장음표시 사용
101쪽
ue s De Theologiae nourae certitudine.
Iem & minus lumen gloriae: Ergo ut staret replica , fieretque paritas, necessum essetu qui abundantiorem &persectiorem nem habent, etiam majorem haberent faci. litatem de rebus divinis & Theologicis dii. strendi; hoc autem esse salsum experientia testatur; ex persectiori enim di majori habitu fidei, non colligitur major capacitas ad res Theologicas explanandas & perci. piendas; plures enim rudes di idiotae pie. rumque persectiorem fidem quam peritio. res & doctiores obtinent: Ergo, dc Dices . Omnis actus qui habet objectum supernaturale, est supernaturalis; habitus enim specificantur ab actibus, & astus ab objector sed Theologici actus habent obje.ctum supernaturale, siquidem versantur aut circa Deum, aut circa fidei mysteria quae
supernaturalia sunt, tum in entitate, tum in modo cognitionis, cam per fidei lumen innotescant: Ergo sunt supernaturales. iuvo maserem. Si actus versetur circa objectum summaturale ut supernaturale est, concedo secus, nego: Actus autem Theo. Ioῆiae non versatur circa Deum nec circa fidei mysteria ut supernaturalia sunt praeci.
, sed ut certa; & Theologia articulos fidei tamquam sua principia respiciens, non in eis considerat praeciso rationem supernaturalitatis sed certitudinis, ut ex illis certam concIusionem inserat: Unde si illi articuli eam certitudinem quam habent per supernaturale lumen fidei, habere possent per
lumen quod esset natura Ie, non minus Theo. logia ex eis suas eliceret conclusiones: Ergo clim per accidens sit quod objestum Theologiae est supernaturale, non exinde sequitur actum illius esse supernaturalem, quippe qui objectum ut supernaturale est
D stabis, Actus fidei non sertur etiam in
obiectum suum praecish ut supernaturale ,
sea tantum ut certum est; nec minas propterea est intrinsech supernaturalis : Ergoa pari licit actus TheoIogicus objectum suum non respiciat praecisE ut supernaturale, non minas erit supernaturalis. ων interedens. Lic t enim explicithactus fidei non terminetur ad supereatu. ralitatem objecti suis tamen implicit E sal. tem eam respicit, quia clim objectum fidei nullatenus possit attingi naturae viribus, necessum est ut fides illud respiciat quatenus supernaturaIe est. Secus vel di est de Theo.
logia, quae cis supponat illud o rctum jam per fidem cognitum, in illo supernata.
ralitatem non attendit, sed tantum certi-dinem, ut ex eo suas concIusiones inserat. Haec evidentilis aperiet.
TRia sunt in praesenti quaestione resolvenda. I. An Theologinae conclusiones dc illarum assensus, certior sit assensa quem quis praebet scientiis naturalibus &evidentibus. a. An assentus Theol Ricus eamdem certitudinem habeat cum assensu
fidei. 3. Λn Theolieticus actus & habitus sit dignior scientiis naturalibus. Notandum I. Certitudinem a Philosophis
soli id distingui triplicem, objecti, subjecti,
dc motivi. Certitudo sisecti, est immobilitas dc invariabilitas rei in te; quae duplex est, nimirum immutabilitas essentiae & existentiae, eaque soli Deo competit, euec invaria-biIitas propositionis essentialis, quae est necessaria connexio praedicati cum subjecto. Illaque rursus est, vel Metaphysica, qua nequidem divinitus res potest esse aliter, urg. Lmo es certὸ animal rasionale ; veI Physica , qua saltem naturaliter propositio est lem.
per vera V. g. omnis ignis comburit. Certitudo est firma adhaesio intellectus alicui objecto cognito, quod putatur esse Verum,lic t tale non sit; qua sit, ut nonnulli firmius& tenacilis adhaereant propositioni salsae, quam putant esse veram, v. gr. haeretici I quam aIii verae adhaererent. Unde Arist. AEthic. D ait Sunt qui non minus Minioni suae , quam illi suae scientia credunt. Haec autem latilis dicenda est pertinacia, quam certitudo. Denique certitudo motivi, est connexio insallibilis medii cogniti cum re quae cognoscitur. Haec autem connexio apparet vel per experientiam, qualem habemuscertitudinem qubd omnis ignis sit calidus: UeIex evidentia luminis naturalis, qualis est certitudo circa prima principia: Vel per debitam illationem ex principiis evidentibus, qualis est certitudo conclusionis debuth illatae ex evidentibus praemissis. Vel denique per revelationem alicujus veracis , qua Iis est certitudo fidei, quae nititur veracitate Dei revelantis. Notandum et . ex AureoIo nostroq. a. pro
logi artic. a. triplicem fieri processum& illa
102쪽
De Theologiae nostrae certitudine. 37
tionem in Theologiar Aliquamis enim pro- affirmat Doctor in 3. d. 2q. num. 22. hic ceditur ad conclusionem aliunde scitam, ut est resta vendum. clim qumiriar uitlim Deus sit unus&insiridiis, haec enim per Μetaphysicam patent: CONCLUSIO PRIMA. Aliquando verti proceditur ad conelusionem aeredemtiim, de qua nondum determinatum Oncluso Neologica, quae deducitur veseli quid sit credendum, ut cum quaeritur ex duabus praemissis revelatis , eredi. utitim Spiritus sanctus distingueretur a Fi-itis , ves ex una aeteressaria alia revelatio, si an eo non procederet: Aliquando tu, es certior eretitudine objecti is, motivi, verti ad conclusionem jam creditam &de- qVacumque scientia naturali; Non vera cer- terminatam, ut cum quaeritur an Spiritus iudine subiecti. Haec conclusio duas habet sanctus a Patre & Filio procedat, cujusspartes, quarum vetitatem jam Ecclesia determinavit in Probatur r. Illa notitia certior est certi- cinciliis