장음표시 사용
91쪽
atuem seratur in Deum obscurE cognoscendum & propter solam auctoritatem reve. llantis: necessum est ut Theologia nostra velut inter utramque media, in Deum sta ratur propter illius veracitatem in reum lando per discurium aeplicatam, ut per obscuritatem revelationis a Theologia Beatorum discrepet 3 & per discursum a fidei
Teria, per Theologiam nostram tertius di verilis Deum cognoscimus , quam per quamlibet scientiam naturalem, put1 Physicam & Metaphysicam: sed haec major ceristitudo firmiorque veritas non aliunde provenit, quam quia scientiae naturales ibio rationis lumine, Theologia velli testimo. Dio Dei nitatur, quod long h firmius est de verius, quam quodlibet naturale ac rationis lument Ergo testimonium Dei reve- Iantis est objectum motivum nostrae The logiae .
Dices: Ratio formalis motiva objecti, debet esse illi intrinsecat sed veracitas Dei
revelantis est extrinseca objecto Theologiae. Ergo non est ejus ratio motiva. Devo maiorem. In scientiis naturali. bus, quae suas conclusiones deducunt ex
principiis evidentibus & seruntur in obiectum propter illius evidentiam, crincedo. In Theologia quae suas conclusiones deducit ex Atticulis fidei, quorum veritas &certitudo pendet a veracitate Dei testantis, & revelantiS, nego. Dieti a. Veracitas illa resolvitur in Deitatem, idcirco enim testimonium illud ve. rax est&insallibile, quia divinum esti Ergo ipla Deitas est etiam ratio formalis motiva Theologiae. Distra guo anteced aes. Resolvitur in Deitatem tamquam in motivum ultimum & re. motum, concedo: tamquam in immedia .
tam & proximum , nego: Primum enim motivum cur assentior alicui propositioni revelatae, est veritas Dei in revelando ἔ mediatum autem est ejus infinita bonitas &sapientia, quo fit, ut nec salii nec fallere possit: ulti*um autem est ipsa Deitas.
Conclusio enim Theologica idcirco censetur vera, quia deducitur ex principiis a Deo revelatis: idcirco haec principia revelata sunt certa, quia Deus verax est nec mentiri potest: idcirco mentiri nequit, quia
cum sit infinith sapiens, non potest salii,& cum sit infinit, bonus, fallere non potest : idcirco autem est infinith bonus &
sagiens, quia Deus est: & sie in rationem
Deitatis ultimti resolvitur veritas dc certiis tudo conclusionis Theologicae.
De proprietatibus. Ο maecipvu rearacteribus austrae raeologiae.
ΙΑΜ satis superque constat quanta sit
Theologiae nostrae necessitas ct maje-itas ι superest ut senuinos characteres de assecius, penitilis inspiciamus. Hi quidem varii sunt; at praecipuos delibabimus&expendemus sequentibus in quaestionibus.
cii lativam, quae in simplici de nuda objecti sui contemplatione quiescit, nec Ordinatur ad dirigendam aliam facultatem ab intellectu in suis actibus eliciendis: Practi. cam verti eam esse, qua intellectus instruitur& illlistratur, ut alias a se facultates dis rigat, in earum operationibus quae verbdicuntur praxes. Praxis autem Graecum est
vocabulum , idem quod operatis Latinh significans: hinc sicut duplex est potentia, Edestita nimirum dc Allectiva, ita pariter duplex praxis vulgb distinguitur. Prior est operatio potentiae seu saeustatis effectivae&corporeae, ouae aliquod opus externum de
sensibile moliri potest: posterior verb est operatio facultatis Appetiti vae, quae cum sit duplex. Alia corporea & dicitur An
titus se trirus: Alia spiritualis & appetitus
rationalis seu voluntas nominaturue etiam
duplex operatio practica dicitur, nimirum Rationalis dc Animalis. Notandum a. ad operationem, quaeve rh sit praxis, Doctor subtilis, qu. q. m. leti n. 3. tres conditi es desiderat. Priviqvbd sit operatio facultatis appetitivae vel effectivae, non vero intellectivae. DeuniaquM actus ille supponat cognitionem objecti ad quod ordinatur. Tertio quω sit dirigibilis de ordinabilis ad bonum morale , si sit actus lacultatis appetitivae; vel ad bonum artificiale, si sit astus facultatis eia sectivae. Unde omnis notitia dicitur practica, quae ordinatur ad dirigendam iacuit
tem vel ΛSctivam, vel EF stivam.
92쪽
An Theologia nostra sit Practica.
Otradum Aliquam persectionem po se in subiecto reperiri alterutro ex histribus modis, nimirum vel formaliter tan. t lim, sicut calor est in aqua calida, vel virtualiter tant lim, sicut calor est in sole, qui lices non sit calidus, est tamen cale-ractivus , vel krmaliter di virtualiter simul, sicut calor est in igne, qui ex innatasta virtute limul calidus est & calefactivus. Hi ne triplex retissimam circa praesentis quaestionis relalutionem est graviorum Austorum sententia , quidam enim cum S. Thoma censent Theologiam nostram esse ser maliter partim speculati. vam & partim practicam, magis verb spe. lativam quam practicam: Mnnulli cum
Henrico in summa art. 9. censent eam esse puth & abisluth speculativam . Caeteri verti cum Doctore Subtili , qu . q. p
gi num. P. contendunt eam esse simplici. ter prauicam. Quam sententiam ut am.
