장음표시 사용
81쪽
fusa , iube tanquam vicaria obiecti ad potet tiam iiii mutati dam usque perueniat, et in sensorio imprimatur, ut i, usum illius, et iisdem obiecti sensatio exprimatii . Est hi potentia aliquid incoiris laxum ac uadeterminatum ad ii
fimctiones obeundas, seu ad suos actus secundos icie dos, ut aiunt Philosophi, ac proinde necesssario per si in Iacra obiectorum ii sensorio impressa complari debet, ciconstitui in actu primo ad sentiendum unde recte dicitus1pecie soccundati, compleri, ac determinari, ut huius tius , quam illitis sensationem edat. Atque hoc modo obiercta, quae e trinlec sunt, accepe etiam distantia, perci valent ab omnibus sensibus externis, nulla admissa, aut qui stra radiolum immissi ne ab oculis , nonnulli cun Platone, Empedocle, Caleno. alijs cxistimabant, ii odsuo loco satis osten lunt Authores pro nostra sententia citati Nec inepte idem conti mari obiter potest experientia
Thelescopi, seu inspicilli ciuius beneficio nostris temporibsipat ac sta sunt Medicara sydera alia i in coeso tot tam tarentia Lumina a Galilao Galilati expertissimo viro cum omnia, quae, in quam um licet philosopliari, non nisi per Tnustatem specierum ortam ex distantia, & paruitate fella rum occultabantur, condensatione, multiplicatione e
rundem specierum in densio ii diaphano, vitro scilicet facta', innotescant accedente etiam utriusque vitri concauitate,io cuius cc sitim magis niunt ut species, eukacioresq. reddi, tu an repraesentando, sicut radi s lares in calefaciendo, ut
patet in cauitate phiala , vel alterius globos vasculi generis eiusdem, ubi fit etiam combustio Quod si conuerso Tli lascopi maiori vitro ad ocu Ismi applicato, res propin
quae appareant minores tanquam distantiores; id etiam
specierum existentia in conmmat. Nam illor paruo prius alterius vitri circulo exceptor, dum postea per longitudinem fistula ad maiorem circulum, ubi oculus applicatur, des runtur , minor cin essiciunt angulum in oculo, inmoratum q.
proinde obiectum ut ita dicam lepraestiatant , ac si longius
82쪽
aduerso it probetur tunc utrumque ad sensum alia de uinam huiusmodi specierum iam inis e
r lorat , ac probata suis locis reperiantur apud Scriptores, ciantq commennorata dumtaxat, ut teneatur ex parte biecti sensuum externorunia modus, quo ipsum sit ab illas perceptibiles cum es hoc constare debeat, quae de interiori mox subtexere, ac statuere consentaneum erit.
Ddiecta rem dea non nisi perseries impressi inti pos repraesentim , it ab iisterim flose dig
secautur Cap. IV. V O inter ex qua ab interiori sensu dignoscuntur, aliqua ex genere suo di untur
extrinseca, ut colores, odores caeterii obiecta sensuum externorum i alia vero in. trinseca , t sensationes ipsae, seu actus eorundem sensuum, d motus aperitus sens otii distincte, ac seorsu in de illi agendum est, tanquam de duobus genetibbus obiecto runn, et modus, quo sunt perceptibilia, clarius elucescat . Dicuntur autem X trimeca omnia obiecta sensuum externo tum , non quod singula extrinseca
sint animali nam color, verbi gratia, magnitudo, 41-gura animalis, aut pallis illius, qua ab eodem celte percipiuntur, intrinseca sunt illi accidenti sed tum , qui , ex genere suo huiusimodi accidentia , ut senstibilia sunt, in alieno stipposito reperiri possunt, & requentius repe riuntur uin etiam, quia semper ab extrinseco, seu per m a me
83쪽
medium e X trinsecum eorum cogniti , proprium furni iii lium, unde prius ab exteriori, quam ab interio: in ta
Haeae itaque obiecta extrinseca ab interiori sensu non nisi per species impressas ad illum emistas posse dignosci, com munis est Philosophorum M vera sontentia, quam pii no
