장음표시 사용
71쪽
corporis, psmo achraliter, mi solum
pensemus esse actum, dum actualiter materiam informat, ita ut separata n6 dicatur actus. Secundo abstrahedo ab actuali unione,vel non unione, visiit
sensus: Anima siue unita corpori, siuerto,est eius actus,forma, & persectio,& hunc secundum sensum sequitur Philosophus, taquam verum. Primo quia etiam anima separata habet ordinem ad corpus, taquam ad proprium persectibile. Secundo , quia Phil sophus ex hoc, quod anima est persectio corporis, deducit, quod anima sit
in corpore , quia persectio est in suo perfectibili. Quarto notandu circa ly suo, duobus enim modis potest inteleigi, Primo formaliter,&praecise , inquantusignificat principium essendi, vel opexandi, non se habens,ut quod . i. vi viuens,& ut operans vi quod secundum se.Secundo ut abstrahit ab esse quo,&quod .i. ut significat principium vivendi ,& permit Iiue habens in se vitam,& hoe secundo modo intelligitur tria praesenti, nam cum haec distinitio sit
communis omni animae, & anima intellectiva, no solum se habeat v t qii O, sed etiam ut quod, debet sic in uniuersali intelligi. Quinto notadum circa ly vivimus quod consulto Philos phus dixit:quo vivimus , dc non quo vivitur, quia ita bifariam sumi potest. Primo pro
Vita, quae procedit a forma insormante, quae est vita nostra.Secudo pro quacunque vita, siue emanet a forma informante , siue ab assistente, sicut dicitur vivere coelum, siue in se sit vita, ut Deus, siue alteri sit vita. Secudo modo tractare de vita spectat at Meta- physic. primo autem modo ad anima
ilicum quia,est vita qua nos mortales vivimus, de qua Aristotcles. Sexto notandum circa eundem terminum: quo vivimus, quod vita duplicitet stimi tui. Primo pro significa
tis vite, scilicet pro oberationibus, vel
actu secundo, Secucio pro radice operationum, scilicet pro esse,& actu pri. mo. Et utroque modo potest intelliagi in distinitione, namin anima Operamur,& ab ea habemus esse. Melius tamen intelligitur pro actu primo, quia, sicut anima definitur per esse Gctum primum, ita est quo vivimus .i. habemus esse, & actum primum.
terminum, quod ly quo vivimus, potest dupliciter sumi. Primo ut signimcet gradum primum vitae gradum inis quam vegetatiuum,& sit sensus: Antima est, quo vegetamus. Secundo incommuni, ut significat vitam datam siue ab anima vegetativa, ut in plantis apparet,vel a sensitiva, ut in brutis, siue ab intellectiva,vt m hominibus, esc& in hoc sesu intelligitur; explicat. n. gradum vegetatiuum, sed non solum, de praecise,sed ut est terminus accomodatus.
Octituo notandum circa ly Viuiamus, movemur,sentimus,& intelligimus,quod isti termini possunt triplicia ter interpretari. Primo disiunctim, ut intelligatur significare qilatuor gradus viventium,uiuimus, veget. atluuin
sentimus, animalium impci Dctorum, movemur, persectorum,intelligimus, hominum. Secundo colunctim,ut hςc omnia intelligantu Irocedere ab una anima, quo modo.Tertio in communi, cum additione ly pruno,ut sit sensus: homines primo vivunt per anima
intellectivam, animalia per sensitiva, Ilantae per vegetativam. Pi imus senus non est pio tequendus, contra A Ndium tex. a . quia plures ponit dini nitiones, Nec secundus contra Simplicium tex. 2 . quia haec diffinitio non conueniret animae intellectu uae, igitur tertius qui est germanus,&omnibu5 accomodati sit nurs, sic enim saluamus unicae d diffinitionem , &ea Gmnes si cico animari:m explicari. vl-
72쪽
Ultimo notandum Ercth primo, clifficultates, me res contra utrue pMd duo importat, scilicet, & quod que sensum, & solucinus. Secundo
rei conueniat secundum quod ipsum,& caeteris per ipsium, deci Quoad conclusionem. Insta disputabimus: quantae sit vis haee diuinitio, de vomodo primam demonstret. Quoad decisionem secundae qua D m,si monis multa inutilia omittam, quae
