장음표시 사용
291쪽
Deus pnaecipua membra gemina esse voluit,binas aures,ocu los,raianus, pedes Vt alter alterum,qtnim nec cise est, iuuaret. Quod si ex asione facta in quadam parte cerebri secun dum aliquam ct conuenientem qualitatem, nonnunqua nasolummodo operatio impeditur, non sequitur celeras oper tiones alibi exerceri ac proinde habere organum di itinctuitu Nam alteratio ibi sedia, quae unam sensationem impedit, crit iis non ne cessatio ad uer fatui. Quem admodum no ecqua
cistque Gione stomachi,opeiationes Omnes, Ua in eius Ve triculo circa ali inentum exercentur a virtute attractrici, retentrici, concoc taci,& expuli rici, impediri consueuerunt.
Quare sicut hesio, quae cibi retentionem uitiat, eXcrementorum expulsione non impedit ita cerebri aberatio,quae verbi gratia memorandi actus retardat implicem appraehensic
nem nullatenus variat. Cum alioquin connaturale,ac pers ctum temperamentum sit nisi laua actio nibus accommod4tum, ut amplius suo loco ex Platone probabitur. Relinquitur ergo unum esse omnium internarum sensationiam subieci tum, Vnumque Organum a quam uis eius varia disso Iulio tem per
menti, varijs officiis non tame eadem omiribus adueisetur Secundo eadem unitas potentiae principaliter probat in ab operationibus inter se realiter ita conneius, toplicatis , ac ita suboidinatis, ut a diuersis principij realiter distinctis,
gratis ac frustra dicerent tir manare,qua uis diuersas ratione Ssol males includant. Quandoquidem passim contingit, verbi gratia, elitimatione ferri circa praesentia, praesertim sensibilia per acculens,ut explicuimus, ac praetcii ru memoriam cum praesentium cognitione connecti, simaterialiter coserri,ite imaginatione supra cui dentiam actualem diuersa effiagedo, aliquid adde αδ ssimi a Cuq huiusmodi operationeSqu ἀ- uis fot maliter diuersae, realiter conueniant in hCC,ut omnesssint usus quidam earundem specieium circa eadem obiecta
materialia, hoc vel illo modo dignoscenda, ac ita inter se co-plicentur, ut nec subiecto, nec actione possint omnino sep rati, non est cur dicamus a diuersis lealiter potent ijs Oriri
292쪽
Confirmaturrima species haustae ab externis per sensuru
inmunem, recipit natur& conseruantur in eodem subiecton Oroano, in quo est ipse sensus,qui primo utitur illic alio-oum eius sensatio non esset actus immanens. Cur ergo sple, esset realiter distinctus, secus ac reliqui sensus interiores, suis speciebus amplius uti non posset, ac si esset e X terior, cuius imagines non perseuerant in suo sensori Similiter cum magmativa, Lextimatiua ex prirnant suas cognitiones, quatum species impresta adis imis emoliae relinquuntur ita suo sensorio cur ipsa suis speciebus in proprio organo impres iis uti non poterunt ad iterandas easdem cognitiones'
Vel si contingat, eodem teinpore circa idem obiectum animal imaginari, extimare, ac recordari per species quas habet de illo, quo pacto eadem simulacra tribus potentiis reali erdiit inctis, simul tunc deseruirent in eodem subiecto Fatendum est igitur, unicam potius a parte rei esse potentia nassiuae proiit primo sensibilia percipit simul cum sensibus externis, dicitur sensus communis prout eadem in absentia, iuxta apparentiam concipit; dicitur imaginatiua prout coriandem realitatem absque euidentia applaehendit dicitur extim titia, ac pio ut hactenus cognita ipsa recolli,dicitur me molia. Quare sicut cum ainicum familiarem videmus, per eandem sensationean intermun illum recognoscimus; licet distinguere possimus primum intuitum 1ensus communis cum visa , ex
timationem realitatis illius, ac memoriam taet Critarum is
cognitionum, quae confuse cum illo offeruntur ita ex parte potentiae licet huiusmodi rationes formales optime distinguantur hoc tamen realem unitatem illius minime tollit. Praeterea idem potest confirmari; nam totum regimen , vita animalis ad ducernendas sensationes externas, ad diffribuendos spiratus animales, ad applicandas ua opportunitatibus proprias facultates, ad subtei fugienda moles a ac prosequenda commoda, vel iucunda, in quod est aliud fit munus necessario dirigendum ut plurimum illi sensita Philosophis demandatur, qui in imperfectissimis quibus r. animalibius reperitur, cuiusmodi est sensit, communis, t