dochii Pl Theaeteto, ubi loquendo de interioria
communi ensorio In hoc , ait, quidquid eorum, quae videmus, aut audimus, aut ipsi excogitamus, ac meminissic upimus, infriata ante ipsum sensibus, intelligent ijsqu. vestiti annulis ignantes cxprimimus , quodque signatum fuerit, meminimus, scimus, quoad figura permanet. ulrsumque idem Plato passim bacula i inditus organo is
dentia, ac rerum simulacra, quibus diuersae promutitur co-'rυ-H. Oh, gnitiones, commemorat. Similia deinde tradidit Aristo minis r. a. te te diccns per motum sensus , imprimi velut figuram
quandam sensibilis, sicut sigillantes annulis, cuius pasti iras, ait habitum se me omni , quod patenti discursiui, ' ψ ψ ς pit j quitur ' nullis aestimatur pe-
ρ culiaribus probationibus indigere. Quare Diuus Augusti nus loquendo de sensibilibus obiectis, quatenus per sensus exteriores in memoriam traijciuntur : Istae quippe res uita non intromittuntur ad eam , sed ipsarum Di e imagines , quae mira celeritate capiuntur miris tan- qilain cellis reponi satur mirabiliter recordando pro-' ferem in ' tum illud Alistotelis. Non enim lapis in anima est , sed serina. Et plane ratio , qua id suadetur, stre est eadem, ac de simulacris externis . Non enim sensus interior,ssicut sacccxterior quispiam a semetipso immutari posset ad presentiari obiecis aliter se habere , quam in absentia , mitu ab eo patiendo , seu recipiendo cum ex se pintentia cog poscit hia denudata 1 omni actu , ac per Ulam praesentiam constituatur in actu primo ad sentien'
dum ui Ius , quia experientia planum est . ad praesentiam sensibilis oblacti hactenus sacogniti nouam nos imagiΠςm
84쪽
intiis recipere, Messo mare, eamq retinere cessante pariter oneratione sensuum externorum, quorum minitario hausi-Vt notat D. Augustinus Deinde cum eiusdem obiecti recordamur idem percipere, ac si1 de nouo iterum nobis ipsam et similitudo per sensus externos Obisceretur. Nonnulla tamen hic obstare alicui videbuntur. Vnum . est , mustitudo specierum, quae diuersis sensibus exterioribus hauriuntu1, nain ea cum disparata sint,simul nec obi jci, nec tu seruari posse absque confusione videntur, si in com-niurio sensorium intus permeare, ac tamquam ad centrum indique confluere debeant quod secus esset ii externis dumtaxat sensibus eruin simulacra exciperentur. Secun dum vero est, quia semel intromissa , cisteruata imagine in seu si interiori, semper obiectum illius repraesentaretur quousque oblitera letur ipsa unago impressa cum qii plures, ae liues imagines simul retinerentur, sequeretur, innumerabiles fere sirmul repraesentationes obiectorum ac proinde scias itiones fieri, quod es contra experientiam, ac doctri nam Aristotelis docentis , duo simul sentiri non posse, nec uno, nec duplici sensu acrito deinde Obstare videtur communis natura ipsarum specierum intentionalium, quae cum
dependeant in fieri, conseruari ab obiectis, Qui lumen a corpo te luminoso, non possent, ipsis absentibus, vel anaplius non existentibus , tamdiu in cerebro perseuerare Accedit, nam siue huiusmodi species recipiantur in subitantia cerebri, siue in spiritibus cum hi fluant assidue,4 illa subinde continuata nutritione mutetur in dies, non apparet ubi Uecies ipsa ad quinquaginta, octoginta annos, post quos recordamur, valeant asservari. Quarto denique, dissicile Vs ictur, quomodo species coIorum, quae non ditiunduntur, nec ps ducuntur, nisi in diaphano illuminato, permear possint intus per neruos opacos ab oculis ad cerebrum pro-unsos, m pQq. tenebricoso cerebro asservari.