se dari non sunt modo recensenda. Nam qui monaων dam tenet, quod haec diffinitio prio. rem demonstreta posteriori , ut vid tur sentire S. D. Quidam a priori , ut Iubertus Magnus hic cap. s. Themimus, Caietanus, ae plerique alij. At in hac re in medium adducam iubtilem distinctionem Domini Caietani, quae mihi videtur has duas opiniones conciliare. Esse igitur principium vitae ait doctissimus Caietanus stat dupliciter. Primo actualiter, ut intelligamus animam actualiter dare vitam M. Operationes,ita ut sit actualis actus corporis,& in actu.Secundo aptitudianaliter , abstrahendo ab esse principium actualiter corporis. Primo in do prius in anima est esse aetum corporis, quam dare vivere dc c. quia corpus non vivit, nisi anima sit eius actus,unde vivere, sentire, Sc. sic siit eius enectus. Secundo modo prius est vivere, quam esse actum cor ris,&dare esse, de operari corpori . git mus enim quod anima aptitudinaliter, sed radicaliter .i.ex sua natura, &entitate,& non proxime. s. per potoniatiam habet vitam, antequam sit actus corporis,& det vivere, quia nemo dat
quod nota habet, & ideo hoc ei conuenit essentialiter radicaliter. Si igitur pr sentem diuinitionem interpretemur in primo sensu, vera est opinio
Rendemus, quanta sit essicaciae, vis ratio Aristotelis. Sanctus igitur Tho. tenens, quod sit demonstratio a posteriori argumetatur duplici ratione. Prima, quia
Aristoteles in textu. I 1. dixit ex incertis secundum naturam, nobis aut . certioribus, velle probare, ouod anima est quo vivimus,&quia sit actus
corporis. Sed talis demonstratio est aposteriori. Ergo. Secudo. Arguere ab emini ad causam est arguere a posteriori, At vive-uere, sentire,&c. siint effectiis,& op rationes animς,quatenus est inus cor
Iris, igitur prima dissinitio dicit cau
Ad primam harum rationum, re spondetur sustinendo mentem Caietani, quod Philosophus in tex. I 2. non dicit se velle inquirere primam dii
nitionem ex secunda, tanquam ex notiori, sed velle pervestigare secundam ex nobis notioribus, sicut facit, distinguendo animata, ab inanimatis, quia animata in se habent principium vitae,
Ad secundam , ptimo dicimus ad
minorem,quod ly viuere sumitur pro radice vitae, & pro cile vitae, non pio operationibus. Secundo respondetur,
quod esse principium vita ibi sumitur aptitudinaliter. Tertio respondetur. quod illae operationes dupliciter considerari pos Iunt. Primo in executione, ct sic sunt effectus animae, quia ab ea
proueniunt. Secundo quatenus Anima ad ipsas ordinatur, taquam ad habentes rationem causae finalis. Anima enim ordinatur ad Operandum, tan-
S. D. si in secundo opinio Caietani,& quam ad causam finalem demonstra ita haec diuinitio dicetur quiddilatia tio autem,quae est per causam sinalem ua , ci descriptiua secundum varias
Ad exactam tamen huius rei cognitioiaein , primo proponemus omnes est max: ma & a priori. Quoad vim velo rationis, contraia eam duplicitcr at glamentatur. l cimo
quia talis. Philia piti argumenta
73쪽
tio videtur fundari supra propositi uiae salsam, videlicet quod quando alu ua actio alicui attribuitur propteruo, unum se habet ut materia, alteruvi torma: Nam lingua,&pulmone
loquimur, corpore, & medicina sanamur, locati sumus corpore, 6s loco, , vivimus corde, & capite, & tametia nullum horum alterius est forma. Secundo quia salsa est, quatenus etiam applicatur ad propossitum: Nacorpore, α anima non intelligimus, cum corpus nullo pacto intelligat, sed solum auima intellectiva. Anicquam his rationibus respon- δε- β deauius, pilus constritenda est ratio
tWr. Plitiosophi. Formaturigit tali modo
secundum Caietanum, de omnes recte sentientes: Id quo primo vivimus, se-timus, movemur, & intelligimus, est
actus corporis physiici &c. Sed Ansenta est quo primo vivimus, sentimus, Sc. igitur erit actus corporis &c. Maior ita ex plicatur,quod quo primo aliquis aliquid operatur, est eius formatav. g. Sanitas est sorma corporis inii Gmi, quia sanitate primo sanatur, &quia sanitas dat esse sanum sorma liter corpori infirmo, sicut & scientia, anima dicitur sciens so aliter. Minorem autem explicat Philosophus,
quia cum corpore operemur , &anima, non sit corpus, nec subiectu, nec potentia, oportet, ut dicamus, quod sit, quo Operamur primo, tanquam forma , ct actu. Secundo tamen notandum, quod anima sumpta in minori extremitate, quadriipliciter sumi potest. I)timo incomni iani ,& non pro hac, vel illa anima.beculi do in speciali, pro singulis animabus.i. pro eo, vel his quae co- ueniti ni singulis animabus in particu-- lari, ideIi pro vivere vcgctativae, sentire selisitiuae, S intelligere intellccti-uae. Tertio pro Anima huiit ira, priniat eminenter continet vivere, sciture,ci intelligere . Quarto pro anun
formaliter secundum stans Iaztitudinem formalem, .i. ut est animast aliter, non tamen in communi.
