장음표시 사용
151쪽
sortio illius . Quod si idem actus cognitionis a solo Deo po test produci dependentia, qua de facto ipse dep det a potentia non est de essentia, Mentitate ipsius, ac proin necessario erit modus ex natura rei distinctus ab ipso, de propria causalitas potentia de praedicamento actionis. Secundo probant; nam eadem qualitas cognitionis, sicut amoris duobus modis potest produci nimirum modo naturali, ut pendeat a facultate vitali, ct a specie impressa , vel etiam ab habitu aliquo acquisit , aut infusio; modo supernaturali, ita ut tantum producatur in dependeat a Deo, d facultate vitali, supplente ipso Deo vicem speciei impressae, cuiuscumque habitus essed hoc fieri non posset, ii qualitas cognitionis per se ipsam immediate produceretur; nam variato principio producente ipsam quoque formam immediate productam , vel producendam Variari necesse est. Ergo potius dicendum videtur , qualitatem c gnitionis, media aliqua actione produci Tertio idem probari potest; nam operationes immanOntes cognoscendi in appetendi, non modo fieri pose in nobis a solo Deo de poten absoluta, nihil nobis ad eas coope- M. mo. Q. antibus, docent plures Theologi cum Scot, sed Nomi nales , ita etiam nunc de facto fieri affrmant Perationem: ,1. . a. cinet a. Cat Ituum IS 1eu claram Dei Vilionem in beatis Quod certe . . ibid. q. r. velificari non posset si actione ipsae immanentes include-M H rent actualem,& immediatam depe adentiam a facultatibus,fu r . q.a. principijs vitalibus in genere causae essicientis. . . r. Postremo hoc dena conarmaturi nam gratia prarueniens , Somn ρ a. o. quam ducoperatur in nobi sine nobis, ut docent Augu-
Gne THu. .s. CLUXponitur si e sanctant quandam cogitationem quae a g. s. ρ - vocatio dici solet, iuxta quam etiam Deus Deratur in nOmo .c. α ρ. o. JSVelle. perΠcerg, Ut ait m postolus ad Philippenses,quem
λι/- Augustinus interpretatur. Ergo de facto non emper cogni- 'δ C tiones, lolitiones procedunt principio, potensiavi' 'hiti p. a. tali ac proinde cum procedunt, procedere debent per actio
152쪽
Nihilominiis oppossita sententia probabilior nobis videtur in communior apud recentiores Philosophos, nempe io alitatem ipsam, per quam formaliter sentimus, ct cognoscimus, per suam entitatem proXime pendere a facultate &principio vitali in genere causa essti cuntis, nulla intermedia actione icta ploductione ex natura rei distincta . Probatur
autem primo, quia nihil estentialiter alicui conuenire potest per aliquid a se ex natura rei d istinctum , ut per se est cui- ciens, si incipium in Philosophia sed dependere a potentia, irincipio vitali esentialiter conuenit sensationi inter-n . cuilibet cognationi, ut sit pra probatum cst δε ab ad-ue1sai ijs, ut plurimum concedituri ergo sensatio sicut quae libet alia cognitio non depcndet a potentia, Ni principio vitali per aliquid a se ex natura rei distinctum Responderi poset dependent iam a facultate,& principio vitali, quae stentialiter conuenit cognitioni, non esse dependentiam actualem , qua actu pendet ab illis prout eYistens Ut, sed tantum cila exigentiam quandam naturalem ipsius, ut pendeat a tali principio infacultate, quamuis actu pendeat per accidens a se dictinctum ex natura rei Quod est dependere quidem lantialiter, sed mediate. Quemadmodum dependentia , qua omnis creatura essentialiter a Deo dependet, non est dependentia actualiS, qua creatura actu immediate producitur, vel conseruatur nam scin pelaccidens quaelibet creatura actu eXistit in rerum natura , ita per accident talem viam, suum esse Muale a Deo debc recipere, ne P per creationem, aut conseruationem' sed est illa depend cntia, qua omnis creatura sule hac, siue alia via neccsiario omnino dependere debet a creatore, quod praῖ- dicatum conuenit creaturae actu eAistenti, non existenti.
