장음표시 사용
91쪽
tita contraria in subiecto. Hinc namque videmus aequia cito lumen diffindi per quaecumque corpora diaphan , ut per aerem rarum, aquam densam , densissimum q. cristat Ium eo quod nulla sit in illis qualitas lumini contraria . Eodem igitur pacto cum species illae, quae distunduntur, nullum habeant contrarium , aeque cito per subiecturr ac medium rarioris , aut densioris substantia diffundi
Quod autem dicitur de partibus,quae neruis carent, sensti tamen pollent, verum est in rigore loquendo nam cutis in qualibet particula si tangatur lentit & tamen non in quamlibet particulam neruus inseritur. Verum hoc non obstat, quia non dicimus, tactum ac reliquas sentationes fieri in neruis, sed in sensorijs, quibus coniuncti sunt nerui, per quos postea sensationum simulacra ad cerebrum transfunduntur; quapropter non in omnibus, ac tingulis partibus sensiori reperiri debent nerui, sed sussicit, ut aliquibus tantum coniungantur. Nam sensatio extenditur per Otum organum sensus, vel partem illius , ita ut semper perueniat ad locum, ubi est neruus . Quoniam Vero cutis uniuersalius
2 si isti torium tactuS, Obseruandum est quod Galenus aduerta tit, illam scilicetaeiusdem sensus gratia propagines habere
neruorum tenues ,raras, aegre conspicuas instar arance cuiusdam filorum . Quod arborum,d plantarum soli satiacuisset exemplificari, in quibus miri, ac subtilissulti ramusiculorum apparet propago Deinde musiculosam quandam, ac tenuem substantiam cuti subesse, multas neruorum fibras in seipsam recipientem, a qua cutis separari non potest,nam
plane cum ea coaluit. Vnde cutis eX carne, tertio constare dicitur; labia vero ex cute,d musculo conflari, ut a terum ne dixeris ait Calenus, sed urumque simul naturaliter congestum. Praeterca notandum est, musculos, musculorumque ac neruorum fibras , tendones , ac si quae sunt alia neruos , ac sensitiva instrumenta , semper cum neruis coniungi, ac per neruos virtutem motivam ,
ac sensitivam a cerebro participare, ut passim demonstrat
92쪽
Galenus. Vbi pariter obseruatur ad has praedictas tantum es, quae neruosae sunt stabitantiae,& ad peculiari sen 'sota sensorio neruos a cerebro demitti non autem ad
filia; oro inde a has tantummodo sen luna obtinere L IM, b. tibis biis constare potest solertinime naturam prouidisse, Ut par Ibis j a prin&tes omnes animalis, quas sensu pollere congruebat, neruo haberent coniunctos Per quos Λim sensit uam a cere oro patetici Dare . speciem sensationis ad ipsum transfundere
'possent. Nam Lagi tua nerui ex cerebro
rum q. discistae soboles, omnes In peculiariaria, vel in musculos libras, aut cutim desinunti mustuli postea tendo es, eiusdem l . sere substanciae propter
motum arbitrarium adligamenta. articulos protenduΠ-tur ut in accurata illectione haud negociosum est contueri. Recte igitur neruioatores peracta sensatioris , euimaoinis, ac inititudinas illius, e X1stimantur Ratio vero potissima , seu congruentia, qua id cent et Urasti m ndum, euem fere est, quanta supra sinuaulinus, quia nimiruini ei similem neruus naturam, ac dispositionem habet cum cerebro, saltem de medullari loquendo, ut exposuimus. Si uires dispositio cerebri apta est ad excipiendas, ac diu retinendas huius in odi imagines eadem rati a m transitu ad easdein excipiendas, apta erit dispositio nerui. Etenim substant ala una, ac fallittat tam proprietate sibi limi
les habent, aiebat Galenus , qui ino subiungens, nermos sensiori's nempe qui instrumentis sensiorijs immittuntur molliores esse alijs , qui particulas mouent concludit, proinde hoc naturam futile Ab icatam, quoniam sensus non , est absque hoc, quod quoquo in odo assiciantur nervi: anici vero aliter non possent per sensum , nisi qualitate aliquae per sensationem p oducta, quam speciem , vel stimilitudinem illius vocamu M. Quod autem imul spiritus animales eadem qualitate pssiciantur, ac tanquam medium deserviant ad lationem ,
harum Decierum , probatur . Nam alioquin solus neruus hoc munus non potest obires, ut patet in deliquio, aut alio
93쪽
symptomate, in quo neruis omnibus illesis,4 expeditis, per
quandam euacuationem spirituum , aut impedimenturae , communicationis illorum cum cerebro, sensus internus nul Iam percipit externam sensationem. Ergo species, quando in cerebrum feriuatur per utrumque medium, ion per alterum tantum diffunduntur.
