장음표시 사용
261쪽
etis animantibns hoc certe non apud Omnes planum, paria rem in conselsum reperitur; nam ct argumenta pro utraque parte non desunt, is ipsa dissicile est alterum determi nare . Quamobrem praecipuas rationes diuersitatis seu dis serentias hic adduceres, easq. sigillatim eXaminare opere
Primo igitur illa sese offeres, quae ex diuersa suorum obie
estorum latitudine sumitur . Etenim obiectum adaequatum sensus interioris unius animalis interdum essentialiter videtur disterre ab obiecto adaequato sensus interioris aIterius, utpote unum tanquam conflatum ex pluribus alterum veroes paucioribus sensibilibus essentialiter, ac genere diuer11s Nam obiectum ad Aquatum sensus interioris persectorum animalium, continet omnia genera externorum sensibilium ad quinque sensus pertinentia impersectorum vero, non is nisi duo , vel tria. Addito autem uno vel duplici rerum genere iri qua uis rerum collectione , essentialiter tota coli .ctio variatur, copulatim ii quendo , ut dicitur de specie cuiuslibet numeri, addita unitate. Cum itaque potentiae specificanda sint per actus, ibiecta adaequata, sequitur iuxta diuersiitatem adaequatam illorum respectu huius, ve illius animalis, diuersas pariter in ipsis animalibus constitui spocles sensuum internorum, Confirmatur,quoniam naturaliter hoc animal per suum
sensum interio temoidinari ad duo sensibilia, illud vero ad quinque , vel prouenit ab aliqua differentia indiuiduali, vel accidentali, vel essentiali. Non indiuiduali, quia conuenit toti speciei non accidentali, quia ordo,quem dicit potentia ad obiectum, siue hoe, siue illud, ad haec, io ad illa ,
est omnino essentialis. Ergo remanet, vid differentia, Aqua oritur, sites lentialis. Nec dici potest, quemcumque sensum interiorem cuiuscumque animalis natura sua essentialiter ordinari ad omne sensibile externum; per accidens vero non omnia in singulis speciebus animalium percipere ex defectu sensuum exter
nurum , qui desunt huic, vel illi animali secundum speciem
262쪽
. ae propterea demininicum obiecis daequatuni .
is iret constitui respectu onmmi sensuum interno stilicet eum nihil frustra machinetur natur , - si iura ex se ordinetur ad aliud, impossibile est poten
im alicuius animalis natura sua,& essentialiter otilinari ad ob stum, quod naturaliter nullo modo valet percipere, uti, dedenti tracstatione explicuimus. Vnde sicut naturaliteri videterminatu abi initatus est numerus sensuum externorum in quo uis animalium genererita limitata est multitudo obie ctorum sensus interioris, quae non nisi praeuia operatione illorum pomari attingi ac proinde iuxta varietatem huius limitationis varia constituentur obiecta adaequata, tu quibus plura, vel pauciora sensibilia essentialiter diuersa con
Quod sit ultimo illicatur, plurales pauciora emimur a ci- sentialiter diuersia in genere eritis, non constituere obiectum adaequatum essentialiter diuersum respectu sensus interioris ita hoc, vel illo animali, quia conueniunt ii communi quadam ratione sensibilis externi inesse cognoscibili eo modo quo plures, vel pauciores colores specie diuersi inter se,&lumen , quod etiam genere differt ab illis, non constituunt disserentiam essentialem in obiecto adaequato visus qui ita v c noctua quia imul conueniunt in unica ratione olaiecti visibilis Contra est, quia entitates quantumuis in se hie sar cadentes in uni lini sensum ternunx, eundem habent
modum immutandi potentiam sentientem , tam externam,
quam internam 4 Ideo percipere plures , vel pauciores colores cum lumine, vel absque lamine, non constituit differentiam essentialem ex parte potentiae, aut obiecti ad aequati illius. At veris plura,vel pauciora senisibilia essentialiter diuersa, ad diuersos sensus externos pertinentia, non eundem habent modum inimulandi potentiam sensus interni ut colligi videtur ex diuersiitate instrumentorum, ac medio rum, quibus ad cognitionem illius perueniunt. Alioqui eundem etiam haberent modum immutandi sensum externum,
quod non velificatur nisi in genere, seu communissima quam dam
