장음표시 사용
301쪽
plui imo indigent piritu animali , solidioriq. substantia, talain cerebro, quam in neruis colorum Vero, ac caeterorum .
sensibilium,tenuiori,in crassori. Et quod attinet ad facili tatem, vel dissicultatem inpresionis, aut conseruationis, toptirne Fernelius cum Theophilo aduertit, sat est , eandem organi partem tali affectam es le temperamento humiditatis, ac siccitatis, ut non difficile imagines recipiat receptas vero diu consteruet. Non ergo Ob diuersitatem qualitatum, quae in diuersis ventriculis Obseruantur, diuersia ex illis coristi tuenda sunt organa ac proinde inultiplicanda sunt faculta
tales, quae in illis operentim cum unum sit totale organuui, uuaq. potentia, quae in uno ventriculo quasdam, in alio, ro alias imagmcis excipit,4 conseruat, at sue omnes in alio cum Opus suerit, confert. Quare non recte sensus communis ab aduersariis in anteriori parte cerebri collocatur memoria vero in posteriori . sic de aliis Id, qtiod optima
etiam ob se uatione conii matur. Nam prat baros viros nouimus, qui in anteriori parte cerebri aliquando perciissi,
magnam memoriae OX alia experiei e nullam veto resi iii a-i sui tensatioinim, quod non ita fuit et, si memoria non nisi in pollerio ii parte , quae cerebellum dicitur, Gerceretur. Ad secundiu respondetiir, separationem internarum Ductic num circa sensibilia dignoscenda silue in diuersis animantibus', siue in eodem varie affecto,non necessario argu re diuersitatem potentiarum in indiuiduo tum quia ei iam munera antinarum vegetati uat,4 senstiti repernicitur omnino separata in plantis,de in brutis,&nihilominus ab unica anima intellectiva administrantur in homines tum etiam quia opus, quod exercetur medio instrumento, quando in peditur in parte,non arguit partitionem potentiς,sed alterationem est triam in instrumento. Vt cum in ventriculo vitia Ait , vel impeditur concoctio alimenti, non impedita rotetrii Oue, vel expulsione, propter alterationem quandan albi faciam, quinon omnibus iliciis eiusdem potentiς obest. sic igitur, siue persomnum impediatur munus sensus com munis, sui per morbum quendati lioc vel illud officiuna
302쪽
Hrca memorabilia, aut imaginabilia , tili. frivo
aleno hoc tamen non conuincitur , lituus moduin inera ad diuersas numero poten. ias pertinere . Idemque icendum est in iis animalibus quae cum tali interioris lensorii dispositione ac naturali constitutione nascuntur, i
n δε mrii 1 aleant sentiendo pert
uuaedam dumtaxat , non ad Omnia valeant sentienstere, amuis magnum discrimen sit memoria,verbi gratia, De accidens priuari, ac illa naturaliter carere; nam primum dicit solam ali crationem organi, seciuidum vero dicit speci-tamni diu enitatem potentiae, cui lima munera, quae ebet obire, duressa adaptantur naturalia instrumenta. Verun nec mana , nec aliud tollit quin operationes quotquot illae si ii in codem iidiuiduo excitatae, ab eadem numero potuistia oriantur.
Ad tertium respondetur , specificari quidem p entias per diuersum modum, quo ab obiectis ii re tanturi non autem siriniis per diplii in indiuiduari; nam ad hoc amplius requiritur judistas subiccti, vestigant, ac independentia via is modi ab alio, quod perspicue ad paret in sensibus externis, tuorum quilibet non solum diu et simode,ac alius in
mutatur sed distineto, ac separato penitus utitur organo, abi iussi: bal cinatione unius modi, vel actus respectu alterius. Quod minime contingit interius, ubi licet sentiis diuersi ira oui Op caci ui, iiii in iit et ut v crsa, do et rca sua ob theta omnino tamen omnes sensationcs in eodem organo elicit cum sub altornatione d complicatione, quam supra eκ-plicauimus. Quare ad constituendas plures potentia numero diuersas , non tam modos quibus immutantur, diuersos quam subiecta, Morgana diuersa, actu sq. non sub alte natos oportebat adducere . Et hac ratione visus unius anium alis, quantuis eodem prorsus modo immutetur, ac visus alterius sola distinctione subiecti indiuidualiter, ac numerodi seri ab illo cum e contra virtus nativa Ventriculi, quam uis diuersimode immutetur per attractionem alimenti, pcrconcoctilonem, aut expulsionem , quia tamen eodem inhaeret subiecit, eodemque utitur instrumento spiritus vitalis
303쪽
eum subalternatione suarum operationum; ideo non multi plex, sed una conluituitur numero realis potentia
visserentiam indiuidualem enses interioris quandoqu.