Quo circa obseruandum est, per Apoplexiam soporem lethargum, morbum comitialem, ac similes affectiones, hominem priuati sensu, quandoque is oti: idque ob pituita
in ventriculis cerebri coaceruatae multitudinem, vel alteriustas.'. 4 sim crassi, ac viscidi humoris , ut docet Galenus. Atqui non
Ilio modo humor huiusmodi in cerebro actiones sensiti uas,
ei af e. r. motus arbitrarios impedire potest, prete sertim repente , Ni in Apoplexia, di morbo comitiali accidere consueuito nisi obstruendo in ventriculis circa ortuna neruorum mea tus, per quo spiritus animales infra mittuntur,4 communicant cum sensu exteriori, ut plane testatur,4 explicato prine loes Galenus. Ergo indicium est, spiritus animales, aeque ae neruos ad sentationem externam in internam in praesentia obiecti concurrere, ac requiri, sicut per neruos, ita per spiritus quoque peractοῦ sensationis, speciem ad cerebrum transinitii. Vnde Galenus ibidem subnectit, animam in cerebri corpore sedem obtinere, atque in ipso, rationis vim , sensibilium imaginum memoriam residere, ac primum ipsius anim instrumentum tum in sensibilibus actionibus omnibus, tum in his Ru in consilio, voluntate prodeunt, spiritum esse , qui in ipsius ventri ulis continetur . Quod si spiritus sensationum externarum imagines ad cerebrum non deserret in pr cipua siensatione, prout est interna, nullatenus praecipuum, aut primum se ostenderet animae in strumentum.
Dicet tamen aliquis, spiritum concurrere quidem, ac requiri ad sensationem externam; hac media, ad sensationem internam in praesentia obiecti monetam ad lationem
speciei peracta sensationis atque in casu proposito Apo-plexiae, vel morbi comitialis, hominem non sentires no . .
94쪽
quia imago sensationis intus nequit iliferri, crasso humore spiritus meatum in cerebri ventriculis obstruente; nam alio- oui inferri posset, per neruum sed quia vere sensatio e Xte i a non eis cithar, deficientibus spiritibus , qui ut primum , anima instrumentum requirebantur . a cerebro foris amplius tunc non mittuntur.
Sed occurrendum primo est per eiusmodi vel per simulem affectioncm, verbi gratia per morbum comiti alam, non evacuari , nec X inaniri spiritum qui est in neruo a cerebro usque ad sensorium externiun, quamuis alij de nouo ex cerebro non de naittantur: a propterea non imp diri sensationem externam ob spirituum defectum , Et tamen constat, statim ac humor ille coepetat meatus obstruere, ac cerebrum infestare, amplius hominet na non sentire, quae geruntur eX-trinsecus, ut notat alcnui, nec postea recorciari, aut co
sequi, quid factuin sit. Ergo id totum contingit ex imp dimento communicationis cuin cerebro, cpis med ij spiritibus exei cet tu ,simi ulacra rerum ad sensum ibi residentem perserentibus. Verum , ut propositae difficultati exactius occurramus, aperiendurn seorsum est, virum in huiusmodi affectionibus nulla fiat sensatio externa, a propterea sirnsus internus non percipiat, quίe fiunt eXtrinsecus, nec eorum quomodolibet recordetur, an potius fiat aliqua sensatio externa nona men satis percipiatur a sensu interiori, aut memoria teneatur. Qua certe in re si Doctorum auctoritatem iuxta vemborum generalium vim κpenciamus prinaum fere omnes opinari existimabim Lis; in vero ex eorundem doctrina mi nutius discurrendo, ac generalia Xi Omara distinguendo, causam quorundam experimentorum qu Hamus, Secundum an Quam probabibus consequenter eos concessuros fuisse dicemus , si licuisset interrogare. Scio enim Aristote G - - lem, sensationem aliquam externam in somno fieri,aliquan-- Η ' do negasse tamcn experientia constat, non tantum a sOmnabulis externe muli a discerni, ut ipsemet Aristoteles alias cuncedis, sed etiam a reliquis dormientibus pleraque extu φ'--Η