293쪽
nulli eorum desiit, quod maxime necessarium est ad p. priam vitam traducendam, ut animal est,praemia scilicet co gnitione. At si consideretur in hoc regimine , multa iii
uoltiuntur,4 implicantur , qua propria sunt extimatiuae memoriae 4 imaginatiuae, etiamsi cum maxima imperfectione sumantur ergo vel eadem potentia cuncta muneret exercet , nimirum quandoque persectius, quandoque imperfectius vel falsis ab omnibus negatur omnis imaginati ua , extimatiua, memoria quibusdani belluis, ut conchi. I ijs, vermibus, clumbricis. Itein hoc , quod est percipere tempus, soli memoriae, vel
habentibus memoriam, expreste conceditur cum tamen issens iis coma inis percipiendo morum, eiusq. tarditatem . velocitatem, necessario censeatur percipere tempus, quo extenduntur partes ipsius motus unde huiusmodi etiam cognitiones sunt valde implicatae, adeo ut melius dicant ut ab eadem realiter potentia manare.
Tertio principaliter probatur haec unitas realis potentiae ab unitate reali sit adaequati obiecti, quod est sensibile internum nam licet quod hbet sensibile diti ei 11 mode interius ob ij ciatur in praesentia , verbi gratia , atque in absentia , cum imaginamur, aut recordamur nihilominus a parte rei semper est dena, quod obijcitur. percipitur, siue absens, sui e pia sens, siue prout re ad iter in se est, siue prout apparere contingit. Vnde idem calidum, idem coloratum, uel aliud sensibile percipi potest per sensationem coinmunem , per imaginationem, extimationem 4 memoriam .
Nec ei aliqua latio formalis ex parte obiecti tam propria respectu unius modi, quo obiectum ipsum percipitur, quae pariter non sit compossibilis cum alia . Quia talis elu subo dinatio inter modos, quibus ohiecta cadunt sub sensum, ut semper priores in pol erioribus, ac perfectioribus aliquo pacto includantur; nam imaginatio , extimatio δε memoria versari po1sunt circa obiecta sub formalitate praesentiae sicut etiam extimatio, d memoria versari possiunt circativas inabilia, fici ilia illa extimando, velit talia recolendo;
294쪽
. memoria cosequenter circa extimabilia, ut iam extimata, circa omnia quouis modo iampridem cognata, rem Cum igitur eadem potentia, quae persectiorem o
lim sibi vendicat tendendi in obiecta, reliquos omnes VI te eontineat, ita ut eadem obiecta sub quacumque formalitate suo modo attingat, non et cur illam realiter disti quamus a caeteris potentij et ecundum nostium modum concipiendi per distinctionem specillaam sub ordinatis. Quod si modi illi adlvic diuersi maneant, si omnino comceptiis eorum immiYte sumantur, hoc quidem arguit diue ssitatem specilicam, quae in potent ijs attenditur iuxta rat1Oncs formales sub quibus tendunt, &immutantur ab obiectis non tamen arguit diuersitatem realem. numericam ad quam mi ius requiritur, ut modi, aut Mi Mines me, sint etiam realiter ab obiectis disti iactae. Qua ratione sensus exteriores constituitntur specie, nil mero diuersi , quia corpora per diuersas es lentialiter ωrcaliter sormas i J0 1mmutant , nec so ma coloris, cibi gratia , sub qua tendit vitisus, cadere potest aliquo modo sub olfactum, vel auditum, M uiuit minus sub ordinari possunt inter se munera uni usi cuiusque, uti innia ab uno duantur,1 odire,ut calefacito,&illuminatio solis ab unica eius vii tute simul calefactiva, &
Relinquitur ergo, sensationes Omnes interiores propter vim atem reale in obiecti, ac subalternationem modorum, solui alitatum sub quibus seruntur in illud, ab unicarantum potentia realiter manare, quae multiplex ducitur metaphysic iuxta explicatas ditici sitates, silc ut actio, lassio, via acclivis, decliuis; naturalis potentia, quae ponitur et igninin specie sensibilis qualitatis