263쪽
dam ratione innotescendi per emistunae intentionalium specierum , nec tollit diuersi talem specificam , quae sumitu fe ipsis mei simulacris plus minusue diuersis ex modo i 6
impi muntur, vel eXcipiuntur, in medio, vel instrumen iis , quae ad hoc equiruntur. Vnde sicut species visibiles, verbi talia, ac tactiles eminus excipiuntur, Mantequani ad crystalloidem ubi sensus est visus, perueniant, per tot tu
niuas . humores quasi cribesantur cita antequam ad cerebruit sinulas anaagines perferantur Non quocumque meatu, aut neruo; d opticis ac mollioribus neruis id natura consequitus primo coniunctis, deinde diuulsis, quoad usque
comirum e sensis cium ingrediantur. Nec semper valet sentia sint Tior has imagines excipere, eis q. vii, ut in se inno apeltis oculis, si ut semper fere valet respectu laetilium &quandoque s notaui, imo & motus appetitus sensitivi Ex quihus arguitur non esse parem diuertit aeris, qua reperitur in te album, ' nigrum, colorem, ac lumen, alteraq. sensibilia ad eundem ensum externum pertinentia ino inter visibile,& palpabile, si uertorumcl. sensuum propria sensibilia, quoad iii iri ut a ficis rem senilis interni , seu modum in notest en d i in terius: Et si Deus crearetistium sensum externum an homine ad percipiendas, verbi gratia, relationes corporeas , Vbi intrinsecum , uti tutes quasdam corporum nunc nobis
occii has , vel quid simile nouus utique ei et modus immutandi potentiam interius sentientem, ac proinde diuersum
obiecitum adaequatum constitueretur abio, quod nunc facto labet talis potentia . Igitur iusta eslentialem diuersIt stem iri liltitudine sensibilium , ad qua nunc plures sensit interiores in diuersis animantibus seruntur, diuersa constituentur obieeta adaequata respectu illorum Sed haec omnia argumenta , licet multa vera contineant, pleraque taurens alia si1mul 1d mimini, ex quibas non recte concluditur e lentialis diuersitas, quam intendunt, sensuum
I imunt itaque arguimentum vere assumit, ac probat diuersitatem essentialem inter aggregata illa plurimn,veli u
264쪽
torium sensibilium, qliae interius percipiuntur a diuersis animantibus, sed in genere entis mota autem in genere cogniti ut cogra oscibilis, prout opus erat ad concludendum ex illadii essitatem obiecit adaequari respectu huius, vel illius o
te uti intcrius sentioniis, ac proinde si e Cilicationem unius. cuiusque illi ruit. Nana aggregata cis tali alit idiue is trita, en cie Ciatis, quando Cnueniunt sub unica ratione ini nere costili stabili a , constit humi diuersum oblactum ad os qitatun espccri potinci cognoscitiuae, ut flerebatur di hiantiae atque colorabia pluribus , vel patui oribus diu ei sis in specie, qu tarn cinicum constituunt obiectum ad mala tum visus i ei pectu cuiuscumque animalis. Secundum vero, quod adducitur in Conmmationem, d ficit in hoc , quod non omnis ordo , quem dicit notentia ad obiectum est 1ientialis sed tantum ille, quiem dicit ad
obiectum formale nempe ad rationem illam cc mu nemo, sub qua continentur obiecta materiais a. Vnde plures poten-m , sua in Ialim conueniunt obiectum formale adaequa tum , licet ad plura, vel pauciora obiceta in alei talia essenti liter diuersa in genere entis secundum propi sciatem naturae animalis feramur non propterea censentur includere ordi-riem et Icnta aliter diuersum, per quem possint specificari Et sic dis irrentia, ex qua talis ordo sumitur magis, vel minus extens ita , non erit nisi accidentalis 4 ad strininum proprie tas tu dasn quarti praeditabilis e spe et nat tira specificae talis animalis. Tettiunt, quod occurrit tacita cuidam hiectiom, recte probat diuersam illam limitationem potentve suorumque obiectorum sed totum intelligitur procedere de diuersitatena ateriali δε extensiva Nilae non variat essentiam obiecti: id arquati, aut potentiae , sumptam emunica illa conuenientia lar mali, ut dicebamus. Sicut gustum hominis egiendi ad plures sapores, Molfactum canis ad plures odores, non variat cornmune obiectum forinale, nec potentiam utriusque animalis.