e it,eam esse huiusmodi similitudinum proprietatem, ion' unionem,ut siue eiusdem metaphysticae specie illa sint, siue
85쪽
diueris, ac etiam genere disparatae ut similitudo odori,&color in nullam inter se contrarietatem e Xercete, aut ad mittere. Quapropter ssicut in eodem aere intermedio si recipiuntur absque discrepantia, s i ne dum singula ad pro pria senibria se recipiant ita ulterius eaedem, vel similes, Lque ad celebrum permeare, ac ibi simul permanere poterunt absque repugnantia. Vnde nulla pariter confusio sequitu quae non in bla multitudine, sed in insilii tudine rerum in ter se dividentium, vel absque debita dispositione, Mordine, inuenitur. Sufficienter autet in piaedictis ordo serua tur, dum accidentium sensibilium quantumuis diuersertim similitudines intentionaJes in cominum enserio absque dissidio imprimuntur m Ad secundam vero respondetur, ad sensationem eliciendam non sufficere solam specie impressionem, receptionem sed adlluc requiri usum adtiuum,4 conatum potesatiar sensitivae, quo eliciatur species Xpreisa, in qua proprie constituit tu sensatio, leprasentatio, ut suo loco dicemus, De somnD . . . sumitur ex Aristotele, qui visionem ait esse usum visus & ipsin audire, is usum auditus, is sic de singulis. Quare Lib. ιι δε TH D. Augustinus ad visionem, docet, non sufficere imaginenam Q ii iis adsit etiam intentio intuentis, volvi ut assensum adhibentis. Qu0d exactius infra explicabitur. Quoniam vero nequit animal plura simul per modum plurium tadis incte, ac perfecte intendere , ac proinde pluribus simuli diar o Drix' , mn est , consequenter Aristotelem dixisse ist in eo cita nutanti non posse sitimi duo sentiri. Ex qua veri-- 3. i. s. tale fano modo explicata, ut inferius praestabitur, magis utiqiae corroboratur quod diximus Nam si pluia simul non: pollunt sentiri,4 ex alio capite constat, simul plures imagines ad sensum deserri, plane consequitur, sensationes nonflari per solam specierum impressionem, seu receptionem 4 aut retentionem. Nulla ergo ratione in proposito sequeretur, sensima internum semper cognoscere Obiecta, quorum species retinet, dum non semper illis utatur, nec simul; sed seorsu in ac successive absque confusione, una post aliam .
86쪽
i Λrio ostini dice latis: In tene a se .coe M. Cistia
eor epositi lateant . Nam d ipsin potatis platare,
ou uti Et quiestente lingua, ac silente gutture, volo suasi sq. illae ' in , quaeinb 0rati bi , non se interponunt , neque acuit thesaurus alius retractatur, qui influxu ab auribus. Ad in iam vero ditricultatem, negandum est ad comm non naturam specierum pertinere, ut pendeant niteri Sconseruari ab obiectis, cum id tanturn verit laetur de spe ciebus sensium externo rana, qui propterea non nisi prae otia valent percipei e . Nam simulacra imprcssa sensu interioris,cuin immediate non produc natur ab obiectis, quorum istitat stimulacra, sed a sensibus, aut sentationibus externis, vel ab eodem interno ei suas pra cedentes sensationes,
i nagii ratione, hinc cit, ut tanquam a nobiliori causa pro ducta per actum vitalem nota tam semide cvimescant seu diu consciuinatur adiiciendas nouas seus attones in absentia obieetorum . Neque substantia cerebri, in qua species asser irantur tam facile permutatur per calorem naturalem omniadi ili, luontem, & nutritionem reficientem cum ipsa substantia cerebri ex se frigidissima sit , naturaque consistens saxi' sit secundusia partem quandoque reiiciatur, inhil Obstat, qualitatem illani speciei in ipsam quoque transfundi, ac propagari sicut calor ab una parte continui alteri com-m unicatur 4 sit poste diutius ast eruari.
