장음표시 사용
391쪽
plias secum affectiones, ac passiones communicant, ducibu a cerebro neruis ad os vetriculi, quod stomachum vocatus deductis, pei ipsumq. totum disseiminatis. Vnde hoc seu sui exqtri siti stimus praetet caeteras particulas obtinet h
. alae rationes. Idcirco igitur nonnulli ex priscis Philosopli 'unt, ventri ulum hominibus proprium ingenium dare,
ut videre apud Perse uiri. Et quidem Galenus pinguem
corpulenturnque ventri ulum, cerebro multum obesse ' contra veto Micit tem, gracillitatem illius ad inge nium non pariani conferre Vlterius, calidum illum esse opo tere, non stigidum itemq. validum, ac robustum , non in becillona n inter Iecur, ac splenem , quibus duetur, aptε secatum Pomentoque, ac Peritonaeo probe stipatum, quiae membrana sunt astate anteriori illi inclinabentes , eumque 11 multouentes . Siquidem lac parte infirmata, Vel refrigerata, IIue per se, siue ex pituita, aut ex frigido , ac saluoso spiritu ab Hippocrandi ijs , aut ex cibo, io tu , vel medic mento aliquo valde re si gerasate; statim animi dcliqui , tum Virium descetis comitantur, Sina cum stomacho per neruos cerebrum ipsum, per magna vero arteriam cor etiam rQinciatur, ait Galerius. Ex quibus varia proueniunt sym- ρ' plomata, ac peculi ues infestationes cerebri ita ut comitialibus morbis inquit 4 caris, comatis,4 catalepsi,& de Iirio, es melancholijs, quidam ex stomachi vitio corripiantur; utique cum principiunt, quod in cerebro, meruis est, sim ii 'ibi parui. Qi Iasie Uberius percensere, a proposito opercister valde alieniam. Testes insuper, varium, ac mirum sortiri solent vigorem, diuersam l telnperiem, iuYta quam sicut corpus niuersum, ita praecipuo, seculiari cohsensu cerebrum solent immu-
testeS, inquit, quantum ad usum attinet, prope ad cor ipsum irre fit gescunt enun, qui eos amiserint, alier insiti t=- a cis Origi 1, priuatis omneq. vi corporis robur collab,
ix Uit xςla vero de exc iis loquendo, ait, quod part genitali
392쪽
libi tantum in eis corrumpta, tota sere forma usque eo atur, ut aut Remina esse videantur, aut parum ab
C ' inquit Galenus, a testiculi, ad totum colu
quandam v em, qualis neruis quidem sensation , morita ex cerebro , arteriis vero pulsandi ex corde Quae maribus quidem roboris, masculinitat1s: Me minis autem ipsisus foeminitatis est causa: Et propter hoc as iuptamininum animai,abscissis testibus, castrato MLG6 Adde , quod etiam in foeminis, cum uterus cum
testibus vim obtineat mnvitandi tot a corpus, iuxta iis Lositionem caloris ac si1ccitatis illorum, vel humiditatis, ac
Ouod uidem a posteriori confirmata potest experiei tia Tua uniuersaliter constat, sceminas deteriorem adeptaselle dispositionem , quam mares ad beundas internas operitiora es cognoscitiuas. Quapropter,ut comin ius est' heo L lo orum sententia, loquendo de nostris primis pare imou , serpens ausus est non virum , sed mulierem decipere, in qua minus quam in vii o rationem Viget e nouit quam iri Vte oti a Deo creatus fuerit cum sua perlaeta disposirione actsentienduin intelligendum iuxta egi gentiam naturalem suae conditionis, ac insuper scientia infusa uterque repletus. si rit iusta illud Echlenastici Et cor dedit illis excQgItamis, C inde disciplina tu testi eius repleuit illos. Cum igitur tota alio diuersitatis , que eis inter marem, foeminam, in piis tests-bus constituatur , qui diuersimode in alterutro situantur ac disponuntur; sequitur a primo ad ultimum, maiorem apt1-tudinem cerebi, quae reperitur in homine respei itu scernua' rion nisi ex testibus eiusdem milius dispositi patenter oriri Illudq. - dignum esse , ait Galanus, quod si quis ante di quam sues it Nectus , optimo erat ingenio I raedictus, postea. abscissis testibus, vita cum illis acumen, habilitatemq. ami th, noniciis ac si in cerebro ipso noAam , laesionemq.im