Pono enim disserentiam interdicere, sumo animam in communi,& sumqanimam Qviriliter secundum totam suam formalem latitudinem, nam primum non explicat, nisi communerationem animae, secundum vero ducit ei Ie formale omne,quod potest animae conuenire, ut est anima, secundutotam suam sorinalem latitudinem i.
Veibi gratia si dicamus , Q color est
principium congregandi, disgrcgandi, divariandi , de coimnouedi visu ianon in communi , quia communis ratio coloris ut sie, haec omnia non habet, sed secundum suam sormalem latitudinem , qua formalitcr color dicitur. Ita in proposito: Anima in minori extremitate, primo modo no sumitur; quia animae in communi sump-Iae non conuenit, nisi per accidensscntire, anima quidem ,ut anima diciatur .animare, Nec secundo modo,qui de anima est hic sermo, & no de unaquaque, sicut agendum crit in sequelibus r. Nec terito, quia hoc est roprehensum ab Aristotcle tex.7. prolicinii, igitur quarto modo sumitur, cx quo coincidit cum anima superius dis finita per esse actum corporis, secundum totam suam sormalem latitudi
Ad primum igitur dicendum,quod
non fundΓur supra illam propositic nemas Iumptam , quia solum tenet in partibus es Ientialibus, sed fundatur' super hanc proportionalem. Quod sicut corpore dicimur sani , es sanitate, sed primo sanitate,& scientes scientia, S anima , sed primo scientia, de primo sanitate dicimur sani , ita dicini lar vivere corpore, & anima, sed priiuo.S i Oin aliter anima, Sed secundor unius res podere, in Aristot. supponit ex Operati nibus anan q,quod primo P aia vivanaus, ta operes T. ur, Sc.
74쪽
Ad secundurn , respondetur. Priis nam quod anima intellectiva duplicurei considerari potest.Primo ut esti l telleistiua, & non aflixa organo cod. rati, & consequenter separata a corpore, secundum quem sensum currit dissicultas. Secundo ut est serina, & ut idem est cum vegetativa, & sensitiva & sie non dicitur separata a corpore . Secundo tamen respondetur , quod corpore non intelligamus, stat dupli- citer. Primoper se, & hoc venam est.. quia anima intelle stiva est illa, quae intelligit. Secundo ministerialiter in quantum oneri intellectui phalasnu ta, ex quibus eliciuntur species interu ligibiles, causantes intelilaionem, &i sic potest dici, quod etiam corpore in. - relligamus.
- Ad argumenta principalia modo respondeamus. Sed ad primum primae disticultatis non est opus repetere id quod diximus in annotationi b. ex quibus pendet solutio. Ad primum secundς etiamdictum est quomodo dicat causa, de non ca
. Ad co firmationem primae quaestimnis dicendum, quod moueri stat dupl.citer. Primo subiective .i.esse stibi chum motus progressimi, & sic conu nit corpori, quia corpus est illud, quod proprie mouetur, & se mouet, ut quod. Secudo initiatiue,seu ut quod . ei se principium motus, tanquam quo movemur,& sic conuenit animς.
Ad confirmationem secundae iam responsum est.
Vtrum omitis Anima sit indivisibilis. PRO enodatione huius dissicultatis
quatuor principaliter agemus.Primo ponemus diuersas philosopham
lium opiniones.Secudo explicabimus veram sententiam D. Tho. & validissimis sundamentis vallabimus.Tertio probabimus falsitatem cςterarum opinionum, Sc nostram insimul solidabimus. Quarto faciemus satis obiectis,liorum.