Quoniam vero non omnis sensus intelior in quolibet ani mali numera omnia explicata exercet, neque sub tot rationibus formalibus circa sua obiecta procedit imo nec tot sensibilia materialia valet attingere, notandum est, sensum interiorem in uniuersum ita se habere in animalibus,sicut aninia in uniuersum se habet in his, quae vivunt. Porro in qu -
295쪽
libet vivente, una tantu numero est anima, quae si vegetate solu tribuat, dicitur vegetatiua; at si sentire pariter,& vegeta re, dicitur sensitiua; quod si supra hos effectus formales ad dat etiam ratiocinari, dicitur anima rationalis, quae virtute eminenter duas priores continet. Similiter igitur in quo libet animali unus est numero sensus interior, qui si prasen
tiat antima percipiat , dicitur sensus communis si vero ab sentia pariter, prout sunt, vel apparent, dicitui virtusam ginatiua, vel extimatitia quod sit amplius praeteritorum . , ut quae hactenus cognouit , dicitur memoria, seu memor tiva. Et quemadmodum anima vegetativa, ita essentialiter differt a sensitiva, utraque ab intellectiva vid sic paratae calum rationes iuueniantur 1 pluribus indiuiduis Sconiuneta realiter in eodem: ssimiliter ita quaelibet vimas, seu
ratio inferior sensus inicitoris ab ali; essentialiter differt, ut absque perfectioribus repei latur seorsum in cum illis in eodem indiuiduo alias reali er identificetur Parim mnum numerica sens ιι interioris probatur de Mente Aristit elis Cap. LIV.
M velo, quid Aristoteles circa piopositare qua ilionem senserit, dubitari sorsitan posset; videtur enim ex uno capite supponere omnimodam diuersitatem inter aliquos sensus interiores, tum quia a de anima circa finem, seorsum, is professo agit de sensu communi, deinde de ima ginatione, tanquam de diuersa omnino facultate, ac tar dem de memoria in peculiari eius opusculo etiam etiam quia lib.de sensu,& sensili cap. a. ac lib. a. de partib. animal. cap. I. alibi Sensum communem in corde, vel in parte, quae cordi proportione respondeat, videtur Iocasse cum tamen memoriam, aut imaginationem nunquam in corde locaue rit, sed potius in capite memoriam locari insinuauerit circa
finem opusculi, quod de ea, ac reminiscentia inscripsit
296쪽
in Hubus superiora maiora sunt, hos mimis memoria 'valere tradidit, eo quod podus multum in scii mu habeat. verum ex , capite Iane olligitur iuxta scilidiorer .
interpletandi inodum, nunquam Aristoteli realem distimctionem inter sensus interiore eiusdem animalis admi me, sed tantum diuersitatem quandam munerum diabituumque, aut passionum eiusdem potentiae siti, diuersis nominibus,
posuisse ac per plures conceptus essentietiles in ordine ad illadi sensi in feriori sermone ro h ab iisse. Et in iis lib. de sona iiij cap. i. Et quidenti ait idern sensitivo imaginatiuum rene auten sciantivo, 'imaginatiuo aliud. Quasi diceret idem csse a parte rei sor maliter vero siue cstencialiter di ferre. Quandoqii idem pasti uJa idem con notat physicam identitatem potentia ; particilla vero esse diuersum con notat formalem ac essentialem distinctionem, qua saepe etiam idem distinguitur a se ipso, si varie ac respectu diuersi, um sumatur, ut actio, passio; via acesiuis in decliuis Quod certe ipse rhetini istoteles contumat ibidem paulo post
cibia cludens,inanifestum 1 Te,quod sensitivi quidem es somniares, huius autem quatenus imaginatiuum . Hoc est quatenus per talem Opctauionem , imaginatiui munus eXercet. Quemadmodum eadem potentia intellectiva ab eodem Aristotele etia opinatiua secundum diuersas operationes paulo ante vocata fuerat, cum dixit. Non est opinantis, neque i te si gentis passio a quam vocamus somniare. Simili nam
que loquendi modo usus fuit idem Philosoplius 3 de animatex. 29. cum dixit Non aliud est appetitiuum,&fugitiuum, sed esse aliud est. Ac si diceret . eadem est potentia a parteret , quae appetit, ac respuit obiecta essentialiter tamen diuersa est, si modo , ut appetitsua, modo vero , ut fugitiva
