장음표시 사용
351쪽
solute frigidam commixtam tamen uniuersi corporis ni turae, quae diuersam omnino temperiem obtineat , calidi i mam reddi posse, Mitis e de facto contingere Sicut cum aqua natura sis a frigida, calefacta feruet,in calidior tinui flamma sentitur Et lapis, ferrum ignito carbone cali. diora evadunt, cum natura frigida etiam per se sint. Quare licet malencholica temperies ex naturali prae dominio atra bilis,quae frigida esti sicca,sensationes omnes t et ardet, itu-pidaq. animalia reddat prMassatus tamen idem humor abaliena temperie flavae bilis, de sanguinis adustione, vinoque propter calorem, ut ait Aristoteles, per similis effectus, ad
omnes motus celerem, ac expeditu in sensum interiorem
reddit. Et sic apta dispositio cerebri semper a calore procedit, siue naturali, sine aduentitio , dummodo non multum
Secundo dicendum est, aptam cerebri temperiem, humidam aliquantulum magis ede, quam siccam, tumidioremq. in anterioribus ventriculis, quam in posterioribus. Constat hoc primo ex Aristotele lib. a. de part animal cap. 7. ubi
cum docuisset, cerebrum naturam obtinere aquae, terrae communem, emeo id probat, quod cum coquitur indurescit atque siccescit, ut laumore eRacto calore, terrena portio relinquatur Sentit igitur ante coctione in in illa mixtione abundare potius humiditatem, quae postea Apellatur,quam siccitatem Qu'd ex eodem paulo inserius confirmatu nam loque do de calore cordis inualescente, docet, sitra multum
caliditatis illius, multu cerebri humiditatis frigiditatis l.oppositu esse; lumiditatis copia fieri, ut capitis os,quod caluaria appellamus, ero admodum induretur Tadem nequis cxistimet humiditatem in cerebro multum excedere siccita tem: Si cerebrili D, inquit, vel humet,vel siccet supra modum,
suo singi officio non potes . Deinde ex Galeno idipsu in optime probat in lib. a. de temperamentis cap. 3. Vbi post' quam dixisset eiusdem generis esse cerebrtim cum medulla spinali Est tamen adiungit humidi iis, ct calidius cer
brum,quam spinalis medulla eoque etiam mollius: ipsiusque
352쪽
ee febri priore parte tanto sunt humidiores 'franio molliores Additque, o3nnia haec cute quidem esse humidiora; cum lib. pra cedenti cap. 9. dixisset cutem eue omnium ex remorum calidi, frigidi, litimidi, sicci vere mediam , maximeq. eam, quae est in manu lic in lib. . de locis ast diis cap. s. idem Galenus resert, se nouisse quendam, qui obi borem in studiis atque vigilias, inemoliam pene alnmis rat, isse etiam ratione; agricolam, qui ob labores , quos
vites colendo subierat, ac tenuem victum, eodem modo Dfectus erat . Atque D subiungit ex siccantibus caloriticis q. laedebantur madefacientia velo, quae calefaciendi quoque vim haberent , haud mediocri ipsis erant praesidio. Aperte igitur Galenus ab e X perientia didicit, caloiem, in umiditatem, absque tam cia multo excessu in apto cerebri temperamento valere calorem ninai runa, quem cerebrum a cor de per sanguinem circumobsistentona praecipue mutuat tir deli imiditat cin quami se habet eiusdem tamen caloris ope aliquantultim res Missa in ac temperatam Iam vero, ut utramqile simul conclusionem naturali discursu probemus, idoneam q. cerebri te petaturam , calidam, in umidam esse Mibiliamus obseruanda erit reliqua-nim primarum qualitatum combinationumq ineptitudo ad praefatas operationes obeundas in tali subiecto. Etenim fri-οiditas robur exsoluit, spiritus constipat, pinguedinem creat, multis q. foeculentibus exhalationibus, e crementit ijs mater ijs coagulatis, sedem reddit oppletam, & coinquinatam. Vnde sensus torpeat necesse est,segnior l. in admitu stratione spirituum euadat uno impotens ad excitandas, prout OpOlet et , imagines , segregandas copulandas i. cum debita promptitudine, ac celeritate. Si citas vero partes reddit immobiles, impressiones dissiciles, faciles resolutiones spirituum , arduam administrationem eorum Vnde ingeniod viri ac pertinaces, descientes in plurimis, pauca sapien- te quandoque penitus arui,&amentes. Quod si frigiditas cum siccitate copule tui ut in iis qui omnino natura si habenter abundalatia atra bilis malcncholicam, memb:
353쪽
simili temperamento disposita tunc e praedictis causis, homines sum ad omnia pene inutiles, tardi, segnes, timjdi, iri, με οε ρ bl genio duri, stolidi, incapaces Qv d Aristoteles anima u - - uenit cuin ait In quibus multa, frigida bili est atra, histolidi sunt,4 ignaui Pauloq. antea dixerat , quod si illia
modum excesserit , hominem facit attonitum , aut obtoriapentem, aut anxium , aut sorini dolosuli. Quod certe in relligitur per frigiditatem, ac siccitatem,estiae inde redunia dant in cerebrum. Si vero frigidi a cum humiditate cor iungatur, quae est natura plategmatis, tunc augetur pinguedo tu ibi laq. facile redditur sedes ex facilitate admixtionis
. . H -- VaPUrum,CXcrementitiae q. materiae , t ait Galenus, ac deis.