prima opinio est, quod secundiam ve- ο uia sram philosophiam omnis anima etia rationalis est diuisibilis, dc si secundum fidem aliter sentiendum sit detis anima rationali in Hec opinio attribuitur Cleanti, de Crisippo apud D. Gregorium Nissenum lib. 1. de Anim
cap. a. Hierardo, de Petro rempo-nacio apud Suessanum tex. ro. hic,&Sixtum Senensem lib. s. Bibliotheci Sanctae. annota.8. Prima horum ratio talis est: Filij reserunt imaginem,& similitudinem patris; non talum, quoad corpus, 'erim etiam, quoad ani. ma, quoad inclinationes, mores, pansiones, dec. igitur ilIa anima genita est ex patre, dc consequenter corpore est. Secunda. se tangunt,corporea sunt. Sed anima corpus tangit, cum mors non sit, nisi separatio a corpore, ergo diuisibilis est. Tertia. Omne quod recipitur,recipitur per modii recipietis,Sed ala recipitur in corpore, igitur et it corporea. Quarta. Qub sic sequeretur, quod ubi esset anima, ibi es lent omnes potentiae , Hoc falsum, quia virtus auditiva no est in oculo, visiva in calcaneo, intellectus in manibus. Quinta . Sic moueretiit motibus contrarios , quia contingit, Quod dii dextera ascendit, sinistra descedat. Sexta. Quantitas non recipitur, nisi in si ibiecto existente in actu, igitur diuisibilitas conuenit utrique parti scialicet materiae, dc formae. Septimo. Quidqd identificatur cuextenso, est extensum, Sed anima r tim
75쪽
iionalis identiscatur eiura vegetativa,& sensitiva, quae sunt formae extensae. Eigo.
Octauo , Quia pars abscisa per aliquod teni pus uiuit , sicut experti sumus in lingua multorum capite absci-irum. Ergo erit diuisibilis. Secunda sententia priori ex diame. tro opposita est, quod omnis anima
indivisibilis est,& hcc ascribitur Ficino libro 6. Theologiae Platonis, Caietano Thienensi, & Simplicio. Et primo probatur ex D. Augustino de
immortalitate animae, capite ultimo, ubi dicit, quod si vermis, mel lacerta pungantur in cauda, se totaliter m uent . quia anima, quae citan cauda, est etiam in toto corpore, igitur erit
indivisibilis. Secundo, Idem in dialogo de qualitate animae sic argumentatui: Sensus cuiuscunque animalis, etiam im
persecti, quibus species apprehendulsunt 'indiuisibiles. Quod autem adiprehendit indivisibiliter, indivisibile est, Ergo. Tertio. Quia sic sequitur, quod dii
partes viventis corrumpuntur, & generatur in nutritione, etia noua pars animae corruperetur, & generaretur,
sicut et i .am quando vives augetur, Et ita quod cum noua parte materiς addatur noua forma,& noua virtus activa. Hoc falsum, quia augmentum esset per positionem, sicut est augme-
Quarto. Aristoteles primo de gen ratione capite quinto docet,quod augmentum viventium fit siccudum omnem partem, sed manet Mium secum dum mrmam, & non secundum materiam, secundum eadem patiem, igitur rma toto tempore augmenti inuariata manet, & indivisibilis. Quinto. Si in parte abscisa reman ret anima, illa pars esset anima, &posset crescere, sicut videmus in aria
ribus abscisio, 6 ibi csset phant
sia , imaginatiua Tertia sententia suit Capreoli in 1.
d. I s. q. r. adulta Sonciriatis 8. Met
phys. q. II. Iauelli ibidem q. . Aini- dij, in primo dist.3. quae est & Ian'
ni,dc Apollinaris: quani&libentissime sequitur letus, dc Ruin lib. 2- de Anima tracbitu de modo & c. q. 3. quod solum anima rationalis est indiuisibilis, Animae veto, tum perstat rum, tum imperfectorum animalium sunt diuisibiles. Horu primu argumetu tale est: Oisse a educta de potentia materiς est diuisibilis. Anima et persectorii an maliueducta est de potentia naateriae. Ergo. Minor nota. Maior probatur dupliciter. Primo: Illa tota anima no educitur ex qualibet parte materi , igitur erit quanta, saltem per accidens. Secundo,quia ex hoc saluamus indiuisibilitatem animae intellectivae,quia risi est educta de potentia materiae. Secundo principaliter. Formῆ corporeae lum quantae, & dii ii sibiles consequenter, Sed animae persectorum
animalium sunt corporeae, ergo. Nec valet respondere, quod susticit, quod dependeant a corpore , quia etiam dato, quod aliquod accidens spirituale esset in torpore, non esset indiuii: bile,nisi quia esset spirituale. Tertio. Forma, quς educitur de potentia materiae non potest conseruari sine illa materia , quia hoc est edi ci de potentia matei lae . i. in fieri, cCn- seruari,& produci esse cum dcpende-tia a materia Sed si v. g. anima Le nis esset indivisibilis pollet quandoq; esse,& conseruari, sine propria mat ria. Ergo. Probo minorem , quia demus, quod cotinue deperdatur to ra materia,ex qua educta fuit talis forma, de noua superaddatur, tuic remanet sine propria materia, quod etiam dicimus de accidcme, si deperdatur
Quarto. Quia sic nulla esset dissicin
76쪽
tia inter materiam leonis,& -w- q. 6art. 8.&hic. d mme Thombriam hominis, inter animam sensit, tum, de intellei tuam. Hoc autem via
Quinto. Qualis est natura motuς, talis est natura termini; Sed motus a. generatio est extensa, cum sit corpo- , rea,& extensa per subicctiam quantum, i nlr. Minor nota. Maior pr batur, quia motus identi&atur Cunia suo termino.
