장음표시 사용
111쪽
tas in eo delitescens posuit tenebras latibulum suum : Ergo ex eo sientu non potest
validum argumentum depromi. Distinuo minorem , in aliquibus contextibus, qui maκime lion deserviunt ad suadendas Ad aperiendas veritates Catholicas,
concedo: In his, quibus Theologi indigent
ut eas veritates suadeant& tueantur, ne. go . Fateor equidem sacram Scripturam
multiplici interdum obscuritate resertam esse, idque variis de causis, quas SS. Pa. tres congerunt & aperiunt. Primὸ, quidem, ait S. Hieronymus, ut ad illius capessendam intelligentiam, apud Deum geminatis precibus humiliter agere. mus. 2. Ne nimia facilitate nobis vilesceret, inquit S. Gregorius. 3. Ut per lab
rem & difficultatem assequendi sensum ait
Clemens Alexandrinus ) frangatur ac retundatur nostra sibi nimium complacens superbia. q. Denique , ait S. Dionysius , ne mysteria nostra infidelibus fierent manifesta, ipsorumque ludibrio exponerentur.
Rogabis quibusnam indiciis sensus litteratis discerni possit & detegi. Respodra, ad eum detegendum sequentes maximh servandas esse regulas . I. Si extus clim antecedentibus & consequentibus aperth cohaereat . 2. Hic genuinus
di litteratis sensus est ceniendus , qui determinatus est aut 1 Conciliis, aut1 Summis Pontificibus, aut ab ipsis Apostolis ad ali 'id litteraliter exprimendum usurpatus. 3. Dum Patrum contensione recipitur & intelligitur . q. Si cum altero textu directhnon pugnet; fieri enim non potest ut v
Tum vero advertetur. S. Denique, dum verba nihil enuntiant quod a fidei doctrina Ecrecta morum ratione discordet ac discrepet, De indicat S. Augustinus lib. a. de Doctrina Christiana cap. Io. suidquid, inauit , an Ser
mone disino , neque ad morum θοxestatem ,
neque ad fisi veritatem propiae referri ρο- res, figuratum esse cognoscat.
CONCLUSIO SECUNDA . SEUui Issa laus in semit interdum ad ali.
quid probandum s Accomodativus autem nusquam. Probatur I. pars. Omnis sensus verus &a Spiritu sancto in legendis sacris Scripturis intentus, deservire potest ad firmandam de explanandam veritatem: sed sensus mysticus verus est & a Spiritu sancto intentus , Non enim volotate bumana algata est aliquando pr eris, inquit S. Petrus a. c. I.
sta Spiritu sancto inspirati, locuti sunt sancti Dei bomines. Elt etiam ad nostram eruditionem ordinatus, suaecumque enim seriapta sunt, ait S. Paulus Rom. I S. ad nostram doctνι nam scripta sunt: Ergo, occ. Confirmatur. Ille sensus simul eum litterati designatus dc consignatus est a Spiritu lancto, qui dicitur Mripturae sensus &significatio : sed spiritualis sensus dc mysti. cus dicitur Scripturae sensus & ejus significatio. Probo exJoannis I9. ubi clim dixit
set Christi crura a militibus fracta non suis. se, subjungit: Facta suηt enim Mee ut feri.
plura impleretur, Os non comminuetis ex eo.