Vltimum denique, quo praecludi videbatii omnis alia
265쪽
contrariorum euasi probat plus iram intendit; nam eadem
omnino ratione concluderetur, non esse unicum sensum com numer in unoquoque animali, quo cuncta obieest cxternorum omnium senuium natura sua perciperentur, sed
tot elle sensus interiores in illo specie diuersos &ad id de
putato , quot sunt sensus exteriores, per quorum obiecta adaequata diuersimode dicerentur immutari. Quod non selum esset destruere essentiam sensus communis , quae ex
perceptione omnium senstibilium constituitur,4 ex iudicio, quo num ab alio discernit ex his , quae pertinent ad diue sensus exteriores sed esset euertere totam philosophiam de interna cognitione ani alium ad dirigendos proprios motus, quos omnes unico essentialiter principio debent per cipere . Quare dicendum est, ii uersitatem illam sensibilium in immutatione potentiae , non esse effemialem , formaliter loquendo, sed tantum accidem adem, quasi maletialem Quia licet magis distriat sapor a colore, quam ab alio sapore non tantum m elle eulis sed etiain in modo quo cadit sub sensum internum, quaten iis per diuersum medium, diuersaq. instrumenta eius species intentionales ad commune sensorium des untur Nihilominus ille modus non cens turillantialiter diuersus nam sistendo in proprio ac proximo iustrumento, quo ad haec omnia percipienda utitur sensus internus, idern omnino illud reperiemus, ubi species omnium sensibili uin confluunt, lasseruantur, potentiae l. Obseruiunt ad e periendas eorum cognitiones , quod est cer
brum,uel quid aliud illi proportionale in quibusdam impersectis antimatibus; quod sane eodem modo immutatur a colore, atque a sapor licet dilitaules imagines ab utroque recipiat, ac per diuersa media,& instrumenta huiusmodi imagines ad ipsum perserantur. Quod si haec diuersiuas non procedit in uno eodemque animal , vel indiuiduo neque poterit procedere in alijs Nam quae eodem modo immutant potentiam in uno,eodem modo immutant in aliis Nu la ergo exseritialis ratio diuersitatis ex hoc capite sumitur ad pictandum varia essentialiter esse nonnunquam obiecta adaequata
266쪽
sensuum internorum diuersorum animaliurnet
: α, de specie sensus ipsos inesse ex hoc aliquando
Exammantur alia rationes diuersitatis, , quibi pariti, nulla colligitur talisspccificatio. cap. II.
in GV NO O autem loco alia ratio praecipue diue itatis adducitur inter sensus interiorest plurimorum animalium ex patre peculiarium ii quorundam obiectorum , non improbabiliter petita. Nam praeter formas ad quinque Vulsatos sensus pertinentes, multa sensus interior unius animalis videtur in ossibilibus dignoscere quae a sensi interiori alterius non dignoscuntur. Cuiusmodi sunt intentiones illa', quae ibiecta non sensata a quibusdam nuncupantur, Vt
utilitates, contrarietates rerum, conuenientiae, cla disco uenientiae, amicitiae, Minimicitiae naturales, ratio praeteriti, quam attendit memoria , cilia huiusmodi, quorurn meminit S. Tomas . Non enim ex alio videtur procedere,ut plura .pν - - antinantia commoditates,&oppCrtunitates reru prosequant in saluta ia Xquirant, noxia fugiant, parentibus, aut iiijs obsequantur,in hostes vitate contendant cum alia e contra
nihil horixeinciant, sed cum prole multa sibi si1ue bona, siue mala aequaliter par pendant nisi quod diuersam,vel certe superadditam potentiam ad haec internoscenda obtinet illa, quam non obtinent alia. Cumque adhuc diue simode in mutetur potentia ab his, atque ab illis, quae per sensationes externas excipit,4 dicuntur obiecta sensata, aperte videtur concludi diuersitatem prie dicaam ex talibus obiectis desu piam iri sensibus internis diuersorum animalium csse speciahcam, Messentialem. Quod argumentum similiter procedit in eodem perfecto animali,quod cum utrumque genus obi ctorum percipere valeat,ac per alterum diuersimode immu tetur, non videtur reduci posse ad eandem potentiam principium