Sexto. Si anima brmi non est diuisibilis, non erit in loco circumscripti-ue, sed solum diffinitive, Hoc falsum, ergo. Assumptum probatur, Quia quod est in loco circuirascriptiue,cit Ppartes quantitatium. Minor etia pr Otur, q ita essem loco disi initive, est
.Proprium rerum spirituali uin.
septimo. H ci discrimen inter formas diuisibiles, dc in diuisibiles. φformaindi sibilis. quanto persectior
est, tanto magis potest marus corpasin f,mare,&in maiori loco operari, Tot sΩς multi,ut Calet.&alij. Primo igitur notandum pro dilucida tione tituli, quod triplex est tm rum.cessentiale, .l. logice diffinitio, q 'constat ex genere, disserentia.. , tanquam ex partibus, de physice corn
alitum naturale Potestatiuuiit idest
abens plures potentias, vel operati innes,sicut vii Anima, Et quantilatiuu, .l .habens plures partes quantitati uas. In presentiarum,non quaerimus,numammae persectonim animalium,s de quibus urget disticul tas in sint diuisibiles in partes distinitionis,cum coniter, quod diffiniatur, Nec in partes cilan
tialas, cum clarum sit, quod formaeo non componitur ex materia,& ex alia forma; Nec quaerimus,' utrumlitae
niniae sint diuisibiles in partes potestativas, cum hoc pro comperto habe
tur, sed quetrimus, num istς animς diaui daturia diuisionem sudiecti, idest
scut patet de Angelis superioribus, Secundo igitur notandum, quod comparatis cum inferioribus, forma a tripliciter aliquid dicitur secundulita Trip ς vero duri sibilis, fit impers hior, sicut quantitatem diuisibile. Primo ratione e patet de anima elephatis,&bouis re- sui, quia per se.& secundum se tale est nil sisiii ctu animae hominis igitur illet erui uiui ubile, sicut quantitas , ratio enim ς μ' diuisibiles, istae indivisibiles. quantitatis elidi lusibilitas, Secundo, Octauo . Experientia teste ,imalia secundario,&per aliud, sicut substantia corporea, quae secundum se est inad uisibilis, ratione tamen quantitatis, inqtio est dicitur diuisibilis. Tettio per accidens, quia solum est in subiecto diuisibili, sicut anima, Je v. g. ala ibedo; Demus enim quod albedo sit in quadam tabula, quae dimidatur in quatuor partes, albedo quidem rema
Iis est albedo existens rii quarta parte orabulae, ita disgregat visum, sicut
dum erat in tota tabula. Nem quaeri- naus, num anima sit Juisibilis primo modo, cum nora sit quanta, nec secundo, eum non fit substantia corporea , sed tertio modo, ita ut dicamus, quod pars animae sit in rota anima. verbi grri qu*- ... animalia absciso capite ambulauertit, ergo. Nono. Quia ratio, ex qua mouetur S. Tho. ad ponendum, animam perfectorum animalium esse indiuisibilem friuolae , .i. quia diuersb m do se habet illa anima ad torum,& ad partes , Hoc enim non est singulare in illa, verum, & in animabus imperse-ciorum animalium, igitur. Quoad secundum. Sententia Alberti Magni.i.de Anima, cap.vit. Ale
sis T. Metaphys. tex. 19. de S. D. est. quod animae, & hominum , 6c pers ctorum animalium sint induiasibila , impetet sectorum vero diuisibiles, ita , tene. 2. contaa Gent cap. 32. ex P p.
77쪽
quaeriiritu, mim in brachio abscissiore-
aneat pars antimae, ita ut dicatur brachium vivum uni voce. & tamen anima adhuc remaneat tota.
