장음표시 사용
341쪽
qua uniuersali ratione corpus diuelli anti cerebri u , qu et inperamentum immutant . Deinde sulit varia tempe ries, ac dispositionesqiuarunda in det ei minatas una parrisimani malis , quae cum ccrebro praeter voluersalam commuit cationesi, peculiarem , ac priuatam correspondcntiam ii
bent ut cor e cuius dispos mone, ac temperam ent acu. I. Nam in men, Vel obtusitas ingeni Plato docet oriri, quamuis pra)-
..is c puam animi sedem ad rationalia munera obeunda locasset
in capite . Item sanguis, qui propterea ut docet Aristote- p l. 5, chirnper In Ores,tum persensitim plurimam in animalibus disserentiam causa si calidus , aut frigidus iit, si tentiis aut c istuc, si turbulentus, aut nitidus. Similiter caros dura, aut mollis, ieculiari ratione sensorium tactus secundum quod in geniosbs non insoniosos esse li omin es a firmit lillos plaus . Praeterea ventriculus eiusq. os, quod dicitui stomachum, ex quorum varia constitutione 4 aptitudine
diuersimode alteratur cerebrum , ut docet experientia , medici omnes obserugni Ac denique testeS, qui, ut ex Hi P pocrate, de Galano: 12serius adducemus , varium, ac mi iunsortiuntur uigorem ad cerebrum peculiariter inani ut ancrum..
De mi, tu post liam de dispositionibus intritisecis ad triar isterit, sigillatim di1Ieiendia merit.
V innei I lota VM Aristoteles ii ominem inter omnia ani- inalia Iturina uin cerebri habere doceat proportione sui corporis,4 in te ii omines, mares plus immis minas imoc hQc colligat aptitudinem ad intellectu in ac prudentiam qua homo animalibi is caeteris a uecellit absque dubio maiorem cerebit quantitatem, aptiorem diruspositionem illius reddere iuxta hanc do trinam consentaneum erii ab ruere. Id quod etiam idem Philosophus vide
342쪽
, cui ait o si capti magniti habent , canii 2 dith os esse; ia ces qui vero capite paruo sunt, insentari haberi Caput enim praegrande propter te in esse docuerat. Vnde memor: etiam vocat, qua V --
hent superiora maiora. Quam doctrinam ante Aristote
ri strualla, ac suppositio videtur Plato cum aut Obscura et
fieri sim lacra in homnibus i in ulcem illa congesta unt Dosedis ipsius angustiam. Post Aristotelem vero illam ample esu est non modo Galenus, qui meliorem cogitandi vim ex ' , ut si, cerebro bin medulla, latioribus i. spirituum cauernis notius quam expulillis disiertissime colligit veruin
Auicencia eodem pene usus argumento , dummodo tamen inquiunt id eueniat ob instita virtutis robur, quae multam at que optimam materiam efformauerit. Nec deest ratio, qua huiusmodi communis fere consensus nitatur. Siquidem amplitudo cerebri capacitateria ac distinctionem affert imaginum inustarum, ubertateιn spirituua animalium in ipsius poris &cauernis contentorum, distinctiorem,&latiores ortum neruorum per quos spiritus ad reliqua sensoria delegantur,maioremq. proportionaliter vir
tutem sensithiam , quae maiori aptiori subiecto debetur,
si contra aliud non obsistat,ut colligitur ex doctrina D. Tho-astea H . mae. Et quamuis species intentionales, nec loco, nec aliqua contiarietate dii Gideant inter se, cum simul plurimae ac dilueris in eadem cerebri parte commorentur negar amenrion potes extensionem si ibiecti multum conducere ad conseruationem, ac natorein distincisionem illa ruri Nam ampla in regione velociter distribuunt, diiudunt l. in propriam effigiem singula, ait Plato Et laesa, aut vitiata quadam cc Nam, rebri parte, multa scinius quandoque excidisse rerum simu I lacra, reliquis mancntibus incorruptis Et lumen licet eiusdem intentionis, ob maiorem extensionem sui atque subi cli , magis splendescere, Millii minare, ut cum ex paruo igne agna flamma per subiecti , seu materiar accretionem atto Ilitur vel augetur ellychnium in lampadibus Quod certe
idem arguit euenite imagini is in amplo, vel angusto rebro,
343쪽
rebres, clim magis 4 minus in eis elucere possint obiecta. At contra praedicta celebris videtur esse locus Aristote lis o sect problem quaest. 3 cum docet fio in inem es omnium animantium prudentissimviri, quia capite in in imis est ad uti corporis proportionem; inter homines ipso Misit minori sunt capite, prudentiores nasci, quam qui sunt grandiori. Vnde lib. de somno. vigil cap. q. homines magna