Sed haec verba in sensu litterati dicta sunt MM. I a. de agno Paschali: Ergo cum senis su litterati designanteos agni Paschalis non esse stangendum , etiam confirmatus erata Spiritu sancto sensus mysticus & spiri. tualis , significans os Christi in cruce m rientis non esse quassandum: quomodo enim diceretur impleri Scriptura , si hunc sensum non involveret pa. Is senius deservire potest ad veritatis probationem, quo Christus Dominus de Apostoli plerumque usi sunt, ut veritatem inistimarent, dc mendacium ac errorem propulsarent : at usi sunt plerumque sensu mystico. Sic Ioann. IO. cum Iudaei Christum arguerent de lapidare vellent, et, qu se Deum& Dei Filium dixisset, tespondet Ac arguit Nonne scriptam est in lege vestra; Ego dixi Dii estis p si autem illos dixit Deos, ad quos sermo Dei factus cs Φ, non potes solvi Seriptura ἰ quem Pater sanct cavit mist in mundum, vos dicitis quia blaybemas; quia dixi, Filius Dei stim p Sie pastina ex para bolis,
aut colligit quae lectanda sint quae ve fugienda, aut arguit Et retundit insultantium sibi Pharisaeorum criminationem. Simit iter Apostoli frequenter argumentantur insensu mystico. Sic S. Paulus eκ his verbis Deuteronomii 2 s. Non alligabit os bovit trituramis, colligit I Corimb. 9. Concionatorem Evanis
gelicum de Evangelio debere vivere. Sic eb quini Abraham duos filios habuerit, IF mari de Ane illa, & Isaae de libera, allegorich colligit ad Galat. q. Deum esse auctorem utriusque Tisia menti, veteris, de Novi, dc patrem duorum populorum, Iudaeorum dc Gentilium. 3. Sicut homines vocibus utuntur ad suos conceptus promendos, ita Deus rebus al
112쪽
satura vel mystica reseranda & significan Jsensu; βed nunquam parab c tibia anti . Nec minus veritas inest rebus a Deo matam intelligemia mis au a ruritatem AP designatis & usurpatis ad aliquid signifi-imatum perducere..candum, quam vocibus ab hominibus in- Idem habet S. Dionylius 'mia 9. quaestitutis di sed voces per sensum litteralem est ad Titum, ubi agens de multiplici de deservire possunt ad aliquid probandum , vario sensu mystico , quem Scripturae com
Ergo & res per suum lenium mysticum .iplectuntur, ait : Noe etiam praeterea inteia Unde merith S. Paulus I. ad Coristb. IO.iligendum es duplicem esse Neologorum tradicum praemisit et Patres vetetis Te ita mentistionem ; alteram quidem orevisam Busti- omnes sub nube fuit se, subdit: Haec autem eam; alteram planam notiorem s is iliam omnia in figura tantinebant illis. Et ad He-squidem Ignis contueri atque eaeremoniarambraeos Io. post lomam ct accuratam perimmam praescribrae; bane ratiorirationem, plura capita discus1ionem sis norum ac tym-sdemonstrationemrim opbisam tam ectentem . lorum veteris Testamenti, respectu NO-4Junctam etiam connexum est id, quod aper-vi ; subjungit hanc causalem suppositionem, tum s em occultum: Atque istud quidem pro- Umbram enim babens lex futurorum bonstrum istat & cmfrmia eorum quae iucuntur verita utique futuroriam in lege Evangelica, quamlum: boc autem licit , colueat in Deo G- ut persuadeat totus est in ea Epistola. scuris, , quae doceri non possunt, moris i Adverte tamen, ut omnia quae objici pos- insituri bus . vitibus indicat senium Mysent uno verbo dissolvas, sensum mysticum sticum non semper deservire ad probatio- nullam probationis dc argumentationis viminem, Accomodativum velli nunquam.
habere , nisi aper id constiterit eum fuisse Unde S. Augustinus Nistola q8. invehens taliter i Christo aut ejus Apostolis ulu r-iin Donatistas, qui Ecclesiam in sola Astipatum : Clim enim res, in quibus maxi-ica, eorum patria, it Ietelam dc intactam per-mh sundatur sensus mysticus, variam ha-imansisse suadere volebant ex illo Cantico . beant cum aliis rebus similitudinem dc con- rum I. Ubi ρ eis , ubi evias in meridie et venientiam , etiam varium dc ancipitemipostquam hujus textus pravam usurpatiore erre possunt senium mysticum. Sic Leo nem mirum in modum ventilasset de impu- v. r. propter suam rapacitatem I. Petri I. gnasset, subjungit I suis autem non imp n-
usurpatur ad significandum Diabolum, quistissime nitatur aliquid in allegoria positum pro ibi dicitur Leo ruiens : Piopter suam sor-ise interpretari, nisi babeat , mans a testititudinem, designat Christum , qui Ap imoria, quorum lumine ili Urentur obscura pcalyps. s. dicitur Leo de tribuIuda: Propter Ex his apparet sensum litteralem inser- suam seritatem adumbrat adversarium quem- vire praecipuli ac sere unich argumentisque, qui Psal. Io. dicitur Leo paratus ad 'Theologiciscerib concludentibus; clim enim praedam ; propter firmitatem dc constan- raib manifesta adsint testimonia, quibus mytiam justum designat, Proverb. 28. D sistici sensus obscuritas illustretur, binc fit, quasi Leo reo ens absque terrore erit. Unde ut vix ex eo celth liceat aliquid colligerent ut in sensu mystico nulla inter proban- ad veritates Catholicas probandas 3 lichidum S arguendum vis lit iacienda , nisismirum in modum Concinnatoribus deser. Iiunde constiterit rem ad id mystich sii- viat ad eas veritates illustrandas & su gnificandum a Christo aut ab ripostolisidendas. fuisse usurpatam.
