장음표시 사용
311쪽
I at Aristotelas , non secernitur Quid si riter marem , m
o . .. foeminam in V noquoq;genere,ut idem Philosophus animaῖim uertit, hoc pariter natura distinxit, ut ingeniositate, astutia ac memoria, mas ab illa superatus; prudentia ac magnitudi ne animi eam ipse omnimodo antecella, Et quid interien
sum interiorem unius , atque asterius hominis non interest cum ex eo vir sapiens a fatuo , acutus a rudi ingeniosus ab inepto dis ernatur, ongiusq. videatur abesse,quiam brutum
222 quodlii et ad alio bruto Vt in merito dixerit Tullius quos
m iam esse homines, non re, sed nomine tantum Etenim quos
egi egi natura truxit ingenio in iis a puerilia senectus
inciam inicet, viget semper acumen, nec varietate, aut multitudine rerum obtunditur , sed ad omnia semper se praebet paratum Contra vero,quorum obtusior est acies, imbecillior sensus h circa pauca tantum ac rudiora Versantur di scientiarum studiis, tempore, exercitatione, quibus erudiri debuerant, in saluantur Estq. illud discrimen, quod Cicero adnotauii Nam ingeniosi,4 acuti, velut aes Corin-ώ. Aηυ σα thium in aeruginem,sic illi in morbum animi,& incidunt ta dius. recreantur cvus Denique nec idem homo quoad internas huiusmodi cognitiones a se ipso quandoque non differt si in Infantia, vel adolescentia, Iuventute, aut se nectute, in aegritudine, ut frenitide, ac destrio, aut sanitate, somno, aut vigilia conssideretur, ut perspicue fusiusq. tra-ga. ω,δὰ- G lςRU . QUAE Omnia. si qua sunt eius ueneris db Hi - scrimina, nonnisi ad accidentalem variam senius interioris eiusq. organi aptitudinem reseruntur. Quandoquidem animae, nec crescunt cum paruulis, nec satuis alia varii Q rio . . . discretione tribuuntur, ait Cassiodorus Nec denique νη -- - sensus ipse interior, aetate, aut aegritudine permutatur ;sed Organorum multiplici dispotitione, a varietate, aut viget, acuitur aptitudine, aut hebescitis obtunditure rum contrarietate . Dignum igitur cunctisque hominum condationibus utile, atque iucundum existimavimus, tanta Varietati causas Pliilosophico more, ex peculiaribus di
spositionibus organorum inquirere , ut quisquis se sin
312쪽
se eleuando de cum caeteris tanquam n latera milliendere suamque, qua, stat, vel subiacet aptitudi diuerssis aetatibus, atque temporibus apte ulcer-rie e Quod cum Platone omnes illi Philosophi magnifa cere en rentur, qui se , suaque dignoscere, iuxta Des 1 .um illud oraculum Apollinis templo inscriptum tantope
re commendarunt, ut Idem Plato reter in Hici Diacie LXI
ouamuis hoc si1 quidem vel maciamum, animo pio anΙ f. s... Linum videre, ut ait Cicero ac sensus interioris m1nisterio varias eiusdem sensus aptitudines perspectas habere eo dem tamen, quo supra, pacto, Mordine , ut in primo libro Veterum principijs, obseruationibus inhaercia do,quae vera ac noua poterimus tentare, χXplicare, conabimur.