capita habentes, somni amatores elle. t. Et in Physiogno micis cap. 6. Somnolenti figuram describens, tribuit ei lii, perior a maiora, per quae caput praecipue intelligitur. Qui- 'lim.in Dium bus cons buant, quae Polemon . Ad amantius in suis Phy-
gnopsicra pariter scribunt; nempe caput , quod magnitu-
istatim dine exupci at,ObtusId indocilis si ominis argumentum esse. - omni i ictu Philosophum exponere , Veraciue Velinabis att)ngere, notandum est, nacignitu cunem malorem , vel minorem capitis, nasci quidem nonnunquam ex maiori cerciabro saepius tamen , ut in brutis es crassitudine cranii, rei quorum ossium, ac meningium , cutis . corpulentia euentia es; quae Onania non modo, ut rectam cerebri cuspositionem nihil. conducunt; sed potius, ut infra dicemus, olficiunt plurimum Q u re cum Aristoteles paruum caput laudat in hominibus hi telligi debet tam respectu brutorum , quam tare spatii illoruiuiominum , qui ad instar belluarum tarte in magnitudinem ex ossibus, clite, non autem eX maiori cerebio sortiunt ur Aliud is en ii celebro ab und a re , aliud autem vastum caput lyabere . Exced j namque unius hominis magnitudo cerebri triuin ingentium l. boum simul cerebra quantitatem Pariterq catuli, aut vulpis ea in qua in ule, aut caprea inuenitur . Ait igitur Aristoteles locis sui iacitatis, hominem inter Omnia anti alia plurimum cerebri habere, de capite minimo este ad sui coiporis proportionem, ex utroque principio prudentiam eius supra caetera ani- amantia argumentati; nam re vera 1cut iuuat llantitas cerebri , ita juvat macilentia capitis, ac tenuitas ossum,4 reliquorum, ex quibus euidens sumitur argumentum, huius
344쪽
s erationes, natura sua ordinari ; eoq. maiorem cerebri
dinem cuilibet animali deberi, quo persectius ad hibilia munera obeundi, natura instrumentum conatur
verum, quia nihil natura extra limites augeri contendit, ite excessus rei perfectionem auget, attendenda semper est cicterorum membrorum cum crebro, tum magnitudin1s,
ium aliarum virtutum proportio. Vnde, inquit Galenus et rara
vi cogitandi ijs, qui aut nimis magna capitaUut minis VXH -is,. . . ua evidenter possident, oblaesa est . Extrema en1m nomnibus vitiosa sunt. Quare sicut de cerebro, ita Me capite dicendum est, quod si utrumque proportionaliter mediocriatatem sapiat, semper potes laudari Vbi pariter licet ad iter rete, Aristotelem non cominendast in hominibus minima capita cibi lute loquendo, sed minima illum vocasse capita hominum respectu tutorum, minora capita comme done respcctu magnorum inter homines, eo scnso; quo dis mus cum simpliciter . absolute mediae magnitudinis, put ab ipsi magnopere comprobetur scribente ad Alexandrum. Quod si e trema ad in vi cem consti a sinus ceri u m est, ut subi ex uit Galbinus, magnum caput nono unquam' num duc ob facultatis Ibi matricis robur, Materia uberta te m. Questi capi te Phil de Athini en si vi liud entissim o suus ti aditi si minimum vero exiguum q. caput semper pra-inim esse, Mab omnibus tanquam incapax ac vitiosum ii strument una interioris lacultatis haberi ut videre etiam cstabilis Polemonem,& Adamantium . Paruum enim, angu 4 - , οὐ stum caput condensos spiritus obtinet δε inquietos. Vnde iura δε- de struthione, quae inter animalia exiguum sortita est caput, paruinque proinde cerebri obtinet , dicitur in Io, Priuauit tamam taenim cam Deus sapientia, nec dedit illi intelligentiam fla' Di figura autem cercbri suppositis his, tiar supra in dem uecl. . Icriptione illius retulimus, pauca erunt hic ea ilicanda,ia empe illa, in quibus unum cerebrum differt ab alio, latione quorum melius, aut deterius reperitur dispositum . In duobus igitur ingura unius cerebisduserre potest ab alia,vel sic Niicct
345쪽