Secunda pars aperte constat , siquidemictu et primis , quaenam Scripturarum Edi. cum sensus accommodativus non sit a Spi- tio debervire esu TMMον ad proba das ritu sancto cum litterati consignatus, sed is firmandas suas reneta Ges quolibet pro ingenii dexteritate & mentis larbitrio usurpatus, certum est in eo nullam l π Uic Quaestiunculae ut evidentius fiat inesse vim ad res fidei probandas & contra i LI satis , observandum est Scripturam
impugnantes propugnandas. Unde S. Himi lacram, ut plurisnum, Hebraico idiomateronymus lib. a. in Matthaeum, explanans ' fuisse exaratam. Insuper illius varias exti- illud cap. I . de sermento quod abscondit j tisse versiones; priores ouidem, suerunt Chalmulier in farinae latis tribus ν postquam l daica dc Syriaca: Chaldaica alio i omine ap- hanc similitudinem adorando Trinitatis my-l pellatur id est paraphrasis seu intem
113쪽
72 De Editionibus Sacrae Scripturae.
manum dieitur, ut observat noster Galatinus lib. I. Arcanomum cap. 3. Syriacae versonis auctor ignoratur; quod enim aliqui volunt novum Testamentum a Beato Maico translatum suisse in Syriacum Idioma , nul- Io nititur fundamento, hujus namqile versionis haud dubiὲ meminissent sancti Patres; cujus tamen nullus eorum, ne levem quidem mentionem facit, quod apertum indicium est hanc versionem ipso esse posteriorem.
Versiones autem Graecae variae circumseruntur, maximh duodecim. Prima namque creditur fuisse ante Alexandrum magnum,
ut indicat S. Clemens Alexandrinus lib. I. Stromatum, dc Eusebius Μ. 9. praeparatis nis Maa relicae cap. 3. Unde factum est, quod Philosopni plura ex Scripturis sacris deis prompserint, quare non immerith B. Cyrii l. lib. cit. asserit Platanem videri alterum indisen attice loquentem , ac proinde constat temporibus Platonis de ante Alexandrum , jam extitisse versionem Graecam , ιaltem aliquorum Scripturae librorum. Post Alexandrum vero plures aliae numerantur, videlicet Lamna temporibus Ptolemaei La. gi 3 sed ut notat Serrarius cap. I 6. haec,
sicut & Herodiana, supposita est , de ab
Prima itaque post Alexandrum cesebris Scripturarum versio ea est, quae facta fuit hseptuaginta Interpretibus sub Ptolemeo Philadelptis Lagi Filio , qui trecentis ante Christum annis, ut notat Genebrardus lib.2. chariologiae petiit ab Eleaearo de tota Eccle. sia Iudaeorum, dc obtinuit septuaginta duos Doctores Iudaeos, nimirum sex ex unaquaque tribu, cui, ut communior fert opinio, in variis eellulis seorsim collocati, tiripturas sacras diebus septuaginta ex Hebraico in Graecum Idioma transtulerunt. Alia est editio nomine qui vide. tur idem esse ac Rabbi Onietos, ut probat
Gentili Christianus, di mox ex Christiano Iudaeus, qui ut refert S. Epiphanius, vertit
integrum vetus testamentum tempore Adria.
ni Imperatoris. Alia pariter versio dicitur Ommaebi, qui cum esset Haereticus Ebio. nita, sive ut volunt aliqui, Samaritanus, dc Ecclesiasticam dignitatem ambiret, quam obtinere non potuit, a Christianis desecit ad Iudaeos: vixit autem temporibus Meti Heri Imperatoris , ut patet ex praelatione
Latina Romana in septuaginta interpre- MI . His itaque praenotatistes. Alia etiam dieitur raredes oris Ephesi,
qui tempore Imperatoris Commodi ex Ham retico Marcionita, factus est Iudaeus Pros litus, ut observat S. Hieronymus Praesatione in Danielem. Plures aliae circumferuntur Versiones , nimirum Hiericumina, quae inventa est in urbe Hierico tempore Cara canae Imperatoris : Nicopolitana, inventa Nicopoli , tempore Alexandri Imperatoris Mammeae filii Luciani Martyris, quae inventa est tempore Constantini , ut refert Eusebius lib. 9.Holariae cap. 6. Heseisiana per Hesychium presbyterum : Origenis , quae est iplamet editio septuaginta Interpretum, sed ab ori
gene variis in locis nunc mutata , nune corrupta , nunc correcta.