cimi, in a. ii discussionis, quae fit per calorem spiritu sq. antinales di si ilius generantur, ac geniti torpent, languent. Vnde homines pituitosi, somniculosi, im inemores , sensibus quoque minime vigentes, nec non in cognitionibus consus, crassaque, ut diuitur , ac pingui minerua. Nam ut recte docilitomano, ast 1 Galenus, Pituita ad formandos animi mores omnino inutilis ι Him est. At si siccitas cum calore naisceatur, ut in flauati
zzzz. z. tum spiritus, tum palles ipsius ei ebri resolubiles valde
fiunt, motionibus q. nirnis obnoXiarii Opter attenuationeni, agilitatem expeditissimae earum naturo Quo fit, ut homines sic instituti, celetes nimis sint in suis cogitationibus Mimaginationibus, plurimum vigilent, ad multa statim inconsuli rapiantur, non patientes diuturnam contemplationem ; ac propterea, ut saepissime fallantur, & eludantur, nec non in an jentiam ac si rorem sint, a te propensi.
μυω simila quippiam prodit Aristoteles loquendo de iis in quibus atra bilis admodum incalescit, nam pariter in illis siccitas δε calor manent in prae dominium . Multique propterea inquit morbis vesaniae amplicantur, aut insti iactu lympharico inseruescunt. Remanet ergo calor non multum exuperans, qui procul dubio amplum sibi Iocum facit, auget vires, purgat Odium , pinguedinem dissoluit, bene concoquit, per eua poration in superflua expellit, nec quidquam sinit inesse
354쪽
rufum . At si cum temperato calore nominuIta etiam humiditas adaptetur Vt diximus, placidiorem reddet, febri substantiam absq; tumultu exagitationi: spiritu abundante in propter similitudine iri temperiei specierum rese ii ima in propter facilitatem implessionis, ac retentionis, quae ab eadem dispositione nascitur,ut insta explicabitur;
ad omnes motus cognitionis exactam, expeditam utpoth sinceram, constantem viribus, 4b omni labe aut lentore purgatam ac desin catam. Vt hinc, is ore rationabiles videamus oriri, densationes acutas atque sedatas, imaginationes promptas , ac volubiles pro arbitrio aestimationesve; as, memoriaSq. firmas.
