장음표시 사용
401쪽
tiem , nisi simul adsit apta dispositio satus quoad Ititudianem, aut auitatem,probaq. qualitas soli, ex qua non modi, alii, en totum ratio , sed di aeris ipsius temperies alteratur ut in principis diximus, aliaeque secundae qualitates obue niunt, qui ibus coelum sinu in videtur mut ari. Madii me autem 1pectus locorum considerandus est: nain L notat Aristoteles loquendo de genefatione animalium ex pastorum obseruatione, interes ad maris, ac foeminae peco risio turam, non solum si ita accidit, initus a liti loniis, am strinisue flatibus fia o sed etiamsi cuni pecus coli, spectat ad aquilonem, aut austrum suanto ergo inagis ad mestorem , deteriorena l. aptitudinem cerebri constituendam a terum diuersimode solis radios puci picndo, diuensimode allicitiit aer ab illis in loco, iuxta litane, vel illum aspcetum. Et quia multae, ac fere infinita sint ex his orta locorum differentiae: hinc est in ea dc in regio cie passim o uersum se cocItim praebe
re, dispares, diicrepantes q. moles hominum inueniri, inge niaq. tam varia, ut nagis inter edi stare dixerit quam polus, 'εν--m ab alio polo Hinc de eademotaecia Ioquendo, ait Cicero:
Athem tena coelum, ex quo etiam acutiores putantur aera rebi tris Atticis Crassum Thebis itaqile pingues Thebaia ac valen-
s nantes ac peregrinu in Cum desim timis terris aliud profecto quisque pronunciare teneatur propre salubritar δε-- - aeris, 'aculanen ingeniorum illitis Prouinciae Titus Lillius etiam ii ac verba Rhodior ima ad senatum dicta refert, quae ad Giaeci alii in circumstantes regiones pertinent Gentes alia iracundae, alia audaces quaedam timidae in vinum venerem proniores ali e sunt Atheniensitim populum fama est, celerem, supia vires audacem esie ad conandum La cedem Oniolum incla tolem in vix in ea , quibus fidit , imgredicia tetri. Non negaueram 4 totam Asia regionem inaniora rere genia. Loquitur de Asia minori, quae est piope Haec iam ct nostium tumidiore in termone in est , quod c cellare inter titulinus Ciuitates videamurmae cille
402쪽
D Influxu amorum , atque Caelorum 'Cap. II RAETII WA ad aptam , vel ineptam , variam . hi ebri dispositionem ex causis extriti siccis dignoscenda dimersae considerando sunt coetarum conititutiones, astror tuum aspectus, motus, ex quibus varis pendent in fluxus tempore natiuitatis ad coaptandas ct corpore tam v x M tales ut docet S. Thoinas, raecellarium est cor ribstra in alia, qtia in usum noltrum emtuat, per in dub imi in hiat, lisbossition in potachumam, im Prob. - , - ,
sequi. Iuxta quae λ. Augusti avis
, luamuis acerrime contra ait IOSOS QVim , si id tua ςi at,nis . roste sationibus liberas hominum voluntates , a caeteras -:ictiones subdere conabanturi concedit tamen non usque timue absurde dies poIse ut ipsius verbis viai adso cor
porta quolaim valere syd eos. Quod lati e d nostrua propolitum siti est , cum de dispoimon corporei in orgaraici instrumenti sermo hic habeam. Quare
Thcimas visus ad uinc moduli doce est Si se veriticam, . rati raci, nouod Ptolomeus in centiloquio sesiptum rcliquat nempe: Cum sitierit Mercurius in natiustate alicumson aliqua o- morum Saturni &ipse fortas ille dat bonitatem
His autem accedunt communes Astrologorum Apnorit mi in hac materia , ut Verbi gratia nouem in secunda do noexilientem tempore natiuitatis, bouum genium ac dupo sitionem tribuere. Similiter Mercurium m prima dom n tum facere ingeniosum vallaci, sicum libet artis explorato
403쪽