Tertio notandum, quod per animalia perfecta possumus intelligere. Primo animalia. habentia sensum,sed nomorum Iocalem , sicni sunt ostreheae, conchilia, Iumacae, serpentes, quς p tius rcptare dicuntur, quam se mou remotu proΠressivo. Secundo deranimalia pers cta, possumus intelligere illa, quae habent, S sensum ,& motu localem .sichil sunt boves, elephantes .&c..u dei stis proprie loquii puris Quarto scicinium, quod triples est genus scarinarum, Nam quaedam respiciunt aeque totum,ck partes,tanquaprimum persectibile,siciti sunt sortiaqmere naturales, nam quaelibet pars aquae, aqua est, sicut,de tota aqua; Ahae vero formae ita se habent,quod primo respiciunt totum, Q secundo partes .i. quatenus exi stunt in toto,ita ut ab- scio non dicantur partes totius', sicut brachium abscisum non est brachium nisi aequivoce, nec totum dicitur totum respectu illius partis, sed vocatur totum imperfectum . Q laedam vero formς, respiciunt torum, ut priamum persectibile simpliciter, partes vero tanquam primum perfectibile secundum quid, ut patet in ramo ab sciso,& plantato, sicut,de inpari ea stila lacertae ,& caeterorum animaliu persectorum .Formae,quae sunt primi , ω tertii generis diuisibiles extensae, ideo separatqviuut, secundi vero generis nequaquam quia respiciunt sola in totum, mi primum persectibile, & partes separatae
Sed haec distinctio, non placet T
leto . dupliciter enim contra Cana inuehatus .Primo,quia ex hac no deducitur, nisi, quod diuise non remanes, non tamen , quod non sint extenta,
est extensa non remanet in minimiCaqua, ob defectum quantitatis, & ita illa. anima perfecti rum animalium, ob desectum dispositionum. Secundo. Si forma elementi aequomodo respicit totum,& partes, illa erit tota in omnibus partibus aequo primo giti irex opponio, sturmaeqt aeque primo non respiciunt partes
totum, non crunt totae in rotis.
Sed haec friuola sunt. Ad primum igitur dicitur, quod forma aquae si diuidatur in duas partes in utraque reis manebit, non autem , si sic diuidatur
anima. & in hoc sistit vis rationis. Ad secundu iam respondedit Caietanus , quod non est tota in qualibet parte silmpliciter, sed secundum quid. i. noin in actu, sed in potentia, qui quaelibet pars divisa vivit, sicut pa-iet in lacerta, serpente, &c. Quinto tamen notandum , quod huiusmodi sormae perfectorum animalium dicantur exten', vel non e
tensae potest dupliciter intelligi. Prumo sormaliter, Se ut quod ita ut diu sionem sertiantur, de dividantur per
diuisuiri, dc hoc modo dicimus, quod non sunto ensae.sed indivisibilis. cundo virtualiter, ut quo .i. dent esse extensum, & hoc verum est, nam ita operantur in partibiis Jc dant esse, ac si essent extensae, & hoc ex sua ia
Quoad tertium principas ponitur talis conclusio corra primam opinionem: Anima rationaIis, de animae e sectorum animalium non sunt diutu-biles , & extensae . Probatur primo de anima rationali, ars'meto desiimpto ex D. Augustino, libr. 6. de Trinitate: Sicut Deus se habet ad istum mundum, . i. ad totum vnhaertii,
ita se habet anima ad paruum mundu.i. ad corpus humanum, Sed Deus est in toto mundo. totus, S in qualibet
parte , cum sit indiuisi bilis, ergo de an ima in paruo mundo. Argumenta Con so
78쪽
est ex proportionali, Deus tamen est
in toto mundo effective: anima vero in paruo formaliter.
Secudo. Rerum hiritualium eadeest ratio, quoad este in soco indiuis biliter, Sed Angelus est totus, in toto loco, de non pars in parte, igitur similiter, dc anima, Et has duas rationes
adduximus, ut aduersarii resipistant,m ora obstruant, Nec impudenter clament nos fingere res rationi repugnantes. Tertio. Intellectiis cognoscit unia uersale uniuersaliter .i. sine loco,tem pore, Sc. Sed hoc non posset facere nili esset in extensius, quia per speciem extensam non cranoscimus, nisi rem
extensam in locota tempore existentem, ergo.
Quarto. Si Anima rationalis esset diuisibilis, essiet mutabilis, Hoc falsu, ergo. Probo assumptum, Abscindatur manus, quaero, num illa anima,
quae erat in illa parte retrahatur ad materiam proximam, vel decedat, desit immortalis. Non primit, quia duae formae in sermarent eandem materia, Non secundum, quia una anima immortalis fieret pliares animas immota talea, quod abhorret omnis Philosophia, ergo. Secundo principaliter, idem probo de anima persectorum animalium , quod sit tota in toto, de tota in qualibet parte, de consequen rer indivisibilis: oc primo authoritate Philosophi in libro de iuuetute, vi senectute, quo in loco asserit,animas impei sectorum animalium esse plures,& diuisibiles inpotentia, persectorum vero minime, sed vitain esse animam simplicem. Secudo. Formae extensi; quato maiora corpora occupant, tanto potiori' virtute agunt , hoc patet in igne, ii arboribus e c. Sed λrma periectorum animalium, quanto magis improportionatum corpus occupat, tanto debilius Orciatur, ut patet, e go.