generalibus . tudine objecti & motivi, quae fertur in o meandum 3. ex eodem ibidem . qubd se-sjectum magis immutabile, di per motivum cundus modus inserendi & procedendi, po- firmius & certius: sed Theologia versatur test fieri quadrupliciter. I. enim concluso circa Deum, qui majorem habet certitudiis potest inferri ex una propositione credita &inem & immobilitatem ac necessitatem et alia necessaria: v. g. cbrisus est bomo, sed sendi, quam objecta scientiarum natura- homo est animal rationale: Ergo Cissus silium; in eum etiam tendit per medium &animal rationaee, prima propositio est cre-imotivum firmius, qutim sint motiva scien- .dita, & secunda est necessaria. I. Exam-itiarum naturalium 3 siquidem haec nititurbabus ereditis, v. g. minus est beatus, sedlpri ne i piis revelatis & fide divina creditis , beatus Deum videtfaeie adsciem: Ergo, Din. quae certh longh majorem habent certitudi- q. En una propositione credita & alia pro-inem quam principia lumine naturali cogni-
habili; v. gr. Cis,stus habet verum est 3,ita, quibus scientiae naturales sulciuntur δsed verum erepus babet firmam sussantiaisminam ait Christus Lucae a I. Caelum terra ob anima rationali distinctam: Ergo, OQ. . transibunt; verba autem mea Nwaeteribunt. Prima enim propositio fide constat: Secunda Ergo, &c. Hinc Augustinus 7. Consess. cap. verti utrinque discutitur 6c ventilatur inter IO. Audivi, ficut auditur in corde. non Scotistas ammantes&Thomissas negantes, erat prorsus unde dubietarem , fata que δε- ac contendentes in corpore humano praeteribitarem vivere me, quam non esse veritatem. animam rationalem non aliam esse sormam Meunia, Certitudo supernaturalis & diis quam cadaveris . q. Ex ambabus proba. vina longh major est oualibet certitudine
hi libus, v. gr. Quantitatis essentia consissit naturali: sed notitia Tneolreica habet ceris in extensione partium in ordine ad te: sed titudinem divinam di supernaturalem ex Christus in Eucharistia habet quantitatem sparte objecti & motivi; scientiae verti na Ergo & extensionem partium in ordine aditurales solam habent certitudinem natura isse. Ergo &c. lem, & a causis purh naturalibus . Ergo Certum est autem qu ex duabus pro- illa est his certior. habilibus, vel ex una credita & alia proba- Tertio, Qtiod innitur prima veritate &hili, sola 'rmetur&generetur opinio, quia essentiali, certius est eo, quod solum sun- concissio sequitur sortem praemissarum, &sdatur in veritate participata: sed rh maximδ vicem praemissae infirmioris 3 causa logia innititur prima veritate, Dei nempe enim non potest aliquid persectionistribuere revelatione, scientiae verti naturales inni- suo esse hui, quod ipsa non habet 3 unde tuntur crearuris, quae habent sollim verictim praemissae sint cauis conclusionis, ta-itatem participatam: Ergo, &αlis erit conclusio , qualis praemissa minus quarto, Certitudo absoluta & necessa Certa & persecta. An autem ex duabusiria major est & praestantior certitudine propositionibus creditis, aut ex una credi. contingenii & hypothetica: sed Theologiae ta dc alia necessaria generetur fides superis tertitudo est absoluta & necessaria ex parte maturalis, ut vult ibidem Aureolus. An ve- objecti, ouod impossibile est mutari 3&-xb generetur habitus Theologicus mediu sitivi, cui repugnat subesse salsum; scienti inter fidem & scientiam , uiri sit certior rum autem naturalium certitudo est hypo.
cientia, oc mintis certus quam fides, utithetica de contingens, cum Omnino penis deat
103쪽
De Theologiae nostrae certitudine. 5 I
rus Mem communiter fiuctores huic in- est certior praemiissa naturali evidentes &santiae, praefatum axioma esse verum ,lsic conclusio Theol Rica ex eis deducta, quando duae praemissae sunt ejusdem ordinis certior est qualibet scientia naturali.& aequaliter in assensum conclusionis in. Dises 3. Certitudo conclusionis Theol fluunt: in discursu autem Theologico, in.lgicae non oritur immediath a praemissa re-quiunt , sola praemissa revelata est causa velata, s ed tant lim mediante discursu, pera Isensus conclusionis; quipph clim in eam quem ex tali praemissa deducitur: Atqui solam conclusio resolvatur 3 praemissa au- d: scursus non est certior in Theologia , rem naturalis videtur tantum conditio ap quam in scientiis naturalibus; clim innita-plicativa di explicativa praemissae revelataeitur eodem lumine naturali & iisdem regu-' principii sui ernaturalis, ut majori faci-ilis syllogismi: Ergo nec conclusio Theolo. litate intellectus assensum conclusioni prae-lgica aliis erit certior. Mat. Verum clim ex hac replica videatur .inguo mirarem , Discursus Theologi- sequi, qudd praemissa opinativa dc proba-icus idem est cum scientifico, quant tim ad bilis eum alia praemissa de fide haberet cer-lsorniam, & methodum, concedo: qua titudinem supernaturalem: Item qubd aDillim ad materiam do res de quibus disse- sensus conclusionis Theologicae idem Bretiritur, negor Ctim enim materia discursus ac assensus propolitionis de fide, quM aper- Theologici lonph sit certior materia scien-th salsum inuens conclusio demonstravit,stiarum naturalium propter praemissas reo idcirco velatas; inde fit, quω conclusio Theolo- Respondent Alii, conclusionem sequi de-lsi ea sit etiam aliis certior: quemadmodum biliorem partem in iis praemissis, quae ex. inter ipsas scientias, lices sit idem modus di- cludunt consortium alterius, ita quod si una scurrendi . tamen materia unius scientiae propositio est negans, etiam negans este de-iclim sit certior ec magis necessaria, 'uam Dei conclusio, quia non potest esse partim materia alterius, etiam fit quia una scien- amrmans & partim negans; similiter si unaitia sit alia certior. Praemissa est particularis, etiam conclusio dices q. Si Theologica notitia sit certior particularis esse debet, quia non potest esse scientiis naturalibus, sequitur pariter eam limul particularis & universalis; in quodiesse certiorem assentu primorum Principio-
