장음표시 사용
281쪽
Quandoquidem nec sensus communis, nec imaginatiui nec extimatiua intuitiuarum cognitionum imagination: 'aut extimationum suarum poterat meminisse , aut cum an terioritate, et posteritate transacta durationis, proprium ac formalem conceptum elicere
rentia persectionis est ualis iste inum ,
VM iuxta diuersitatem natura specificae diueis pariter sit perfectio essentiaIis cuius ibet re multiplici iam constituta ratione specifica sensus interni, variam quoque immiliter esse persectionem essentialem ipsius consequitur ' ac propterea vari a nandisiunt gradus , quibus in illa unusquisque sensus interior. ab
alio diiserat. Primo igitur absque controuersia stabiliendum erit, sensum interiorem , qui circa praeientia tantum ac non nisi actuali ministerio sensuum externorum valet operari, insimum obtinere gradum suae perfectionis essentialis tum quia duiutinodi imperiectissimis qui bivsq. animantibus reperituri alij vero secus tum quia ex se imperfectiori modo
carca Obiecta vertatur, nempe dependenter omnino ab illis, exteriolibus q. sensibus se actu, ac per alienam Xcitatio- item, nouam q. semper speciem impressam non autem propria 'irtute inmaeus , propriaque specie ecundatus, ut eX-plicuimus in secunda probatione prima coires usionis cap.
Secundo vero Pendum est, inter sensus interiores, qui versari possint circa absentia, illum elle nobiliorem , qui ea ut hactenus cognita valet appram dere, proindeq. memo-IM' Qua n Ortitur. Quod ex eo probatur; nam talis pol itas supponit potestatem cognoscendi obiecta absentia tam
282쪽
uisa realitatem illorum per extimationem, quam iuxta ap-hesentiam per imaginationem,ut de quouis modo praeteritae obnitionis valeat recordari in contraicio extimatiua,' imastinatiua ex se non supponunt potestate in memoratiuam Hiciendam iteratam cognitionem rei ut cognitae ergo huiusmodi notestas memoratio est perfectio illis superaddita cie superioris ordinis, nobiliorem constituens sensum
Confirmatus iam de facto multa sunt m persectiora am mantia , quae videntur habere imaginatiuam cum extimatuita absque memoria; nullum autem est, quod habeat memoriam ablque sensi communi, imaginatiua, extimatiua , . Vnde inter homines et lain, Infantes primis quadraginta
diebus i inniare constat, quod est opus imaginatiuae sebo autem men niti imaginum, ut obseruat Aristoteles Rur 22 et sessamque inli ominibus experimur quandoque perii memoriam , seu omnino impediri exercitium illius manentibus open attonibus imaginatiuae in extimatiua non autem e contra it eis qui ex pestilantia euaserunt Malijs quibusdam
c ti igisse narrat Galenus . Siquidem itum caeterorum m- erat
Dium, tum sui fiam no ininis erant Obliti, dum incolumes . .
reliqui sensus perseuerarent. Idem i. nostiis temporibus cuidam accidiue Padua , cui dana vero Pisauri ex vehementi percussione capitis, hic imagna pilae, illic lapidis , multi stantur in tamen in hominibus sic affectis nunquam suisse videretur imaginatio, extimatio. Quae certe multo miniis unquam defuere, aut de ore posthia in his, qui pollent memoria, Siquidem haec non potest esse,nissi de re phantasiata, ut ita dicam , seu de res cuius imaginatio, vel exti-rnatio recolitur lino hoc ipso. quod memoria supra actum iteratae sensationis internali nihil addat de sol mali, nisi conmcipere Obiectum , ut hactenus cognitum . inuoluendo pri r in cognitionem illius cuin temporea hoc ipso, inquar i , suppum it , inuoluitque etiam actualem imaginationem, aut extimationem , ut conssideranti patebit. Itaque memoria tum per supponit potestatem imaginatiuam, Leditimatiuam,
283쪽
supia quas addit persectiorem quendam gradum comitio
nis iuxta praedictam formalitatem.