dio intuentes , ingenioses reddere. E contra vero Mercu rium retrogradum, ac latentem sub radijs, ingenio tardissi mos decernere . Itemque in Tauro aetrogradum, vel colit bustum, ves in duodecima a malignis an natum, sampli ces, ac rudes eis cere Lunam vero sub Sole, cogitabundos di malencholicos sacere. Quae longius protrahere praeter in stitutum contingeret, viderique possunt apud Astiologos Iunctinum in specuI Astrologico, alios . Satis enim est indicasse ex altrorum etiam insuXu rectam, Vel pravam i , variamque cerebri, seu organi sensus interioris disponii nem pendere, iuxta quam sensus ipse diuersisnode valet operari, ac non eandem sortitur habilitatem, qua prout intes ectui famulando deseruit, ingeni, nomen adepta est, eoque ut plurimum significatur. Sunt etiam, qui praeter influxum astrorum, peculiarem tribuant afflatum ipsis coelis, praesertim, qui tardissimo illo motu cientur imo ct Empyreo secundum diu ei se eius par- - es, quae mmquain mouentur , ut videre est apud l lac in 2..is z- dum; quam etiam sententiam probabilem putat Clauius Ic
σοργλα- ιι ρ quendo de numero orbium coelestium. Et hac ratione di-
con , milliam iis inserioribus corporibus variari, vel tu
ta temporis decursum,4 periodos coelestium motuum, vel iuxta locorum distantiam , in quos varie influunt partes Empyrei. Verum ad has occultas, e communissimas causas recurrere,quamuis pio babiIiter quodammodo possit , saltem quoad hunaan ingeni , eiusq. organὲ diuersitatem paupertatis tamen videturi
esse eiiisdem ingenij. ipsius phil sophiae, cum de singulis per se
non lateant cauta peculiares, quos natura , scientiaq. instru-rcerit
404쪽
De alimento ac Numtione , Cap. I. 1 AT O postquam varias hominum conditi0 2:: fi
nes in diuerssis locis degentium ex varietat aeris, ac turbinum collegisse: alios homines,
inquit propter a pi , in Mit ferre
ro propter cibos . qui ex terra non solum cor--ribus commodi , aut incommodi oriuntur, verum animis
non minus Aristoteses e m. Quin ' ς Diaeis interest eisdem de cautis quale di es in II potissimum recipit, Malimentum,
comoris, eg temperamento aetas concinentis , docibita tali sed praecipue ex alimonia quae 'mu urimus e Matque in omnibus aqua alimeto et Quod, fg nodo in regionibus diue sis ex necesutat eum in diuersis solis diueris oriantur qualitate Starum, sicut aquarum .sed est amici electione plerumqu euerificatur, qua homines quibusdam potius, quam alus e
id talent in pus nivei sum dii positiones inducere Attendendumque iraespia hoc erit in puerili, ac infantiu aetates in qua maiorem vim habent alimenta ad communicanda fias qualitates, immutaridumq corpori tem peramentum cum tenuiores racior materia, facilius impremones recipiat , minuique obsistat contrariis: idque totam, quod in illi vivis decursi acquiritur, vel a stetur ex ipsis alimentissumatur, quorum mater; transit sub imam viventis cum omnibus dispositionibus qua: illi non re puma an aut non pes luntur ab alijs contrari; in , ipso vivente prius existentibus, licet hoc mediate irat, trai, undo prius alimentum ore sui pium in nutum &ex chylo in Linguinem, quo denique caro placonitruitur,sa te fae q. p.rte vivetite conii stunt. crescunr Quamobrem Phallorinus I 1iloibphus apud Gellium, i-cut in uic valet ad Giendam animi, corporis qu similitu-
405쪽
dinc in scilicet respectu parentum ) vis, ct natura semirili non secus lactis, ingenia, ct proprietates. Vnde veniri stilissi sertur, qui diu porcae lacte altus, adultus etiam pati
ius in dii tus sinum intrabat,& porcorum more Vorabat Alia terum qui capra lac cum suxistet, fallatim incedebat, arbo rum q. codices erodebat. Deinde Remum, Romulum tu pana legimus enutrisse , cluporum instar rapace extitisse. I ι.ε. mminis Ideo de nutricis conditionibus disserens Avicentia dele
Δ, iam haben d iam eis praecipit,c nsiderandia ni q. ut bonorum