Particulare & universale invicem pugnent,irum, maximh hujus, IMAdet δ ves noctu num non admittat consortium alterius . est , & alterius, rima veritas me fallare nec
In his verb praemissis quae non excluduntdfalli m. est; sed id dici nequit; siquidem prae-
consortium alterius, conclusio non debet missae revelatae his duobus principiis nitun. magis participare de propositione debili itur, ac proindh sunt illis minlis certae ,ri, quam de certiori ae validiori, ex qui-iquia propter quod unumquodque tale &bus eruitur: constat autem lumen natura-iillud magis.le non excludere consortium luminis fidei Nego minorem praemissae nanulue re vel quantlim ad causandam conclusionem Theo. tae, quatenus revelatae sunt, certioressunt
logicam: Emo non est necesse ut conclu. quocumque primo principio, nec ullo disio Theologica sequatur propositionem mi-iscursu sulciuntur: sciendum enim est, qubdnlis Certam. eodem actu, quo quis assentitur alicui pro- Respondeo cum nostro Smi sing. qu.q. m. positioni per fidem, eodem dissentitur pro III. ad veritatem praefati axiomatis suffi-ipositioni opeositae; sicque eo ipso quo aliacere, qu conclusio non adaequet persestio. quid proponitur ut est, eodem proponiturnem nobilioris ac validioris praemissae, non non esse ejus oppositum, quare haec Pr
autem necessum esse quω conclusio sit aequhipositior quodliat es, vel non est, contin imperse ac praemissa minoris persectionis .itur in propositionibus revelatis, & est rein Sicut enim in naturalibus, mulus genitus velata virtualiter in his articulis, qui esse ab equo & asina, est quidem imperfectioriproponuntur. Similiter eadem fides, quae equo, lichi sit persectior asina; ita si ex movet nos ad credendum aliquid propter crassioribus his umbris spiritualia delineare li-iprimam veritatem infallibilem, ex conseceat dicere possumus quia assensus Theo-iquenti movet ad eredendum qu detur logicus causatus a praemissa revelata & absptima veritas insallibilis. alia evidente, est quidem incertior revelatae sed propter consortium cum revelata,cON.
104쪽
6a De Theologiae nourae certitudine.
Triduuisus ossensus misias is certas quam asse in fines. Haec est Doctoris pluribi, praeiertim in 3. dist. 23. quos. unica, num. I6. O, 2 O. Probatur I. - Λristotele I. Posteriorum. Certitudo assensus conclusimnis nul quam aequat certitudinem praemissarum , quia mpter quod uarumquodque taleis, illud mans: Sed conclusio Theologica tan-thm certa est propter praemissas quarum una est de fide: Ergo praemissae conclusionis Theologicae sunt ea certiores. Semivi, Non est aequale motivum certitudinis in assensu Theologico, ac in assensu fidei: Ergo hic est illo certior. Probatur antecedens. Motivum assensus fidei , est pura & immediata revelatio divina fine ullo discursu ι motivum autem assentiendi conclusioni Theologicae, est tantdm reve. latio mediata, virtualis & complexa, seu secum involvens discursum naturalem: Atreuelatio pura & immediata longh certior est ea, quae tantam mediath per dilcursum innotescit. Ergo, &c. Tertu, Nemo Theologorum ita firmum assentum praebet conclusionibus Theologi. cis, ac propositionibua de fide, ut cuique
compertum est: Ergo utraque assensus non est aequalis certitudinis.
Igu-ὸ, Assensus Theologicus non potest
esse aequalis certitudinis cum assensu fidei,
nisi ab habitu fidei proveniat: sed ab eo
non provenit: Ergo non est aequalis certit dinis cum eo. Major est certa, vel enim ad hunc assensum aequh certum moverede.
heret habitus fidei, vel aliquis alius habitus qui eamdem aut aequalem cum habitu fidei
certitudinem haberet: at non datur talis
alius habitus qui sit aequalis certitudinis cum habitu fidei: Ergo necessum esset ut assensias Theologicus ab habitu fidei proveniret. Misarar probatur, habitus Theologicus est distinctus ab habitu fidei: Ergo Aenius Theologicus non provenit ab habitu fidei. Consequentia patet, quia assien ius Theologicus non fit nisi ab intellectu informato habitu Theologico.
Antecedens probatur auctoritate S. Augustini libro Iq. de Trinit. cap. I. ubi cum
dixisset per habitum Theologicum fidem gi-yni, nutriri , defendi , roborari, subdit: a selemia ηοη pollent plurimi fideles, siv-Uι pineant ipsa fide plurimum εἰ ABias enim
seire tantummodo quid bomo eredem debeat
proterassipistendam vitam beatam, es en-ns aeterea aliud aurem serve quemmon
diam Me ipsum is, is opituletur, is, contra impios definiatur. Unde Doctor Aes laudatonum. 2 expendens h S. Λugustini verba , ait: Dico quia simplices eretant omnia
plicare medor ere; ideo illi, qui Meserara,
babent babistim i sectum a fide, sed non alio lumine quam fit fides: Nee ille babitus
innititur mineptis evidenter notis in aliquo
lumine: Isto tamen babitu non e siret plurum
deos, quia uis babitus Vinctus es a Me, ηοη tamen φ seientur ut describimν a Philo.