Hic autem Origenes ex omnibus Editi nibus, quae suo tempore extabant, selegit quatuor praecipuas , nimirum septuaginta Interpretum, Aquilae, Symmachi dc Teodotionis, easque in unum volumen redegit quatuor distinctis columnis. ita ut omnes eodem aspectu videri possent de versus versibus , & periodi periodis responderent δcujus editionis exemplaria dicta sunt ra tradita ab illis quatuor Columnis, ut notat S. Hieronymus Epyy. 89. Postmodum idem Origenes his 3 uatuor editionibus praeposuit adhue Hebraicam h regione, idque duabus
columnis, quarum prior continebat textum
Hebraicum litteris Hebraicis scriptum p sterior eundem textum reserebat, sed litteris Graecis exaratum; sicque a duabus illis columnis adjunctis , exemplaria haec appellata sunt maeula . Denique alias duas postmoddm Editiones Graecas 3 nimirum Hiericuntinam , dc N eopolitanam prioribus addidit , ita ut octo essent columnae
sibi invicem parallelae , unde Octa a Origenis appellata sunt. Sed omnium versionum celeberrima est Vetus editio Glisa, quam communi terri gatam appellamus; quae tota nunc videtur esse S. Hieronymi, demptis paucis versiculis , aut versuum particulis 3 imb videtur illius simpliciter , si menda dc errores librariorum sustuleris, ut recth monet Ser- rarius cap. I9. Licet enim S. Hieronymus non omnes Scripturae sacrae libros ex Hebraeo aut Graeco transtulerit: nihilominus vertit quam plurimos, ac praeterea omnes alias Latinas versiones emendavit, ut linsemet affirmat in Praefatione in Evangeli
114쪽
Respodra hanc Vulgatam editionem esse nissenarium. Corrumpunt bonos mores eo in plane authenticam, & omnibus aliis Lati. trauia mala. Et apud Albenienses in Μamnis praeserendam, ut decernit Concilium tis euria ditipulam, Aratum tisem vorat, Tridentinum sessioneis his verbis. Sacra, Actor. IS. dicens. Ipsius enim&genus su-
fram Ssnodus confiderans, nota parum utili. mus .... Didicerat enim a vero Damia eminutatis aecedere pesse Gelois Dei, si ex om3i ouere de manibus bostium gladium, is, Goliae
hvs Latinis Editionibus, quae cireumferuntur4superbissimi caput proprio mucrone truncare. ferarum librorum, quaenam pro auibrattea Legerat in Deuteronomio Domini voce prae
babendast, iηκα eat, fatuitis declarat, ut plum, mulieris capi, radendum rami, -- ω ipsa vetus es, Data editio, quae simo tot percilia, omnes pilos ιν ungues eorporis. -- saeculorum usu in ipsa Ecclesia 'obata in puta os,-- eam babendam in raniugis. publicis Lemonibus, Disputatioribus, praedica-isvid rem mirum, si ra, uosarentiam saecurimibu3, Ο expositioηgus pro aviantica M. larem propter eloquii vinularem, γε mem bratur, is, ut nemo iliam rescere quovis prae. brorum pulchisurinem de antissa atque eapti- textu audeat vel maestimat. Quibus tamen va Ipraelitiaeem facere cupis p EGquid in ea Concilium non infirmat auctoritatem Edi- mortuum est Iustolatriae , voluptatis, erroris, tionis Haebraicae, aut septuaginta Interpre- libidisum vel pωrido, vel rado p Haec pari rum I chm earum mentionem non iaciat, et Mntia sermonis, 1 ed mira eruditione sed Bltim VuIgatam, ceteris Latinis edi- prosequitur, aperiens qualiter omnes sacritionibus praeponat. tiriptores & Doctores profanorum litteras& sententias interdum usurpaverint. Iuaeres seruηri, an Theologo liceat uti μο. Ipsi concinit S. Basilius Humilia et . ad pianorum missio reum, ac