Ad quartam di itinam difficultatem respondetur, non esse eandem speciem illam,per quam Oculus; atqueillam,perquam sensus interior colorat acos noscit; proindeq. speciem,
per quamsenius interior per cipit colorem,non requirere medium illustratum, quemadmodum illi, quae per diaphanum deseruir ad oculos, quae omnia elatius mox infra patebunt Per
87쪽
obiectorum interna repraesistasio cap. III. N loquimur hic de repraesentatione formali,
qua obiectum proprie, ac formaliter ultimo at tingitur a potentia, 'uae se tenet ex partia,
ipsius pote tia , prout est actus illius; nam
Traa. 4. o. i. idem est, per quod obiectum formaliter reprri
sentatur, se quod ibi in aliter percipitat , ut insa explicabitur sed tantum sermo est de repraesentatione ex parte obiecti, prout effective se praebet perceptibile a facultate , cognoscitiua, hoc vel illo modo. Cumque iam determin tum si1 hoc fieri per species intentionales impressas, sequitur in uestigandum, per quas specie impressas huiusmodi oblatio , seu repraesentatio fiat. Quod certe nos omnino apud Auctores definitum esse comperimus ies enim indi .stincte mitrantur, vel pro utraque pari dubitari non improbabiliter potest, utrum consentanee in eorum doctrina loqvcndo, dicendum sit, easdem species ad externa sensoria ab obiectis emissas, peracta ibi sensatione, ad interimum quoque sens otium peruenire, ut quae ibi residet facultati, eadem repraesentent obiecta sensata An vero 1 ad laoc munus deputentur imagines per externas ipsas sensationes productae. In puro autem sistendo discursu, qtiamuis expeditior se ostendat primus dicendi modus, vero similior tamen apparet secundus. Etenim quae ab obiectis immediate species emanant, ab illis dependent in fieri &conseruari, tanquam lumen a corpore lummoso ex ioc enim , non aliunde prouenit, sensitan exteriorem no nis1 in presbitia, sua obiecta percipere quia scilicet non nisi in eorum praesentia tacipit,
ac retinet imagines, quae amoto pi incipio, a quo manarunt,& conseruantur, statim evanescunt. At cum species, per
quas obiecta sensui inteliori repraesentantur, diu absque illis
88쪽
inriti in id sensum interiorem diu perseverans
te in cerebro, etiam amoto obiecto.
Praeterea unus oculus in alterius oculo se videt tanquam in speculo, quod non nisi per reflexionem imaginis ad mlpi citantem fieri potest, remittit et go imaginem oculus ad culum inspicientis, potius quam illam ad sensum interiorem .
Ex quibus concluditur per sensationes externas, alias an illi produci similiatidines, prioribus, avidem similes δε ad genus dispositionis pariter pertinentes , omnino tamen specie diuersas, ac nobilioris naturae, ut quae ad cerebrum per meare, cibi interiori sensui obiecta ab exterioribus sensata repraesentare debeant, quousque pro arbitrio sensus illis utatur diu quoque in sensorio absque usu ipsius facultatis perseuerando, ut cum opus fuerit,eisdem animal rursus in tur, pristinorum l. obiector uin, cum libuerit, recordetur. In quo vero subiecto huiusimo disiunilitudines producantur,in per quod medium , seu qua via ad cerebrum deferantur, remanet explicandum. Et quidem ut ala August, I Loo. 1 nus, cum constet, rerum sensatarum imagines interius ingestas suuse , nescimus prope quinam sint secreti , atque ineffabiles illi si1nus memoriae, quae haec omnia recipit recolenda,in quibus foribus intrant ad eam. Nec satis se communiter de larant Scriptores in re tam occulti, quid sentiant, cum vniuersalite dicunt ab externis ad internum issensorium , hanc specierum fieri lationem, quamuis alibi idem Augustinus haec omnia peripi litus animales fieri nQnx obscure
89쪽
obscure insinuet, cum ait, quandam spiritualem naturan esse in nobis , ubi corporali tun rerutra similitudines, aut ominantur, aut forma da inge untur . Sed ut paulatim a notioribus discurrendo, ignotiora tente mus, certum in primis videtur totam , quam inter internum , di externa sensoria experimur commmicat nem animalem,per nermos, ac spiritus animales tantummodo intercedere. Nam , saepe
d. lenus admonuit per eos cerebrum,4 sensum, motum creteris impertitur partibus animalis . Ex quo primo sequi tu interendum , in neruis pariter, aut sipiritibus animalibus proculdubio hanc similitudinum fieri debere productionem,
ut per eos interius deferantur.