267쪽
cipium illud, seu sensum, quo mim in quo alterum geniiqobiectosum ab ipsis percipitur sed constituendum esse aliun sensum interiorem specie diuersum ad hoc delegatum, ut
de faeto plures , ac graues Auctores constituunt. Tract-a ut alibi a nobis iatri supra dictum est , huiusnodi obiecta non sensata, si formaliter accipiantur, prout con- notarit conuenientiam, aut discrepantiam unius respectu alterius , ipsumque ordinem transcendentalem , aut prae
dicamentalem , nullo modo ab aliquo sensu interiori percipiuntur propter rationes Iate ibi adductiso si vero a terialiter, aut si indamentaliter remantur similiter, ut di-dtiis est , non erunt diuersa ab ipsis sensibilibus accidentibus, cum quibus utilitas iucunditas causaliter idelitis
civitur , vel in quibus furidantur, si in relatione consistereolla tuantur. Cumque ioc , quod ei prosequi bonum , ac vitare malum satis intelligatur procedere in brutis a materiali cognitione rei, quae talis denominatur per species sensibiles, quae ab latur cle illa, quia si bosa ait si est a parte
reii statis im, 'ctitur, si vero naala, respuitur abs auecognitione fociniis bonitatis, aut malitiae non est cur ex hoc capite diuertis sensus in animalibus constitii a mus , quia multa animalia imperfecta talem prosecutionem, vel fugam non ita ottend:tiat. Quandoquidem sicut ex piopria imper- ctione vitur pluritim , siue bonorum , siue malorum lintincapa 1 D ita nec Omnia, aut totidem quot animalia perse cta, prole qui, aut vitare contendunt. Alioquin respeetu iucunditatis, aut commoditatis, quam praenialent Obiitiere ,
ac molestiae damni lue, quod podiunt cauere onmem cerre prosequutionc in fugam sibi conbienientem ostendunt svi in apertiolu . reseratione concarum nitiersiit eorum generis ad capiendum cibum , repediendas contra Ctates peripicuuip esse potest, Min accesti vermium,co ille arumq. ad obiecta, a recessu ab illis per contractionem horum
quidem in sese larum ver,in suum domicilium post aliam binis praetensis cornu is , noxium aliquid, seu molestum cX-
plorauerint. De ratione autem praetciit , quae non ab Gmnibus
268쪽
:1 in sensibus interioribus cunctorum animantis ariendi
euti cap. dicendum erit, cum D. Thomam id
in in lententiam eci ponem S. .
comagnum quoque discrimen obseruari potest interco internos nula,cie tertiae, aut sagaci ratis quorundama imalium Mignauiri aut stupiditatis aliorum , idque non accidelitaria aliqua peti ectione aut impς inione u hoc vel illo indi a duo abii ex vi propriae natum talis potentiae interius sensitium a tota latitudine specie viami cuiui que animalis. Vnde colligi videtur, sensum interiorem vere hixta diuersitatem specilicam nimalium , quibus melisentialiter diuersi sicari. Quis enim euisdem ration1 ex1stis me sensu a prudent immi ex suo genere Elephanti , cur ,
sensu stes mi ni, ac stupidissimi pecudis , quale totum Odiae genus putatur, ut ait Aristoteles Nes quis non ii acciden
taliter disserte dicat, sensum eorum, quae tam solem InSe mo, tamque inua sagacitate ac docilitate natura institvit ut erudiri', ac disciplinis quodammodo instrui , hominemq. - ὰ.c. . omnino in moribus, ct cognitione repraesentare praeuala an sensu illorum quae praeter molam sui corporis quam re unt ac vitam quam traducunt , utillo in alio sensum habere
istendunt. Sus enim,quid habet prae er escam: ait Pero
cui quidem ne putresceret, animam pro sale datam dicit cile . tu. Vsippus . Quid insuper habent illa , quibus vix leuiter D. . ac perobscure tactilia quaedam &gustabilia sentire conceditur, ut testatorum generi, preesert in uniualuioruna, quae saxis testa in dorsum data ad aerent, ijs, quae vertibula , siue tubera ab Aristotele appellantur, de quibus sicut de ... Vmcis , ac spongiis , arterisq. saxis marinis absque testata, M Ladhaerescentibus , ambigit , plantis ne similiora sinat, quam animalibus f Quod tam ii disclimen ,etsi fiunt alia huiusm odi, exactius rem indagando, in duobus praecipue reperiemus consistere quorum nullum diuersam specii cationem sensius interioris valit conuincere. Qisa nimirum totum acumen,totaque