Iopia. Ex nis patet quam perperam nonnulli assit ment Doctorem asserere habitum fidei eundem esse cum Theologico. Dices I. illa propositio est aequalis te titudinis cum fide, quam qui negat est hinreticus: sed qui negat propositionem deductam ex principiis fidei, est Haereticus: Ergo &ci probatur mim r. Idcireo Mon thelitae damnati sunt in sexta SUM. quod negarent duas esse in Cnristo voluntates: Sed duas esse in Christo voluntates collis gitur tant lim & constat per hunc discuselum Theologicum, Ubi sunt duae natinae intellactuatis, sunt duae voluntates ; sed in Corso Iant duae natura inrelisuales, viserum dimina is, btimana: Ergo is, dua voluntates. Et proinde qui negat co Iusionem Theologicam est haereticus. Distingua minorem. Qui negat conclusio. nem I heologicam praecish ut Theologica est, seu quatenus est illata per discurium Theotimicum, est Haereticus, nego, qua tenus illa propositio quam negat , est e iam immediate revelata, con o. ad n balisam autem dico, amuli esse immedia threvelatum quhd duae sint in Christo voluntates, ae revelatum est immediath qu in eo sint ditae naturae, divina & humana 3 quia impossibile est naturam intellectualem se jungi a tuo intellectu & sua voluntate, quippe quae ab intellectu & voluntate ii tellectualis & libera dicatur. Unde metit bΜonothelitae damnati sunt ut haeretici , non quia negabant conclusionem Theolo.
gicam; sed quia propositionem immediat hialtem implicith revelatam admittere reianuebant: Ut autem facili ni tio sol Wa tur ea Omnia quae contra hanc Conclusi
adverte I. cum nostro Misig. gu. r. num.
105쪽
De Theologiae nostrae certitudine.
eonelusionem Theolceticam consulerati inisse; Vel uuatenus illata est per distur. sum, & sic non est de fide, nec qui eam negaret, esset haereticus: vel quatenus est etiam immediath revelata, & sic dicenda est propositio de fide, non autem Conclusio
Theologica: Vel quatenus continetur in proepositione revelata, ita ut apprehendatur ut omnino eadem cum illa, v. gr. si quis audito hoc Syllogismo : Omne sino tum babens dutilicem naturam spiritualem , bono u υ mares 3 at suppositum in i babet
duplicem naturam spinisvirlem: Ergo duas tu.
oositiones, babere dupluem naturam, abere uisas voluntates, apprehendat per mindum unius connexi, & illud connexum
Christo attribuat, ille credet in Christo es.se duas voluntates, eadem fide quaeredit
in eo esse duas naturas, licet connexio duarum illarum propositionum appareat illi per dis curium. Si verti judicet eas propinlitiones esse distinctas, & concipiat aliud esse habere duas naturaM & aliud habere
duas voluntates , dc hanc propositionem ex illa tantdm inserat lumine naturalis di. scursus 3 tunc si eam neget, non erit haereticus, quia illam propositionem non ut
immediatέ revelatam, sed tantum ut illa.
Adverte a. unam propositionem deduci posse ex praemissis dupliciter I. Per x-dum suasioris quando discursus non tam eli illa.
tivus, quam terminorum expositivus. U.
g. Si quis inferret quω Christus est verus
momo, consequenter est animal rationale,
hoc modo, omnis timo es animal rationais: Cyristus est bom. . Ergo s animal ratio. De Cum enim homo & animal ration Ie idem sitit formaliter, haec conclusio non
tam censetur illatio quim terminorum ex. positio. Σ. Per modum illatisms , quando ex ordinata connexione praemissarum, concluso insertur. U. g. si quis inferret Christum esse risibilem ex eo quM sit homo, & om. nis homo sit risibilis; licEt enim risibilitas
identificetur realiter eum homineo non tamen larmaliter identificatur 3 est enim proprietas ab essentia hominis is aliter distincta. Prima Conclusio esset de fides non
CONCLUSIO TERTIA. THeologia nostra di ire est quinerseis M
tet 3 Tum quia Theologia praestantius objectum respicit, nempe res divinas& sit pernaturales quae dignitate sua rationem tranisicendunt; caeterae autem scientiae versantur circa res naturales & ea quae rationi subduntur. Tum quia majorem habet certitudinem 3 Caeterae enim scientiae suam ceristitudinem mutuantur ex solo lumine natu
rati, quod errori saepe obnoxium est 3 Theologia vero innititur primae veritati quae nec
salti nec fallere potest. Tum denique quia
caeterae scientiae velut ancillae ei famulantur. haecque eis utitur ad suas veritates aperiendas, confirmandas&laadendas. Unde Proverb. 9. dicitur de hae divina sapientia . quia missi ancilias 'as vocare ad arcem. Dicta I. Evidentia est persectios clantiae: ac proinde qub scientiae erunt evidenti res, ed erunt persectiores: sed scientiae naturales sunt evidentiores Theologia: Ergo& persectiores. Distisin m arem, Evidentia est persectio scientiae secundam quid & inordine ad majorem persectionem, concedo: Simplicia ter ac absoluth, nego. Evidentia enim Mindi natur ad certitudinem, quae est maximalcientiae persectio, unde qub scientia erit certior, eb persectior erite at constat The logiam aliis scientiis esse certiorem: Ergo& praestantiorem. . Dices a. Scientia illa est praestantior , quae persectiori modo suum objectum alis tingit 3 atqui scientiae naturales persectiorimm suum ob ctum attingunt quam The logia: Illae enim objecti sui naturam & omnes illius partes ae proprietates detegunt de aperiunt ι haec autem vix quidquam de ob-imi sui natura percipit: Ergo haec est illis impersectior. D intuo maiorem. Si praestantius vel adii vh dignum obaestum intueatur , concedor Siminiis persectum, nego: Theologia autem praestantius objectum quam scientiae naturales considerat: Nobilius est avium parum attinxere de nubilioribus subiectis, quam multum de aliis; ut ex Aristotele a. de anima. libus refert in 3. dist. 23. in fine. Cui consonat D. Thomas quaest. I. prologi articulo D dicens Mimmum quod se est haberi de ανι - rerum ali aram , desiderabilius
106쪽
σι Theologia nostra est argumentativa.
est, quam remus a renitio quae habetur de gumentatio duplex r uirit intellectus iudi.
minimis rebus. cium 3 primum, quo judicat consequens h Vel dico cum eodem Doctore ibidem ;abere necessariam connexionem cum ante actus dignitatem considerari posse vel ab . cedente, dc diciturJudicium eo sequentis: se.