Poetarum, alim Adolescentes, suadens eis ut imitentur Da-rumque Eoricorum auctoritatibus es, sen- nielem&Μoysem AEgyptiorum&ChaldGuntiis. rum sapientiam ediscentes; non ut in ejus dumtaxat cognitione quiescant, sed ut eam A Ffirmo. AEquum enim est philosophi. in Dei cultum dc Ecclesiae utilitatem ac splenis cas&naturales disciplinas Reginae om-adorem traducant. His pariter adstipulaturnium scientiarum Theologiae famulari: glo- S. Augustinus lib.2. de Doctrina Christianariosum etiam est Philosophos Ethnicos suis cap. go. nilo Ui, inquit, fi quae fortὶ --
ipsorum armis vincere oe in fidei captivi. Dei nos, accommoda dixerunt, ma-tatem propriis repagulis constrictos redige. xim. Pistorici, non solum formidanda non re. Idque in primis suadet, quod nedum sin. μηt, sed ab eis etiam tamquam ab injustis cti Patres, seu etiam Apostoli modum illum possessoribus , in apum nostrum vendicanda et
argumentandi usurpaverrnr, ut luculenter Subdit autem exemplum Israelitarum, quidem Mastrat S. Hieronymus Epistol. ad Μa. AEgyptiorum vasa aurea dc argentea asirnum Oratorem, qui eum cultraverat, quod portaverunt, Ielictis eorum Idolis, dcc
tuis opusculis saecularium litterarum inter- cludit quod clim Philosophorum doctrina dum poneret exeniola, quibus, inquiebat, non Blum perversis Dogmatibus sit reis candorem Ecclesiae Ethnicorum sordibus pol. iaci sed etiam liberales disciplinas usui inri-
luere videbatur. tatis aptisres contineant, deque ipse vero Deo Huic criminationi respondens S. Hierony-ieolenda noηπulla vera in mantvr apud eos,m s ait. suis nesciata is Moseis, in 'σ quod eorum tamquam aurum O, argentum,
puertarum voluminιbus M.frum assumpta de quod non ipsi instituerunt, sed de quibusdam Gentilium libris, Salomonem rarisopbis ori quasi metallis divime pr identiae, quae Gi- ω ηοηηusia promuisse is aliqva respondisse eique infusa est, eruraunt, , quo perversὸ at-
Unda in exordio Proverbiorum e monet; uisque iniurios. adissequia damonum abutuntur;
intelligamus sermones prudentiae, versutiasque cum ab eorum m era societate , est animo se-πzborum, parabolas is obseurum sermonem,learat, debet ab eis assere Coristianus ad usum dictasapientum is aenigmata, quae propriὶ Dia. sum praedicandi E V i. lecticorum, is PNA, borum sunt. Sed, Pau. Idem ibidem cap. I 8. Non propter supertus Apostolus Epimenidi, Poeta usus vesculis filiorem no arorum debemus mutuam fu- scribens ad Titum, Cretenses semeer men- ine, si quid inde utile ad intelle'ndas sandaces, malae bestiae, ventres pigri .... mirus Scripturas rapere potuerimus, nec iam una Epsola I. ad Cor. II. Μexandri ρο- illorum theatrieas nugas converti, si aliquida da
115쪽
puxta vastat, HVmemus. Ne e enim is, litteras discere non abuimus, quia earum repertorem dDunt esse Mercuriuan, aut quia iustitiae virtutique templa dedicarunt, quae
rarae gesta a sunt in lamibus adorare ma-Iverant, propterea nisu 1νβtia visiusque fu- Ma H. Imὸ vera quisqvis bonus verusque Christianus est, Diniari sui esse intelligat, tibi-
eumque invenerit veritatem quam cosens, es, agnostens etiam in litteris sacris supersi rissa figmenta repudiet, duratque bomines misque coeat, qui cognoscentes Deum, non ut Deum glori severunt, aut gratias egerunt, ye. inquit S. Paulus ad Rom. I. Unde S. Augustinus ibidem ea I9. distinguit duplex genus doctrinae ψud infide.