sit, ac Iaudabilium inorum, ac tarde a natis animae passionibus patiatur; nempe ira, tristitia,timo te, reliquis Oini senim istae inquit corrumpunt complexiosaem 4 sortasse pennutantur, Pu transeunt in infantem lactantem. Et propter hoc prohibuerunt quidam, ne stolida lactet. Deinde ratio habeda est de alimentis, quibus nutrices vescuntur, ac non ininus prosecto, quam si eisdem ipsi me vescerentur in- Des m fantuli . Nam ideo cum Aristoteles diXistet, vina pueris non conserre neque nutricibus statun addit differt enim nihil forsitan , ipsos bibere vel nutriceS. Insuper adhuc maior est vis alimenti, quod paruuli in ipso praegnantis utero matris detenti assi,nunt per venulas ex quibus, qui umbilicus vocatur, constat, tanquam perram inis . . dices contingente ad ipsum terum, ut docet Aris stoteles; im v. c. .ant Etenim requotidiano cibo matris, sanguis, qui ad alimen' tum foetus defertur non nihil alteratus, magnas in illo efficit disterentias unde in ala Cydonia reqilenter a pring nantibus esse, aptam ceret ri dispossitioncsn aptumq ingenium infantibus parant, ut postea experientia comprobatur, cum nillil tale ope ciatur, quod saltem percipiatur, sive a nutri ibus , vel ab ipsis paruulis postea cum in lucem
prodie citat, comedantur. Et aquo crudae, ac frigid*, a mu- Iicribus haustae, tantam valent alterationem 1 lacere, Ut autri .q. δε μ' sterilitate in , aut partum scemineum causent, ut Aristoteles 'p' tia in docet. Quare multo magis cerebri dispositionem diuersam,cum tanten alias neutique similciniim unquam obtineant. Omnino
406쪽
ommno autem in qualibet aetate sunt alimenta, quaad euenclima, Vel obtundendum ingenium, reparandam au - udam q. memoriam, aut labefactandam plurimum valent; raeter medicamenta , aut venena , O quibus proximo ca-
, ite nonnulla dicemus. Nam quae in purum , ac de ecatusu nouinem facile transeun nateriamq, mini in excremeniosam continent, ad procrearionem spirituum tam vitalium, ouam animalium maxime Valent roborandum q. cerebrum, absque capitis graueditae , aut cruditate relicta in ventricii-lo. Cuiusmodi sunt optimi ac purissimi pane .gallinace rum , auiumq. plurium , ac vitulorum carnes Poria nonnulla omniaque dulia , quae neque crassi, neque hi tinosi, aut viscidi succi habentur de quibus agit Galenus lib. de Di 3-cti
succolum bonitate, .vitio. E contra vero, quae concretum , a seeculentum anguliacm , ramina , prauumqAuc- cum illi iunt, crudiorum q. lium Oium copiam in ventre relinquunt , aut ingentes flatus patiunt i ut panes parum cocti , nec fermentati, forturacet, aut sordidi, legumina
sese Omnia, cari es bubulatum, aut taurorum castus, alial ui usmodi, de quilbus Galatius ubi supha, di in libris de alimentorum facultatibus: Haec plane proe te offensam ventriculi, reliquari unque pantium , dummodo magna vis caloris exuperantiam non extinguat fuliginosam exhalationem , crailum'. vaporem mittunt ad cerebrum, tenebricosos, ac tornentes spiritus generant, glutinosam, crastam . reddunt ipsam substantiam cerebri. Accedit quantitas, ac frequentatio ciborum Rupe sicut ad inc Numitatem corporis totius, ita ad rectam habitudinem cerebi moderata esse debet, ac suis necessitatibus Opportuna, ne v stra quam satis escendo quis progrediatur, aut ei quidpiam in reficiendis vitibus desit . Alioquin Boeoti propter edacitatem rudes habiti unt, ac solidi, ut
scribit Plutarchus in commentario de cita carnium BCeOtiumq ingenium propterea abi t in prouerbita,& Pindarus Diri a fise jus gens Baetia ecors Nimium enim cibum, crudum manere linud ignoram iis
407쪽
D mbia ait Galenus ex quo vel eius usus corrumpitur , vel si es N' stributio sat , ut ad omnes corporis parte appli etur , nee