95쪽
riora dignosci. Accidit enim dormientibus nonnullis, voces, siverba in somno audire, eis q. respondere, licet ipsi
circi imstantias non percipiant , cum euigilant, somnium fuisse arbitrentur , quo praecesserunt, quorum recordantur. Alijs vero accidit, ut frigus vehennenter sentiant, si donemque, vel stragulum discernant, quod ad se trahunt, ut cooperiantur Alijs, ut tactu delec tentur, tangibiliaque salieni in genere percipiant, ut qui an eum quidpiam in manu tenens, putat nummum se habere aureum . Haec , Ἐ- milia licebit in dormientibus considerare, quae plane ab D sm, , his, Aristotele, ut Viduaaus, non neganturo nam rursus concedit vis rapesinem quibusdam in somno sentire aliquo modo in sonos , Gumen. saporem, tacitum , languide tamen, inquit, ac D ditiis.f. t. Veluti procul Alibi denique ait: In dormiendo parui mo- n. tus magni videntur esses arbitrantur enim fulgura cadere, ac tonitrua fieri, cum patavis sonus in auribus fit, iselle, de dulcibus saporibus perfrui, minima pituita desuente: ambulare per ignem in calefieri vehementer, cum paruus calor circa quasdam partes fit. Ex quibus haud dubie duxeris Aristotelem, primo loco loquutum suu se de sensatione perlaeta, ac distincti; non autem de obtusa. confusa ,
quae saltem in praedictis non potest negari. Eodem pacto scio Galenum dixisse eum, qui morbo comitiali laborat, ne
que videre, neque audire, neque uno sensu quicquam percipere & nihilominus constat quandoque nonnulla tactu discernere, praesertim si nimis sensibilia sint. Nam membra dolorem ex industria incussum aufugiunt, olfactus odotibus quibusdam recreatura trepitu per aures laborantem terrent in similia. Ex quibus putandum est de perfectis etiam tantummodo sensationibus loquutum fuisse Galanum. Dicimus ergo in praedicitis casibus, quando adhuc sufficiens spiritus in neruis, ac sensorijs externis continetur, fieri quidem posse aliquam sensationenn externam imperfectaD . tamen, ob defectum sensus interioris, attentionem, vires millatenus adhibentis, sicut cum quis,aliud intendens pertis Oculis praetereuntem ante conspectum no dicitur videre:
96쪽
nec strepitum apertis auribus audire. Non quia vere printereuntem non Videat, aut strepitum non audiat, sed quia satius aliud contuens , Vel audiens, haec tinperfecte, aut vix videatur percipere cum non sit ad singula sensus unde prouenit , ut non recordetur se vidisse, aut audiuisse. Sua de autem hoc praeter experimentorum Obseruationen ,,
ratio ipsa, qua non videtur neyandum, fieri posse sensa tionem externam ibi potentia in organo disposito manet cum debito concursu spirituum , Ut contingit in fornia , ae similibuς casibus . Siquidem nihil aliud desideratur; nam
concursus cerebri non requiritur simpliciter, sed tantus . propter spiritus, qui ab eo debent manare cum igitur adsint spiritus, sius ciens ex se constituitur virtus sensitiua . Quoniam vero spiritus ob eorum tenuitatem per usum, calorem deperduntur hinc est non nisi paucas, imperfectas valde huiusmodi sensationes fieri, quotiescumque , meatus cerebri, per quos spiritus tanquam a fonte prona 'nant, obstruuntur . Accidit autem sensium internum non aduertere sensationes Xterna S, nec carum postea recor
dari quia species peracta sensationis, nequeunt per spiritus animales quibus ingressus interdicitur, inferri. Quod si dicas inferri poste per neruos , concedimus quidem , mode facto ita ex parte contingere arbitramur sed considerandum est , paruam ac debilem per solos neruos specie affectos, fieri posse impressionem ua cerebro, ubi tunc castera simulacra cum vaporibus4 humoribus infestantibus acriter tumultuantur; atque hinc etiam causari obliuionem. Quapropter cum in somno per vapore Obruuntur meatus praedicti, ne spiritus libere egrediantur, cingrediantur in cerebrum,ac dormiens quispiam ab alio fortiter vocatus e pergi lcitur proculdubio vox seu species illius, per neruum tantum fertur ad cerebrum, nec alioquin sensus internus somnum posset discutere. Quoniam vero non per quamlibet vocem, contingit hoc fieri, sed per validam tantum, aut v