plectamur & tueamur, aliasque impugnemus & expugnemus, sit
Q, practi . Probatur, Imi ibile est duas dissi rentias oppositas generis divisivas, vel earum proprietates disserentiarum vicem gerentes in eodem simul reperiri :sed speculati viam & practicum sunt dif&rentiae essentiales dividentes scientinm, aut saltem eroprietates consequentes diversas differentias dc scientiam dividentes et Ergo in eadem scientia nequeunt inveniri. Μajor patet, nam si differentiae oppositae vel
proprietates eas consequentes , possent in eodem reperiri, sequeretur idem corpus posse esse corporeum & incorporeum, corruptibile & incorruptibile , idem animal posti eme sensibile & insensibile, eumdem hominem eme posse rationalem & irrationalem , risibilem & hinnibilem, quae manis est. sunt impossibilia. Minor pariter est evidens, siquidem speculativum & prauicum vel sunt differentiae essentiales scientiam di. videntes, vel saltem proprietates diversas
differentias con notantes de ex eis emanantes ut Scotistae concedunt, ac proinde eidem scientiae competere nequeunt, sicque Theologia nequit esse partim speculativaec partim prauica. Reponunt moderni Thomissae cum Cate. tano , speculativum de practisum non esse Haben ratac Tom. l. differentias divisivas scientiae ut sic& proueseientia est genus supremum respectu Theolose & scientiarum naturalium t sed tantam esse disserentias divisivas scientiae naturalis 3c quatenus est genus subalternum respectu omnium scientiarum naturalium, a quibus abstrahit, de in quas dissunditur. Ita
maaleum se habeant ad icientiam ut sis , sicut auditus ec visus ad sensum communem de proprium, unde sicut sensus ut sic, pri-- dividitur in communem dc proprium , proprius velli subdividitur in vitum, audiis
tum , dcc. ita scientia ut sie, primb dividitur in infinium , seu quae habet objectum infinitum , qualis est Theologia , dc 1
tam, seu fiabentemo estum finitum, qualis est scientia purE naturalis, haec autem subdividitur in speculativam dc practicam . Unde lichi haec non pyssint equidem simul stare in scientia aliqua naturali, Pollunt tamen simul eme in Theologia. ura I. Haec potilis furtiva est dissiculistatis dc argumentationis evasio, quam M.
lida illius solutio, siquidem hoc pacto sa-eilh lalventur omnia argumenta deprompta ex Philosophia ad vera fres supernaturales, nec ex rebus naturalibus ad Theologieas ullatenus liceret philosophari: Facile namque respondere poterit, quisquis erit adversarius , hujusmodi rationes in rebus quidem Philosoρhicis , non verbTheologicis de quae altioris sunt ordinis ,
Devnia, Nulla disserentia includit praedicata differentiae sibi oppositae de contradiis stinctae; sed finitum dc infinitum ex Th mistis sunt differentiae pri distinguentes scientiam : Ergo praedicata scientiae finitae
non pomum competere scientiae infinitae . Subsumo, sed ex eis, speculativum de practicum sunt differentiae scientiae finitae: Ergo non potant competere scientiae infinitae. Maior constat, quia enim rationale dc irrationale sunt differentiae oppositae , evidens est, quod hinnibile, rusibile, Semeridi serentiae quae irrationali subsunt, non posis sunt com, tere rationali, a quo enim removetur genus de totum, re ventur pariter species generis oc partes illius totius, hinniis bile autem dc rugibile, sunt species c par tes subjectivae irrationalis, ac proinde cui irrationale repugnat . Μinor est ipsorum Thomistarum, necnon de subsumptum. Terith Practicum dc spinulativum sunt op.
93쪽
o An Theologia nostra sit Practica
polita contradictoria : Ergo uni & eidem subjecto non possunt competere. Probatur antecedens, Notitia practica est, quae oridinatur ad opus, speculativa autem quae ad opus non ordinatur: sed ordinari ad opus ec non ordinari, sunt contradictoria : Ergo non possunt uni eidemque competere. Nec exemplum sensus communis quidquam juvat. Non enim eli par ratio inter sensum communem re sensus particulares, ac
inter scientiam finitam & infinitam. Etenim per sensum communem vel intelligunt senium in communi , & quatenus an omnibus sensibus particularibus praescimdit, sicut universale ab inserioribus & commune a particularibus, sicut intellexit Oretanus, sic autem nulla inter ipsum de scientiam infinitam est paritas, ille enim est genus de veri praedicatur de sensibus particularibus, eosque potentia continet sicut universale sua inferiora, at scientia infinita non
est genus respectu scientiae finitae quae speculativa &practica dicitur, dx proinde nec
illam nec illius differentias ullatenus conti. net. Vel per sensum Communem intelligunt phantasiam seu saeuitatem illam internam quae est veluti matrix aliorum sensuum,
dg sic muliti minus est paritas: Aliud enim est loqui de facultate respiciente actus dispa-Tatos tant lim , aliud verti de habitu respiciente astus contradictori hoppositos, sensus autem Communis est potentia respiciens a. tus sensuum externorum qui sunt dispara.
ti, quique proinde eodem in subjecto recipi possunt, speculativum verb&practicum
sunt actus contradictorih oppositi, & conis uenter eidem subjecto inesse nequeunt . Sicque cadit de omnino pessundatur validum Adversariorum argumentum dc exemplum .