De propria Sedes, organo Sensus
Interioris in no quoquo animali
V M omnis passio, omnisq. acc1dentaIis, ac varia sensus interioris perrectio, de tua nobis agendum clit, ex organo , seu subiecto illius varie disposito praecipue oriatur, ab hoc initium sumere debuit praesens cons1d ratio. Determinandum igitur erit, quodnam,& quale sit ipsum subiectum in unoquoque genere animalium, quasque in illis differentias patiatur Nam sicut essentialiter conuenit huic sensui, dicere ordinem ad subi Etum, naturale sibi organum, prout forma accidem talis est, ct potentia organica; ita ad accidentalem eius perfectionem Maptitudinem spectat, habere organum , hoc vel illo
313쪽
.el illo modo dispositum, ii iacies IIa specie animaIiuni ac iuYta dispositionem illius , diuersam aptitudinem sortiti
ramnibus iideam sensum interiorem persa,
autem exordiamur ab organo sensitis interioris hominum, aliorumque persec torum anima lium, qua sanguine praeditis corporibus potiuntur, holandum est, duo tantum in illis esse praecipue membra, de quibus dubitari rationabiliter poteutiquodnam potius ewal erutro ad hoc munus natura delegauerit nempe cor, terebrum Et quidem inter Philosophos valde olim percrebuisse videtur sententia, quae facultatem hanc, LItem prout sensus communis Og tur, praescriptaq ei superius opera exercet, in corde locabat Cuius propterea fundamenta breuiter liti ante omnia expen denda censuim res Primum igitur fundamentum , sui communis quaedan hominum decordis principatu existimatio, qua non modo es referebatur vitalium omnium functioris origi sed animalium, ac rationalium quoque motionil in principium, prout animus ipse, vel animi sedes ac mentis domisti uix dicebatur, ut licet videre apud veteres Philosophos, atque Poetas Nim hinc excordes iecordes, concordeSq. hO misse,a 'is.11 P dicti sunt, ait Cicero, & egregie cordatus homo a ιλα -οι-gὸUS Aelius Sextus; δ: Lucretius quandoque curas cordi tri-
in , sicut iactentis hebetudinena 4 sagacitatem , nam 5
Id toethim quiunm hebetierim recorde..ti libro quinto. Ingenis qui praestabant, corde vigebant . Et Ennius vir triplici corde suit appellatus, eo quod trium idio
314쪽
Idiomatum cognitione calleret. Nec in sacro eloqui id sunt loca, in quibus cor pro mente , aut principio internarii in cognitionum in illo residente iuxta communem,o si istum loquendi modum accipiatur, ut sunt omnia illa loca seere Scripturae, in quibus solius Dei esse dicitur secreta cor a.dium scrutati, atque cognoscere, hoc est consilia, inccul a Ttas cogitationes, ut communis habet sanctorum Patrum. expositio. Et in Evangelio Matthan expresse dicitur. IDe. Maii as Omcorde exeunt cogitationes Et ut quid cogitatis mala in eoodibus vestri. Sicut cin Marci Euangelio . Ab intus de M. V. corde hominum mala cogitationes procedunt. Secundum vero fundamentum fuit auctoritaset enonis Chrysippi, aliorumq scctatoriam illius, ii principatum cordis in omnibus acerrime tuebantur Item Aristotelis, E
qui pluribus in locis expresse docet, sensuum Omnium , ac , . . se id se motuum principiurnisse in corde, ubi Dirtem constituit to tim virtutis naturalis, vitalis, lammatis , Omnivimque en ia, seriorum, commune sensorium, certuin cst senstim ii terio De Iuuent. Orem, vel esse ipsem principiunn seninum reliquor uim , vel ibi Iressidere inde sensus reliqui , ac motus voluntari sumune itio. . s. initrum. E contra vero,ipsemet Aristoteles,ut reclic animad rata j uertii Vallesius, cerebrum nullam vim sentiendi, aut cum . M.
partibus, quae vim obtinent sentiendi, continuitatem habere: ποῦ divit, non aliter , a quod ii is excrementum , sed solum ad ῖ - ἰ a . .
temperandum calorem cordis a natura datum esse,utpote in s.