Hinc autem rursus idem probatur, quia modus versandi circa obiecta, ut hactenus cognita, dicit usum nobilioris aedesecatioris specie impresis, ut quae ex prirc denti sens
tiohe interna fuerit modificata δε relictam ecnon aicit etiam veluti res exionem quandam supra carieras omnes eiusdem x M. sensus intemi cognitiones praeteritas, Ut explicuimus, quae omnia nybiliorem indicant conditionem potentiae Tertio dicendum est, extii natiuam nobiliorem esse ima
sinativa presse sumpta, prout supra explicata est . Probatur autem primo ex nobilibri formalitate obiecti. Etenim extimatiua de se ordinatur ad transendam reali atem obiecti iudicando de illo prout est, veI putatur esse i ait ad rem
nullam earum, quae temere sdentur, de concipiuntur, sed
ad id, quod proprie est, omnino sit ex natura sita conuersa. Imaginatiua vero non respicit , nisi apparentiam citiusq rei obiectu, seu obiectum plout offertur tanquam in picturai praesentatum nil iudicans, num verum sit, an falsum sed falsum perinde ac verum sibyproponens. Cumque a d. praestet realitas obiecti omni apparentia illius aequitur etitimatiuam quisque maginatiua esse praeitantiorem . Accedit, quia cum realitate obiecti plures innotescunt simul eius circumstantiae 'auciores vero cum sola apparentia imo ex circulans antiis plerumque cognoscitur liquid realiter esse tale, vel tantum ita apparere. Et ex hoc insomniis cum lateant plurimae circumitantiae, melius animal imaginatur G qua in Xtam et Nam tunc pe apparet omnino inquit Aristotcles putatii autem non omnino,quod apparet Latius igitur balet, ac nobilius consti uitur ecundum suam rationem semialem Abie uim extimatiuae pro inaeque imbilior
. Praeterea idem probatur ex parte modi, quo huius inodi potentra in sua obiecta feruntur. Nam licet utraque aliquomodo diuidat , o componat nihilominus imaginatiua, nisi siqua
284쪽
4 Ailaolluersimode fingat in homine, intellectus c per u ae libero Voluntatis arbitrio mota , e natura otius ordinatur ad complexam quandam rerum ap-
eherisioneio per simplicem quendam, ac materialem omnino intustum, prout simulacra inultifarie vineta, vel discreta res ipsas imaginantibus anteponunt. Cuin e contra extimatiua de se dicat iudicium per modum astensus, il-knsis, quamuis materiale impersectum, Ut propterea: an . Tlioma, Malijs appelletur cogitatiua in iominibus βratio particularis, qua unum ab alio disceremni. verum inciteris iter exterminant ab apparenti iurgando. quasi expiando ignorationem a sensibus caeteris contractam, aclinici lectus imitationem. Et per candem extvmativam, quam in i omine cogitatiuam appellat Auerrbescunc: pluribus docet, hominem componere, ac I uidere circa si agularia, totam q. vitam principaliter administrare. Quod licet sano modo intelligendum sit,ut supra explicuimus,Omnino tamen magis extimatiuae conuenit,quas componendo, ae diuidendo circa sua obiecta versari , quam imaginatiuae qui certe nobilior constituitur procedendi modus ab 'u controu 1 si in ordine corporearum cognitionum. Quoniam cio, ut infra dicemus, non datur animal, imo nec sensus interior, qui penitus imaginari valeat,4 non extimare, sicut e contra , extimatioq. pariter cadat circa obiecta prasciatia, qtiae euidenter non innotescunt, ut sensibilia per accidens cliinc est, ut sicut nariirae , earumque Operationes magna affinitate reperiuntur coniunctae, ita dignitas virtus --que saepius confundatur, vel certe dissicilius altesius ab altera secernatur. Ex dictis tamen relincutitur inter sensus interiores specie diuersos , Primum', ac supremum obtinere locum meIn Oriam , Secundum extimatiuam Tertium imaginatiuam, acansimum sensum Muci Vocant communem . .