solertia, vel hebetudo alicuius potentiae cognoscitiuae primo
269쪽
constituitur in pluralitate, vel paruitate Armarum , quas in obiectis valet pertingere, quod, ut vidimus , non sufficit ad specificationem ipsius potentiae Deinde, quia secundo on
stituitur in maiori, vel minori aptitudine naturali , ad exa est , ac diuersimode copulandas, ac segregandas imaginea obiectorum, eliciendas l. propterea distinctiores, aut consuasio tes cogmtiones. Quod solum a guit persectionem, vel imperfectionem accidentalem, cum per se non dicat vari tatem in hς, quae sunt de ratione sensus interioris , sed an tum iuxta dispositionem organorum Sc exigentiam, aut in-cimationem naturae, melius, aut deteritas , seu hoc , vel illo
modo in tali pecie operari. Vnderibuemadmodum habitus acquisiti diuersura de faciunt potentias operari absque essentiali mutatione illarum in indiuiduo, ita inclinationes naturales, inabilitates diuersa in tota specie animalis. Quamuis id, quod sensiui secundum i omnino accidentaliure conuenit, redundet in proprietatem natura specificae animalis, a qua semper talis, vel talis aptitudo exigitur. Et sicut cogitativa, aut memoratiua in homine ex eo, quod consortio intellectus sola valeat circa singularia discurrere ιδ .rs ari. . iii ta opinionem . Thomae non per hoc ab eodem dicitur specie disserre ab alijs, quae sunt in caeteris animantibus, sed tantum accidentaliter : ita sensus interior in uniuersum loquendo,quantumuis in una specie animalium sortiatur aptutudinem, quam non ortitur in reliquis, ienomineturq sicut re vera est, in quibusdam acutus; in quibusdam vero rudis , segnis, ve callidus non propterea censetur specie in illis differre. Quod si cum sagacitate, ac solertia inuoluatur usus memoriae, experientia , absentium praeteritorumque cognitio, unde nascitur obseruatio quaedam materialis,
ac docilitas in quibusdam ad imitandum ac iussa capienda. sic certe aliud constitu tu discrimen , de quo infra cap. sequenti uberius disi
270쪽
EIECTIS autem rationibus diuers 1 tatis modo explicatis, non de ollae, quae tanquam piopriae &estentiale differentia contrahunt uniuersialem quid ditatem sensus interm mvlteriores spretes; villarique supponunt,cum de interiori sensu sub diu euis nominibus, ac rationibus sermonem instituunt praesertim omnes, qui plures absolute s-iusmodi sensus in eodem animali constitviant. AlioquIn eorum placitis inhaerendo saestra multiplicaremur accidentia solo numero distincta ad obeunda munera tam diuersa in eodem subiecto, ut ex diuetiis essentialiter actibus. Obi ctis , ipsi conantur ostendere. Idemque suppo iussi e Arsit
telem , non obscure innuunt verba illius paulo 1nlarius circa singulas diuelsitates citanda. Primo itaque dicimus, praesentia obiecta, strue intrinIcca, siue extrinseca interius posse sentire,ut cunetis animantibus
conceditur eadem vel sismilia in absentia bioque posse conciper quod blum conceditur persectis esse rationes formales egentialiter diuersas sub comuni natura sensus interior is si is ei ius e Xyli cata. Ita doc erat orn ne Philosophi, qui phantasyam realiter, issentialiter distinguunt a sensu communi. Et colligitur aperte ex Aristotele, tum quia est se q/ quidem ait , dein senisitiuo imaginatiuum esse autem sen-ssit tuo. imaginatiuo ali ud. Vnde concludit , quod se
siti ui quidem est somniare huius autem quatenus imagina tib de animoti uiam,tum etiam, nam alias rationes, quibus distinguit imaginationem a sensi, non tantum concludunt de sensu egi riori; sed etiam de sensu interiori,quem vocant communem,
qui versatur circa praesentia sint ut operando cum sensibus eaeternis, ac percipiendo pariter ipsas sensationes illorum .