393쪽
spadones, iunuchos, nulltim, aut vix unum de mille ingeniosum aptumq ad scientias reperiri omnes t. fere en minatis timoribus, in moralibi, laxiores quoque, imbe cilliores ipsis mulieribus esse. Ratio vero esse potest, quia in testibus locatur magna . pars facultatis naturalis aquam in propria sede, ac mittera
cipaliter es facultas naturalis, magnus pariter adesse debet
calor. Vnde sicut cor per arterias, hepas Vel per venas: ita testes per utrasque vias calorem transfundunt ad cere brum, cuius natura geniturae similis est aquosa enim utrius a. um ra/ que materia est, inquit Aristoteles, calorq aduenti ius. Itaque te res magno potiuntur calore, tum ad concoctionen seminis,lum ad calefactionem cerebri ac robur corporis uni uersii cum calore vero adiunctam habent siccitatem potius qua in humiditatem ad temperandam humiditatem cerebri, ac geniturae. Et si quando testes alicuitis hominis, frigidi denominatur, id non ab soli te intes ligendum est, sed tantum re spectiue,quatenus requisita, ac maiori caloris intentione carent; cum tamen semper calor eorum superet frigidit tem, ut diximus etiam de corde, ac iecore. Quare sicut ex defectu maioris intentionis caloris in corde, operationes facultatis irascibilis ii talis , remisse ac imperfectius ex e
centur ita operationes facultatis concia piscibilis, ct natura lis, ex defectu caloris in iecole, aut ii tectibus,& consequenter operationes animales interius sensiti uar, cum cerebium ab utraque partematuraliter Queatur. Verum calor testium nunquam petet ingit, nec debet pertingere ad intentionem
caloris cordis, ac iecoris , quae viscera intensili me calida esse debent ac ut plurimum sunt. Etenim si quis manum illis admouear, praesertim cordi antequam moriatur animal, nec per momentum illam poterit sustinere, tanta est vis c loris illius, ut Galenus aduertit.
Aliae denique sunt corpo iis partes, qua vel cerebro non tam peculiariter, expresse respondent, vel diuersam c rebri cinperiem indicant potius, quam causent, tanquam
394쪽
ictus concomitantes, qui ab eadem cause proicedunt e
c testantur, cum Uculorum claritas ex humorum Gj d
ac subtilitate procedat, quam etiam cerebrum requirit.
em supercilia, ex quibus Aristoteles v xi
ruuit. si etiam ait: Quibus pars interior Plantae non 8 , , , caua sed ita planiuscula est, ut solum toto attingat vestigio, versuti sunt,&fraudulent . Et Galenus e Hippocr V ikχMM: Iam sententia ostendita quibus hominibus cubiti arteria pulsatu movetur vehementet eos furentes eta iacundOS. ciuibus velo quieucit, hos torpentes esse, ac si upinos . ntur milia videri possim apud eosdem Auctores , qua indicia potius quam causae sunt recta e prauae dispositionis quarta
De causis extrinsece alterantibus , Cmodificantibus dispositiones
R AUT E R dispositiones explicatarum partium animalis quarum correspondentia, consensu, diuersimode disponitur etiam ip
sum crebrum , nonnulla dantur causari turales exta insece inquentes, concurre
te ad aptam , vel prauam dispositionem cerebri, de quibus modo agendum erit, ut exacte quislquid ad constitutionem illius pertinet , dignoscatur.