soluth A secunddm se; vel respecti vh &acundum, quo judicat consequens legitimis
penes attingentiam objecti circa quod ver- inferri. ex antecedente secundum regulassatur. Priori modo, Theolosica cognitio Syllogisticas, & iudicium eo equamis no. nobilior est cognitione philolophica, quia minatur. Essentia autem Argumentationis illa oritur a sublimiori biis principiis&cir- consistit in priori judicio, non in posterio. ca nobilius obiectum occuIratur: posteri iri, ut in Logica nostra satis superque prori veth notitiae philosophicae dici possunt bavimus. persectiores , quia perfectius suum obje Naandum a. aliquid probari posse dupli.
ctum attingunt & comprehendunt. Sicut citer: nimirum vel per sicum extrinsecum, v. g. visio solis ab Aquila, secundlim se diis quando nimirum adversarius aliquam pro-citur perfectior visione candelae ab oculo risitionem concedit, ex qua concessa alia
meo; ῆuia illa est a persectiori de acutiorisinsertur; sic quia Iudaei admittunt vetus
potentia dc circa praestantius obiectum: Haec testamentum oc Calvinis novum, ex vete- verti dicitur persectior secundum attingen-iri Testamento Theologus probat Christi in . tiam, quia oculus meus magis proportio- camationem contra Iudaeos I &ex novo proin natur objecto, nempe candelae, meliasque bat Christi corpus esse realiter in Eucharis objectum vi tu comprehendit, qu1m oculusistia contra Haereticos illud negantes: Vel aquilae proportionetur soli. per locum inre eum: nimirum per argumen ta petita aratione de lumine naturali; quod
tio Positiva, hi quando per assumptum aliis an neologia nostra sis Argumentativa quod medium ostenditur necessaria connexio adbo . praedicati cum subjecto in eo quod affirmatur; Negativa autem quando aperitur &TRia proponuntur in praesenti quaesti levincitur nullam esse contradictionem&rene resolvenda. I. An Theologia mo-spugnantiam in eo quod affirmatur. Haec aure Philosophi eo procedat inserendo de pro tem probatio rectitis dicitur objectionum s hando conclusiones ex praemissis. a. Clim lutio, quam exhibitio rationum. veritas conclusionis Theologicae pendeat a Conveniunt autem omnes, Theolcetum Veritate ρ missarum, quaeritur an climne. posse probare sua principia per locum ex-gantur illa principia, Theologus ipsa possit trinsecum, ut mox dictu meri. Conveniunt argumentis probare: 3. An habitus Themipariter illa principia probari non posse pologicus, quo dirigitur intellectus ad inst. siti vh, siquidem non sunt lumine naturalirendas conclusiones Theologicas, eum n. cognita, sed ibia fide ereduntur. Undere-ciat adhaerere dc assensum praebere conclu- stat discutiendum an saltem negati vh proinsioni deductae ex praemissis, ita D con-ibari possint evidenter. cessis praemissis intellectus non possit dis. 'Mandum 3. Praemissas esse causas coninientire conclusioni; An vero hic habitus clusionis vel in lenis, quando medius ter- fit tantlim explicativus de declarativus ve- minus est causa cur praedicatum convenia Lxitatum fidei, ut voluit Λureolus q. a. pro-ssubjecto; fic rationale est causa cur risibilo lagi, quae evidentilis ut Fleant, conveniat homini vel in incendo, quando Notandum I. quod Ar umentatio sit ora. medium inducit in cognitionem unionis prae is, in qua proposim minus nota, infertur ex dicati cum subjecto; sic risibile indicat ranatiore; sive interim illa propositio nota sit tionale convenire homini: Clim autem ominIumine naturali, sive sirpernaturali; sive nis causa virtualiter suum effectum contD sit evidens, sive tantdm certa. In Argu- neat; praemissae virtualiter conclusionem in ἀmentatione autem tria sunt, I. Antecedens, volvunt; unde fit ut assensus praemissarum. estque propositio ex qua alia insertur. 2. conclusionis assensiim virtualiter compleis
consequens, estque propositio que insertur exictatur, ita qubd qui pigbuit assensum pretinalia. 3. Consequentia, in qua iit connexio missis, non possit eum conclusioni denisa antecedentis cum consequente. Insuper ΛΙ- re, ut probat Dinor in I. d. I. q. q. n. Io.
107쪽
Theologia nostra est argumentativa Is
Tri luia ηWra est argumentsuiua . Proiabatur pri in quidem auctoritate sacrae Scripturae a. ad Timotheum 3. Omnis scri. plura Misitus inspirata, utilis os ad docendam arguendum , dc item ad Titum I. Oportet mi copum eos ... ammtatntem eumquι secundum doctrinam est fidelem sermonem ,πt potens sis exsertari in doctrina sana ,
eos qui contradicunt arguere. Inluper Sap.8.