Dices I. Τheologia Dei est sermaliter speculativa dc practica: Ergo & nostra, quae
est illius emanatio quaedam de expresso. Respondeo I. negari posse antecedens , quamquam enim Doctor subtilis laudata q. num. 36. circa hanc di multatem nihil expresst a terminet, sed videatur po-blematicus rationes utrinque solvendo, nihilominus magis propendere videtur in eam sententiam quae assirmat Theologiam Dei esse speculativam: Tum quia voluntas divina
est prima regula sui actus, ac proinde non sup nit cognitionem practicam in intellectu per quam reguleturr Tum quia Deus amat se naturaliter, ac proinde ejus amor non est dirigibilis, & consequenter non ha'bet notitiam practicam sui amoris direni'vam: Tum quia inter dirigens de directum
est distinato realis, quia dirigens habet rationem causae respectu directi , unde notiatia practica intellectus distinguitur realiter ab amore voluntatis quem dirigit: sed inter intelligere dc velle divinum nulla est diis stinctio realis, proindeque unum non habet rationem directivi. R P deo a. Admita antecedente, negari posse consequens. Clim enim Theologia Dei sit infinita , nostra vem finita , nulla est inter utramque proportio, nec senuitur
lativa dc practica , etiam nostra talis esse debeat, latentur enim ipsi Thom istae Deum ratione infinitatis plura virtualiter dc foris maliter involvere, quae in creaturis finitis dc limitatis incompossibilia sunt. Dices a. Deus est formaliter objectum speculabile &practicum: Ergo Theologia n stra, quae Deum habet pro objesto, practica erit simul dc speculativa. . Res ηδεο I. Negari posse antecedens , cum enim nihil sit in neo quod amorem conciliare & accendere non debeat, etiam
nihil est quod non sit objectum praxis daamoris . Respondea a. Admisse antecedente, negandam esse consequentiam, The logia enim nostra non omni in adaequatur
obiecto suo , quod est Deus . Unde lichi Deus esset simul objectum speculabile & appetibile, non sequeretur Theologiam posse utroque modo illum attingere, oim sp eulativum dc practicum eidem scientiae finitae competere neoueant.
Dicer 3. Si Theolcmia nostra non posset esse spreulativa simul de practica , maxi-mh quia speculativum de practicum non possunt simul eidem inesse: sed salsum est. tum quia in eodem intellectu sunt scientiat peculativa de tractica , tum quia Arist teles dicit intellectum speculativum fieri
practicum per extensonem , ae proinde
aliquid potest simul esse practicum ec speculativum.
Disis o mirarem, Speculativum te practicum possunt eidem limul inesse submuvh vel affecti vh seu esse in eodem tamquam in is octo, vel ab eodem tamquam uinis, concedo, formaliter de per modum disserentiarum aut proprietatum disserentiae
vices gerentium, nego. Fateor itaque eun
dem intellectum subjectivh posse simul dici
94쪽
An Theologia nostra sit Prassica . II
practicum per notitiam practicam, & spm lativum per notitiam speculativam, sicut idem lac album per albedinem , de dulce per dulcedinem : Similiter eum. dem intellectum, qui concurrit ciscat vh ad producendam notitiam practicam , etiam emi vh concurrere ad notitiam fisculati. vam sermandam e sed inde non sequitur quia eadem scientia sit speculativa & practica , alioquin etiam straueretur albminem esse dulcedinem , quia idem lac subjecti vh est album & dulce. Vel nego pinitatem . Speculativum enim& practicum sunt disserentiae accidentales remectu intellectus, ac proinde utrumque suscipere potest, at sunt differentiae essentiales respectu scientiae , vel proprietates
differentiarum vices gerentes, uec conle-quenter cum disserentiae oppositae dividentes aliquid commune rwn possint alicui eidem convenire sub illo communi contento , ita nec speculativum & practicum scietitiam videntes, eidem stientiae competere possunt.
Dices 3. inae dispersa sunt in inseri
ribus, uniuntur in superioribus, sicut vis vom& auditivum in lenta communi, Vegetativum, & lensitivum in anima rati
mali , Sc. sed Theologia est superior ad
omnes scientias naturales , quia Vertatur circa objectum infinitum, illudque attingit lumine supernaturali : Ergo spiaulativum re practicum, quae sunt cifferentiae divisivae scientiarum naturalium, adunantur in Theologia & in ea continentur. Dising o mallarem . Quando illa dispersa, sunt tant tim disparata, nee sunt contradictorie opposita , conciso , secus , nego , Constat autem ex dictis , speculativum dc practicum invicem opponi contradictorist, quia practicum ordinatur ad opus, specu-ὲativum autem non ordinatur, ordinari autem ad opus & non ordinari sunt contra.
dictoria, proindeque in nullo sive inseriori sive superiori simul llare queunt, Nec dicas eum quibusdam Thomissis, it
Ia quidem non posse simul convenire alicui formaliter, bene vero eminenter. Haec enim replica insuli a proilus es & li veritate aliena , contradictoria namque tam invicem pugnant eminenter, quam formaliter, sicut enim Deus non potest ella sapiens formaliter re non sapiens sormaliter, ita nec po test esse eminenter justus & non justus emi nenter. Insuper Proprietates disserentiae N positae, nec formaliter nec eminenter petunt alteri disserentiae oppositae inesse, homo enim nec formaliter, nec eminenter ρο-
test esse risibilis & hinni bilis: sed speculativum & practicum sunt proprietates diveris sartim dii erentiarum sitientiam dividentium: Ergo nec formaliter nec eminenter uni eudem competere possunt.
Nostra ratalogia ntillatenus spreviativa est, sed I Picitis mactea . Haec est
expressa Doctoris i . ntentia quises. q. pro inu. 3. dc eam sic probat. I. Illa notitia est practica, quae ordinatur ad volitionem rinam & est naturaliter prior ipsa: sed talis est Theologia n stra: Ergo es practica. Major patet ex I. notabili , volitio enim recta est proprihpraxis. Ergo notitia quae est prior ipsa dc ejus directiva, ver E est practica . Probatur minor. Primarium & adaequatum objectum Theologiae quini est Deus , est virtualiter consor me volitioni rectae, siquidem ab eo sumuntur prima principia rectitudinis in voluntate, qualia sunt. Deus es amandus. eoondus, H. & istud objectum determinat intellectum creatum ad notitiam rectitudinis, priuiquam voluntas creata illam velit rErgo illa notitia dicenda est practica. a. Principia Theologiae nostrae sunt prastica: Ergo& conclusiones ex eis deductae sunt practicae. Consequentia est evidens . talis enim est conclusio, qualia sunt principia ex quibus deducitur. Probatur ant ciaens : Principia Theologiae sumuntur a Deo qui est ultimus finis: sed principia sumpta ab ultimo fine sunt practica, ordina tur enim ad opus & ad applicanda media quibus finis ultimus acquiratur, juxta illii dIoannis aQ. Haec scripta sunt ut credatis ,
quia Iesus est Cissus Filius Dei, , ut re
de res vitam habeatis in vomine ritu . Non
ait, divina mysteria, quae sunt Theologiae nostrae principia, ideo litteris fuisse exarata , ut Deum ejusque persectiones & operationes invelligaremus aeutilis, dc subtilitis explicaremus , sed ut eum cognoscentes amaremus ardentitis & promptius ac seriventilis in omnibus ei famularemur. Confirmatur ex S.Augustino lib. I. de D sti ina Christiana circa finem. Habitus Theo. logiae ordinatur ad dirigendum quatuor actus, videlicet credere , sperare, diligere
95쪽
ια An Theologia nostra ut Practica.