sit bene concoctus, malum intra venas humorem inquit creare ivnde cerebrinna multa pati necesse est ira seiti ire eum id se diuturnum babitum,ac frequentationem abierit. Nam Lebtiosissicet nullum aliua rnatum in cerebro patiani tur, ac in ei diu mente, ac sensu recte Valeant vini tam cruci sequentatione, crebrisque, Vel assiduis vaporibus certabrum calefacientibus, infestantibus, instabiles, ac tumultuosi reddunt uiri ar q. opinionis Vinum enim sic immo--.1.d Driis dice sumptum, ait Galenus, ad iram praecipites,4 ad initi- riam incontinentes facit,4 partem animi rationalem , 1 betem , turbidamq. reddit; nam, ut di Xerat, semper, aput vi animae. i. halitu replet milibus congruunt verba Cassiodori obse uantis quarn multos cilla, qui onerato ventre,acumen solitae sapientiae perdiderunt Nam,inquit, ipse qui ces eberrimus sapiens habetur, copioso prandio refectus , quam facile inu, crapit ima dilapsus obtunditur,ut virum illum prudentissime disterentem, difficile, vel viuum credas, qirem se ne mouereos. a. olle iaspi citis. At ue id circo Ec Iesiast e, cogita ui siti qilirhin corde meo abstrahere a vino carnem eseam, ut ani-inum meum transferrem ad sapientiam, deuitarem lum
Contra vero, nonnulI poriis, ibiq. par citate , atquel huria volunt aliaq. prorsus media, vel nae moriae ac rationis 3. R. a turam sec crunt, ut Agricola ille , de quo narrat Galenus ' , ias 1: ob labbres, ac tenilem victum memoriam pene amisisse laesa etiam fatione vel morbo comitiali correpti sunt, ut Gram, ria e in M. matico cuidam accidisse narrat idem Galenus; aut cerebri labefactantes, in morbos alios inciderent famem
hi se, nimis larare, stomachum replet malis humoribus,ait Au, I, .' cennari male autem affecto ventriculo, per consensim' paritur tiain cerebrum corpus niuersum , subiungit
408쪽
T AC T. IV CAP. IV. 393t e medicamentis Mijs cmringentibus , qua cerebra
sLTERIVS uero interea, quae,cum actualem, tum habitualem cerebri dispositionem immutare consueuerunt , potissimum numerandata sunt medicamenta, quae ad reli aurandam, aut roborandam naturalem ipsius cerebri habitudinem adhibentur. Haec enim alterando, arciaciendo densando , tendetido, lagando, attrahendo, discutaendo cxtet pendo, ac similibus modis non modo collapsam accidem diter naturalem dispositim item restituunt te M ip amouoque in suo robore istantem perficiunt, ac teratis 1cibus i neli rem reddunt ex habitu Slaut e contra, alia sunt, quae sue ad tempus, siue quoad vixerit ammat, naturalem cerebri dispositionem collidunt atque peruertunt. Mirum C M-que est quanta efficacitate , ac celeritate, solo branica b co turbatum isseruescens crapula , aut tumulentIa cerebrum sedetur, ut Philosophus Nplicat Item quantaectica M .m-cit a te An i a dum is emoriae iacturam valeat esse cire , ut notat Avicenna Ac demum quanta, tilitate Helleboro Larico,Senna, Lapide Armeno, alijsq. purgariti is a e '-- Ο
nis,cerebrum attestante Mesue reliciatur. Vt propterea reto μῖasa tendum ingenuiua Carneade eius cl. sectatore Helle M. D. . . foro albo terentur contra dogmata Stoicorum disputaturi, ut refert Plinius. Quo spectat illud Lucretis. m.M. 31in i, Praeterea men em sanari , corpus ut aegrum Et paritersecti medicina posse virim M. Quare etiam Tullius Est autem , incluit, quaedam animi to. ustui, sanitas, quae in insipientem etiam cadat cum curatione II medicosum perturbatio mentis aufertur Ex aduerso au tem scimus multa, cum ex alijs, tum etiam ex eisdem medicamentis incongrue adhibitis , cerebri temper em peruesetis e, naturalem i. totam const1tutionem labefactasses. Quia
409쪽