Tertio. Forma extensa habct pamtes , quae separatς viuunt, Sed partes perfectae animalis separatς non viuut, ut patet omni non intimi, ergo. . Ad primum argumentum primae opinionis respondei clum est, quod ει iuretinent similitudi nem patris, non quia anima filij, siit anima patris. sed quia pater producit corpus, de anima saeptiis sequitur inclinationem corporis, unde pater albus producit filium album, iracundus iracudum, Et quod pater non producat animam intellectivam, patet experientia, quia tapepater sapiens , producit filium igna- ,
Ad secundum respondetur ad maiorem , quod duplex est tactus idest
quantitatiuus .i. duarum quatitatum,
de virtutis,idest secundum vIrtutem. Maior vera est de tactu quantitatium non de contactu virtuali, qualis est inter corpus, de animam. Ad tertium. Primo respondetur ad illam maximam, quod viatimquodq; recipitur per modum recipientis, du- modo suae naturae non repugnet, m 'do repugnat animabus pertinorum animalium, quod diuisibiliter recipi iii Ideo. Secundo respondetur,quod
illa propositio potest naberc duplice
sensum. Primus, quod rcceptum induat modum recipientis, de hic sensus salsus est, nam aqua rccipitur in vase, . de tamcn non induit naturam vasis.
Secudus ut tir illi proportionatum, Scsic sensus est intentus. Tertio uicimus, quod anima habct moduim recipientis, dc ideo est cxtensa , si non sormaliter, tamen virtualiter, de his susticit . Ad quartum negatur assumptum, quia aliud est, quini potentiae dimanent ab anima, ct alii id, quod subim cientur in anima. Primum quidem κ' in verum absolute de sicundo autem vistinguendum est. Nam quaedam sunt potentiet,quq niateriam excediit,
79쪽
ut intellectus, 3c volimias, & istae etiasi:bicctantur in anima. Quςdam V
m materiam consequutur,ut sunt po- entia animae vcget aituet,& sensitauς,& istae subiectantur in corpore , nam corpus est ii lud , qtaod augetur, nutritur, &scnin , non autum anima. S cundo respondetur, quod anima elictram tota in oranni parie radicaliter,
sed de his in quaestione iequcnti. Ad quintum dicimus,quod aliquid
non d: citur moueti, nisi id, in quo est dii ianitive secundum se totum moticatur. Anima autem ad motum partium non mouetur pei se,ct iccundum s totam, sed per accidens, rationc par-trum, taut cliam Angelus mouens cPium , quia coeliam non mouetur, nisi fecundum partes, ideo non naOu tur nisi per accidens, sicut etiam L hernator nauis, dum se mouet ad orientem in naui, di tamen nauis comtinuo tendit ad Occidcntem.
Ad sextum dicitur, quod diuisibilitas debet conuenire matcriar, & sotaurae, sed diuersimode, materiae quantae stim aliter,sormς vero virtualiter, ut iam explicauimus.
Ad septimum. negatu cassumptum quia anima sensiciua , & vegetati ubidentificatae cum anima rationali sui incorruptibiles, & in extensae , ut l-lies inculcatum fuit. Ad octauum respondetur,quod in
parte abscisa non remanet anima, sed spiritus, ct virius moliua, ex qua manus, vel caput mouetur, sed per modicum tempus , ramusculi vero stipi tum per longum tempus viviant, sicut etiam patet in lacertis. Sed hic triaia bieuiter annotabis . Primum, quod loquimur naturaliter, ut secludamus miracula, nam Caput D. Pauli miraculose locutum Corpus Diiii-n limi Dionysia Caput truncum,m
Dibus detulit, usque ad locum, in quo modo iacet. Secundu ,quod, di si per pliquod tempus rcmancatino: si alii XIII. XIV. quis, hoc prouenit ex prossitie carnis,
impediente exitiam spirituum vitali u.