Ies. Unum earum rerum quas Dintuerent homines: a terum estrum quas animadverteruηt
vim peractas aut divinitus istitutas: Illud quod es reundum institutisηem bominum, partim superstitissum est, parumsuperstitissum maest. Sumsitissum es quidquia institutum sab seminibus ad euenda Mola, dcc. cap.2 '. subdit, Deinceps videndae sunt iηstitutisnes b minam superstitissae, id est non eum Daemoniabus, sed eum ipsis bomisibus Ostitutae. Nam que Omma quae ideo valent inter bomines, quia placuit inter eos ut valeant, insitura b minum sunt, quorum part superflua, luxuriosaque lastituta sunt; partim remia a D, necessaria. Concludit cap. 27. Iam vera illa quae ηαn instituendo, sed aut transacta re o. ribus aut rivisitus instituta, in ligando M-mines prodiderunt; ubicumqued cantur, museunt bominum iesuvia existimanda. Inde aperit qualiter omnes scisntiae dc artes naturales ad Scripturae & sacrae Doctrinae intelligentiam subserviant. Hae de TMologia in communi dicta suseiaxt.
116쪽
AM aperte satis in Theologiae praeludio diximus,
Sententiarum libros Auctorem & parentem habere Pereum ram bardum Parisiensem Episcopum ; quamquam enim sapientissimus ille Praesul, his in Libris non tam suam, quam sanctorum Patrum Sententiam congerere videatui, eos tamen illinstres genii scelus merito jure sibi proprios vendicat, & eorum Auctoris .nomine gloriatur. Nam ut notavit Seraphicus Bonaventura qu. q. Prologi ; qua vox es modus faciendi librum. Aliquis enim seribit alienam materiam , nihil addendo vetmutando, O ise merὸ dieitur Scriptor : Aliquis feribit aliena addendo ; sed non de Do, ct iso compilator dieitur r Aliquis scribis aliena θ' fua , sed aliena ιamquam principalia , ct fua tamquam annexa ad evidentiam, er se dieituμ commentator: Aliquis feribit aliena ersea, sed fua tamquam principalia , aliena tamquam annexa ad Con mationem, er talis debeι dici Auctor. Talis fure Magicter , quoniam sententias fuas ponit, er Patrum sententiis conse mal ; unde verὸ debet . diei Auctor huitis libri. iHunc autem Librum totius divinae Sapientiae Iacrarium, non immerito idem Seraphicus Doctor assimilat illi mirando Fons , quem Deus in medio terrestris Paradisi collocaverat, ut sua perenni alluvione terram universam rigaret & saecvnd ret: Etenim, ut plura taceam, quae utriusque collationem mirum in modum commendarent hoc unum reserre juvat, quod sicut ille Fons Paradisinus in quatuor capita, seu flumina dis fundebatur , quae longe lateque serpentia terrarum orbem irrigabant ac recreabant; sic Theologia, mysticus ille divinae sapientiae sons, in quatuor Libros Sententiarum, velut in tot lucis fluvios distribuitur, ut Christianum orbem caelesti lumine persundat de divino splendore undique collustret & irradiet. Tota namque Theologia in eo detinetur & occupatur, ut Deum demonstret & exmbeat; Vel in ordine Divinitatis subsi-
117쪽
stentem, operantem & producentem: Vel juxta Natura ordinem, Creaturas producentem , moderantem & ordinantem: vel secundum supernaturalem Gratia ordinem , hominum, salutem in humanitate assumpta meditantem & molientem: Vel denique ad ordinem Gloria per Sacramenta, tamquam per media necessaria & efficacia deducentem. Primus itaque Sententiarum Liber, tribus Tractatibus proponitur absolvendus, in quorum Prinis, Deum in se subsistentem, adeoque illius essentiam, existentiam & praecellentias contemeabimur. In Secundo, suspiciemus Deum operantem per intelectum & voluntatem , tum respectu sui, tum in ordine ad Creaturas, quas scientia cognoscit, providentia regit, & prindestinatione ad finem supernaturalem ordinat; In Tertio denique, Deum intra se priaucentem , & adorandum Trinitatis mysterium suscipiemus explanandum.