Per sensitiuum autem ibi certe Aristotelas signi licat sensum communem , quem trimum sensiitiuum consueuerat nominare, id quod eceodem loco colligitur; nam sensiti ui inquit est, omniare utique cuius est dormire nempe iensus communis, ut ipse docuerat cap. a. de somno, ii
297쪽
rilia . Quoniam vero 3mniare importat circa absentia Diti quaedam versari, idcirco addidit, quatenus ima quid
i iuum. Qusd si sienses communis non esset idem in re cui nimaginativa, nullo modo illurs esset somniare per Aristote lem. Rursus autem clarius idipsum omnino docuit de seu
fu,&sensili cap. 8 in fine dicens idem Scinum esse num e rosensitiuum omnium, ipsum esse tamen alter uin, alte rum horum quidem genere, illorum vero pecie. Quare
sentiet utique simul eodem uno scilicet animal sa'
tione autem non eodem. Quia nimirum nunc sub ratione is imaginatiuae, nunc vero sub ratione sensititiae atii memora
Deinde praeclarum est eius testimonium inclib. de mem. de re min. cap. i. ubi Philosophus primo inquit memoriam, senuis passionem, aut habitum esse rursumq inferius pha tasma etiam communis sensus passibilem esse, indeq. colligi, memoriam primi sensitivi per se esse, de cuius imaginatio est inare concludit Cuius igitur eorum, quae animae, memoria sit, manifestum est, quod cuius rimaginatio est. Quibiis aperte signis at tam actualem, vel habitualem memoriam, qui mactum phantasiae, seu phantasma, quod vocamus imaginationem, ad primum sensitiuum , seu sensum
communem pertinere i quatenus scilicet identice ad unam anima potentiam istae omnes passiones, vi actiones γferuntur
Atque iuxta haec optime intelligi ur, cur Aristoteles et de anima te , 26 o. imaginationem hoc est actum imaginat, uae mora vero ipsam facultatem phantasticam, seu imagina tiuam desinteries imaginationem asserens esse motuna quen dam factum a sensu acti, quia nimirum talem facultatem non sideret a communi sensu distinctam suo per sensum vacilla delinitiones, ut Philoponus cum alijs Graecis inter
pretatur, plane intellexit sensun commulaena non autem
ab lute sensum steribrem. Alioqui etiam tensatio , qu*dicitur propria sensus communis, esset motus factus a sic si interiori, prout intromissione specieri in excitatur ab illo
298쪽
s Inon distingueretur per Aristotelem ab inaginatione ,
2 sine rocezi post ipsum primum actum sensus com-
, seu illo supposito. Vnde postquam Aristotctesiae si usu communi egerat, deque eius prima operatione , quae criatur circa praesentia simul cum sensit hus externis, statimio inius it hanc aliam operationem , quae ver circa, tantia, secundum quam phantasma aliquod, hoc est visum , seu apparentiam in nobis fieri dicimus, ut ipse set ex. Quare ex sequenti ad Ginctionem subiungit sensum semper adesta, imaginationem vero non semper. Qu0d minime di isset si facultatem illam fore existimasset quia non minus, quam caeteras potentias semper adesse supposuisset. Itaque per imaginationem intellexit ira otione in sensus interioris in actu, secundum quam aliquid intus apparet. Plaeterea his omnibus consentanea sunt,quae docuit . de anim a cX. 3 2. 46 a.d lib., lex q8 in quorum primo loco
dicitur, olidam an ina alia bla imaginatione vivere , quod aperte stillum citat, contra ipsum Aristotelem si imaginatio ab eadem potentia sensus communis non prodiret cum sensus communis ab ipso nulli animantium denegetur; Et in es undo loco significatust, animalium operationes se- cinulum imaginationem dirigi, brutorum quid cur semper,
quod mente careant rationalium vero cum ea non utuntur;
unde tertio loco imaginationem ponit inter principia prosecutionis, feta dum appetitum ad utrumque cxcitat. In quibus certe inuoluitur tam munus sensus communis, quam extimatricis facultatis, proinde a falsa illa essent, si nomine imaginationis, quamlibet sensatiotiem internam tanquam ad eandem potentiam numero pertinentem non compra henderet . Quare in prooemio librorum metaphysica postquam dixisset de prudentia, qua nonnulla animalia gube nantur, c ter inquit imaginationibus, ac memorijs vivere. Hanc interpretandi rationem tenuit primo uniuersa Gra cohum familia, secutiq. sunt ali tum veteres, tum recentio