licet secundum ventriculos ingulos praecise s lmptos, ut si orbiculares illi sint, an priris aliqua ex parte, ait potius ob longi vel secuti dum positionem illorum ad inuicem, ut si magis, vel minus adhaereant posteriores prioribus dum unus post alium tendunt in sinciput, per Iongiores, aut breuiores canales, seu meatas communes liam anteriores ventriculi semper sunt aeque coniuncti ad deκteram , de laeuam sincipitis per tenuem, ac lucidam solummodo meningeni distincti. qui propterea potius veluti duo aequalia egirienta unum os bem , seu sphaeram sima ut componunt, quam pia, ac dura
Conam tinis ergo, ac Verior opinio est, tam ventriculos singulos, quam omnes simul sumptos, prout adaeqtiatur , cerebrum componunt, in longum debere esse porrectos, i si1ncipii nuni runa, occiput protensos; ianc esse natur lena, aptam cerebri figuram, qua magis,vel minus quan-
loque subiecta degenerant. Quapropter Galemis , cerebri
'aptam figuram ab externa capitis forma auspicatus pers eianaque capitis forinain describens, ait, illam esse veIuti si sphaeram ceream utrinque ad latera depressam eXcogitares. M . . . . Iu Avicenna similiter caput quadamtemis oblonoum lau-
dat, Dod Alberius malleo assimilat, probatque, sicut etiam
Misis, i Eis Polemon δε Adamantius. -- ati Vero praedictoium est, quam tangit Atticen nata, quia nei uorti in ortus ac propagines, per longitudinem con-1tituuntur, ac iituantur in cerebro ita ut una coni ligationei uorum post aliam ab anteriori ad posteriorem partem procedendo, sequatur. Quo fit, ut ad commodiorem usum neruorum distinctioremq. ortum illorum per quos tam variae species inuehuntur, tam singuli ventriculi, quam totum eorum compositum in longum magis,quam in latum tenea
Post figuram cerebri , quae est modus quantitatis illius, occurrit alius modus quantitatiuus ratione cuius non minus cerebri substantia , quam alia corpora homogenea, di uel simode valde disponitur. Est autem tenuitas, vercrassi retudo
346쪽
iido partium illius, non quidem ilia, qua sumitur secundum determinatam aliquam dimensionem, ut cum in aliquo cor e pars digitalis tenuior dici lux, quam pars palimaris; sed dii, indeterini nate consideratur secundina maiorem ves in irem subtilitatem partium integrantium, quae diuersis nominibus in diuersis corporibias homogeneis Yplicatur.
Nam ina creta , vel cera , dicitur subtilior alicra, praeter densiatem aut raritatem illarum Ortam ex frigore, vel calore 4 vllum marmor gracilius ac subtilius alter, aerem cute, vel aquam tenuem , aut crassana vocamus . Quo tensu Cicero Athenis tenue caelum , crassum Thebis esse aiebat misero ν M. Et exhalationes dicuntur Onitare ex partibus tenuioribus per aestum exhalatis, ut idem Auctor alias docet. Itaque rusq.
cum quantitas cuiusque corporis eX sessit differens in hoc, ut cona ponatur ex partibus tenuioribus , aut crasso1ibus, si cui magis minusue porosis , rarioribus aut densioribus per aliquam formam, vel saltem modum distinctum deterimnari
debet ad alterum . Quo supposito , videndum in quinam
modus, seu quidnam imagis cerebro competat, pere ne talli uius emodi partes tenuiores, an ratisores. Et qui idem hac de re , licet hora omnes Auctores loqua iam tu expresse, ex commuri tamen doctrina illorum , firma l. ratione colligitur, partes integrantes substantiae,seu magnitudinis cerebri ad rectam eius dispositionem constituendam , debere ei Iest maiores potius quam crassiores Suadetur autem hoc primo parte Aristotele, qui docet, san Lib. a. opa M. guinem aliun et e subtilem , alium crastum; ad vires autem μ' --t in corporis valere sanguinem crassum, ad ingenuina vero subtilium . Deinde probatur ex Galeno, qui es presse ait Iu-ti arit m da genium quidem graece αγλυδο- subtilem cerebri substan 't ψ δ' ti:im indicat tarditas vero intellectus, crastam. Praeterea idem arguitur ex maiori perfectione , quam secum affert te nudas partium propter puritatem, ellitatem, ac raritalcmi,
quae illam lacilius consequuntur adiunctiones cerebri magnopere deseruiunt. Rursus ex maiori aptitudine, quain habet ad excipiendas imagines, easq. copulandas, χΣpii
347쪽
inendas , a linittendosq. intra poros spiritus animales siquidem quo tenuiores sunt partes corporis, eo distinistiore; reddunt inustas imagines secundu in parua differesias, quaa omnimodo non in qualibet egiensione possunt Ostenderi .