se frigidissimum . Id quod exprestis verbis videre est , pia isertim secundo de partibus a malium. cap. 7.QVIO.&c a, in Ide Iuvent. senect ubi rursus causam. refert ac reiicit, cur GH nonnulli per cerebrum animalia sentire dixe lint. Quare,ut
plurimum reliqui Philosophi , ac Peripatetici attines, Aristo i. telem posuiste sensum communem in cordes, de iuxta hanc et ' I sentcntiam illum sequuntur Averroes, Aphrodis arus , The zzz I .m istius, Apollinaris , Iandianus,&ali nonnulli. Verum hac de re, quid omnino ac proprie senserit Arino teles , fortasse adlid exploratum non est , cum multa sibi Ian. se uiantia tradidisset, si alierum determinate asseruisset, ut fast viri
315쪽
constabit considerant ex his , quae in sine capitis sequenti,
Tertium denique fundametum est ratio ipsa,quae ex prae dictis locis Aristotelis in unum collecta desumitur. Etenim cum in corde sit principium vita animaIis , simul sensu, debet coneedi. Si enim vivere ab hac particula omnibus est, vi contat in generatione, Messorinatione animalis, palam, quod sentire ab eadem pallicula esse debet: nam qua animal, hac ruiuere ipsum dicimus: qua sensitiuum, hae animal esses; siquidem unum oportet esse principium ubicumque fieri potest . Fit autem optime , Ut in corde tam vitae , quam sensus primum principium constituatur mam ibi simul , origo prima, fons sanguinis est, quo animal nutritur, ac vitiis .ibique lacus est omnium capax sensibilum propter simplicitaten partium similarium, quibus constat, copiam neruorum, qui circa illum sunt ad communica tionem cum caeteris senseri; s: quia in medio positum, dique attingi, vel aeque, vel proxime potest tanquam trum ab omnibus partibus circumserentiae. Quod sane ad motum voluntarium maxime confert, cuius etiam principium simul esse debet cium principio sensus. Siquidem cum permutatur primo sensitiuum , alteratione aliqua facta in sensiorio communi ex citantes passion es, quihus secundum prima qualitates, secundum Iocul a , . figuram, aut Gium, ii mentes quoque partes, iXteucae, di contra x ne
cessario permutanturi paruam permutatio qua fit in prin cipio tanquam circa centrum , magnas, ac multas differen tias efficit procul, ut cum temone paululum transposito, magna fit prorae transpositio, nec aliter fieri motus volu tarius in animalibus posset es de vis sentiendi, vis mouenm di,&vis nutriendi eodem in membro contineri necesse est, quod aptissime cor, utpote in medio positum con
Accedit, quod appeti us sentativus in corde locetur, Ut patet ex passionibus, seu actibus illius, qui in eo exercen tur, ut Otua latitiae, ac tristitiae, amoris, di odii . Cumqμς
316쪽
hi incipium appetitus. Quod a Ite si det ii iii ικrsectis animalibus sanguine pra dimi, ritu suadetur rati bus de
auctoinatem, rationeS etiam inserius, exponemus capit. sequenti
Si misteriorem per orum animalium cera ota 'rquam in propria ede locari.
VA VI S iactenus in xta sermonis opportunitatem sirpe cerebrum tanquam propitum organum instrumentum ad interius senti dum commemoratum , ac suppossitum a nobis fuerit; semel tamen hoc erat rationibus comprobandum eripilaandumque, num in cunctis animantibus , ac te spectu cunctarum sensationum, quae interius administi antur , an aliter id esset intelligendum Non obstantibus igitur, quae de corde retulimus proximo capite, dicendum hic erit cum communi Philosophorum, ac medicorum sententia, sensum interiorem perscctorum aniam alium in cercbro, tanquam in propria sede locari, ibi quo cunctas tuas operationes edere. Ita inprimis docuit, egregie eXplicam Plato, deinde Hippocrates, Galenus,Aula en- Pisto Mnna, Plutarchus,d alii Philosophi, quam doctrinam ex '
tribus secuti sunt Augustinus , Ambrosius, Gregorius a b I
317쪽
h ... sticis vero Magn, Alberi Thomas, S. Bonauetit Rice, Caiet misi recentiores communiter Conisi ah ἡ-- , . . praeterea huic sententiae loca scripturae, in quibus indicatu, cognitionem interiorem hominis, in . . V m , uietis secundo, cum Daniel Regi Nabu chodonoso, di xit Sorinium tu tim, revission est api dis fui
- ρο. . Verba rei r Ulla videantur, attendenda sunt quae statii
addis 'tempe Tu ex cogitare coepisti in stratu tuo c. Et
ME . postia ica Vt interpretatio Regi mani Testa fieret, ct cocti m Te Dion' men tuae scires i. Deuteronomii vero Ia dicitur. enim scio contentionem tuam dies uicem tuam duchuse , ructimam iuxta illud Actorum .ubi ad significandam depra- Ια , Nesiti pertinaciam, inordinati assectus exuberan iam dicuntur Hebrari dura ceruice, incircumcisis corcli-
, in a. i. nitrumenta potentia connotando,supponendoq. cognitio- , - ν nem in cerebro, cui in Occiritio iungitur cervix,&affectum a. in is Ad Aristotelemimius sententiae sui se, tuam uis pro bypo- sita citaris leat, re vera manifeste proisus non appareat, mri αὐ- suaderi potest piimo, nam lib. 2. de part animal cap. to.