sapiens dc Theologus scit versutias sermonum
Secundb, idipium patet exemplo 3 primbquidem Christi Theologorum principis &parentis, qui contra adversantes sibi Scri. has de Pharisaeos plerumque es argumentatus, sic Μatth. I9. indissolubilitatem matri. monii probat ex illo Genes. 2. Propter boc relinquet homo patrem is, matrem , ad erebit uxori suae, erunt duo in carne una, ex quibus infert, via ergo Deus coniunxit, homo mu si aret. Similiter cap. 22. ex his verbis Plat. Io9. Dixit Dominus Domino meo, inseri Μestiam non esse purum hominem,
nec solam filium David, sed etiam Deum, edi qudd David eum Dominum appellet , quod nomen Pharisaei concedebant ei se proprium Dei, &ωρ. I a. ex Psalmo 8. III. probat se esse Μestiam . Conquerentibu Senim Pharisaeis & Sacerdotibus, quω pueri in templo eum esse benedictum Domini acclamarent, respondit: Utique nunquam legistis , quia ex ore infantium cs, lactentium
perstrisi laudem pS: militer Apostoli plerumque argumentati , maximE S. Paulus, qui pene ubique argumenta conficit, ut Evangelicas verita. tes suadeat, sed praelertim I. ad Corinth. c. I s. insurgens in Pleudo-Api,dolos, qui a Dserebant non fore resurreuionem mortuo. rum, sic argumentatur: Si autem resurrectio mortuorum non es: Ergo neque Cbrsus resis. revit: si autem raristus non resurrexit, inanis es ergo praedicatio nostra , inanis est mars vesra; invenimur autem i fastestes Dei, quoniam testimonium diximus adversus Deum , quo subciraverit C stum , quem non sustitavit, si mortui non resurrunt : Nam ' mortui non resurgunt, neque ciristus resurrexit; quod si Cbristus non resurrexit , vana est Der W- ra , ad c erim estis in meratis vestris :Ergo qui dormierunt in Cisisto, peribunt. In hac autem repetita argumentatione , Has en Tbrol. Tom. l. assumit resurrectionem Christi tamquam me. dium ad probandam caeterorum hominum resurrectionem, ed quia non requiratur in Deo major vis de potentia ad sulcitandos alios mortuos, quam ad fulcitandum Christuma
Dices r. S. Ambrosius I. I. rimis ait, Aa- ferte hine argumenta ubi fides quaeritur ; sed fides quaeritur per Theologiam firmanda de protegenda. Et Ioannis ultimo. Herscripta sunt ut credatis. Non ait ut disputetis & arguatis: Unde Tertullianus lib. praeserim. east. . aut: Nobis curissitate opus non es ps ristum, me inquisitione M E Velium : cum eredimus, ni bil ultra de eramus credere. Re1 ndeo S. Ambrosium ibitant lim agere de assensu fidei qui non humana ratione danaturalibus argumentis, sed Dei verbo sui. citur, unde subjungit, Non creditur Philose. Dis, creditur piscatoribus, non creditur Di lecticis, creditur Publicanis. Agit enim ibi contra Arianos qui pluribus rationibus naturalibus impugna bant Christi Domini divinitatem . Non autem censet ablegandam de removendam esse omnem argumentationem
a Christianis, siquidem ipsemet ibidem contra Λrianos argumentis utitur ex sacra Scriptura depromptis . Eodem modo fit satis verbis Tertulliani, ipse namque non improbat argumentatricem doctrinam , quam in omnibus suis scriptis usurpat 3 sed solum contendit fidei mysteria non esse ra-tjonibus naturalibus metienda de investi. ganda . Dices 2. Si TheoIogia sit argumentativa, aut argumentabitur auctoritate, aut rati ne: sed neutrum dici potest. Non auctori. tate, quia, inquit Boetius, locus ab auctoritate est minlis efficax & infirmus, ac proinde Theologiae dignitati oc firmitati non congruit: non etiam ratione, quia haec adversatur Theologiae fini; fidei enim meritum evacuat; nam ut ait S. Gregorius, Fide;
non babet meritum, cui humana ratio praebet experimentum.
Respondeo. Theologiam arguerea hauctoritate , non quidem humana &sallibili, sed divina & veraci, nititur enim ipsius Dei revelatione cui repugnat subesse salsum; arguere autem ab auctoritate divina & insallibili, Theologiae dignitatem de simitatem non dedecet. Utitur similiter ratione humana tanquam principio extraneo, ita ut ratio naturalis subserviat fidei , eamque
108쪽
Theologia nostra est argumentativa. O
η μοAglaus babitus non solum est Expliea A timus articulorum Dei I sed etiam Ela.
tivus Adb emus. Probatur I. Si Theologia iamlim esset Scripturarum explicativa , ut vult Aureolus , non perveniretur ad notitiam Theo.
logicam per fidem 1 imb ipsa notitia ad fi . dem quali manu duceret: sed hoc est salsum, nam inquit S. August. serm. I. de verbis Domini, sis accipite, Isi' credite, ut mereamini intelligere : fas enim debet praecedere intellectum, ut fit intellectus Dei prae. mium , Prometa enim silaias cap. 7. juxta versionem 7o. asertissime dixit, Nisi eredideritis, non intelugetu .
a. Si Theolcsia ut tantlim explicativa, quilibet infidelis , qui minimε praebet alia sensum propositionibus Theologicis, posset esse Theologus 3 si enim peritiam habeatidiomatum, studiumque in legendis sacris
Scripturis adhibeat , poterit eas explicare, &earum sensum reconditum aperires Sed salsum est eum , qui non habet fidem , nec conclusionibus Theologicis assentitur, posse Theologum uppellari, ut omnes fatentur : Ergo &c. 3. Discursus Theologicus procedens ex
praemissis creditis in forma da figura Syllogistica debith dispositis, generat dc confirmat conclusionem necessariam: Ergo necessum est ut intellectus praebens assensum praemissis, etiam & conclusioni assentiatur , quia , ut dictum est in I. assensus conclusionis virtualiter continetur in assensurae miliarum, ita ut intellectus qui praemi Ls assentitur , non possit conclusioni non consentire 3 ac proinile necessiim est ut ha.
bitus Theologicus sit adhaesuus, & non ilim Scripturarum declarativus, & fidei
mysteriorum expositivus. Dices I. ex S. Augustino IA. de Trinit. I.