Diximus autem calorem non muItum excedere frigiditatem in apta temperiem ec humiditatem similiter siccitatem. Nam excessus nimius caloris cum humiditate , ebullitionem statim patit in cerebro, sicut in ebrietate, ac proinde surorem in inconstantiam mec admittit in tanta agitatione, ac turbulentia insignes, ac distinctas impressiones, ex quibus liendet memoria, ac perseetio cognitionis. Vnde Galenus, instabilitatis, ac mutationis opinionum hominis, causam , este ait nimiam cerebri caliditatem, e contra, stabilitatis causam esse eiusdem cerebri frigiditatem. Adde quod re estum iudici sim requirit cognitionem plurium circumstantiatum, conn ionum, quas habent ob iacta inter se, ac suo modo magis postulat lente, ac suauiter procedere, quam cum testinatione, tumulti . Vnde qui nimio calore, humiditate abundant cerebro semper ut miltuose agunt, ac praecipites sunt consilijs Idemq. manifeste probatur in pu ris, qui non nisi propter humiditatem nimiam,& calorem ,
ita erit habent in cerebro, nequeunt subtilia percipere, aut circa illa discurrere . Nam , ut docet Aristoteles tueriin, quemadmodum ebrijs ii sim semi humiditas multa. Et rursus ait, fieri ut amentes sint pueri, di ebris,d insani pro Vpter nimium calorem, cuius more plurimo inquietantur. Contra, quod accidit in viris perfectis, atque in senibus,
quibus cum edata est substantia cerebri, caloique xlium, ditas
355쪽
ditas illius magis ac magis temperatur, aduenit etiam usu, perseetio et maior heri hic aditas sensius interni Sero nihim. vi me ab si umiditate, ait AristotcIes cerebrum Vendicatur, prae 'M hu in homine causamque ait esse; quoniam cerebruae .humdulimum δε maximum omnium animalium homine
habent , calorem cordis purissimum id quod inquit temperamentum ii tellectus plane significat, cum homo it
omnium animalium Drudentissimus. Quamobrem cuni Ga
μ' η' μ' - more prodire . intelligendus cst , quatenus siccitas illius 'δ' temperat hia nuditate in . Nam idcirco hactenus probauit in hidicium Heracliti docentis, siccitatem,ingeni causes esse -- - 1. splendor enim aridus etiam diXerat animus sapienti usinius. Ex quo tarn cn argui non debet , siccitatem magis abradaro, quam hum iditatam in apta cerebri temperie sed magis commendati, quia ut plurimum desidetatur, cum humiditas tanquam propria, in connaturalis subiecto nunquam deficiat , nisi per accidens ex infirmitates Alioquin si siccitas
humiditatem in cerebro superaret sequerentur, quaesuperius paulo ante retulimus incommoda , nec ellet apta dispositio respectu caeterarum omnium operationum. Relinquitur crgo , si citatem commendatam in cerebro, non esie excedentem , ted temperantem humiditatem , quae senaperabundat quod certe consentaneum est doctrina Aristotelis, lac perientiae quam ex dissectione habemus. In quo vero gradu siccitas ab humiditate , di igiditas a calore in apta cerebit temperie superetur nor potest certa aliqua mensura exactius,
356쪽
TRACT. II CAP. IV. 3 aDὸ ta IJositio secundarum qualitarum tu credro.
'l' temperamento primarum qualitatum prosime constituto colligi facile potest, qua nam secunda qualitates in in qua proportione illud in apta ipsa cerebri dispositione subsequatur. Id quod ab expetrientia, ct obseruatio ne quantum sub sensum cadere potest 4 ab operationibus erit comprobandum. Primo igitur certuna est, in cerebro esse aliquam duritiem 4 mollitiem , similiter ac aliquam denssitatem , raritatem sed quia dubitari posset circa
praedominium harum qualitatum , num potius una, quan
altera vigeat ea contrarijs,4 in qua intentione; idcirco de terminanduin in primis videtur, cerebrum molle quidem esse ex propria dispositione, magis quam durum mon tamen eius mollitium, nimiam suapte natura esse debere, praesci timin posteriori venti culo, unde potissimum ac per spina terr medullam nerui derivantur de finali admotum. Patet hoc primo ab experientia, quam obseruant omnes dissectatoriae artis periti, quam 4 Aristoteles adnotauit et degenerat. animal cap. q. Nam licet cerebrum a principio ob atmiam humiditatem ac mollitiem , vix consistat mox tamen inquit humore efflato, concocloq. corporatur magis, subsidet t. Id quod iure nati ira constituit , ut magnitudinem Ilius egeret robur firmaret, ac solidaret ad motus arbitrarios cateris animalium partibus impertiendos hac dispone re ad motus sensationum, quae consistentiam pariter quandam requirunt in organo ad imagines apte excipiendas, alias sormandas, seu eXp1 timendas, ct conseruasulas absque dissolutione , quae frequenter piovcnit ex mollitie, si ninnis abundet. Alioquin moderata mollities, cerebri substantiam impressionibus magis accommodat, motiones q. specie rum intentionalium facilius patitur,nec repugnat cum asser
357쪽
uatione imaginum. Unde nascitur facilis appramen 11o, agi mo de Dr 3 litas cognitionis , ac memoria rerum. Quo circa Aristotele, ' - ωρ -- forumclauit, Animalia Milae sensu hebeti sunt, cor habete durum id spissum; quae autem sensu valent, mollius. Diu aenim substantia cerebri non tam faciles, nec tam cito ab ad uenientibus, vel conflatis simulactis in actu cognitioni sun ditus penetratur; ac proinde nec tam facile profunda fit ini
pressio qualitatis illorum, nec tam cito perfecte, ac di itincte percipiuntii obiecta per illa; sed vel tardius , vel confuse licet post a seruentur tenacius. Quae sere omnia egregie τω, is , Plato in Theaeteto expressa reliquit, cum de cerebri suis r pso . tia, ac dispositione sub cerae nomine copiose dissereret. At enim Nam mollis nimium cera, celeres quidem ad percipietndum e cies sed eosdem obliuiosos i dura Veio contra , a memores, sed inepto , tardos l. ad peicipiendum. Et qui densiam id aspera rn lapideamque, vel terream, vel f
culentam habent, obscura sit nul acra continent obscur M.