, . . . Gentem posuitis anguinemq. circa cerebrum conflue in , sinceriorem vocat ad sensus exquisitiores conferre docet. Vt enim dixerat cap. 7 Nee sanguis copiosus δο crassuS, sed tenuis, sincerusq. subit ad membranam cerebri ac fi quent , tenuesq. venae ambiunt. Quapropter lib/. cap. iis docet, sanguinem, qui est in capite,idoneum illa tum ad c rebrim tepefaciendum, tum sensuum tranquillitatem, integritatem. Et paulcs inferius ibidem ad significandua tam mentum, quam si stan communein in superiori parte hominis locari idcirco ait, bluna hominum inter animalsa crectum esse, quoniam eius natura diluina est; ossiciunt au' rem diuini est intelligero, atque sapere, quod non facit cilicis
318쪽
esset, si vasta corporis moles assidet et, ut ipse stiquit, vel incumberet , ut potius verbum videtur significate , ,
quod deducitur abavi, qua particula isti is eat, super M is, quod est verbum idem significans ac iacio, Mi ho
maneo. Vasta autem corporis molexeommuni selubrio in-d imberet sit illud non in superiori parte holminis, ut in capite, sed in pectore locaretur pondus enim sibiungit,iffrdi rem reddit 4 mentem, di sensum commimem . Haec ille ciuibus consonant, quae docuenat Iib. , cap. Io nempe po fieri Garem patiem capitis erectam in on nibus esse debori quia nihil exigi potest pressum onere , quemadmodum at iuderet animali, si caput carne obtomim haberet, caputqἰ
hominis macilentum carneq. prope Omni exutum Ibide in .
dixerat paulo ante propter cer ebrum . Dein de lib. 4 de partibus animal cap. 7. ait, oc rebi uni bipartit ista esse, atque etiam sensorium unumquodque eademq. satione Quibus videtur supponete ceresrum esse sensori uim cumque totis sed non esse sens brium particulare , sequitur esse comitiuno Ruisum vero 3 o. sedi problem quaest. 3. docet hormnernia, esset oinnivinanimanti uni prudentistitantuli, quia capite minimo Pst ad sui corporis proportioncm S itator homines ipsos, qui minori sunt capite, prudentiores nasci, quam qui sunt gratidiori . Quod certe non nisi ad cerebrum potest re- rii tum quia cultur onere, tuin etiam quia graciliora capita plus cerebri continete solent, quam corpii lentiorat ima gnitudinemq. cerebri dummodo aliud n 'obstet maxinne conferre inruuit ad opus prudentiae, cuin hinc homulem luter omnia animesia plurimum cerebri habere, inter homines mares plus quam foemina docuerit et de pari. animal. cap.7. a. de generat animal cap. q, Et consequenter ad haec quaest. . iusdem sectionis 3 o. cum distila instruimentata mentis es scientias, stati in ait his enim, cere o utentes conlicere habitum diemus aperte insinuans ministerio 'stn- stas interioris ii cerebro , habitus produci P erea cuin i
Aristoteles somnum, vigiliam palsiones di 2 erit esse sense' ris commortas in proprio opusculo os .i: sequenxibu .mQX
319쪽
quod Onania somnifera grauedinem capitis faciunt. Assimi latq. somnum Larthargo de Epilepsiae ii qui sane molli cori
stituuntur 4n cerebro . Sensit igitur idem esse cerebitum, ac sensorium commune ctrius palliones esse ast otianum e viagiliam . Vnde lib. 2. de par animal aeap. 7. inquit, somnum a cerebro proficisci, cObmno sephos, ea corporis parte tentari. Tandem Arist les cap. r. diubmno,& vigil amplius lixit quibus in scit, vena appαhenduntur , insenssibiles