Theologicus habitus est , qub fides gigni.
tur, nutritur , defenditur, roboratur: sed
hoc fit per solam litteralem expolitionem sacrae Scripturae, non verb per illationem
aut argumentationem. Probatur. Per notitiam conclusionum, non gignitur notitia principiorum, nec per eam defenditur, nutritur, roboratur; i hcontra, conclusionum notitia gignitur dc roboratur per notitiam principiorum: Ergo fides non gigni.
tur a conclusionibus deductis 3 nec proinde
Theologia ad fidem generandam & nutriendam ordinata , occupatur in inserendis conclusionibus. Respondeo, Maminiam equidem non solum scientiae mulitus implere , deducendo di inserendo conclusiones ex principiis creditis: sed etiam litteratim gerere de supplere vicem habitus principiorum, quatenus nimirum Occupatur erga fidei musteria quae sua sunt principia, ut nempe illa illustret, explanet , ct tueatur, partim per notitiam explicativam Scripturae, partim per notitiam argumentationis: Sed inde non
sequitur ubi explanavit & percepit talia principia, qubd ex eis conclusiones ded
cere non possit. Dices 2. Tota sanctorum Patrum The logia versatur in expositione sacrae Scripturae, sive libros ex prolata exponant, sive per occasionem cum Haereticis disputando aliquos ex ea textus depromant, sive in senium perversum usurpatas ab Haereticis Scripturas sacras elucident: Ergo adaequa tum TheoIogiae munus est fidei mysteriae in sacra Scriptura recondita, reserare da
Confirmatur Auctoritate S. Dionysii libro de divinis nominibus cap. I. Nulla inquit ratione praesumendum est aliquid de supersubstantiali secreti aque Deitate , aut icer aut cogitare, praeter via quae nisis sacra eti-
Respondeo equidem sanctos Patres soli ibis isse usos Theologia expositiva, non tamen argumentativam&illativam nis lexisse, ut constat ex eorum scriptis, Ac ut in tertia quis primi artici probavimus. Ad S. Dionysium dico, eum intelligere per sacraesiqvm, nota sol tim Scripturam sacram, sed etiam ea quae ex sacris litteris deducta sunt, ut habet alia ejus versio . Certum est autem , Theol giam occupari vel in sacra Scriptura exponenda, vel in inserendis ex ea conclusioni-hus ad planiorem mysteriorum intelligentiam & persuasionein.
suinam Di Dei ex quibus rarologia argumenta sua depromit.
CVm Aristoteles in Topicis quaedam
proposuerit communia principia, ex quibus Pnilosophi, velut ex promptuari , uiarum argumentationum materiam depro-E a m Ie
109쪽
mere possent, quae idcirco argumentorum locos, sedes& domicilia centuit appellanda; ita Theologi quaedam tibi principia sta.
tuunt, ex quibus rationes dolamant in suis veritatibus eruendis & confirmandis. Notandum autem I. Locos Theologicos posse considerari, vel secundiim laxiorem, vel juxta strictiorem usurpationem. Priori
modo, Vulgd decem numerantur, nimirum auctoritas, I. Scripturae sacrae 3 2. Traditionum Christi Domini & ejus Apostolorum;
3. Ecclesiae Catholicae..Conciliorum, pra sertim generalium approbatorum; s. Summi Pontificis ex consulto& auctoritate Pontificia decernentis; o. Sanctorum Patrum &Ecclesiae Doctorum 3 7. Doctorum Schola. sticorum & juris Pontificii Peritorum; 8. Phil cisophorum naturalium, de juris Carla- rei Consultorum δ 9. Humanae ac civilis Historiae 3 Ko. Ratiocinationis naturalis . Theologus enim per omnes praelatos lo. Cos , velut apis volitat & spatiatur , ut inde mel veritatis per discurium eliciat.
Si vel b Loci Theologici strictim usurpentur, tres tollim numerabuntur, nimi. Ium I. Scriptura sacra veteri & novo Tel amento exarata; 2. Traditio Christidc ARMA.Mum, ad quem revocatur communis Patrum
sensus in docendo de fidelium incredendo, his namque duobus Traditio innotescit; 3. Au.ctaritas Eresese, quae Conciliorum 6c sum. morum Pontificum decreta complectitur . Haec autem tria dicuntur loci proprii dc domestici Theologiae 3 caeteri veiti extranei di improprii, eb qubd hi humana tantum fide aut ratione sulciantur; illive id nitantur divina revelatione oc coelesti sancti Spiritus illustrationedc auxilio. Quoniam autem de Traditionum de Ecclesiae auctori.
tate, in tractatu de Fide si Deus dederit bex professo agendum est , ideb hic solum
de Scriptura sacra, aqua potissimum Theo. logia litas veritates depromit , quaedam
N tandum a. Scripturam sacram non posse dici principium 1 eu Locum argumentationum Theologicarum, nisi secundiam genuinam suam significationem. Clim autem voces sint signa conceptuum, de conceptus ligna rerum, sequitur significationem seu sensum Scripturae sacrae esse conceptum rerum per voces do vocabula ejusdem Scripturae expressarum. Hic autem sensus soli.
tb triplex distinguitur, nimirum Historicus seu litteralis, quem pri md littera menti in gerit ex solita vocum significatione & pii-
maria hominum inititutione. 2. NHirtis, seu spiritualis, quem non quidem Voces, sed res ipsae per voces significatae exprimunt. 3. Aecommodativus, seu per accon modationem , cum verba Scripturae rem
unam significantes, usurpantur ad aliam significandam, juxta beneplacitum dc existimationem ulurpantis propter aliquam convenientiam, quam inter utramque rem intercedere judicat. Nolaηdum 3. Hos tres sensus iterum in alios subdividi: Accommodativus enim alius est per extensionem, qua verba Scripturae deis terminata ad unam personam , ad aliam etiam extenduntur: Sic v. g. verba Psalmi 68. Improperia improperantium tibi reciderunt
super me , quae David de seipso protulit .