Quare optime videtur saluari essentialem dependentiam cognitionis a facultates, irincipio vitali, quamuis per viam interieciam ab illis dependeat. Sed contra est primo iam si dependentia , qua actualis cognitio immediate dependet a cognoscentes, non esset pariter de stentia illius, prout existentis quod est proxime
153쪽
dependere per suam substantiain sed potius conueniret illit inquam accidens distini ium; eodem modo es et variabilis,
quo variabilis est dependentia actualis, qua acu cadere creatura dependet a creatore quα modo est creatio, modo vero conseruati, quamuis in valde probabili opinione,nec conseruatio distinguatur ex natura rei a creatione, nec traque via, ut si a nobis concepta a creatura. Ex hoc autem ulterius fieret, quod variabilis etiam esset causa cognoscitiaua , seu cognitor, naanente eadem numero cognitione. Si quidem non esset eadem ratio, ac de invariabilitate causa prima respectu creatitra . Etenim creatura exeo dependere
non potest nisi a solo Deo, quamuis proxime dependeat per
accidens interiectum, quia non reperitur in rerum natui
alia causa praeter Deum , a qua absolute dependere possit. . Quare si plures essent Diis, vel entia a se, ut falso in impie arbitrantur Gentileso indifferens estet creatura non solum ad procedendum per hanc, vel illam dependentiam actu tem, sed etiam ab hoc, vel ab illo Deo, seu causa creante, conseruantes: quia de se creatura , ut talis est, non postulat nisi es Ie ab alio creante, conseruante, quodcumque illud sit. At cognitio cum ex se in natura specifica sua, non tantum ab uno cognitore possit procedere , sed a pluribus eiusdem saltem speciei, si1 semel concedatur, variari posse dependentiam proximam,& actu alam eiusdem numero cognitionis , eadem ratione sequitur variari etiam posse causare ipsam cognoscentem, seu cognitorem eo modo , quo cum calor produc stus a sole, vel ab uno igne conseruatur ab alio igne , non modo variatur calefacti, sed ipse quoque calla- factor Quod argumentiam maiorem vim habet in sententia eorundem aduersariorum, qui dicunt cognitionem non , variari, nec numero , Variato principio producente, ita, per quam ipsa ab eo dependet. Sequeretur enim cognitionem productam ab intellectu Angelico conseruari posse in se ab intellec L si humano , vel saltem unum liominem in te, ligere posse per cognationem alterius hominis de potentia absoluta , transferente Dei, cognitionem productam ab
154쪽
vno, ut conseruetur ab alio . Quod est absurdum D. Secundo idem effugium prie cluditur, impugnatur; nam
si dependentia a sua potentia 4 principio vitali, quae est de
e flentia cognitionis , tantum intelligeretur secundum cxi-ocntiam naturalem , qua cognitio essentialiter postulat conatum potentiae, di substantiae vitalis mon autem secundum actualem, Mimmediatam connexionem sita substantia cuni
ipsa potentia in principio vitali sequeretur de facto pos
Deum se solo qualitatem cognitionis producere, vel conseruare cum omnibus absurdis ab eisdem aduersarijs contra talem positionein relatis. Sequela vero manifeste proba VO. -- tur, tum ratione uniuersali, qua se solo Deus potest producere quicquid de facto producit cum causa secunda concurrente per actionem distinctam ex natura tum in specie, quia non destrueretur tantia cognitioni Stic X plicata ,; semper enim maneret in cognitione eadem inuiolata exigentia, qua ectentialiter postularet suum principium naturale , quemamodum manet in quantitate Corporis Christi exigentia essentialis ad habendain Ytcnsionem naturalem, quam non habet in Sacramento Eucharistiae, quam alibi retinet mediante alia praesentia locali. Vt igitur iure dicamus implicare contradictionem, cognitionem feri,vel conseruari absque sua facultate, irincipio vitali, eχplicanda est dependentia essentialis 1llius non modo secundum exigentiam praediistam, sed etiam secundum immediatam connexionem, quam substantia cognitionis includit cum suo
principio naturali ita ut intelligi non possit cognitio actualis , quin actu, S proxime dependeat a sua facultate, & substantia vitali. Nec item effugiet, qui dixerit,cognitioni actuali essentialiter quidem conuenire talem dependentiam actualem , at tamen mediante actione distincta . Nam implicat contradictionem, aliquid estentialiter actu alicui conuenire, ionuenire per aliquid a se ex natura rei distinctum, ut supra in prima ac principali probatione assumpsimus . Si igitur huic
cognitioni, ut existens est, essentialiter conuenit actu procedere
155쪽