Teiiii na, quod hoc magis constat in arboribus, quae diu viti t. Tum primo, quia imperstetiores sunt i Secundo quia non indigent tam celeri nutrimento.Tum quia minor est in eis
Ad pi imum argumentum secunda opinionis drcendum est, quod duae suta ut hortiales S. Augustini. Vnad
sumpta ex libro dein mortalitate aninia . cap. Ic. quo in loco tu hil numirari de unima crmiculi, ted laturar as, serti,quod anima rationalis est tota in
toto, S tota in qNalibet parte cCrr ris ,& adducit experientia, quia si una pars dolet, caeter embra languet. Alia sumitur ex libro de quantitato Animae, p. 3 I. ubi asserit, quod anima vermiculi remanet in parte abscisa, unde, & si tota lacerta pungatur in cauda, ct tota moueatur, hcc pr uenit, quia est anima una rer contis nuationem,&extensionem, &qulaia in omnibus animalibus reperitur illaia generalis compassio , quod si unum
membrum patitur, caetera Omnia cλpatiuntur, nec aliae adsunt authoiit
tes D. Augustini. Nec vera est minor secundi argumenti, potest enim diuisibile inditii sibile appret hendere νscut ex opposito, intellectus diuisibulia indivisibiliter appr hendit. Ad tertiuin dicendum, quod impertinens est qu rere, minuin nutrimento addatur noua pars sor In , an non, susticit. n. quod auctum ex nutrimento augeatur, sed & forma exten
datur, dum materia cxtcnditur.
Au qitai tum non est respondendu, quia petit eandem disticultatem cum
quaestione sequenti. Modo accedamus ad arguimentata
teitis opinionis. Ad primum dicitur quod falsa est maior, tencimis . v. nos
80쪽
aes maςpersectorum animalium esse
eductas de potentia materiς,& tamen esse totas in totis, & in omnibus partibus, neq; educitur tota ex parte, sed tota ex tota materia, cum Ordine ad omnes partes, & ita in nutritione tota incipit animare conuersum in subsi, tia, & hoc prouenit quia alimentum fit unum cum alito, dc anima virtualiter habet, ut possit insornare omne
illud quod fit suum subiectum per
Ad secundam confirmationemrim' toris dicimus, quod non solum salu mus indivisibilitatem antime rationalis, quia noes educta de ictia inateriae, sed insuper, quia est tota in t
to &c.sicut,& animς perfectorum animalium, e& .aia una est anima simplici er in actu, & in potentia, quod non conuenit animabus imperfect rum animalium,quq sunt multiplices in potentia. Ad secundum dicendum quod dupliciter aliqua Drma potest dici cor--porea. Primo,quia est diuisibilis ,&cxtensa. Secundo, quia est inclusa in corporis persectiones, nec excedit corporis facultatem,& ab eo dependet inesse, cu fieri. Maiot verificatur dosorma corporea primo modo, sed nos dicimus, quod animet perfectorii animalium sunt corpor secundo nam do, & ideo susticit, quod dependeat a corpore in esse, de in fieri , Nec urget probatio assumpti, quia nos negamus quod accidens spirmiale possit inam diate recipi in corpore,quia sic dependeret a corpore in esse, ct in fieri, &esset corporale, & spirituale, quod est impossibile. Ad tertium ninatur maior, scissicit quidem, quod alia materia continuo Ribstituatur, sicut illuminatio cam rς potest fieri a duabus candelis, si in eodem instanti una remoueatur, escolia substituatur, & erit eadem illuminatio. Nec inoren prior Oma dircenda est esse in alia materia, migrasse, sicut nec subiectum adaequatualiud est. Nam est different m inter migrare de sabiecto in subiecti ina , deesse absque priori materia , nam priamum ponit formam migia re de materia informata, alia sorma, in mat riam iam pcr aliam formam informa.
tam, quod est etiam impossibile in a cidentibus,nam albedo Petri i ola tra- sit in Paulum,esse autem absque pii ri mater ia nihil aliud refert,nisi,quod informat nouam matellam , ait solum eiat inpotentia adesse sub illa forma, scut, ct prior,-hoc verissimum est, quia ita dependet ab illa materia, scut a priori, ita illa malet in re
spicit illam formam, sicut, & prior,&ita accidens potest esse absque priori subiecto, non tamen in alio subiecto,& hoc bene nota. Ad quartu respondetur , quod maxima est dissicientia quia quamuis sorma rationalis dependeat a materia,s cim dum quod ex harum unione toturesultat,non tamen a materia dependet in ede, S: conseritari,scut ab ea dependet anima pei sectorum animal tu, nam anima rationalis potest esse, conseruari sine materia, illae autenia nequaquam. Ad quintum dicedum, quod gene ratio terminatur per se ad compos tu, ad sormam vero per accidens, undiuifficit, quod compositum sit extensum. Sed secundo dicitur, dato quod
terminetur v. g ad forma aequi,quod generatio erit inextensa, nec est inconueniens,quod si producit rinam in-
extensam, quod etiam eliciat ratione materialem inextensam.
Ad sextum negatur minor. Ad probationem dicitur, quod hoc non sola est proprium rerum spiritualium, v
rum etiam omnium rerum non habe-tium paries, loco correspondentes, sicut etiam patet in punita. Secundo dicitur,quod anima no est in loco per