118쪽
UM assiuetus ordo doctrinae postulet, ut scientia quaeljbet obje-bi sui naturam, proprietates, &- virtutes inquirat & aperiat, prius. quam ad detegendas illius Operationes explicandosque ipsius effectus incumbat Sessundatur: C aaue jam innotescat Deum esse primarium Theologiae objectum , ad quod cetera , quae in ea tractantur , velat lineae ad centrum, radii ad solem&ad mare sumina revocantur&refluunt: hinc praesentem Tractatum quatuor Disputationibus absolvemus , quarum Prima Dei extilen. tiam & essentiam indigitabit: Seeunda it. I ius proprietates, & attributa generati micrutabitur : Tertia modos omnes ementiae divinae, seu Attributa negativa numerabit dc discutiet: suarta denique divinas omnes proprietates, seu Attributa positiva reseret & aperiet.
m Existentia is, Hyntia Dei. ET Si Dei nomen, soli primae rerum
omnium Causae delignandae primi. ilis fuerit consecratum; varias tamen decursu temporum etiam sacris in Litteris, ipsoque Deo Auctore, significationes obtinuit. Augustum enim hoc nomen, Creaturis omnibus indidit supremus ille re. rum Arbiter, in quibus relucebat aliqua ipsius praecellentiarum adumbratio. Sic propter participationem sui in subditos imperii , de Regibus ait Plat. 8 i. Ego dixi Disesis: Propter commissam mili miracula patrandi virtutem ait Exodi 3. Ecce con. itui te Deum Pbaraonis: Propter adumbra. tam illius dominationem in Magistratibus, ait Psal .. S. Dii 'tes teme Hormenter elevati sunt: propter administrationem suae Iustitiae, de Iudicibus, ait Pi aim. 8 I. Deus Aetit in Frnagoga Deorum, Denique propter imitationem suae celsitudinis a perlocis in aliqua dignitate, vel Ecclesiastica vel Politica constitutis, ait Exod. 32. Diistia detractra .. Nihilominus sacrum hoc nomen Deus, soli supremo rerum omnium Moderato ii proprium est, suamque ab idiomate Graeco duxit originem: Aali enim a quo LatinEDeus, oritur vel a verbo se quod signiuficat prospicere, quia omnia nuda re aperta sunt coram oculis Domini : Vel a veibo Δάν, quod significat inere, Deus enim undidi vini sui amoris velut in se aestuat, unde dicitur ignis consumens; & merith de eo Isaias 33. suis vestrum poterit habitare cum igne devorante eum ardoribus sempiternis' Dei itaque nomine sic usurpato, illius Existentia&inentia investiganda est tribus itatequentibus Articulis.
ARTICULUS PRIMUS .. im Existentia Dei. TRIA sunt in praesenti Articulo discuistienda. Primum, an & quomodo constet Deum existere; Secundum, an ipsius Existentia sit per se nota: Tertium, an&quibus rationibus sit demonstrabilis. Primum quidem adversus Atheos & politicos. qui ut genio suo lubentilis & impudentilis indulgeant; Dei existentiam in dubium re vocant Secundum adversus nonnullos Philosophos, qui Dei Existentiam captu difficilem arbitrantur; Tertium contra quosdam Theologos, qui neum ratione naturali pro sus indemonstrabilem affirmant. Tres autem hae d: Ecultates tribus in sequentibus, Quaestionibus sunt resolvendae.
IN praesenti Quaestione hoc unicum pro
ponitur determinandum, an revera Deus exiliat, seu uti lim inter omnia tutia rea. liter existentia admittendum sit aliquod supremum ens, a quo cetera tamquam a suo
principio pendeant, & in quod tamquam
in finem uium ultimum collineent ac Ie- serantur. Quod ut percipi Atur,
119쪽
78 Tract. I. Disput. I. Artic. I. Quaest. I.
Notandum I. Qithd etsi vulgares scientiae ab objecti sui existentia plerumque praelcindant, ne sorth cum illa sit contingens &mutationi. obnoxia, scientiae certitudini ac insallibilitati detrahat de ossiciat: nihilominus Theologia scientiarum princeps in detegenda & probanda Dei existentia non abs re detinetur. Cum enim omnis eognitio Theologica a divina revelatione pendeat, quae haberi non potest nisi a Deo exi stente 3 meri id nobis prilis constare debet Deum
existere, quam ullam certam cognitionem
Theologicam possimus assequi. Adde quddcum existentia Deo necessarid & essentiali.