dere a suo principio. potentia vitali, ipsa processio non potest este aliquid ex natura rei distinctum ab illa. Alio ne uno capite id per quod actu,& proxime cognitio dependeret,esset via interiecta, ac proinde sine tali via accidentali non daretur huiusmodi actualis dependentia. Ex alio vero capite, necessario daretur sine illa mam hoc ipso quod huiusmodi actualis dependentia esset praedicatum essenti ala cognitionis actualis,non posset non verificari de suo subiecto suari Deo est adtu existente. Quare magis consequenter loquitur,qui negat praedictam dependentiam essentialem cognitionis a potentia, cum asserat pendere per veram actionem distinctam D. quain qui eandem concedit, asserens utrumque saluari, eo quod cognitio non sim concursu facultatis,4 substantia vitalis potcst procedere,quamuis per viam ex natura rei distinctam procedat. Quod certe idem est,ac constituerest lem concursum simpliciter de necessitates, Messentia, seuentitate cognitionis, quae sine illo nec de potentia absoluta intelligi, aut existere possit cum tamen ex alio capite constituatur accidens a parte rei distinctum a cognitione tanquam via, seu actio ptaedicamentalis a termino. Vlterius ergo alia ratione probatur conclusi, nam deessentia cuiusque cognitionis, , amoris est, ut per illam immediate animal tendat, ac feratur in obiectum ac de cognitione hoc est peculiare, ut per illam homo attendere dicatur ad rem cognitam . Attentio autem manifeste indicat conatum eius, qui attendit, ut aduersari etiam concedunt; ergo non potest per alium conatum, seu distinctam efficientiam procedere; sed cadem attentio, prout estentialiter denotat operationem cognoscentis, dicetur conatus illius prout vero denotat attingentiam obiecti, dicetur formalis cognitio . Implicat enim conatum per alium conatum promcedere. attentionem non esse ipsum conatum , seu egre sum potentiae , quo concipimus cognoscentem ferri, ac tendere in obiectum ..
Nec alia ratione actio praedicamentalis est ipsa efficientia agentis, Mattingentia effectus per se ipsam immediate producta;
156쪽
ducta ad cuius similitudinem proportionem, cogniti
nes omnes, lolitiones dicuntur actiones grammaticales, ouamuis in te tint merae qualitates. Quia vidclIcet par modo includunt ellantialim,& actu alam dependenta amo causaessiciente, ipsamque constit Uunt formaliter tendentem Vnde videntur iactan in C do minenter continero conditiones 4 proprietates actionum, ac proinde eminentervo cari poste actiones
Tertio non minus per spieue prQbatur conclusio ; nam tota ratio ponendi vias , ac dependentias distinctas a ter minis es, quod termini ita dependent a quibusdam cautis, ab earum influxu , ut me illis etiam produci, existere possint. Et e contra,tota ratio aserendi nonnulla formas nitia entitate includere sentialem in actu alam dependentiam a suis sicientibus , aut subiectis. quod si per se,' immediate dependere ab illis non est alia, nisi quia huiusmodi intitates nec esse nec intelligi positant in rerum natura absque tali dependent: a V actio absque dependentiata, ab agente; unio a partibus is ura a quantitate; relatio a func ament, Vt commum ter ab omn1bus Philosophis cum Aristotele probatur. At nullum est signum , quo appareat, sensationem internam , aut alium similam actum vitalam produci, aut eXistere pose abstiue actuali dependontia a sua facultate,& principio vitali imo concipi non potest sensatio abso ue sensu, visio absque visu, tactus absque tangente c. Ergo recte inde a posteriori colligitur, sensationem huius modi, aut similem aliam qualitatem, is pcrationem vitalem, se ipsa, non per aliquid intermedium pendere at cultate, irincipio vitali. Corroboratur hoc argumentum, nam i sensatio, Minte, Iectio vel similis acetus vitalis produci, aut existeret et virtute mina, ac supernaturali abique cauali dependentia a principio vitae , plura equerentur absurda, quicontra Doctores supra citatos solent afferri. Vt, verbi gratia, apiadem posse sentire recipiendo talem qualitatem a solo Deo prQductam, quia ex parte receptionis nulla esset implica
157쪽
. tia,& talis qualitas formaliter constitueret eum sentientem, quemadmodum densitas constituit densum. Similiter in tellectum ab anima separatum post intelligeres, ac beari iquemadmodum quantitas sine substantia in Sacrameto potest dealbari. Insii per posse inanimem voluntatem frui , amare. liberum esse actum voluntatis sine ratione, &4- milia Sed nullo alio pacto negari potest diuince Omnipotentiae talis productio actus, nisi dicamus proxime, essentialiter eum dependere a sua facultate,& principio vitae actu concurrente: Quia nullo alio argumento probari posset id
implicare contradictionem , ut patet ex solutione aliarum rationum Ergone tot ac tanta cogamur absurda concedere , potius dicendum est, id , quoul a posteriori colligimus
senempe Deum se solo non post hos effectus producere a prior ea ratione probari, quia implicat coli tradictionem i, modum elle absque re, quam modificat,4 cognitionem absque cognoscente, a quo proxime per suam essentiam Sentitatem dependet.