vo NIA M vero se nsuum interiorum, non modo plurina orum animalium specie differen tium , sed Mallorura, qua solo numero dii inguuntur, tanta est varietas, tantaq in explicatis muneribus obeundis disparitas, ut plus qua doque indiuidua inter se, quam species ipsa discrepare videantur ad inuicem Expilaandum superest, num omnes sensus interboles eiusdem speciei, ut in hominibus, vel in equis, eiusdem pariter dignitatis, ac perfectionis indiuiduo lis censendi sint, solaq. organorumna aiori, vel minori aptitudine,ac dispositione dissideant; an vero intrinseca quoque perfectionis disparitate, quae cum differentia indui id uali, ac numeri ad n uoluat tir. Qua in re primo dicendum est,frequentius sensus interiores eiusdem specie , quoad perfectionem operationis inter se discrepare sola diuersitate corporeae organi rationis, pri masti m 4 qualitatum,non eadem temperie. Id ii od petiς colligitur ex generali doctrina Aristotelis i. de anima teX 6 q. lib. a. ex. 92. Ecfect 3I. problem. quaest. I . Et si se
indicio quisque potest probare si diligenter attendat
vari idem numero sensus interior eivssem animalis in inuet sis locis, temporibus, affectionibus constitatus at toperari. Nam xeunde incla ominem raperimur,nunc proin ptiorem, interius sentiendo, inueniri; nunc vero segniore nunc morbo assiquo humorumque dissentione, aut con se tione, ingeni ac memoriae excellentiam ammitterensis overo purgationibus quibusdam locorum, vel aeris Inutatio ne concalescere,in in pristinum redire: nunc o1ganorum
304쪽
instrumentorum exiguitate, ut in tes pueritia, in utris ensationibus praepediri nunc vero ampliora organa
tape stetius operam ut in strum in aut in e
od si idem numero sensus hanc diuersitatem pat1tur ra- 'ne io an inationis, ac temperamenti in eodem animali, ut
et ac magis in particulari infra dicetur Quanto Magas
lures numero sensus in animantibus tum numero, tu etiam si, te diuersis , eandem disparitatem propter eandem Q. Tationem patientur Z Siquidem non parua obseruatur differen O inter organi rationc celebri hii man in cilior una quantum ii s persectorum animalium:&inter organi Zatione unius, at oue alterius besti siue diuersae, siue eiusdem specita, quod pariter de temperamcto e multis indiciis aperte colligitur. Secundo tamen dicendunt est,n6 omnes sensus interiores solo numero diuersos,necestario aequalis esse persectionis itio diuidualis,quamuis in dignata te,ac persectione ellentiali leuratione specifica, omnes omnino pares illi simi; atque hinc etiam diuersitaturi, ac disparitatem sensitivarum operationum nonnunquam procedere. Fim dari autem potest hec assertio primo in opinione satis piobata de in qualitate anim
tum iri ellectualium quoad perfectionem 'dividualemmam consequenter illa extendi potest etiam ad animas sensitiuas: ac si liuiusmodi anima ponantur in quales in perfectione inmdiuiduali negari non posset in potet ijs quoque illarum nonnulla disparitas, cum quaelibet facultas animae, ipsius perse dilon in sectinctum proportion em sui esse in omnibus com iis icturi ac dignior subitaritia vitriis melior in suo genere debeatur ad operandum,quando e se illam sibi vendicat tamquam propriam pastioncivi in proposito contingit loquendo de sensi interiori qui praecipua est facultas animae sensitiuata Probatur autem equalitas animaru intellectualium quoad persectionem indiuidualem multis arguimetis. tum a Thomibstis fere omnibus cum D Thoma , tum ab Aegidio, Alberto Magno,Riccardo,& Abulensi cum aliis, Adestque auctoritas Doctori in Pacissiensitum qui animarum aequalitatu articulo
quodam damnauerunt, Vt refert Henricus Candauensis, Durandus. Qu*niam, inquiunt,alioquin anima Christi Do Du- . misti m ii
305쪽