xes Peripatellai, qui explicataminitatem realem sensus interci
299쪽
tertii eodem animali tuentur. Nam Philoponus in sua Theo
m exponens textum I 4 . Artitotelis a. lib. de anima Ide inquit, imaginatiuum dicit,4 sensum communem. Et Sidi plicius in tex. 33. Imaginationem, ait, iuxta sensum Ari
stotelis ad memoratricem facultatem pertinere cum paulibante de propria sententia dixisset,animas secundtim imagina tiuam; selisum communem , eodem Organo Vri, non qu tenus sensitiuum, sed quatenus phantasticum. Quod te xander docuit primo de anima cap. I9. cum ait Vis autein pliantastica, subiecto quidem eadem est cum sentiente, sed ratione disserens, quod quatenus sentiens circa praesentia sola operatur quatenus autem phantastica circa absentiae quoque . testac Themittius lib. I. de mem. remin. c. Io. Phantasiam , inquiens S memoriam si ibiecto eandem elle, quod utraque communis sensus asse messit. Unde cap. 6. eadem , dixerat, de mente Aristotelis nos animae particula recordari, qua sentimus Alcnssis vero et par quaest. o. memb et docuit , sensissinternos vere non esse plurcs potentias, quamuis ob diuersitatem modi operandi, plures diuantur. Idemque tenent doctissimi recentiores , fluuias, Dandinus, ct alis. Ad rationem autem dubitasadi in contrarium de inciat
Aristotelis , dicendum est, seorsum in illis locis ipsum Pli
Ioloplium de sensu communi, de imaginatione , ac memo ria tractasse secundum diuerses conceptias ei senti alas, ac diuersos modos operandi eiusdem potentiae, ea ratione, qua
seorsum pariter egit de actione ac de passione in diuersispi iustinentis ac de calore, vel silmili, quatenus natu talis Potentia,'iinpotentia, & quatenus sensibilis qualitas seor' sum sub diueriis speciebus qualitatis . Quod autem sensum
communem posuerit in corde, memoriam in capite, noli omnino constat , ut commodius infra discutietur, cuia dc sede, ct organo huius potentiae sermonem instituerimu .
300쪽
Satio obiectionibus contrariis Cap. II,
VNC autem ex dictis soluenda sim urgu- metira supra in contrarium p . um dicendum est, cuti cerebri sim, aut
ventriculos, unum constituere adaequatum, ac intestrum organum siquidem omnes intes sub ordinati sunt, similemque continent quati
uique des nutibus obole progre rei, ne colum , prour ad functiones sensus commum S,
Ierearnunia interiamum sensationum ibidem e rcer de exterius sensationibus expetimur quae sicut o distantia , ac inter se omnino deo en - uta, separata, ita siligulae secundum species seu in sessuli sensi ijs exercemur, singulasque postulant facul taceantur. Dd si diuersa sit ventriculorum temneri Es,urpine molliores rc liquis antenores, ac densior Iccio postiemus simili Gq. diuerta 1 capacitas, bina milud cum reliquo accidentium apparatu hoc PI ii sion organorum diuersitatena , sed partium aptatu diu emi totius arguit , ad componendum unum ac intcgrian orga num . Siqui scin his omnibus eadem potentia indiget ad excipiet Ala, de conseruanda varia simulacra quae sicut durioribus, aut mollioribus neruis pro sua qualitate natura interitis pcrita tintauri ita humidiori, aut sicciori medulla indigento connatim alius conseruentur. Non enim parua habethmiliti dinem intinia illa cruorum Libstantia, quae veluti arborum medulla duabus membranis tanquam duplici cortice obuolstitur, cum substantia seu medulla cerebri, unde oritur. Et visa est natura adaptare temperamentum vehiaculi cum temperamento sedis iudita diuersa simulacroruta genera; quia non uniuscuiusque generis eadem est exigentia dispositionum in subi esto. Nam tactilium simulacra , praeserti in quae ab inscrioribus partibus corporis veniunt, plurimo