fiunt propter impoteiri iam usus in primo, quo animal sermiit omnia nempe sensori communis i Putat ergo, hoc esse in capit , a quo virtus sensitiva per collum ad corpus reliquum diffbindatur. Vnde lib. . de amb. animal. cap. Lo. et ei caput animalis radici ai sumta vice nautata, ut supe riora insta, inferiora supra habeat i 1c enim ion alitera
cerebro per neruorum soboles tanquam Tolos , vultus sensi liua ad caetera membra desertur Sed e mittis quae ad hanc veritatem comprobandam afferri solerit argumenta, unica , Abreuiu ima ratio formari potest Mia nerui omnes, per quos spiritus animales seruum tu in sensus exteriores, species i. intentibi tales in commune
sensorium ingeruntur ad usum seu sationis inte nis e cerebro vel si nati medullae coniuncta tanquasi ab uno i ipite prom
sensu pax et in dissectiori sed quoad naturalem eorum de pendentiam apsique spiritu, ani males in eodem cerebro elaborant vir de ab eodem per ingula corporis membra di stribuunturi facultas autem, de qua loquimur in casart
ii ta .commune in lillosophorum consensum cum Aristotcla, i Obnt constitui, a quam strumenta ducunt origin τnon igitur alibi, quam in cerebro collocanda erit. Qnod autem ne ii omnes secundum propriae naturae dem pendentiam a ceret, ro progrediantur primo patet ecco, quod quanto magis ab ipso recedunt, de ad in cito res parte Upropinquantur, tanto magis extenuantur, ac tenuiorestiunt a
320쪽
imi magis q. in plures, ac plures soboles multiplicantur, secus ac rami quo magis a stipite elongantur. Secundo, Ti. obseruat Galanus sit nerui in medio vinciantur, a Aschentur, pars versu cerct m, non Unus quam antea 1 IIS . .
fungitur actionibus Tars vero inferior versus cor, aliaqu corporis membia, nec moueri, nec sentire valet. Quod non solum arguit dependentiam neruorum, sed spirituum animalium a cerebro Tertio deinde utrumque manifeste probatur ex Galeno docente, Mobseruante,quod circa primum .in ναυ- .
spinalis medulla processum facta quadam affectione in ce 't rebro, per quam spiritus animales prohibentur quominus ad ipsam perueniant , omnia inferiora membra, dempta facie sensu, motuq priuari ubi vero dimidia eius processus pars
stetit affecta, non omnes inseriores partes ita resolui; sed vel sinistras dumtaxat, vel dexteras . Sisniliter cum aliquis ciei pars eandem a sectione in patitur,prauam dispo11tionem in ipse cerebro, a quo nerui per faciem disperi demittuntur, consistere. Vocatur autem huiusmodi affectio Apoplexia quando omnes partier nerui ita circa ortum ilIorum inc rebro afaiciuntur, omnes q. partes corporis proinde sensum, di motum amiserint. Cuna vero tantum ex parte id accidit, tum dicitur Paralyssis, seu Resolutio eius scilicet partis, in qua consiliit affecti, interdum dextrae, interdum sinistrae. R pertum ergo indicium est a cerebro tanqua a proprio primcipio ac radice, eruos omnes propagari,aoeOq. pariter tan qua a suo sente spiritus omnes animales per uniuersum corpo iis habitiim derivari; proindeq. ibi sensum interiorem tam quatri in propria sede, arce locari inde coeteris partibus senius, motus suo velliti arbitrio impertitur. Quare dignum fuit ait Cassiodorus loquendo de anima ut arcem p tete quae se nouerat celasti operatione sublimem,& tali loe pro caeteris versari,unde reliqua membra debuissent competenti regimine gubernari. Et Plato in Timaeo, loquendo de m Diuolmas
praestantissima animae nostrae specie, ait, hanc in summa eor- - μporis arce sedem tabere, atque ad caeIi cognationem a terra nos tollere tanquam animalia caelesti potius,'iram terreno