tis . i. mini non esset persectior anima Iudae. Et a Tliomas ariomar,animam primi parentis perfectiore fui se, quam animam Eua propter proportionem, quam seruabat ad corpus in od ' persectius erat. Vnde S. Doctor uniuersaliter tradidit, una in animam in sua creatione, tanto esse alia nobiliorem, quanto nobilius es corpus , ad quod destinatur ratione suae orgam dit 'tionis,ac temperamenti Manifestum est enim alibi etiarn inquit quod quanto corpus cst melius dispositum , tanto meliorem serii tui animam. Quibus accedit illud Salomonis. Puer eram ingeniosus,& sortitus sum animam bonam, ubi de bonitate,ac perscctione naturali omnino sermo esse videtur. Deinde inaequalitas sensuum internorum lio ad indiuidualam persectionem, im in ediate suadetur ex eo,quod saepe in corporibus aeque dispositis, in quibus uisu piorsus disci Lmen apparet in temperamento, aut membrorum Organt2atione , siue alijs , quae ad sentiendi munia quoquomodo deserviant, magna reperitur internarum sensationia disparitas in modo, ac persectione operandi ,etiam sectus,omni habitu acquisito, aut alia ratione diuersificante Ut perspicue nonnunquam obseruati potest in simillimis natis praeseretim e naellis, qui esto D eodem sanguine procreati, at eisdem pa rentibus editi, eodemq. alimento enutriti, ac eodem in Iovitam traducant ex quibus nulla temperament , aut Org, ni Zationis appareat, vel excogitari possit diaersitas: Vmis tamen magis memor, alius magis obliuiosus conspicitur; solers unus, alter ignauus tanta l. est in illis varia cognitionum, morumq aptitudo, atque conditio, ut Galenus libro Quod animi mores cap. z. certo concluderet, illos non minus animorum ei gentia, quam propriis actionibus discrepare: in cap. h. eiusdem operis 11 mili peracto discutiu Quid enim, in q; it, commune est inierit, eneuolum puerum , inuisorem; inter misericordem malis alienis insultantem omniati ment Em,&audacem stirpi dissimum,& sagacillimum , veri dicum, mendacem Fatendum est igitur,inter sentietes facultates interiores,nitis,atq; alterius, sicut & inter ipsas se cultatCS, animas intellecti uas,quandoq; magnu esse disci, men persectionis in indiuiduali uniuscuiusque differetia inclusum a
306쪽
n .. knuo disparitas huius nodi operationu per se oriatur.
o uod Aristotes es locis in prima conclusione citatas,d sectu in praestantiam Operationum,quae ab eadem poten ii sed dum spectu exercentur, soli desectui, aut perlectionior anorum adscribendam putauerit, profecto non absolute, se Ius plurimum ita eis kwelligendum est. Illud tamen hic adnotando,quum in subiecto eque dis sito incitares oper
tiones cognoscit tuas e Xerceri videmus propter maiore perfectionem potentior, id non eis a natura intentum seu per accidens contingere,cum ex se persectior potent 1 ad pers ctius subiectum ordinetur, licet laoc possit per accidens contrariu a maiori sua persectione degenerare, absque eo, quodsiimiliter degenerent operationes, in qui in semper emicat maior persectio potentiis, nisi notabiliteri ab imperfectione subiecti impediantur, ut in amentibus,ri obliuiosis. A priori autem idem probatur mam quemadmodum genera contrahuntur per differentias specificas, in quibus ut plurimum includitur aliqua ratio inaequalis persecstionis, ita etiam sipecies contrahuntur per disserentias indiuiduales, in quibus includitur, vel saliena includi potest aliqua ratio inaequalis persectionis. Sub eadem igitur colum uni naturata, specii a sensus interioris quandoque dantur, vel dari pos. sunt sensus interiores, magis vel minus perfecti, ratione suae initan seca disterentiae indiuidualis. Nec sequitur ex hac doctrina, ut aliqui putant, sensus interior es, aut caetera indiuidua ulterius contrahi ae distingitiessentialiter pol se per gradus perfectioris, aut imperfeciliorisentitatis, tanquam per alias differentias essentiaΙes in alias ulteriores species quod plane absurdum esset, totam l. in diuidui rationem euerteret; Quandoquidem in proposito ita supponitur natura communis sensus interioris contracta ad indiuidua, ut solum comparentur differentiae indiuiduales illius inter se,quatenus aequales, ves inaequales perfectiones
