunicam, ut cicatrices ostenderem, cum C . Marius moerorem orationis meae
praesiens ac sidens mκltum lacrymis sinis adiκκaret ;cκms ego illum crebro appellans, collegam ei sinum comendarem, atque ipsum adnocatum ad communem Imperatorum fortunam defendendam inuocarem . nosnit haec sine meis lacrymis , non sineidolore magno miseratio, omniumq; deorum, hominum , ei Miκm, Fociorum imploratio . quiuelis omnibus uero
bis , quae a me tum sent habita, si dolor abfuisset
reae s , non modo non mistrabilis , sed etiam irridenda
150쪽
fuisset oratio mea. Quamobrem hoc uos doceo Suj ti,bonlis ego Ridelicet atqκe eruditus magister, At in dicendo ira', ut dolere, ut fere possitis. qManquam te quidem qκid hoc doceam, qui in accusando sodali
Quaestore meo tantum incendium no oratione solum , sed multo etiam magis ui, dolore ardore animi concitaras t ego ad id restinguendum uix conarer accedere L habueras enim tam omnia in causa superio ra r vim, 'gam, lapidationem, crudelitatem Tribκα nitiam in Caepionis graui misierabiliq; cou n iκdicium uocabas: deinde principem er sinatκs ciuitatis
M. Aemilium lapide percussum esse constabat: ut pubsum ex templo L. Cottam e VT. Didium , cum inα tercedere uellent rogationi, nemo poterat negare .
Accedebat,ut baec in adolescens pro rep. qκeri sinmma cum dignitate existimarere ; ego homo censerilis uix satis honeste uiderer sieditiosium ciuem , er in hominis consiκlaris calamitate crudelem posse dej ndere. Erant optimi ciues iudices, bonoru uirorum plenum forum ;uix ut mihi tenκis quaedam uenia daretur excusatio: nis , qGd tamen eum destnderem, qui mihi Quaestor fisjsset. Hic ego quid dicam me artem aliquam adbidibujse s quid βcerim,narrabo : si placuerit,uos meam desensionem in aliqκo artis loco reponetis. Omnium seditionκm genera,vitia,pericula collegi , eamq; orationem ex omni reip. nostirae temporu Rarietate repetilii;
conclusiq; ita, ut dicerem, est omnes molestis semper ρα ditiones Dissent , iustas tamen Disse nonnullas, e
prope necessarias. Tnm illa, quae modo Crassus com morabat, egi, neqκe reges ea hac cinitate exigi, neqM