395쪽
De aere, terra a pectu locorum
N II causas extrinsece totam corporis ani malis, ac praecipue cerebri temperiem alterare tes, a quibus cisse, bene linis hema gnopere dependet, primo sese oster ambies aer cum varis dispositionibus . conditioni bus illius . 'de Plato enumerans,qtia: in diuersis ocis adferendos meliores, peioresque homines valent, non modo ea quae ad corpus sed etiam quae ad animum spectanti ab
aere, ac ventis ante omnia exorditur. Fieri enim non potest quin animatium corporum temperaturae cum eius affer Esed . - cstione non afficiantur, ac perna utentur, ait Galenus. Quan-m doquidem S corpus uniuersum extrinsecus undique ambit, per poros permeat intus in per attractionem respir stio nis viscera mula et, calorem temperat cordis spiritum l. vitalem cum evaporatione sanguinis coponit ac procreat, qui tandem ad cerebrum, conficitari animalis ascendens,primarium sensationis cuiusq; instrum elatu Itaq; iuxta aeris assi cetionem,uarie totum corpus afficitur, kpraecipue pars quaeque ad sensationem deseruiens, cerebroque consentiens. Quapropter , sapientiam cerebro ab aere exhiberi, dixit:. Hippocrities, ac per cerebrum toto corpore, prout aere participarit. Varie autem ascitur aer, tum soli, tum situs, Laspectiis varietate . Soli quidem na iuxta soli, seu terrae conditionem alteratur etiam aer quare simul de utroque disserenduamis est. Etenim ubi terra pinguis eli, mollis, inqua sublimes , aer crassus est,in humidus valde ibique propterea istri, de aere se liomines carnosos este ait Hippocrates sed hon validis ar- tubus, liuin idos, laborum inpatientes, vitios q. animodi hoc est inepto, ac pingui, ut aiunt, minerua . Vnde apud
luzII ' Ciceronem dictum est Thebis crassu in cael una, itaque The
396쪽
- H Et eo, quod Boeoti crasso pariter ingem ha-
bim in ira Horatius in crasso iurares acre D. V bh si feri est, Laspera,subtilior ac sic '' h o ictera homine . proinde duros, graciles, os, facundos, ac propriae sententiae pertinaces ira Itidem Hippocrates, Lad capesset ux,, ores perspicacioresque. Et hoc sensu Aristotiles π
e et inorum etiam diuersiitatem loca e lacere, ut montana,
stius temperies aeris nilnirum et se tam eminentiam , aut hurrulitatem vel secundum Osrio
in respectu solis in diuersiis mundi pari s si humilis ac subiecta regio sit, seu caua atque palustris,
seu cito ni ciens horninesque propterea bitaque , ac situ altiore munita undique afl e spmtu aer semper agitatur ac purus euadit,ut inquit idem Aristoteles; in frihominesq. propterea mente expeditiores, itaq. salu 1ores, ac sii turn . Rursus vero nam lima quatuor munda plassas , ac maiorem , vel minorem distantiam lolis, ciller-lumq. spectum illius, nunc aer calidior,nunc stigi , iunctemperatior constituitur unde mores etiam, aptitudineshOnunum,p1 sertim que ad cognitionem Nime, ac multipliciter disterre contingit ac proinde disti etius nobis erit modo de hac varietate aendum. Hippocrates igitur comparat primo eptentrionales po- si' pulos cum orientalibus, dicens,inores eorum, qui in epte trionalibus Chutatibus degunt,feros magis est quam mansuetos homines vero, qui in locis ad orientem spectantibus incolunt, ad intelligentiam paratiores esse, quam quiu . septentrionalibus. Vnde cecinit Lucanus αui tiid ad Eoos tractus mundisso teporem Labitur, emessit gemes clementia Mu. Omnis in A=DOis populus quicumque pruims Nascitur indomitus hesii, o muriis ammor Verum sicut non ben comparatur situs Borealis unx
397쪽
ollantali potius cluaria cum occidentali, nec cum Vltoque . si quidem non minus posset esse borealis . magis G icnta
lis, vel occidentalis ita piaeci se, absolute sistando inici
quod est, situm esse magis orientalem, aut Occidentalenti non apparet,qua ratione aer diuersa temperiei , ingenia ii, hominum ex hoc varia, ac disparia est e debeasὶt, cum tota ratio diuersitatis cliniatii in attendatur pene maiorem , aut minorem distantiam ab aequatore qua regione dic turmagis septentrionales, aut arteridionales, sunt q. calidiores, aut f1igidiores. - propter metius comparat Galenus regiones s te hue ae tit Onales clim meridionalibus, quod etiam exequitur Pol