quoque qui duram profunditas quippe non adest obscura praeterea qui molliorem nam ex confusione facile evan jeunt liaec ille. Sed esplicandum erit, cur in molliori cera, seu substantia cerebri obscura fiant simulacra ex confusione, iacile eua
nescant. Nam certo laoc dissicultate non caret, cum species intentionales, nec inter se misceantur, nec diuersum locum occupent, nec inuicem ab eodem subiecto exterminent
ui quoquo modo afficiant, sine in molliori, si ire in ditriori labitantia cerebri recipiantur. Quod enim pro cxemplo ad scitur de signaculis, quae facilius in molliori cepa insculpta, iaci ius etiam obliterantur confunduntur , si alia super alia adi ciantur, futile omnino est in rigore loquendo, cum
dediguris, chimaginibus intentionalibus aliter philo phandum sit, qtiam de materialibus, quae simul ibidem esib, ac diuersa repraesentare non possunt , sicut illae. Notandum igitur est,imagines rerum in molliori substantia agitari trippe magis ac iacilius coniuellicum partibusaeiusdem substantiae,quae minui motui per calorea et aliam
358쪽
sam incus talant resistete Ex hoc alitem seii, ut psae ima omes impressae inconstanter ad cognitionem deserviant, opportune sese offerant, turbentque conceptus quidiim fici aliquid exprimere minus possim , imperfecte nimis. obscure procedulit, ac facile evanescunt. Q iod si per applicationem animi vehementem, quandoque, sp
cies cum ordine reuocentur , conceptus rite procedant escietur quidem, ur prompte exprimantur quae requirunt tur, non tamen ut diutius, quae e ressa sunt, retineantur
Siquidem inconstantia subiecti agitat, dissoluit faciliu
sotinam illius Adde quod vapores humorum,exalationesq. ciborum cerebrum infestantes, facilius perineant in substanis in molliorem, eam q. faeculentam reddunt quia rarior ut plurimum, ac debilior est ad resis endum, dispositionemq. propterea magis valent corrumpere, qua species asseruantur ac se intermiscendo cum partibiis substantiae, impressiones, aut expressiones in illa quam maxime turbant Praecipua vero causa cur species diutius in durioii, quam in molliori substantia conseruentur,non solia est, quia dispo sitio in validiori subiecto, minus offenditur a contrarijs sed quia partes ipsa molliores, in quibus species imprimuntur, sicilius , ac citius deperduntur per calorem naturale omnia deuorantem. Et quamuis corruptis successive, ac paulatici partibus crebri in quibus impresis erant species, no intelligantur omnino etiam ipsa species abolata si quide huiusmodi species in nouas quoq; partes succedentes ad hastauratim ne cerebri sensim sese valent propagare,atque diffundere
nihilominus ipsas non eiusdem vigoris esse censendum est, acq cum primo in prioribus illis partibus suetunt impressae, sed magis ac magis debiliores, quousque tandem omnino b x me depereant ut recte cXplicauit Hieronymus Fracas horius. ι; 'DuriuscuIa ergo substantia cerebri, seu haud nimis mollis aptissima erit, cum ad appraehensionem obiectorum , qu ruin imagines non sculpuntur quas per incisionem in silice, sed inuehuntur quasi per luminis irradiationem in oculum: tum ad eorundem mcinyriam, quae non lapideis asseruatur
359쪽
idolis , vel dui issimo contineri debet in vasculo sed in spes
ciebus intentionalibus, quarum conseruatio sicut pendet ab aliqua soliditate abiecti, ut liximus ita pariter perfecti dispositione primarmn qualitatum, quod cum omnimodae dui itie, aut nimia mollitie reperiri non potest. Atque it . omnibus eadem est apta dispositio ad receptionem, is auri specierum intentionalimn atque ad conseruationem illa rum, si1cut eadem est causa auferens, vel impediens sum, & corrumpens, aut labefactans per aliquaui laesionem sublaetum illarum Secundo dicendum est , cerebrum nec nimis rar um , nec