: ur Quod fortasse intes laxit Plato cum di xit, terream ceram
lioc est substantiam cerebri, obsc tua simulacra continere , sicut dentam lapideat ille, vel seculentam. Nam terreatid Icuntur proportionali ter naixia prae fassi tu di nescit filiis A. viritari integrantium Picut Prae tenuitate dicuntur aerea Andes, M. v. . n. etiam 'atent omnia crallis circumfusa tenebris ait Cicero.
Te pia distortione , a te; crament primarum quas risum in centro C. p. II l .
V M tot ac tam diuersa sint operationes sei sit interioris, illaeq. tam varie XV eantur quolibet mutaro temperamento primarum qualitatum in cerebro , dissicile admoduinta est, praecisam, ac determinatam quandam ipsarum qualitatum temperieiri assignare , quae sit omnibus operationibus accommodata quaeque simpliciter an qnam apta cerebri temperies coniti iliatur. Quamobrem inui diuersi organa, diuersasq. facultates en tiente sedistinguunt in cerebro , diuersa pariter putant esita, uniuscuius lue eorum temperat lata. Qui vero melius nonnisit unum admittiint esse organum , namque pol Cntiam ,
ii quidem ut plurimum, vel distingtiunt partes ipsim organi,
vel operationes potentiali secundum quas diuersia quoque temperamenta docent requiri. Nec multum se declarant assignando adaequatum temperamentum unicuique operationi, sed tantum docent, quasdam qualitates ad aptittidinem quarundam potius,' tiam aliarum operationum con ferre, ut humiditatem ad distinctam , ac expeditam rerum perceptionem , siccitatem ad memoriae tenacitatem
milia, de quibus postea Interim
348쪽
late tam tamen dicendum primo est, aptam cerebri tem dies respectu cunctarum sensationum, esse magis calidam uni rigidam , non ex proprio ipsius cerebri, sed ex cor- dolore per sanguinem circum obsistetuem,o spiritus
uini males ita constitutam. Id quod non obscure colligitur ex Aristotele et de partibus anima ap. 7. cum ait Calor eniim cordis principium consentientissimum elu, sensum q. celere me facit, cum sanguis cerebri ullo pacto mutatur, atque a sic itur Nam superius in eodem cap. Ioquendo de Orebio, dixe iat Sed ut ea quoque pars, modico potiatur calore, venae ad membranam celebri deueniunt; ne calor nimius offendat, non pauco amplar, sed sequentes, ac tenues venae ambiunt nec sanguis copiosus,in crassus, sed tenuis, si face sq. subit eodem Fauet etiam, quod in et de pati animal cap. q. docet ad ingenium valere sanguinem
subtilem, calidum, sicut ad vires corporis crassiim βα:i lidum . Quod si alias Aristoteles cerebrum vocat frigidistinnim tunc illud sumit sectandum propriam conli itiitionem suae tuae cisaei Muta , luam frigidis Eimam esse nemo unquam negabit,ut Galenus etiam aduertit e pluribus indicij lib. . de temperamentis cap. 6. Ac propterea diximus cerebri te inperte , non proprio, sed adscititio cordis calore, seu a corde pro ceclante, constitui calidam. Et quamuis paruus sit excelsus caloris illius, talis nillilominus denominatur nam ubi quid ab omnimoda mediocritate recessit, ab eo, quod
vincla, nomen accipit. Nec repugnat Asilioteles, cum
ala se problem quaest. Is sapientiores este, qui sedes
msulas habent eadem ratione, qua senes Nam loquitur comparatione illorum , qui frigore loci circum obsistente , longe calidiores, quam postulet natura, interius redduntur ita ut vinolentis admodum similes esse vialeantur, ut ipse in ivit, ac propterea ingenito minime Valent, quo prospμciant, rei umq rationes inquirant, secus ac qui calidiore Dambiente interius potius refrigerantur, hoc est respective
sicut senes si igidiores sunt, quam iuuenes, ideoque sapie tiores, cum careant eAcessu illo caloris i qui xt infra dice
349쪽
mus, cognitiones omnes perturbat . Delii desulam probathi
ex Hippocr. lib. s. Aphoris Aph orismo i 8 ubi afferit; frigi
dum inii cum ossibus, dentibus, neruis,cerebro,spini alii
dullae. v d nisi celebr u in putasset calidum, talem in invi