et on dicens Arct ilia i ta nutu biacent, ingenio sinit sim- plices , animos, leuis 4 consili , animo praecipites, ac sto-- φ δε tau . i. Qui veto meridiei, disciplinis, dii parum apti, mul- timoda sententia: mente laues, mendaces, dolosi, si races; ac magis: rninus o ali ali3s, quo magis minus J. contigitas regiones hi incolunt, vel locorum intercapedine seiunguntur mediae vero regionis incola , mediam habent quoqueti; . . tari s figuram, signa, ct ingenia. Vnde etiam Galenus, tuis non m m videat, ino ruit, hominum sub ursis degentium corpu4, atque animam alientissime ab alijs,qui prope deustam Zonam inc lunt sese haberes aut quem lateat, homines inter illos me dios, temperatam regionem liabitantes, corporibus , animi moribus, istelligentia, di prudentia longe illis antecederes Iusta quod apud Platonem in Timaeo Aegyptius ille Sacerdos,teinperatas regiones prudentillima ingenia dixerat procrearg. SasL 1 . - Aristoteles item esse iis moribus,& aspectibus esse ait, quim nimio,vel cestu, vel frigore colunt probatque, nam optima inquit temperies, non corpori Olum, verum etiam intelligentiae hominis prodest, eΣcestus autem omnes dimo uent, corporis, ita etiam mentis temperamcntum per- πὸλ μὴ.i, uertunt. Comparando tamen loca calida cum frigidis, ait locj calidis 1oinines sapientiores esse, quam frigidis, eadem nitio ii qua etiam senes, quam iuuenes. Sapientiores enim ait
398쪽
oui sede si igidas habent, hoc est minus calidas ob em calorem epam, ac sanguinis minus cerebruit , em ac pertrurbantem nam aliquis calor omnino ut supra dictum est frigore autem luci obsitiente de calidiores inquit quam sua sim natura, sedes ipsas
, mas reddi, ac propterea si ut vinolentos, tales io mi-he minime ingenio valere, quo prospiciant , rerumque a Mones inquirant, sed sortes, fidentes, sperantes i. esse con- ρ ouam qui loca calida habitant, valent q. intus per crin
desistentem calorem satis refrigerati: Vnde&metuunt
hi md ois, ut dixerat fierique, inquat,vi qua metuunt, gis quam qui confidunt, velint in irere, ac propicream Desis valeant inuenire a . . Similia his protulit Galenus. Nam Celti S i quis γ' , in
Germanis, Momni Thracio ac Scytnico generi, frigida humidaq. cutis est ideoque etiam mollis, alba, pilis ni da; omnis vero naturalis his calor in viscera una cum anguine confugit, ubi dum agitatur diremitur, & eruet , animosi, audaces, di piaecipitis cim silli redduntur. Contra
vero subiungit. Aethiopibus, Arabibus omnibus cn Doue iis, qui ad meridiem mcolunt natura cutis ex ambientis aestu, naturali calore foras acto, usta , dura, sicca,' - redditur,toto corpo te naturalis quidem calom c Eu o obtinente portionem . itate alibi quali eadem repet coricludit, orso . optime conlii tuta non nisi in medi s ac temperatis eoionibus inueniri. Inquit enim ume Optimum corpus, de quo nunc se io proponitur, ves uti Polycleti regula est, cui in noluo situ, utpote piobe caeperato, non
pauca similia vi M. Apud Gallos vero , Scythas, Aegyptios in rubos ne per somnium quidem tale usqua in est vidi ite . Additque i Nostra autem Iegionas, quae in latitudinem non paruam exicnditur, id quod in medio hal etiar, Optime sinu temperatum elici cuiusmodi patria Hippo
ne per miraculum quidem egregium , atque eximium ali cap. io
399쪽
quod ingenium unquam ortum fuisse, cui Graecorum tis multa ingenia longe non praestent. Cum caeteris in eoici
nitrus e Philosophis nemo ad Aristotelis aut Plai:
eminentiam adhuc pertingere visus sit neque ex medie ad excellentiam Hippocratis, aut Caleni sicut nec ex Oratoribus ad facundiasn ubertatemq. Demostenis aut ei Poetis ad numerositatem, proprietatemque Homeri, Ies reliquis scient ijs , ac facultatibus omnibus, de quibus tot
monumenta, ac praeconia eXtant.