Vtrum vero immediate producantur in substantia nerui ubi proximior est, &contigua sensorijs externis, se eam disti mdantur vique ad cerebrum rari vero in spiritibus animalibus, qui pertim dem neruum a cerebro ad sensoria externa, &ab his ad cerebrum continuato ductu feruntur, ac iugi, expedito vel uti famulatu permeando di Icurrunt: hoc inquam in quaestionem pro utraque parte satis probabiliter euocatur. Suadet autem ex parte neruorum ea potissimum ratio iam interior eorum Iubstantia , quae veluti medulla quaedam duobus orbiculatim obuoluitur inobranulis, quamuis durior simillima tamen est substanti te, seu me-
tyliae ortum habet,ut docet Galenus etenim,
se, ui uiuatim substantiarum, iacultatum proprietates ibi si-λω ct mr miles habent Maxime autem videtur congruere species per m eandem, vel 1 millimam substantiam intus deferri per quam ibi asseruantur. E contra vero spiritus animales, quamuis intelligerentur per neruos permeare, species facili ratione in cerebrum inferre cum tamen ipsi onge dissimilis sint naturae, adhuc in cerebro versentur, sequeretur eos, vel species in dissimilem cerebri sub1tantiam transfundere, ipsis ibidem manentibus , ac perseuerantibus, cum non detur transsitus accidentis a subiecto in subiectum vel sequeretur, quemadmodum illas hauserunt in neruis, conseruarc in cerebro cum nullarii causa corrupt1onis illarum tam cito per ingressum
90쪽
inoressum in cerebrum quod pariter est impossibile cuia Gspecies in subiecto tam tenui alterabili. corruptibili, diu conseruari non post ni quemadmodum conseruantur Hia to Congruentius ergo videtur existimandum,huiusmodi species in neruis produci, ac per neruos ad cerebrum deferri, cui in si similem substantiam sunt adepti, quam illas in spiritibus ammatibur ponere, qui sunt substantia valde diueris , totque in conuenientia in se intelligerentur ansare
Ex alio vero capite non videtur, per neruum qui OlIUIO-ris , ac densioris natura est , tam cito perferri poste piacι es ad internum sensorium, sicut per spiritum animalem, qui rarioris ac subtilissima substanti te cum sit in cerebro elaborata ex arterialis sanguinis, spirituum q. Vitalium portione, accommodatius censetur vehiculum veloci Umae transsu-sionis imaginum pra dictarum . Item sens rLi nerui ut vocant , quamuis ad quatuor pallicularia sensitoria demittam tur, vitus inairum, auditus, olfactus , justus Limod ad plures corporis partes, ubi tacuis viget, dii fusa, ac propagata soboles eXtendano nihilominus negari non potest complures etiam cile per totius corporis habitum parteS, sensu quidem tactus pollenteS, neruis tamen eXperteS . Non ergo inde species tacius per neruos ad intra transfunduntur. Cumque spiritus animales vlira neruos progrediantur, &per musculos. cutim pariter insinuentur, facilius in
telligeretur, ipsos huius lationis bre propria subiecta,&
Verit in huiusmod1 congruentias, ac dissicultates pro traque parte allatas , nec unum, nec alterum omnino conuincere, aut suadere existimam ui quare si dicamus species iulas ab externis senisoriis ad internum simul per neruos, ac spiritus animale deferri, utriusque opinionis fortaste incommoda, ac dissicultates vitabimui. Non enim obstat ex parte neruorum , illos esse densioris substantiae, ut afferebatur, cum densitas materia ex se nullo modo retardet motum inerationis, quando non adest qua litaS