includunt. Cum i omnis huiusmodi pellectio, situ aequalis, siue in qualis respectu alterius, sempe iii aliquid inclusum in dii serentia indiuiduali intrinsece conuolans singularita-xem; in ullo modo contra here ulterius potest natura tanquam
307쪽
differenti essentialis, quae certe debet e se uniuersalis, Ia bere rationern praedicati superioris. Quod si abstrahi dicatus sola ina 'qualitas, tanquam disserentia uniuersialis, adlluc ni hirco cluditur, quia talis differentia caderet supra persectio nem singularem ipsius natura indiuiduatae, tanquam supra
genus ulterius contrahendum : nullum autem singula reici test habere rationem generis, quod est uniuersales, nec pridicata abstracta contra liant, ac determinaiit ingularia sed potius contrahuntur, ac determinantur ab illis per suas disse rentias indiuiduales Gradus igitur perfectionis indiuidua lis dicet sit nitis, aut dissimilis , aequalis, aut inaequalis alteri eius tamen conceptus non it communicabilis au-ciliam via una participatum a pluribus , quia semper inuolui intrinsecam singularitatem , quae coininimicali non potest, nec absti alii tanquam natura uniuersalis.
Contra tamen ob ij ci potest, quia datis nonnullis sensibus interioribus equalibus in peisectione indiuiduali, sequeretur plus eos diffirre ab alijs in qualibus,qtiam ad inuicem inter
se ac propterea naturam omni bii commi nemina tura rationem generis, vel speciei subaltem persectisthein vero diuersania atione differentiae contrahentis , pq quai aequales conueniret inter se, distinguerentur ab aliis. Sed facile o curritur dices1do maiorem perfectione aliqviois sensuus in ternorum, nulliam conceptum omnino distinctu ac nouu adsilere stipra naturam specilica illorum Ged tantum predicatum quodda transcendentale, quo eade natura exprimitur magis
talis. Na sicut perfectius calidum, dicitia quod est magis αδ lidum cita periectior nemoria,verbi gratia,dicitur eius,quod est magis memoratiuum riuauis hic non intercedat propria intentio qualitatis. At disserentie essentiales aliquid omnino diuersum debent addere, montantu reddere idem magi S, vel minus tale nam ideo ab Aristotele dicimiti conceptu Somnino simplices,4 extra essentiam generis cui addutur ad constituendas species diuersas. Cum itaque maior persectio indiuidui semper inuoluat eandem naturam indiuidualem nullo modo poterit illa in ulterius contrahere, sicut nec a
gis,& minus ullam speciein valet mutare. Quod si dicatur
308쪽
de solis quesitatibus verisicari, cum sint aliae naturae
inue penes maiorem, aut minorem Virtutem operandi, conis
hinuitur essentialiter diuersa At in Angelis, qui ex hoc apI Hbus die uini omnes specie diuersit. Respondetur, maiorem, aut minorem virtutem operandi non esse differentiam spec1 sicam, sed quid consequens ad illam,ratione cuius illa quando alias est incognita, nobis imioteicit δε hoc sensu veriscari posse illud de Angelis. Vertim adhuc in stari posset,quia saltem per huiusmodi m- aequalitatem perfectionis, indiuidua differunt plusquaria solonum eris,quemadmodum dii rerunt ea, tuae talem inaequalit tem non includunt. Respondendum nihilominus est, inditu dua dici solo numero disserre propter indivisibilitatem ei uidem naturo specificar, quam includunt;ita ut quoadmodum quaternarium hoc differt ab alio quaternario, ita hic homo disserat ab alio hominemam uterque homo includit eundem in diuissibilem numeru praedicatorum essentialium . Sic enim explicatur commune illud axioma Elgentias rerum cossis crem militii sibili; illa sq. Aristotelis negatis prius, posterius in