di virtuosh vivere: Ergo non ordinatur ad simplicem speculationem, sed ad praxim. Probatur ex Aureolo artis. 3. idque primo
a priori, sie: Ille habitus est practicus, qui ordinatur ad objectum operabile & attingibile per nobiliorem actum & operationem, quam sit simplex illius 1 peculatio di contem. platio: sed Theologia versatur circa Deum, qui est obiectum attingibile per nobiliores actus, quam sit simplex illius speculatio :Ergo est practica. Μajor patet, ideo enim Medicina & aliae scientiae practicae sunt , quia earum objectum est operabile & nobiliori modo attingibile, quam sit simplexit,lius speculatio, melilis est enim homini hahere sanitatem, quam scire quid sit sanitas, melias pariter est habere virtutem , quam scire quid sit virtus, ut docet Aristoteles 2. Ethicor. cap. 2. Proiat minorem ,
Nobilius ille Deum attingit, qui ei adhaeret per fidem, in eum assurgit per spem,& eum diligit per charitatem, & ejus amorem per oblectulum & cultum sibi conciliat, quam qui de eo subtiliter disputat& profundiis ma quaeque illius mysteria reserat de exponit. Ergo habitus Theolo.
gicus hia pacto erit purh practicus.
Coormatur . Quia quanao objectum est operabile seu per operationes aseuisibile , habitus qui illud respicit, maximh occupatur circa opera quibus possit attingi , ut docet Philosophus I. Et hic. cap. 7. at id praestat Theologus , siquidem maximhoccupatur , ut Wriat qualiter per actuscidei, spei , dilectionis Ze obsequii , Deus
a nobis possit attingi. Ergo, M. q. Ex eodem probatur a Meriori. Ille ha-hitus est practicus, qui non sollim habet pro fine actum quem elicit, sed actum quem dirigit: at habitus Theologicus non habet pro fine actum quem elicit , sed actum quem dirigit, nimirum actum fidei, uri per illum habitum ex S. Augustinodes defenditur dae redditur stabilis contra increduIos, roboratur di redditur delectabilis quant lim ad pios, gignitur & redditur capax quantum ad dubios, &c. Ergo est practicus. Haec probatio est essicax, si lo. quatur Aureolus de fide sormata per Charitatem & virtutum connexionem , non
verti de fide informi quae sollim mysteria fidei reserat. Cum enim fides sit actus intellectus, ab ejus sola directione intellectus aut habitus dici non posset practicus, praxis enim est operatio alterius potentiae ab intellectu, ac propterea intellectus operationes non possunt esse praxes , cujus tamen contrarium docuit ipsemet Aureolus,
hae in sententia sicut & in pluribus aliis, 1 Scoti Doctrina alienus. s. Denique illa scientia dici debet pra
stica , cujus nulla est conclusio quae vel sor- maliter vel virtualiter, non ordinetur ad praxi mr sed nulla est conclusio Theologica quae sic ad praxim non ordinetur. Probo, Si quae sint conclusiones Theologicae, quae ad praxim non ordinabiles sint, maximae illae quae per se & formaliter videntur speculativae, puta Deus est Trimιs, Pater enerat Herbum dictione, &c. Sed illae sunt virtualiter practicae. Prima enim inquit Doctorno. 32. J iscludis viri liter notitiam rectitudinis iussim is tendentis in tres Personas, ita quia si actus dilectionis eliceretur circa unam suam excludendo alias, sicut infidelis eliseret, est actus non rectus. secvnda vero isesu notitiam rectitudinis seeundum quod actus circa duas Personas , quarum una ' sic ab alia. Id est, quae vis cognitio Divinitatis divinariamque Personarum quantumcumque videatur speculativa, nihilominus cum illa cognitio repraesentet divinas Personas ut sunt Personae divinae, ac proinde ut habent Deitatem formaliter dc essentialiter , &consequenter ut sunt summum hominis bonum, ultimusque illius finis, hinc fit quω illa cognitio amorem di honorem erga dis vinas illas Personas provocet δc accendat: Sicque illa notitia virtualiter saltem est practica.
Dices I. Si Theologia dicenda sit practica , quia nulla est ejus conclusio quae
saltem virtualiter de remoth ordinari non possit ad praxim, omnes aliae scientiae Pariter dicendae erunt practicae , nulla enim est quae virtualiter ordinari non possit ad Deum vel amandum, vel colendum , sicque nulla erit scientia persecth speculativa : at consequens est absurdum: Ergo dc id unde sequitur.