285쪽
De ratione, ac diuersitate numericata,
seu indiuiduali sensius interioris.
G NIT A communi quid ditate,pariterq.
multiplicitate sensus interioris secundurias rationes specificas, quas potes participare, superest, licandum, num unus, vel multiplex ille sit in unoquoq; animali secundum rationem nurnerilaain,& indiuidua em, ut non modo per abstracti ei predicatorum uniuersalium, sed etiam iuxta realitatem differentiarum indiuidualium . ac numerum transcendeta talem , ius natura exacti si une dignoscatur.
Philosophis,inti ad arvate ac igillatim
cunctas enumerat rationes Ormalas ac mun
ra sensus interioris, Aulaenna, Algagelus, Albbertus, Ii in quinque illisa distribuunt facultates cilliter, a numero distinctas , se a quinque essedi uni sensis iueriores a parte rei,& in indiuiduo sumptos in unoquoque i ascena perfecto animali nempe sensum communem, imaginatiuam, e&timatiuam, phanta stam,& memoriam Averroes autem, quena sequitur D. Thomas, Caietanus, Math, non nisi quatuor ei e docet, sensum comunean scilicet, imaginatiuam, quain cum phantasia confundit, eaeriinatiuain,quam in homine appellat cogitatiuam, 'm δε inemo iam Galenus vero has omnes potentias ad tres , , dumtaxat reducit, nimirum phantaliam, seu imaginatiuamaa qua
286쪽
oon discernit sensiuncommunem, ratiosa em,noc eit
i etiam Gregorius in nus, Damascenus, ac Netnesius D inde nonnulli recentiores, ut Fonseca, Columbricens',
ardua est inter hos omnes Auctores de numero disceptatio is, alia est uniuscuiusque suae opinionis probario. Sec ne totar nimenta ab alijs toties repetita, ac partim a nobis repetenda in confutatione eorum , hic inaniter inseramus, praetereunda modo erunt, ijs tantum retentis, quae ad probandam iniuersum plurali atem sensuum internorum X comminuni consensu solent adduci. . Primo igitur plures numero constitue los esse sensus ni riores in eodein animali, suadet ventriculorum cerebri, coimu q. dispositionum multitudo atque diuersitas. Quippe cum non ob aliud instituisse videatur natura tot cellulas, tot accidentium apparatu,ac varietate dissimile nisi ut diuersissa altatibus, diuersis tribucrentur sedes, ac domicilia ad propria uniuscuiusque munera obeunda, ut hinc, verbi gratia, duo anteriores ventriculi humidiores,d corpulentioreses e comperiantur, quia diuersa temperies, diuersum q. O ganum videbatur exposci ad imagines rerum percipiendas in praeientia obiecti diuersa vero ad easdem in absentiae conseruandas Etenim partes humida facile recipiunt, sed non retinent impressione e contra vero sicca dissiculter excipi urit, diutius autem custodiunt. Similiterit hinc cere- bellum sit longe ab interioribus ventriculis in occipitio sit uatum, ne memoria in suo Oillato cum appraehensione prά- sentium confundatur ac deo medius ventriculus inccntro capitis sit locatus,spiritum q. multum contineat elaborat ununam facultas, citiae merita cum pratentibus varie debet copulate, alia i ab utrisque diuersa effingere, troiumque sedium, ac siilluvii confinia pateretur, expediti Otimque
obtinem sui muneri adiutorem, ab simulacrorum lat
287쪽
rem , proiit a multis constituitu spiritus animalis. Secundo vero probat tu ex diuertitate operationum , aemunerum, quae circa sensibilia dignoscenda interius in ani