Vel tun etsi vere Galentis dixerit apud Scythasinum tantum post hominum memoriam Philosophum extitis Athe nas autem pernatistos eiusmodi. Item apud Abdelitas multos fatuos natos esse Athenis vero paucos. Vnde inquit Apuleius, apud socordissimos Scythas Anatharsis chleberritimus Philosophus sapiens natus est et apud Athenienses Cato Melieides fatuus. Hihilominus non est cur caeterae r giones despiciantur,mertim quae si omisse non a is ηque altem teperata utpote climatis eiusdem, libit triumq. virorum inundae quouis tempore extite iunt: ut magna pars Esperio ex qua rius est Pythagoras, ac Pythagoreorum tam nobilis, de copiosa semilia, Philolaris, Timarus, Archibias, Hennius ali q. magni nominis Philosophi, tu Grecis lit-Iππα riter, ac stientias tradiderunt, ut praeclare Tulliusa adnotauit, alios Philosi,phos enumerans, quos Lesertim .
Roma peperit, qui triis intrii meros nec minoris nota tempus addidit sparsim e Clota fere talia ortos Etenim ut miti mus paralella Plutarchi, prudentiamq generis Romanorum in uniuersum, quae in sacro etiam eloquio commendatur, ubi post alias eorum virtutes dicitur, eos possedisse a m M. . Omnem locum consillio suo, di patientia si nihil Caesar debuit Alexandro, Socrati Cato, Cicero Demostheni, Virgilius Homero; qui Empedocles, quid Parmenides, quid Zeno, quid denique Timaeus, a quo Plato de natura doctrinam accepit, aut ipsa Pythagoras Philosophorum omnium magister, ac parens, debet Philosophis, siue Stoicis, siue Academicis, siue Platonicis, siue Peripateticis e Graecia
400쪽
is; qui de moralibus aut naturalibus multast ipserunt's in quo praeserendi non sunt tot recentiores Latini Grecis Avibvictimque antiquis, quos S de natura rerum,& de ipso Auctore natura ex principijs etiam naturalibus subtilissime, : ordinatissime disserendo quam maxime superarunt' Diale ut appareat, ast Cicero, nostros omnia consequi potitum rueia. simul ut velle caepissent. Quod si facile est inuentis addere, non minus fuit pro Graecis tam inulta ex vetustissimis eodi ei bus Hebraicis, Chaldaicis & Arabibus desumere, qu1m
pro Latinis Grecos imitando,multa penitus inuenisse, aliaq. addidisse. Nam de mattiematicis disciplinis Aristoteles ipse - . is .fatetur, eas circa Aegyptum fuisse constitutas: ac de natu ialibus etiam constat apud Arabes , Aegyptios, ch e nantequam apud Graecos,vigui sie,Vt rereri Clemens Alex Π et ., is id ilius, Eusebius Caesariensis,ac Iosephus Et apud Hebraeos amisis
tempore Salomonis, qui disputauit super lignis a Cedro,qu. zra:
est in Libalio usque ad Hylli,pum, disseruit de iumentis,&volucribus,&reptilibus, piscibus. Et Aristotclem multa aquodam Iudaeo didiciisse testatur Porphusu Si in Oin naue in .se,.se b. sum a Theophrasto laudatam hulse Philosophiam H o mi Arum . Et Strabo narrat si iis tempor1bus extitisse in Aegypto domi ilia in quibus Plato Graecorum prestantiissimus diuer satus est, ut ab Aegypti j doceretur. Quapropter nec reli quenta sunt aliae regiones, qua vel similem temperiem obtinuerunt perillustrium ingeniorum semper se races, ut tota Hispania,Asia minor,magna pars Syrte bid Patastina;vel ab ipsa media temperie aliquantulit m receuer ut, Vt X parte septentrionis, Gallia, Anglia,Belgia, totaQ. terior Germ nia; ex parte vero meridiei Delix Arabia, Aegyptus, uniuersa q. Africae pars, seu tractus, qui mediterraneo abluitur a finibus Arabia usque ad Herculeum, Athlanticum fretum N a ex ijs regionibus innumeri pene viri ingeniosiissimi,ac omni littet artigenere ciunulatissimi, ut notum est,prodiere. Illud postremo hic animaduertendum est, praefatam distantiam regionis ab aequatore , aut poli altitudinem , quod in idem recidit, Sse non suis cerea aptam aeris tempe-