Negra sequelam, de ratio disparitatis est,qubd scientiae naturales speculativae nullatenus ordinentur ad praxim neque formaliter, neque virtualiter dum suum proprium
Objectum respiciunt , unde fieri non possent aliquatenus practicae nisi vagando , de sese extendendo ultra proprios suos limites diobjecti sui considerationem, sicque ampli lis non essent eaedem scientiae: Sciem tia enim variatur ad variationem obiecti:
96쪽
An Theologia nostra sit Practica . 33
Τheologia autem non vagatur ultra suos limites, nec mutat objectum , dum illius notitiae, quae videntur speculativae, ordi. nantur virtualiter ad regulandos actus voluntatis circa illud ipsum objectum, quod
Instabit:. Ergo hac ratione Μetaphysica saltem dici poterit practica: Cum enim illa
Deum ut objectum attributionis consideret, non vagabitur ultra suos limites, nec alienum objectum spectabit, dum ad eum colendum & amandum suas notitias ordinabit: at salsum est Metaphysica m posse dici
Practicam, est enim omnium speculati varum scientiarum maxima , cum sit earum
princeps: Ergo pari ratione Theologia non est dicenda practica. Nego paritatem , & ratio disparitatis est . qu bd Μetaphysica lichi Deum contemplatur ut objectum attributionis. & p cipuum inter o cta sua specialia , non tamen Deum respicit ut objectum totale& adaequatum, ut sic enim respicit ens utens , id est, quatenus praescindit ab omni .hus suis specialibus ι Deum verh idcirco
contemplatur, quia est nobilissima speciesentis . Clim autem objecti totalis notitia non ordinetur ad objectum minlis praecipuum , imb objecti miniis praecipui notitia ordinari debeat ad objectum totale , hinc fit quhd omnes conclusiones Μeta. physicae non possint ordinari ad Deum. a. Metaphysica non considerat Deum modo practico; sed tant lim speculativo, non enim illum respicit ut appetibilem & frui bilem , neque etiam Philosophi cognove. Iuni nos ordinari ad Dei fruitionem, oc no-srum appetitum per ejus possessionem esse fatiandum: Sed tantiim Metaphysica Deum respicit ut est nobilissima entis species, quae Consideratio praxim non inducit. Unde Philosophi statuerunt Deum esse objectum quidem intellectus nostri, non autem Voluntatis . Theologi verti clim noscant Deum Esse objectum nostrae voluntatis , quae in
ejus sola possiessione satiari & expleri potest, hinc fit ut omnis Theolnica cognitio , meri possit practica, & ordinari ad excitanis
dum de regulandum amorem circa Deum. Dires 2. Illa scientia generatim non est di. cenda practica, cujus major pars conclusi num versatur circa objectum speculabile rat major pars conclusionum Theologicarum
Versatur circa objectum purh speculabile . Probatur, Theologia maxime versatur cirrisen TMOL TOm. I. . ea Personas divinas & circa Notionalia , non verti circa Essentialia, quia haec a n bis lumine naturali per Μetaphysicam e gnosci potant, in Μeta physica enim plura Philosophi de Deo ejusque attributis tradiderunt , nulla autem de personalibus , quae nonnisi per Theologiam & Fidem innotescunt: sed personalia in Deo non sunt appetibilia, quia sermaliter nullam dicunt
persectionem , nec terminant actum nostrae dilectionis, qliae ad sola essentialia terminatur. Ergo, &e. ων mixorem , & illius probationis minorem distinguit Doctor , essentialia lota terminare potant actum dilectionis, ut ratio qua, concedit, ut ratio quae, negat idest ementialia sunt equidem ratio qua Deus est amandus, colendus, &c. Non enim paternitas, v. g. est ratio formalis qua Pater aeternus sit amandus : sed Deitas, itaqubd diligatur a nobis non praecish quctenus est Pater , sed cluatenus est Patre di. visus. Unde personalia cum Mentialibus, v.g. relatio paternitatis juncta cum Deit te, terminare possunt actum prasticum dialectionis nostrae ut objectum quod . Dices 3. Deus non est objectum Theologiae nec ab ea consideratur ut est finis ultimus, sed sub ratione Deitatis, ut distum est. Ergo hac ratione Theologia dici nequit practica. Distinguo antecedens, non est objectum Theologiae, ut est finis ultimus sormaliter&respective, concedo, ut est finis ultimus absoluth & simpliciter , nego, ratio enim finis ultimi in Deo sundatur in ejus Deita. te & essentia , a qua ibi a praecish desumuntur principia practica, ut loquitur Doctor,
non autem 1 praecisa ratione finis : Deus enim non est amandus aut colendus praecist quia finis est, sed quia Deus, ct quatenus est summum bonum summusque rerum omnium Dominator & Rector.
Dieest Si Theologia esset practica, peritiores Theologi essent sanctiores, &praestantiores divini cultus& amoris actus pro
ducerent , peritiores enim artifices praestantiora moliuntur artis opera: at contrarium
saepe cernitur 3 Doctiores enim non raro sunt pejores. Uinguo minorem , Doctiores fiunt pejores defectit scientiae Theologicae, quasi ipsa ad malitiam viam sterneret dc aperiret , nego , defectu Theologi , qui scientia in majorem sui perniciem de damia nationem abutitur, concedo.
97쪽
qa An Τheologia sit habitus supernaturalis.
Dieri s. Theologia clim sit scientiarum Princeps & Regina, inter nobiliores scientias est r nenda ν sed scientiae speculativae clim sint gratia sui, nec ad opus ordinentur, sunt nobiliores practicis : Ergo Theologia potius speculativa qu1m practica eii nominanda. Disinguo minorem . Scientia speculativa est praestantior practica, quando operatio nes ad quas regulandas practica ordinatur, non sunt nobiliores quam simplex& nuda speculatio , concedo , secus , nego ν sed Deum diligere, colere, & ejus possessionem meritoriis operibus promereri longε praestantius est, quam ipsum cognoscere&i stulari ta nitim, siquidem cognitio sola fide nititur, operatio autem amoris di virtutis oritur , charitate quae fide est praestantior& pei sectior: Ergo nobilior est Theologia practica de directiva illarum operationum, quum esset si tant lim Deum specularetur. Hinc meritb insert Aureolus art. 3. 9.. 2. 2hia moralis Phil bia est nobilire auam Geometria, licet enim Geometria spee atιvasis, certiori modo procerat , ni bilominus Moralis est de meliori subisecto, puta de bomine i - de actibus bumanis. Et in Juper certitudo Electionis ad quam Μoralis ordinatur , cum tumoribus non pensetur actus , sed electis, ut dicitur in 3. Et bis. Me quirim certitudo , electio ipsius est nobilior quocumque θωvlari, quia cli actus altioris potentiae, nempe voluntatis.