in ali administiantur. Quandoqtudem tam variae , ac dissi mila functiones, non videntur ad unicam tantummodo facultatem posse reuocari, praesertim cum in diuersis animanstibus inueniantur separatae, &in eodem etiam quandoque separentur, ut in somno , cum dei iunt numia sensus con munis, manentibus caeteris: in morbis quibusdam imitaliter unctiones omnes memoratiuar, ut hactentis dictum est. Nisi en in hae ad diuersam realiter potentiam per tine rent, nec in eodem, nec in diuersis animantibiis deess unquam penitus ponent quando adsunt reliqua naunia , nam omnium sicut una esset potestas, ita unum eis et organum, tarn affectio sue bona, siue mala ad con natura-Ies suas functiones administra indas Vel saltem si ex parte, per accidens in una functione, potius quam in reliquis impediretur non tamen omnino, Muniuersaliter impediri pollet ea ratione, quama agi riones, aut extimatione d
prauantur c morbos, non autem omnino tollunt si , ut iri
phrenitide, quouis delirio obseruatur. At viriue id aliter res non ita se liabet; nam sensationes, pia diciuntur senuis Otia mimis , in sonano peia laus impediuntur, ac similiter in bilitibusdam animalibus, vel morbis recordationes nullate
Tectio idem probatur; nam anima immediate a sensibus externis, obieetis praesentibus diuerso modo interius immutatur, ac remote, in absentit Similiter diuersimode ab illis, ut cognitis, vel simpliciter secundum apparentiam, aut realitatem, ut agendo de pecificatione , supra adnotauimus Ergo non per eandem, inicam potentiam anima cogit oscendo intelius immutatur . Patet conseqllentii, nam si diuertitas specifica potentiarum potissime sis in tu ex diuersi, modo, quo immutantur ab obiectis, ut On- statis doctrina Aristotelis , multo magis diuersitas numetica ex eodem principio sumi poterit Etenim, quod sussicit ad diis
288쪽
rentiam essentialem, muli magis sulticiet ad diste-
esibila in eodem animali ex diuerso modo,quo 1 2 β in obiecti g, totidem eius indiuidua constituenda M'. . ouae tales diuerses naturas participent.
ina facie praesererimi, licet magna omnino sint,incton sussulta neque careant sua probabilitate
Iis,ode animal non si nisum dari sensim inrernum a parte re p. II.
ROBABILIVS ergo existimatnus,vmcum tantum esse sensum interiorem a parte rei in eodem animali qui iuxta munerum varietatem lac diu ei sacrationes formales qua e sentialiter includit, varia nomina sit adeptus, an variis speciebus sit collocatus; ita vi multi e poteli tia dicatur tum specie a tum munerum. Operationum De cunditate. Hanc sententia in amplaxati sunt non modo multie antiquioribus, . recentioribus Peripateticas, ut sequenti ea cum doctrina Aristotelis adducemus sed ex Platonicis,
im 1 1 nominis alij quamplures; Nain D. Augustinus lib. 4 de lib. o arbitrio cap. 3 postquam, auit esse qummae sensus externos,docet praetiar illo dari num internum. Ite in D Gregotius Magnu It mora ap. q. sub nomm avnius sensus crebri, UnicanAJIania faculiatem a quate videtur reprimere cum omnibus muneribus, quae ab alijs per diuersa vocabula signi antur. Ait enim Cum unus sit iu- de sensus cerebri , qui intrinsecus pra: si per meatus Minen proprios quinque sensus discernit. Mox vero pro se uultur Et cum perinum sensum cerebit omnia disponantur c quibus certe cunctas fere sensus interioris functio nes compromendit. Deinde Plotinus eximius Platoni si s in ultimo libro . Qini unde sint mala , pharitasyam confundens cum sensu communi, illam in homine, inquit , est im-
289쪽
impulsionem irrationalis partis ab extemis illatam. Ethesius similiter lib. de somnijs capite de potestate phantis, , illam appellat intimum , ae integrum serisum, qui toto spiritu audit, viilet, similiterq reliqua valet, distribuens Vi