indiuiduis biusdem speciei,hoc est magis, minus in persectione speciflaa, essentiali illorum. Alioqui ex hoc norio eluditur difficietias indiuiduales inclusas in singularibus, ne cessario esse eiusdem in diuisibilis rationis, cu habere possint suam latitudinem persectionis truscendcntalis,Mentitati uarintra fines suae propria speciei. Quemadmodum pariter dii ferentia essentiales diuersos habet gradus perfeci ionis infra genus,sub quo constituunt proprias pecies, absque eo quod naturae illa specisi a per inaequalem persectionem differentiarum,quas includant,differant plusquam specie. Nec apparet, cur Deus non possit producere animam sumiliore in substantia animo Christi, quam sit anima Petri vel Pauli:vel in tellectum,aut sensum similiorem intellectui,aut sensu Platonis,quam fuerit intellectus,ac sensus Aristotelis, sicut potest producere animal homuni similius, quam sit Centaurus aut Sirena. Quod si semel concedatur maior,vel minor differen
ii similitudo indiuidualis in substantia rei, statim Mon,
309쪽
me intelligitur in illa disterentia includi posse aliquam tu
zequalitatem persectionis. Tandem contra praedicta afferri etiam potest,quia conse quenter in omnibus indiuiduis daretur talis itisqualitas per sectionis inod videtur admitte tiau,quia sequeretur omnes effectus singulares perpetuo degenerare a suis causis cumo enim inaequales processuri essent laec effectus nobiliores esse possint sua causa principali, non nisi ignobiliores necessario
procederent. Sed huic quoq; gumento occurritur, negando in primis paritatem rationis; non enim in omnabus indiuiduis cauem praebetur occasio affirmandi inaequalitate persectionis era diuersitate operationum noctiq. opeiandi, que se sibi vendiccnt,ut per se patet. Deinde negando sequela. Nullatenus enim sequeretur, omnes effectus inaequalis, ac proinde minoris fore persectionis,quam sita causa;quia non omnia indiuidua nec euario essetu in equalia; sicut non poniurias Omnes sensus interiores necessario inaequales in perfectione ii gulari. Nec veridicaretur des: eneratio in perfectione specifica, prout ab omnibus putatur in conueniens. Quare cu dicitur causam niuocam producere et sectum sibi simileo latebligenduis in pei sectione specifica. Alioquin in perfectione iii dies id utili nuJlii misi incon uetuens, a usa in aliquandi pro 'ducere effectum deterio tena, ali a turn do vero se nobiliorem: vi experimur tam in plantis, quam in sensibilibus plurimis, cum agens cicuatur in operando ab optimis dispositionibus, quibus postia debetur maior concursus prima causae; nam per hoc non tollitur maiorem perfectionem productam cuiuei lectu ,esla de inti inseca entitate illius indiuiduali. Inificum dum igitur non est, quandoque sensus interiores intra latitu dinem persectionis essentialis, inaequales procedere in digna tale, ac piaestantia singularis entitatis, cuin ex hoc nullii is quatur in con ueniens, aut absu dum, ut vi linius ..Hadenus autem de iis, quae ad essentia telai, Mindi dualem constitutionem huius potentia pertinere videbantur Deinceps vero sequitur,ut de ijs, quae ad accidentalem elui
conuit tutonem pertinent, dicamus
310쪽
LIBER SECUNDUS.In quo ea continentur,quae ad accidem talem constitutionem illius
M A supersunt de interiori sensu explicanda, omnia profecto ad acci-dcimilam cius naturam, variamque aptitu mem spectant Sed non misnus necessaria extimanda sunt,quam illa, quae vi superiori libro de elsen tiali eius constitutione tradidimus ad exactam de ipso cognitionem adipiscendam, multaq. praeclara de hominum brutorum q. animantium natura percipienda . Quippe cum tanta sit 4stiusmodi potentiae quoad habilitates quasdam, modum q. operandi ex diuerso accidentuli apparatu, rgini ratione q. subiecti orta varietas, ut di incile admodum videatur, eundem specie sensum tot tam a distantes admittere aptitudines, ac proprietates, cum in diuerso, tum in eodem genere animalium . ita enim perspicacitate, ac sagacitate sensus hominis, omni uni animalium diuini stimi, sensibus reliquorum longe non praviat, diuersumq se prorsus non praebet e Vel qua solertia prudentissimum Elephantorum genus, a stolidissimo omnium quadrupedum ouili genere, ut obscz