ris quod animi non solum Clauta potui data, stultitiam ericit, ut ait Gal. P 3 niis Et alia multa cerebrum consti stando,mentem quatiunt
lib. σ de medi nium, dimilia, ut notat Dioscorides Verus ipsa Quoctu μri. o. ab Anacardua contectio, caetera'. medicamenta quampluia alienationem nolin uncinam,in malancholiam commouent;
ac si lira mensuram sumantur, interflaiunt ita ut unde prosectus, ac salus exquiritu , inde epe Xa aut recens morbus, vel etiam mors inferatur. Quam obiem edico. In Tim irearum omnis purgatio ait Plato, quae pharmacis heri sole , cum summa cogit necessitas utilis; aliter vero nullo modo
sana mentis laommi siti scipienda est. Morbi enim inquit nisi periculosissimi int, pharmacis irritandi non sunt. Ad diiq. post pauca, quod β quis languores citra fatalem ten
poris cursum pharmacis amputare contenderit eX paruis, iligentes; ex paucis , multi euadere consiue uerim t. Qua omnia etsi in uniuersum dicta sunt, peculiari tamen ratione in morbis cerebrum infestantibus, ac in iis, quae ad illos tollendos &intemperiem corrigendam adhibentur, locu in
habent a Praeter autem salutaria medicamenta, aut noctua venena, nonnulla solent in hac vita contingere,qi fortuito me- Iiorem, aut deteriorem dispositionem quandoque v. ilent causare in cerebro. Nam pi iiqque morbis qui ibus dam in f niunt; alij vero nonnullis morbis usurat si ad aptiorem tem periem LCnsequendam, ut perurenti febres, cerebri frigidistatem, lumiditatem temperant e. Inio sutit, qui vulne i-bus in cranio acceptis expeditius, ac promptius ratiocinari carperunt, ut Compluti si id am fudi ingenio, Philosophiae operam danti nostris temporibus traditur accidisse, uiri casu per viam transeunti, e tecto quodam imbricis fragmen in cranium cecidisset, eique aptiorein cerebri temperiem
attulisset , ut ab operationibus perfectioribus in illo editis postea innotuit. Idemque contigisse fertur paucis ab hinc annis in Monasterio Laurae Vallisoletanae, nobili, sed stoli dat cuidam Moniali, citiae aliquando furens, praxipite i dedit
410쪽
gddit, collisioneque capiti ies arcita , in integram sanita tem sensus peruenit, ad c ut omnes in posterum esus prudentiam, ac solertiam mirarentur qualitate ortasse sinu percussionis impulsu resoluta, sedem cerebri hactenus infestante. Nec absimile illud est, quod de Clemente SeYto Pontifice Maximo traditur a plerisque, nempe illum, zz magno quodam capitis ictu, cuius testis extabat ingens supremo vertice cicatrix , credibilem memoriam comparasse; ita ut quidquid vel semel postea legerit, obliuisci, etiam si cuperet, nequiuisset. Quae, si vera sunt , compensentur tam scelici vulnere, illorum casus duriores, de qui bus est apud Plinit in quorum alius ictu lapidis litteratum omnium latius e praealto tecto lapsus, matris, assimum ., propinquorum teletius autem morbo, seruorum suorum Quartus etiam , qui fuit Messala Coruinus orator, proprii nominis oblitus est. Quibus accedit, quod cmpore F derici Secundi Imperatoris cuidam Germano clerico contigit. Is enirn hausto a vena sanguine seruataque aliarum rerum memoria , litteras tantum oblitus fuit, adeo in ecamplius egere, aut scribe ii nosset, ac si nunquam didicis set annumq in hac obliuione mansit. Postea eodem te pore , atque ex eadem vena iterum hausto sanguine in ira res ad eandem lagendi, scribendique scientiam quam ante habuerat, estitutus est, vim a1rat Fulgosius. b. r.es.
De corporis animique exercitationilis qui te.
Cap. V. I CV corporis, mentisque Gercitatio, aut quies ad uniuersi corporis incolumitatem prOcisse, aut ob d me magnopere potest cita adaptam, vel ineptam cerebri dispositioncm , , peculiari quadam praualet ratione, cum a sillo iuxta superius explicata, nobiliores animi corporis