Paulus ad Romanos cap. I S. extendit Zc usurispat ad significandam Christi pastionem de Christianoriam persecutionem; unde subdit :Muaecumque seripta sunt, ad nostram Aebbram scripta suηt, ut per patientiam O con-mationem Seripturarum spem babeamus. Et alius per Altinonem, clim Scripturae verba alteri tribuimus de accommodamus , lich nulla inter eas res per se interveniat similitudo naturalis aut moralis 3 v. g. si quis haec verba Psalmi 62. adaptaret hominibus litigantibus , Introibunt in infriora terrae , ides , detrudentur in carceres: tradentur larmanus gladii: adest, apparitores violentas in eos manus inlicient, partes 'iam eruet, id est, eorum bona ac divitiae a Procuratoribus Ec Patronis dilapidabuntur. Lalteralis similiter , alius est Proprius , cum res significantur per voces iuxta consuetam significandi vim dc primariam h
tr. inum institutionem: alter Metapborios . clim res significantur per vocem ex impropria dc translatitia lignificatione , sic Christus dicitur Μetaphorice agnus , leo , petra, ere. Senius pariter M'Meus, seu spiritualis ,
qui in historico de litterati velut anima in coris pore, Continetur, est triplex : Primus Aiahgoricus, clim nimirum historia veteris te-llamenti aliquid significat gerendum in no-Vo, v. g. exaltatio serpentis a Moyse, quae designabat Christum in cruce eκaltandum. 2.Tropologicus seu Μoralis; cum ex historia veteris paginae ad componendos nostros mores: pro Vocantur. 3. Anagog casseu sursum evehens, cum v. g. suturae vitae beatitudo pedintroitiun in terram promissionis designa,
110쪽
tur. Hi autem omnes sensus unica voce Jerubalim v. g. manifesti fiunt; etenim ad litteram , significat civitatem Iudeae 3 al. Iegorich, Ecclesiam; tropologice, animam,ili , anagogich coelestem patriam . Illos pariter senius his duobus versibus Lyranus noster complexus est: Littera, Ma doret: quid eredas, allegoria: Horatis, quid agas: quidsterer Anagogia. Quos versus aliqui sus ius di significantilis expresserunt his sequentibus: Dicitur restoricus , quem verba expressaias nant. Et Algegyrieus, pristis qui Iudit in umbris. Moralis, per quem viveηdi norma tenetur. Guidvπὸ speres, Aragogicus astius offert. Sciendum autem est, nos omnes sensus, nedum in veteri, sed etiam in novo Testa. mento reperiri, ut pluribus colligere licet: matrimonium enim, v. g. significat uniOnem Christi cum Ecclesia obes. 8. item gratiam collatam conjugibus designat, & tandem aeternam scelicitatem sub nuptiarum sis nificatione adumbrat. Insuper omnis Chri .sti actio, nostra fuit instructior Cum modi tuos suscitabat. designabat hominum poenitentium iustificationem 3 dum coecos il- Iuminabat, essectus praedicationis Evangelicae figurabat; dum super mare gradiebatur, hortabatur nos ad calcandas hujusce vitae tempestates& varias tentationes constanti animo toleranda S, &c. An autem ex his omnibus sensibus valida erui possint argumenta ad fidem exponendam & propugnandam, controverti. tur apud Theolietos i quid autem nobis verius videtur, ut appareat, sit
CONCLUSIO PRIΜΑ. SEnsus Litteratis proprius Seriptura saerae
semper firmum praebet argumentum rato. iciam. Probatur. Idque ex S. Paulo I. ad Timo.
theum 3. Omnis Seriptura vinitus issi ra. ta utilis. es ad arguendum , dce. Sed hoc maxime praestat per tensum litteralem; siquidem per eum tensum maximε fit utilis ad arguendum, qui faciliori Ggotio veritatem indigitat de omnibus idioma noscentibus compertus est: sed talis est sensus litteralis 3 quippe clim ad eum percipiendum sola sussiciat notitia idiomatis & vocum , quibus Scriptura saera exaratur. usis enim ει bigit ex his verbis Deuteronomii o. D
minus Deus noster, Daminus unus est, reali designari unitatem Dei λ Quis non percipit illa verba Ioan . I. Verbum eare Uum es, divini Uerbi incarnationem significare ρ Ergo sensus litteralis ad arguendum est utili ilimus. Dices I. Ex eo sensu firmum non potest colligi argumentum Theologicum, qui multiplex, varius, ct omnino incertus est: sed talis est sensus litteratis. Probo . Gusdem textus possunt esse plures da omnino disi nantes sensus litterales, ut constat ex primis totius Script uiae verbis , In principia Deus creavis caelum is, terram; quae verba ad litteram tripliciter usurpari polla docet S. Augustinus lib. I a. Consessioniam cap. 2O. ita quod in principio creavit; idem sonet 1. ac in Filio, seu in aeterna sua sapientia. a. idem ac in initis temporis. 3. idem ac anu omne aliud opus. Unde subdit cap. 3I. Cum altiu
imo illud quod ego: religi s me arbitror dice. re, cur non utrumque potius, si utrumque verum σὸ c si quid tertium ; quidquartum , si quid ommno aliud verum quipiam in bis
verbis virit; cur non omnia ilia viaisse erada. tur, per quem unus Deus vera is, Muersa visuris saeras lateras multorum sensibus tempρ--vire Ergo censet eiusdem textus varios
assignari posse sensus litterales. RUmnaeo negari resemirarem; & ad auctoritatem dico, praefatorum verborum uni. cum esse genuinum senium litteralem, eum nempe quo designatur Deum ab exordio temporum coelum & terram & quae in eis
sunt creasses ita quod ly inmineis, signi.
ficet creaturas non esse ab aeterno, sed om nes in temporum exordio simul suisse conditas, uti praelata verba usurpavit Concilium Lateranense q. sub Innocentio III. cap. I. Deus , inquit , ab initio te, is utramque de nodo condiazi creaturam , ων-poralem O, sphrituatis , Angelicam mismaram . Unde alii duo sensus extranei sunt, nec verh litterales dicendi. Dices a. Ex eo sensu non potest firmum deduci argumentum, qui tanta obscuritate obtenebratur, ut vix detegi possit ac deprehendi : atqui talis est sensus litteratis, uti fatentur omnes sancti Interpretes, qui idcirco sacram Scripturam affirmant esse illum
Librum signatum liaisseptem; Apocalypsis F.
ita qubd nemo praeter agnum dignus inmeniatur, neque in caelo neque in terra, nequo
sustus terram qui psis aperire librum O, bo vere Aracula mi , divina namque veri