Tandem confirmatur conclusio, quoniam iuxta illan . multo melius intelligitur, intellectum fieri omnia an actu, j. . alio quo ipsa IntellIgit, ut docet Aristotelis. Quandoquidemia, immediatius videtur referre obiectum per modum se habendi erga illud, i iam referret per productionem 4 receptionem imaginis imus . Imo dum res per sui modification ut aliam refert, ipsam et constituitur veluti imago illius,
ut cum homo gestu, aut loquela alium imitatur, ac refert. Vnde id ali magnitudo oris, vel cene, immediatius aliam ora refert per suram . qua intrinsece,4 immediatetCrminatur, Mensos matur,quam si per colores, vel aliud a se realiter dist1nctum, eaden ipsa referret. Quod si quis putet in conueniens .vltimam hominis per fectionem , ut est cognitio, vel amor , in entitate quadam in Ouali constituere, quae quidem videtur ex se maXimare imperiectionem includere, ac diminutum tantum esse participare, eo quod emper sit esse alterius, a quo separari non potest Occurrendum est, licet quilibet modus, prout con distin-
158쪽
distinguitur a propria re, prout ens alterius est, ex genere suo dicat imperfectionem inihilominus ratione propria dissor satiar, naturae spectricae, multos este modos longe perfectiores,& nobiliores plutabit accidctibus,qua distinguutur, sicut res a re a suis subiectis Vtinio sub 1 tantialis animae rationalis cum corpore sirbsistentia naturalis cuiuslibet siti,
stantia ;&inio hypostatica humanitatis cum Verbo Diuino.Qui modi quid in sunt; sed nobilissimi. Non igitur hoc pia , quod cognitio, lamor modalem essentiam participant, recte sequitur imperfectissima est accidentia , nec possessi
ni inibus perfectionem adducerc.
Ad tua lamenta ergo opposita sententia respondetur ad primum concedendo nullam rem creatam ab alijs realiter distinctam, tantam habere dependentiain ab aliqua creatura,vi non possit a blo Deo feci absque adminiculo, vel consortio illius negando tamen Omnes actus immanentes, Praesertim actus cognitionis esse tutiusmodi Nam ut vidimus , cognitio non ei res realiter distincta , sed modus potentiae cognoscentis distinctus ab illa modaliter ex natura rei, sicut relatio arumdamento, figura a quantitate, sessio a sedente, actio ab agente. Quarnobrem sicut implicat contradi
cliCnem praefato modos ese, aut produci absque concursu rerum, quarum sunt modi alcue ex hoc colligitur ostentia lis depend cntia corum, qua mnes fatentur proXime per
suam substantiam pendere ab illis; ita similiter fatendum est eadem ratione , cognitioncm produci non posse absque suo principio essentiali, ac proinde per suam entitatem, non per aliquod intermedium pendere ab illo Ad secundum respondetur,variato principio producente,
variari etiam cognitionem productam,non tantummum ero, sed quandoque etiam specie secundum diuersas sormalitates Quod certe non asseritur absque fundamento, ut putant aliqui. Nam ad distinctionem numericam cognitionum,
non est necessaria diuersa intentio qualitatis cognitionis,vel alius modus siue in re cognita, siue in adiu cognoscendi di VUS uersus, ut ipsi supponunt. Potest enim idem omnino inua
159쪽
fatum obiectum cognosci per diuersas cognitiones aeque
intensas, vel remissas in diuersis temporibus ab eodem eadem ratione cognoscente, ut ipsi me aduersarii licet parum consequenter tandem concedunt. Ergo multo magis idem cognoscetur per diuersas numero cognitiones, quando vel cognoscens est diuersum , vel sunt diueris rationes, de