hemens aliud sensibiles: indicium est, tenuiter species impritui per solum neruum translatas. Atque
97쪽
Atque ex hoc obiter supradicta licebit confirmare . Nam cum quis praefato modo expergiscitur,prius est aurem audiare , vel tactum sentire, quam species illius intus transire ad excitandum sensum interiorem , qui supponebatur in somno circa externa non operata . Vel igitur sensus interior etiam in somno cum exteriori , aliquo modo concurrit Vel nihil obstat quominus in somno, vel moibis praedictis fiat intesdum sensatio externa,non concurrente sensu interiori ob i peditnentum ingressus specierum in cerebrum per spiritus,
quorum meatus, ut diximus, obstruuntur
Tandem ex dustis facile est, dissicultates in principio positas contra spiritus animales evacuare. Non enim sequeretur transitus a subiecto in subiectum, cum species in spiriatibus perseueraerent, quamuis cerebriam eisdem assiceretur , que admodum crystallus asticitur lumine ad illium per aerem transmisso, illuminato adhuc perseuerante ipso aere Nec sequeretur, species diu conseruari non posse; nam semel illis imbuta substantia cerebri, corraptio spirituum nihil aut pNrum obitaret. Imo ex hoc puto prouenire differentiam quam saepe numero experimur maximam in interna obiectorum repraesentatione . Ut cum obiecta, quorum recenter
imagines hausimus, vivacius longe, effcacius nobis repraesentantur, quam quae post aliquod tempus memoriaris. feruntur . Siquidem quamdiu perseuerant illi piritus, inia peracta sensatione externa fuerant specie imbuti, concurrunt conseruando intentionem speciei, quae reperitur transfusa in cerebro , ut efiicaciter repraesentet corruptis autem
spiritibus illis, vel ab eisdem specie aboleta propter altera-bilam naturam illorum , remissius agit species, quae in cerebri substantia perseuerat. Atque ex hoc etiam postremo intelligitur cur qui spiritibus vehementer abundant, non m
do externe sentiant nagis, verum , interne appramen dant intentius, ac diutius recordentur. Caeterum cum
diximus, sensum motum transmitti a cerebro per spiritus animales , ac per eosdem imagines rerum intus transfundi;
non est intelligendum secundum eorum substantiam, quasi spiritus
98쪽
lpi itus secundum se mouerentur sursum , ac deorsum tanquam vehiculi facultatis animalis, ac specierunn intentionalium; sed intelligendum et per ipsos spiritus animales in cerebro, Min neruis contentos,sicut per neruorum substantia, ad instar solis radios per aerem aut vitrum, facultatem animale a cerebro ad uniuersum corpus diffundi, ac species i tentionales a peculiaribus sensorijs ad ipsum cerebrum temporis momento deferri. Quamuis spiritus etiam secundum suam substantiam pessivant ac defluant, quod non est tantopere attendendum . Alioquin ut docet Galenus. Nequaquam voluntas digitum longissime distantem statim posset mmouere, nullo intercepto temporis patio inter actum volendi . ipsum digiti motum; nec tam cito a cerebro ad diagitum substantia corpore posset confluere, sicut confluit qualitas illa absque contrario. Quod idem patet esse dice dum de latione specierum ab extentis ad intra,quae momento fit cum simul externo internoq. sensu sent fiamus.
aeu item pacto per peries impressas constituantur perco
ptibilia obieo a intrinseca Cap. IV.