QUAESTIO SECUNDA . An neuela nostra βι habitus superna.
CV m omnis notitia duobus modis possit obtineri, nimirum vel per insu. sionem, quae est actio Dei producentis ali. quid sne nobis coagentibus, qualis est notitia fidei , vel per studium & exercitationem, quales sunt notitiae artium & scientiarum naturalium ν cumque Theologia pendeat ex principiis supernaturalibus fidei. hinc merith quaeritur, num illa sit in nobis supernaturalis. tandum I. Ex Dinore qu. I. Prologi nu. . aliquid dici posse supernaturale duobus modis, pulli vel quoad entitatem vel quoad
modum . illud dicitur Supernaturale quantam ad entisatem, quod suapte natura transcendit& excedit persectionem Omnium rerum naturalium quae cum eo conveniunt in eadem ratione generica & non possunt produci ab agente secundum illius virtutem innatam re naturalem , qualiter virtutes Theologicae, fides, spes, charitas , gratia tam actualis quam habitualis dicuntur supernaturales quant lim ad entitatem, quia suapte natura excedunt persectionem cujuslibet agentis naturalis, nec causari possunt, & comparari ab homine juxta innatam sibi virtutem operante. Illud verti dicitur supernaturale quantum ad modum, quod non excedit omnino persectionem naturalem rerum quae sunt ejusdem generis, & obtineri posset per virtutem naturalem, sed non cum tanta facio litate, nec ita brevi tempore, qualiter esset infusio scientiae Philosophicae hominiqui aliundh per studium & exercitationem
eam posset assequi. Hinc apparet quam turpiter hallucinentur, qui Doctorem erroris inlimulant , quasi non admiserit formam aliquam esse supernaturalem intrinsech &quantum ad entitatem, sed tant lim extrin- lech & per respectum ad Agens illam producens, contrarium enim aperth docet tum loco praefato, tum pluribus aliis quos lauis dat Scholiastes ad praelatum locum. tandum a. Ex eodem ibidem naruralitat insupernaturalitatem rerum posse det gi & cognosci per respectum quem potentia dicit, vel ad Formam, vel ad Agens, potentia enim receptiva comparari potest vel ad actum & sormam quam recipit, vel ad agens a quo recipit. Si comparatur ad actum, seu ad fremam, vel habet ad eam inclina. tionem naturalem, ut ignis ad calorem, resie potentia & forma dicuntur naturales , Vel habet repugnantiam Ac oppositionem naturalem ad sormam, ut aqua ad cal rem, & forma & potentia dicuntur violenistae, vel habet indissi rentiam ad formam de ad oppositum ejus, ut paries ad albedinem& nigredinem , α sic dicitur potentia &
Unde colligit Doctor nullam formam dici supernaturalem per ordinem M potentiam , cum per hunc respectum sit tantum vel naturalis, vel neutra . Secus verb fi comparetur ad Mens, nam vel figens habet virtutem naturalem producendi formam v. g. ignis calorem, & sic forma dicitur naturalis ,
quatenus naturale opponitur supernaturali, vel nulla est virtus naturalis quae talem sormam producere possit, puta gratiam , de sic illa forma dicitur supernaturalis.
98쪽
Αn Theologia sit habitus supernaturalis. I
Hine naturalius formae sumitur eκ duo. bus, nimirum ex parte potentiae habentis inclinationem naturalem ad sormam , &ex parte Agentis habentis virtutem natu .ralem productivam talis formae , Superxatinalitas verti detegitur sollim ex parte Agentis supernaturalis.
Notandum 3. Principia Theologiae pu-t1 Articulos fidei ex quibus conclutiones Theolopicae eruuntur posse duobus modis spe tart. Primb quidem in se & quatenus
sunt absolute vera ratione ordinis quem dicunt ad primam veritatem revelantem. Secundb quatenus dicunt ordinem ad conclusiones quae ex eis deducuntur mediante discursu, & quatenus eas virtualiter continent, vel in eis continentur. Priori modo illa principia dicuntur formaliter revelata& pertinent ad fidem , posteriori verti dicuntur virtualiter revelata , aut revelantia conclusiones Theolasicas quae ex eis eliciuntur, vel in ea resolvuntur.
His praelibatis resolvendum est an habitus Theologicus inclinans ad eliciendas conclusiisnes Theologicas ex articulis fidei, sit
superna ruralis nec. ne. Circa quam resolutionem duplex est Auctorum sententia . suidam enim cum Μolina, Disp. I. Art. 2.uocent quamlibet conclusionem Theologi. cam esse simpliciter supernaturalem , ac proinde habitum inclinantem ad eas eliciendas, eliqudd illae conclusiones inseruntur ex una saltem ex praemissis supernaturali lumine fidei cognita. Alii verti communiter sustinent conclusiones Theologicas esse meth naturales, sive interim deducantur ex duplici praemissa de fide, sive eX una tant lim, unde inserunt habitum Theologicum ad eas eliciendas inclinantem , esse paruler merὲ naturalem. Quibuscum sit
CONCLUSIO PRIMA.H abitus rara etiae non est intrinsere is,
emitarive 'pernaturalis, Haec est eom.