principia cognoscendi. Siquidem plus valet ad distinctionem numericam actuu, diuersum aliquod principium, quo proxime per iliam ubstantiam dependent, quam tempus
hoc , vel illud ad quod est per se indifferens, hic vel alius
actus Ratio vero a priori est, nam quando eadem indiuisibilis entitas secundum diuersas formalitates proxime a pluribus agentibus simul dependet, aut producitur, variat uno agente, variatur tota entitas rei. Siquidem ita tota dependet ab omnibus, ut tota pariter dependeat a singulis inmutato in illa uno gradu inetaphysico , seu una sermalitate ipsius, tota mutatur entitas physica eiusdem . Vnde amor naturalis plusquam numero differt ab amore supernaturalli eiusdem obiecti, etiam si in eodem tempore quilibet illorum disiunctive consideretur in subiecto idque non alia ratione, nisi quia mutatur unum principium amoris in aliud numero essentialiter diuersum. Sic ergo cognitio elicita per habitum naturalem speciem impressam non esset eadem nurnero, si eliceretur a sola potentia eleuata per auxilium Dei eXtrinsecum, vel qualitatem supernaturalem Denique eadem ratione, qua aduersarii probant, variato principio producente, variari etiam productionem .probatur, variato principio cognoscente, variari cognitionem . Vtraque enim forma eodem omnino pacto dependet a suo principio. Non ergo sequeretur ex nostra sententia, posse eandem cognitionem produci a diuersis principiis,manente eadem dependentia sed cum dependentia diuersia, sequeretur mutari etiam cognitionem , cum qua dependentia identificatur . Nec obitat hoc esse aliquod nouum, ut ipsi aiunt, si hactenus alia ratione firmius non impugnetur. Ad tertium respondetur ex antecedenti assumpto iuxta opi-
160쪽
opinionem illorum Doctorirna recte inferri, quod intenditur nihil tamen contra ΠOS O argumento quippe qui oppositam sententiam communi aliorum consensu, veriorem , probabiliorem existimavimus cum D Thoma , magis q. - consonam Concilio Tridentino ibi damnatur, qui dixerit 'V liberum arbitrium nostra Voluntatis a Deo motum, ex Cin QT id ticitatum, nihil cooperari assentiendo Deo excitanti, sed in veluti inanime quoddam, nihil omnino agerrimereq. passiue se habere. Ad confirmationem respondetur,modum illum loquendi Sanctorum Patrum non signiri care Deum operari in nobis sanetam cogitationem sine nosti physico concursu, sed sine nostra libertate , ac determinatione , ex qua actus nostri denosilinantur humani, ac nostri proprie dicti, ut
homines sumus , iuxta doc strinam Diui Thomae . Et iuX-a .a. .a.- ν. eista eundem sensum Apostolus ad Romanos negabat se ope rari suos proprios motus sensus, vel appetitu cum in odeliberatione eos eliciebat, di ens . Quod odi malum, illud facio iam non ego operor illud , sed quod habitat in me
uoluplex sit sensatio interna Cap. V.
I ac diuersa internarum sensationum genera commemorantur apud Philosophos Proprijs nominibus varia uniuscuiusque ratio ne nuncupata, ex quibus totidem plerique inferunt esse potentias a quibus manant. Et
quamuis in numero non conueniant, omnino tamen plus quam quatuor, Vel quinque non reperiuntur enumerata . Ad unum enim genus communiter pertinere aiunt quamlibet cognitionem Obiectorum perceptibilum etiam a sensibus externis in praesentia illorum, quae sensatio dicitur esse sensus communis Ad aliud vero,cognitionem eorundem in absenties, eamque vocant imaginationem . Insuper ad aliud