res alias alijs,vitia derivantur ex animali seorsum. Probatur autem haec unitas realis,&indiuidualis pira fatae potentia , primo ac principaliter ab unitate si ibiecti, seu of gani, cum sempei subiectum in rebus corporeis costilati aturm L ..., principi ut indiuiduationis, iuxta doctrinam Aristoteli, o. o Etenim Mactiones omnes, quae circa sensibilia dignosco indi , an unali interius adiminutiantur, ininico constat organo In 2 exerceri, in quod, tanquam in ceram , ast PIato, quidquid eorum, quae aut videmus, aut audimus, aut ipsi excogitaiamus, meminisse cupimus insinuantes, sensibus intesia gent ijsq. veluti anulis signantes primimus. Hoc autem
organum communi iam omni lim consensu cerebrum constim a m ε. tuitur,ut infra dicemus quod cuin inritia tuor imas, seu cestulas,aut ventriculos distribuatur, ne diuersa per se organa, membra ui 1i1smodi habeamir obseruandum est, facultatem illam, quae pstitus animales ad sensus exteriotes pro opport mutate transfundit, ab eis q. rerum simulacra participat, ac in tali munere obeundo sensus communis, ut Iurimum vocatur, totam cerebri medullam in quatuor ventri culis distributam tu cessatio occupare. Quandoquidem en tota illa d ex quolibet eius ventriculo coniugationes neruorum progrediim in peri tuos spiritus anam ales demitti, ac rerum imagines excipi inieritis ostendemus . laesiqua igitur facultates si realiter darentur distin diae, vel stum in cerebro non obtinerent, vel simul eas commorari diaendum esset; quorum alterum omnino est impi obabiles, alterum vero totam rationem multipli andi potentias ex diuersitate subio,ctor ura, Morganorum euerteret Corroboratur lioc idem,
quia si terque sinus anterior cerebri, morbo quodam alli elatur, qui caros, Sopor nominatur quamuis reliqui perseuerent illaesi, non unica tantum, alit duplex, sed simul omnes internae sensationes statim impediuntur, ac suspei dantur,
290쪽
Iuntur, demonstrat Galenus Indi turn est , i aut duas , sed omnes internas sensimo ne tauq ad mua in parte, simul in ipssis anterior1bus ventricul Is
pho eq. unum esse adaequatum subiectum 'o
num, eandemq. potentiam, quae in illo cuncta munia administret. Diximus autem tanquam praecipua in parte, tum propter magnitudinem, tum etiam propter communicatio nem maiorem, quae reperitur in his anterioribus ventriculta
cum sensorijs Aternis. Quandoquidem ex iis nerui uniuerti, qui ad quinque sensus in faciem denaittuntur Ortum libben .e inedio ac posteriori ventriculo , neruis qui ad tactum otium inferiorum ac remotarum partium deseruiunt, dumtaxat manantibus. Quamuis ex laesione posti
mi, vel medij eadem pariter noxa respectu iunctionum
om niuis con trahatur, vi testatur idem Galenus. Posia, Idemque rursus corroboratur quasi a contrario nam constat per paralysiam, seu quandam resolutionem, aut aliam affectionem factam in cerebro circa ortum neruorum, saepe alterum ventriculum anteriorem quoad usum ammitti , ab Lque eo, quod homo sensu aliquo interno,aut externo priuetur mi od idem contingit quando alter ex his ventriculis collisione aliqua, aut vulnere accepto vitiatur, reliquo manet ite illis. Vt Smyrnae in Ionia cuidam adolescenti accidisse narrat Galenus; cum ne temporis inquit momentu in vivere potuisset, si utrumque imul vulnus violasset. Non itaque finguli, ac diuersi sinus cerebri, diuersa sunt organa, diuersasq. sibi vendi ant sentiendi faculiates sed unum est totale Oiganum, una l. potentia, quae per ammistionem ali rius tantum ventriculi anterioris, ex eo in nullo penitus m nere impeditur. Quoniam ex duobus anterioribus ventrici lis nihil alae abalici od mersum commet Gemini q. nerui ex Vtroq, ad ita uia cxteriora sensoria protenduntus ut singula aeque cum insulis, atque cum utroque communicent; sustici atq. Vnus, si alterum perire contigerit . used eadem ratione natura prouidit,quia duplicem,non vero unicuinicum