Prebatur I. Ille habitus non est supernaturalis intrinsech qui nostris actibus oc studiis comparatur: sed habitus Theologiae
nostris exercitiis Ac t udiis acquiri turr Ergo non est intrinsech dc entitati vh supernatura lis. ΜaIor constat ex a. Notabili, id enim Don est supernaturale quod non excedit acti. vitatem & vires nativas agentis: At quod Mitris exercitiis comparatur, nostras vires innatas non excedit, proinde supernaturale dici nequit. Minor patet ipsa met experientia , qua constat modum comparandae Theologiae non esse devotionem & orati nem, qua homines solent sese praeparare ad assequendos habitus iupernaturales 3 sed opus est summo studio & allidua exercitatione, de scientiarum naturalium, maximEPhilosophiae subsidio, ut quis evadere PDG sit peritus Theologus. Hinc videmus eOS, qui assiduam rebus Theologicis navant Peram, tandem aliquando illius habitum aD
sequi , & facilitatem de rehus fidei disserendi, easque explanandi sibi comparare , illos veto qui orationi tantum indu Igent,& hujusmodi studia & exercitia contemnunt , etiam rebus Theologicis vacuos &inanes permanere. Probatur 2.'prior ratio confirmatis. Eatenus ille habitus esset supernaturalis quia fieret ab actuali cognitione Theologica , quae supernaturalis est: sed inde non potest esse supernaturalis , tum quia salsum est Theologiam actualem esse supernaturalem, ut secunda conclusione patebit, tum quia etiamsi actualis illa notitia Theologica el-set supernaturalis, non tamen habitum sis per naturalem pareret, siquidem actus fidei qui sunt in entitate supernaturales, pariunt habitum meth naturalem in eo qui tales actus saepitis elicit, ut probabitur in Tractatu de Virtutibus Theologicis, de ut ipsa
patet experientia eorum qui labuntur inhaeresim, licet enim habitum supernaturais Iem fidei deperdant , nihilominus priorem habent facilitatem c endi alios articulos, de quibus inter eos dc Catholicos non conistro vertitur . Haec autem facilitas aliunde non provenit , quam ab habitu acquisito&merh naturali credendi, per varios actus suis
pernaturales fidei genito, euec post fidei jacturam adhuc Perseveranter Ergo etsi Theol gia actualis lupernaturalis esset, non tamen lupernaturalem habitum produceret. Tertio, Ille habitus est purh naturalis, cuius ratio formalis specificativa merhnatura.
lis est: sed ratio sormalis specificativa habitus Theologici est merε naturalis: Ergo dc Theologiae habitus . Major constat , talis enim est rei entitas, qualis est ratio constitutiva, distinctiva ac specificativa illius ab aliis . Probatur minor: Ratio specificans & distinguens nostram Theologiam, Theologia Dei & a fide, est discursus rsed discursus in Theologo viatore purb
99쪽
An Theologia sit habitus supernaturaIla.
naturalis est , cum sit scelus intellectus agentis secti nolim suam vim naturalem Ivirtus enim & proprietas naturalis intellectus est dilcurrere. suarto, Ille habitus non est supernaturalis & insutus, qui potest concurrere ad assensu in salsum, quis enim dixerit Deum infundere habitum qui ad errorem&falsitatem inclinet 8 Sed habitus Theologiae potest inclinare intellectum ad assentum sal. 1um 3 cum enim plures oppossitae conclusi nes ex eisdem fidei principiis instrantur , nedum ab Haereticis & Catholicis, sed etiam ab ipsis Theologis fidelibus, qui plerumque sententiis invicem pugnant, necessum est alterutras ex illis conclusionibus
oppositis esse saltas; de consequenter habitus Theologicus qui ad eas eliciendas inclinat . ad salsum inducit. Muintὸ denique, ille habitus est methnaturalis, qui eodem modo obtinetur, qud aliae scientiae ¬itiae merd naturales: sed habitus Theologiae ita comparatur, nimi-yum per praecepta & doctrinam alicujus magistri docentis , & per studiunt & la. horem discipuli audientis & studentis: Ergo, &c. Rephe t adversarii, Studium quidem &doctrinam requiri ad olitinendum Theoloiae habitum, non ut calusas illius produ-ivas; sed ut conditiones de dispositiones , quibus subjectum praeparatur ad infusionem illius habitus; sicut 1 simili voluntas praeparatur per varios astus ad infusionem dc receptionem gratiae sanctificantis 3 quae praeparatio non impedit quominus gratia sanaificans sit habitus intrinlech supernaturalis.
Conua. Si illi actus requirerentur ut di. spositiones maximh vel ut dispositiones m ventes, vel removentes , hoc est vel ut Deum moverent ad infusionem ipsius habitus; vel ut subjectum ad eam infusionem disponerent removendo ea, quae huic insu-sioni serent contraria: sed neutrum dici potest 3 non quidem primum, certum enim est Deum ad hanc infusionem moveri efficacitis per orationes, jejunia , eleemolitras , dcc.