TA BILIT O modo , quo constituuntur e ceptibilia obiecta extrinseca, simile quidpiam stabiliendum sequitur de obiectis intrinsecis iusta distinctionem supra factam in principio videndumq est, an haec pariter per species impressas, vel alia ratione ex parte ipsorum obiectorum interiori sensui percipienda repraesententur. Atque in primis occurrunt actus proprissensuum externorum, seu sensationes, quaein species exprest, illorum vocari
consueuerunt. Quas certe superuacaneum videtur per proprias species impressas debere repraesentari, cum hoc ipso, quod sensus exterior cogniti obiecti propriam similitudinem intus transnalitat, fatis aduertere possit sensus interior exteriorem tunc operari. Deinde, quia obseruatione constat
99쪽
ut visio est aliquid ab obiecto vise distinctum , sed tantum . ipsius obiecti cogniti per illam, vel actus alicuius corporalis, per quem sensus adhibetur dum sentit extrinseca; unde libet sensatio per se sumpti, concipitur ab intellectu tanquam aliquid abstractum, vel ad instar alterius, in ordine
ad aliud, quatenus scimus esse id, per quod formaliter a senias attingitur obiecitum extrinsecum . Nec aliter nobis r presentatur visio, quae fit a potentia visiua,quam intellectio, quae fit a potentia intellecstiua cuius plane cognitionis spirititualis nullam laabemus propriam imaginem Ex alio vero capite videtur negari non posse dandam esse aliquam nouam , ac distInctam speciem sensationis iam fa- etae, vel modificationem speciei per illam emulae , repraesentantis quidem obiectum extrinsecum,sed ut sensatum,&ὰ
gnitum per talem sensum externum. Fundamentum est; nam quocumque modo sensus interior aduertat exteriorem.
Operari circa tale obiectum , aliquid refunditur in obiectu nitotale illius cognitionis . Aliud enim est cognoscere tale obiectum simpliciter, aliud vero est cognoscere illud, ut sensatum. Quemadmodum igitur ex parte obiecti cogniti, aliquid res ditur de nouo per illam sei malitatem,sub qua cognoscitur ita ex parte speciei ter quam cognoscitur hoc to-' tum , aliquid debet correspondere praedictae sermalitati, vel tanquam noua species priori coniuncta, vel tanqua modin catio illius,qua simul repraesentetur obiectu,illudq.tali sensu selisitsi Ad demonnullas esse sensationes externas,quae nunquam distincte obiectum extrinsecum exprimere videntur vi dylor, ac delectatio, cum ab aliqua intrinseca causa proueniunt, ut in morbis quibusdam corporis partem infestantibus,nocturnisq. illusionibus voluptate assicientibus,& similibus contingere solet. Et tamen ii. sensationes distinctissime ab interiori sensu percipi utur,ac memoriae tenetur;Quod plane absque illarum propri)s imaginibus fieri non posset. Pro solutione tamen susceptae quaestionis obseruandum primo est,sensationes externas sicut, quascuq; alias imagines intelionales expressas,nunqua a nobis sentiri,aut direcu
100쪽
eoo nosci , ut imagines sunt, seu prout intellectus eas denominat imagines per translationem a veris imaginibus. Quia sensus interior nihil aduertit in sensorio externo, quando fit
ibi sensatio, quod rationem habeat imaginis obiecti sensati . Siquidem nec in pupilla discernit aliquid simile obiecto viso, nec in faucibus sinuite aliquid sapori aut in cute 11 mile
ei, quod manibus contrectatur ' sed tantum aduertit passionem, seu motum,& affectionem, quae ibi fit, qua mediante
percipit obiectum , quod eit extrinsecus . Quamobrem nec species impressae, quae nullo modo ab aliquo sensu dignoscuntur, nec species expresia dicuntur imagines ex eo,quod quasi prius cognitae, propter similitudinem ducant nos in cognitionem obiecti, sed alia ratione infra commodius e plicanda Nain a parte rei nulla talis similitudo reperitur inter visionem, circiu visam, ut est color, figura, ct sic de caeteris, quae non nisi vi sunt, noscerentur, ac proinde dissi-imiles, it tales non possent obiecta in se ipsis referre. Ex quo secundo notandum sequitur, sensationes externas non prius cognosci a sensu interiori, quam cognoscantur obiecta, qua per ipsas repraesentantur, sed simul prout sunt motus ad illa, seu affectiones corporis, quibus illa percipiuntur ut obseruanti patebit, di clarius adhuc infra
His positis, dicendum est, sensationes sensuum externorum per eandem speciem impressam interiori sensui cognoscendas repraesentari, per quam repraesentantur obiecta ab eisdem ensata Suadetur aurem primo Nam obiectum extrinsecum appraehendi, vel imaginari non potest abstractum, ac separatum a sensatione externa,per quam eius imaginem tenemus, quia lue dum actu sentitur extrinsecus, si1ue postea; semper visibile offertur nobis, vel tanquam actu , vel hactenus visum. Nam etiam, quod per imaginationem fingitur videri, appraehenditur tanquam si vere actu oculis inspiceretur. E contra vero similiter sensatio externa non potest per imaginationem abstrahi, vel apprahcndi sine obi et cognito per illam; quia nec fingere possumus auditiO- nem