citiam utique non alti ueret Galenus autem ad probandam huiusnodi calidam cerebri temperien lib. 8 de usu parti uincap. et hoc utitur argumento. upuis enim tempore cereia brum multo calidius aere inuenitur , siue ruptum alicuius caput manibus citremus , siue etiam experiendi gratia antia mali cuius cranion exciderimus, ite ningibus discissis an gere voluerimus: nemo est,qa ignoret, i s id maxime agere, ut quam citissime ossa capitis excidamus, ne cere brum refrigeretur Atqui sit aer cerebi, Et calidior, haudquaquas I ab eo refrigeraretur ni,nc autem cita in si ita assuerit, facile refrigeratur, indigetque etiam tum foueri citissim P hax ille Nobis vero huiust nodi calidam cerebri te ira periem non abs re visum est etiam ab actionum, quae in illo exescentur laesione, vel cori ob oratione, alteratione facta in ipso cer bro auspicari. Constat enim calefacto cerebro ex accidenti ab aliqua intrinseca causa, ut in ardente febri, malin choliati j.d adusta, alijsq. biliosis morbis, qui ut docet Galenus, mor-
- - s dentibus, calidis l. liuinoribus cerebrum infestant non Odo appraehensionem sensus interioris, imaginati em, ex timatione tu, memoriam hebetari; verum magis cori Ohorari, vivaciusq. expressius obiecta per illas repraesentari.
Ita ut in non ullis hominibus, in quibus recte valentibus languebant huiusmodi operationes, reuiuiscere, ac debitas sibi vires consequi videantur,cum in morborum aliquem cuprς-dlastis, tales homines inciderint. Qui propterea facili stinc
valent carmina fundere, suauius modulare, proprios concepta peregrino idiomate promptius explieare, de alias huius inodi Operationes edere, quae aptiorem proprii senibri di spoliuionem supponunt. Quod certe intelligendum est,cum
nec tu orbus nec calor ad maximam, aut vehementem in tensionem peruet erit: nam tunc' vehemens calor incon'
350쪽
stanti varietate conceptu omnes turbat, atque exagitat, admista e poratio humorum, figuras oburn brat, lumenq. eoonitionis obtenebrat Vnde deliria, phrenitides, ans nix derivantur. Deinde ita specie circa operationes naem riae experimur, quod calefacto aliquantulum cerebro,proni priores uadunt,4 si langlieant , reparantur. Atque hinc: efficatione capitis, qua cerebrum incalescit, ct contractione frontis absque animaduersione, aut industria adlatiata , saepissime recordamur. Vnde cum vepperiit, vel grauiter Lesa est memoria, calefacere ipsam oportet, ait Galemis Contra Vero Larthargum Sopor, poplexia, morbus co V Τ' mitialis, alij q. pituito si morbi,qui a frigido crassoq. humorem celebro congesto proficiscuntur, teste eodem Galeno, Lib. D. p. s. cunctas internas sensationes tinpediunt , ac blaesas relin ruunt. Imo ut ipse m et Galentis ad Geriit, manifes rum est , m. a. bi dilatustatem,& obliuionem ex refrigeratione creari . At nae mm us diocres tum rationis,tum memoriae noxas, quasiq. torpores, e minore refrigeratione veluti, aut ex medicamento aliquo refrigerante in corpus assumpto, aut capiti imposito; aut si igido succo in cerebro collecto. Quapropter erit tib. frigiditas, inquit, haud dubio innibus4Mimae actionibus m in . . . ossicit. Vnhim tamen hic est explicandum, quod non parum contra praedicta facere videtur. Quomodo scilicet malencholia, quae frigida est ex propria sua naturali temperie, imagin tionem , ac dexteritatem animi augeat, sensationesq. Unctas perficiar vi penumero ex nerimur in his, qui virtute suae originis, vel ex morbo aliquo cerebruia alterante, eius naturam adepti si lat. Nam hi Heli ementer, ac vivacissim eappiae hendunt obiecta, acutissime de omnibus iudicant, artesq. ac disciplinas perquam facile adipiscuntur in ad omnes cognitiones, expeditos se praebent ut eae enumeratio 1equainii odit Aristotelas de ijs, cui in quac timque re aut cultate claruerunt , licet colligere. 'Occ, rno dum tamen est, notandumq ex eodem Aris Q Ibia m.
teli, malancholiain se disti ambilem esse quidem ex se ab solute