quam per studium & laborem; illa enim pietatis opera sunt ipsi acceptiora, quam quodlibet studium; attamen qui his pietatis operibus magis incumbunt, propterea non sunt persectiores Theologi. Basu. per, si tales exercitationes Ac studia Deutra moverent ad infusionem habitus Theologi
ci, id esset maximὶ propter aliquod pactum dc promissionem ex parte ipsius, sicut fit
in Sacramentis: at nullum simile pactum, nullaque talis promissio reperitur in Sctia plura : imo quoties proponitur scientia comparanda, toties indicitur labor subeundus,
etenim qui addidit scientiam adidis laborem, inquit Salomon. Eccl. I. Non etiam secundum: sicut enim nullaedit positiones naturales desiderantur ad insu-sionem caeterorum habituum supernaturalium, ita nec desiderarentur ad insusionem habitus Theologici. Insuper dispositiones debent esse ejusdem ordinis cum forma , ad quam disponunt: Unde Theologi inferunt hominem non posse sese disponere proximhad receptionem primae gratiae, sed cam a Deo ex misericordia infundit Ergo si The logia sit supernaturalis in entitate, nullus per studia dc opera naturalia ad eam sese disponere poterit. Dices I. ex S. Iacobi I. Si quis indiget sapientia, postulet a Dra, qui dat omnibus affluenter non improperat, dabitur ei. Item
Eccli. I. Deus sapientiam effundit super omnia opera sua, is, super omnem carnem secundum datum suum, praebuit illam diligentibus: Ergo Theologia, quae est vera sapientia, a Deo infunditur oc donatur. Nego consequentiam : Illi siquidem facti Textus non lunt intelligendi de sapientia quae docetur de studi, discitur, quaeque ex articulis fidei conclusiones deducit; sed de sapientia quae donum est Spiritus sancti , qua res coelestes de divinae nobis sapiunt
per mysticam earum speculationem &co templationem, qiiamque Deus timentibus se interdum largitur ex bona voluntate
sua. Nos de priori acceptione sapientiae loquimur, non de posteliori. Dies a. Illa scientia est supernaruralis, cujus certitudo supernaturalis est: sed Theologiae certitudo est supernaturalis: Ergo &illa. Major constat; talis enim est scientia . qualis est ejus disserentia ; certitudo autem est differentia qua scientia distinguitur essentialiter ab errore da opinione φ ac prO- inde si haec sit supernaturalis, etiam dc illa erit. Μinor pariter est evidens; illa enim certitudo est supernaturalis, quae nititur principio saper naturali, ct major est omnicei titudine naturali; sed Theobogiae certitudo talis est: Ergo, dic. Distinguo maiorem, Cujus certitudo est supernaturalis formaliter&immediath, concedo:
100쪽
An Theologia sit habitus supernaturalis. 37
dor remoth tantum & illati v E aut resol nistivi, nego: Et similiter distincta minori nego consequentiam. Dico itaque quilii sicut theologicus assensus non immediath nititur principio supernatiuali, sed solum mediat h& per illationem aut resolutionem, nimirum mediante discursu naturali, per quem ex articulis s dei conclusiones Theologicae inseruntur, dc in eos resolvuntur; ita illius certitudo non est supernaturalis nisi ra. dicaliter di remoth, in ovant limi cilicet perdit cursum conclusiones Theologiae resol vun. tur in principia supernaturalia, nimirum in articulos fidei 3 sicut per eundem discurium, illae conclusiones ex illis articu lis inseruntur: Hoc autem sufficit ut certitudo Theologiae hrmior sit qtiam sit certitudo scientiarum naturalium, lichi non sit aequd firma ac certitudo immediath su. pernaturalis fidei; quia scientiae naturales nec mediath nec immediath relolvuntur in principia supernaturaliter, ita tantam naturaliter certa.
Dises 3. Icientiae specificantur a principiis: sed principia Theologiae sunt super.
naturalia: Ergo & Theologia. Dinwetuo maiorem, Scientiae specificantura principiis intrinlccis, immediatis & proximis, concedo: ab ultimis& remotis, nego; alioquin scientiae subalternatae specificarentur a principiis subalternantium, quia in eas resolvuntur, & ex earum principiis eruuntur ; quod tamen fallum est, alio. quin subalternatae a tubalternantibus non discreparent. Et similiter distinguenda est minor, & neganda conlequentia. Vel distinguo minorem. Principia Theoloegiae sunt iupernaturalia, secundum entita- em, concedo: secundum ultim&applicationem, nego: illa equidem sunt superna. turalia lecundis entitatem, quia sunt articuli fidei; sunt verb naturalia secunddmapplicationem, quia non applicantur, nec ordinantur invicem & in ordine ad con.
clusionem inferendam nisi per discursum Theologicum; discursus autem ille natu. xalis est; ac proinde etiam naturalis est talium principiorum uius & applicatio.
CONCLUSIO SECUNDA . THeologia actualis , seu actualis iugatio
ut Onis raeologicae ex pinei issura, nori est supernaturalis. Probatur I. Latenus etat supernaturalis, quatenus formaretur dc penderet ii trinsech a principio supernaturali, puta ab habitu aut actu fidei infusae r sed exinde dici nequit intrinsech supernaturalis. Probatur : Nec habitus nec astus fidei em. cienter & physich concurrunt ad formanis dam Conclusionem Theologicam, sicut nec praemissae concurrunt physice ad Conclusionem Philosophicam , sed solus intellectus est illius artifex: Ergo Theologiae actus
iii trinsece non pendet , nec formatur ab
actu aut habitu fidei tamquam 1 causis supernaturalibus; sicque exinde non est supernaturalis.
a. inamvis penderet physich ab astu
fidei insusae, non propterea dici deberet intrinsech supernaturalis; quia habitus fidei acq iii situs oc genitus per actum fidei insu-sae non est stipematuralis, ut supra dictum est mm. 7. quamvis ab illo actu supernaturali formetur : Ergo a pari , etsi actus Theologiae efficienter oc physich causaretur ab actu fidei, non exinde esset intrinsech
3. Conclusio Theologica plerumque sor- matur ex duabus praemissis, quarum una est revelata & supernaturalis , alia Philo. sophica dc naturalis: Ergo, cum semperil bilioris praemissae sortem sequatur, inde non poterit dici supernaturalis. q. Illa notitia actualis non est sit pernaturalis, quae sormatur a potentia & intellectu naturali ut naturalis est: sed actualis
Theologia ita fit: probatur: Ille astus sor- matur ab intellectu ut naturalis est, qui edest persectior, qub intellectus eum eliciens perfectior & perspicacior est: at talis est nititia Theologica; constat enim eos qui acutiorem habent intellectum, peritiores evadere Theologos, de subtilitis de fidei mysteriis ratiocinari, quam minas subtile ingenium sunt sortiti: Ergo, flce. Replicabis forsan , id oriri ex eo qudd intellectus ille per fidem habitualem elevetur: ita Dbd quemadmodum intellectus vegetior Beati cum aequali lumine gloriae clarilis Deum videt, quam videret alter qui 'quale lumen haberet, sed inaequalem astivitatem; sic a simili intellestiis vegetior viatoris instructus habitu fidei, subtiliusquam alter de rebus fidei discurrit. Contra. Intellectus Beati qui est minoris activitatis naturalis, amplius tamen habet gloriae lumen, clarius Deum intuetur, quam qui majorem haberet activitatem naturais lem