nimis densum esse debere ad operationes iecte in illo per sensuan obeundas. Qu9d parite colligitur ex dispositioni
bus iupra determinati. Siquidem nec multa densitas cui ni, timiditates, 4nollitie nec multa raritas cum aliqua duritie esse posset. Nam e metalla liquata rarefiunt,4 rarefacti mollescunt, ut aurum igne satis purgatum. Probatur aut Em , nam raritas nimia in cerebro Ociun pra stat exhalati ollibus id vaporibus illuc ascendentibus, qui lusitetit tini,
ac fuliginosum illud Opissime id dunt. Rursiis multa raritas nimis alterabilem, ct mobile iri, ac valde debilem constia tui substantiam. Item in rariori subiecto, imbecillio es, ac rei titiliores fiunt impressiones qualitatum . Vnde species
obiectorum, qui in aere nihil, aut debiliter reproesentant in vitro , vel crystallo, qua densiora sunt diaphana, obiecta ipsa apti sint C reserunt, ut patet in inspicillis. Et eadem intentio luminis aut caloris, in densiori subiect0, intentius, quam in rariori sentitur. Sic igitur in cerebro nimis raro imbecilliores fiunt impressiones imaginum, remissiores i. re
prirlelltationes proindeq. tenuiores nae moriae, quae tandem facilius evanescunt.
Contra vero, licet in densiori substantia cerebri robustiores fiant impressiones, quae diuti bis conseruantur, vivaciores q. reddunt obiectorum cognitiones Si tamen nimis densa illa iit, superficialias fere tantum admittit impressiones non quidem ea eo, quod qualitas illa repraesentativa atque di illindi
360쪽
ali landi non possit in subiecto dense, ac in raro , cauerisia ibi , sicut videmus diffandi species vis tuas per aerem, at due rystallum, sed quia una lationes imaginum si an pers uiritus animales , in is non liceat per poros densam cerebri
bstantiam , sicut raram , intrinsecus penetrare, nequeuntiani profusa sce, Messi caces sacri impressiones Rursus nam quando in crebro sunt admixti vapores, in exhalationes in densiori subiecto magis impediuiit nam ripis condensantur, 1 cut in acie crassio, caliginoso unded pii luis in aqua matris fiam in aere impedit visionem. Quale sicut in pro si indum turbidum se immergentibus, vel in caliginoso aere existentibus, obscura fiunt simulacra sic ensui in densio1i,
vaporosi, celebro constituto. Quod proprie intendebat Plato verbis citatis, cum densam simili , ac in eam , acri: nTM reis unculenta in lapideam ceram vocaret, quae obscura conti ne simulacra. Idemq. ex Aristotele corroboraturi, qui he m. s. d. m. bet seiam esse dixit, qui cor habens dinum , az spissiur i, ut paulo ante de mollitae , ac duritie loqtiendo retulimus. Tertio dicendum est, cerebrum otiani pingue dine, ac visco sistate abii, lutum esse debere. Id quod manifesto constare potest ex dictis mam ad celeres motus, Magilitatem cognition m per liberum accursum, ac discursum spirituum,&imaginuan , non par mi obstat pinguedo sua spissitudine, adlia renti. pa iure , ac silla te inicitate viscositas Sic tu non parum refert me eritas , ac solutio partium, qua tanquari , homogi ne area inagna ex parte suxibiles, ritu Sassici ac dimoueri possunt NXta exigentiam naturae ad excipiendas imprestiones, ac vires distribuendas per spiritus animales admotum pio arbitrio. Praeterea tam pinguedo, quam viscositas, causan si apponunt in subiec o frigidam, materiamque crudam in excrementosam mam in pinguedo excremen ium cst, ait Aristoteles , alias bonitate si abstantiae salubrae m. r. ntiis. in egetio tibiis, cxcre inentum concoctum transit in pin m*-- Φιν gue fi gidum autem, excrementos im cerebrum non re
et se habet ad operationes, quae in illo exerceii debent, Vt supra diximus Unde rudes propterea pingui dicuntur se