ter competat, sitque unum ac praecipuum
ex ipsius praedicatis essentialibus, evidens est ipsius essentiam non posse detegi, nisi
prius existentia innotescat. Notandum a. hanc divinam existentiam nobis mortalibus solum triplici via posse cerib innotescere, nimirum vel per naturalem intellarentiam, vel per fidem, vel peri cursum. Cum enim sollim quadruplex lumen nobis affulgeat quo veritatem detegere possumus, nimirum lumen fidei supra nos, naturalis intelligentiae, intra nos; discursus a nobis; de experientiae quae fit ex iis quae circa nos sunt: Cumque sensibus nostris corporeis Deus non pateat, propter suam spiritualitatem&ab omni materia de- laedationem; manifestum est illius existentiam experientiae lumine non possie detegi, nec probaris proindeque divina illa existen. tia non potest nobis innotescere, nisi vel
ab ingenito singulis intelligentiae lumine: Vel ab aliquo testificante fide digno: Vel denique ab ipso dilcursu. An autem histri s viis divina exilientia pateat, hac in
quaestione resolvendum est. Natandum Ignorantiam, quae est carentia illius cognitionis auam homo natus
aptus est habere, a Theologis solitb distin. gui triplicem, nimirum in vincibilem, cras iam , cic affectatam: Prima est, quae nullo studio nullaque exercitatione ac diligentia depulsari potest re superari. Seeunius est, qua parum aut nihil diligentiae adhibemus
ad eam rem percipiendam, quam tamen scire tenemur; Tertia est qua quis voluntari h ea ignorat quae scire tenetur ut libe.rius peccet. Prima totam tollit malitiam; Secunda partem malitiae; Tertia ipsam au. get, eo quba ex determinatione volunta. tis humanae actui prohibito addat affectationem talis ignorantiae.
existentiam ingenim singulis intelligene lumine constare, ηοn es improba-Probatur primb. Illud innata intelligendi virtute deprehenditur, quod nullo do. cente & absque omni studio ac formali discursu , sed per solam terminorum notitiam
cuique venit in mentem: sed talis est cognitio & manifestatio existentiae Dei: Ergo per naturalem intellisendi vim mentibus nostris inseritur. Μajor constat , idcirco enim cognitio primorum principiorum di. citur Intelligentia, quia singulis comperta est absque ullo studio, ut laveratione. Μinor probatur auctoritate sancti Damasceni libro I. de fide cap. I. Notitia, inquit, Dei omnibus a natura es inaea; neque id aliquis ratione utens ignoraressores. Id ipsum amrmat Tertullianus libro primo a versus ΜDeionem dicens, Prima ani. me rationalis Dos, Dei notitia 68. Unde in sologetico ea' II. cum dixisset, me of
summa delicti nolentium recognoscere, quem ignorare nou possunt 3 subdit animae ipsius testimonium, inquit, licet carerre comporis pressa, μι insιtutionibus pνavis e triseumscripta, hiat libidinibus concupisseentili re rorata 3 sirit falsis diis exancillata ,
Cum tamen resipiscit ut ex ervvla , ut evs-ηo, ut ex aliqua valetvaene is, saxitatemmam patitur, Deum nominat qaod Deus dederit omnium vox es o Testi. monmm animae naturaliter bristia ' Nam,
inquit libro de Testimonio animae cap. I. Ouis Husmodi eruptiones animae non putavitrictrinam esse naturae, reueritae G iuenitae conscientiae tacita commissa p. . . . Cert
. mire anima quam Littera, s sermo prior quam liber I prior sensus quam flus, o prior bomo ipse quam misisi bus is Poeta.
Hinc antea praemii erat. Hee testimonia ani. quanto vera, tanto pliciar quantο plicia tanto vulgaria : quanto vulgaria tantὸ
communia : quanto commvnia , tanto naturalia : quanto naturalia tanto dicina .... magi
stra Natura, an ma Di mula, quidquid aut illa erieuis aut ista perdis is, a Deo traditumes, m fra scilicet i us magistrae.
Subscribit Ambrosius libro r. contra Gentes, dicens, banc esse scientiam naturalem, me qua nemo nastitur; addo ut euilibet inge ritum sit affixum, ae in utero matriι --
120쪽
De Existentia Dei naturaliter cognita.
'pressum ac Regem ac Dominum cumctorum, quaecumque sunt moderantem, OQ.
Hanc ipsam veritatem ut alios S. Patres idipsum probantes omittam) suo calculo firmaverunt Philosophi, in primis ve-1b Epicurus ipse, qui, ut refert Cicero libro I. de natura Deorum, Vidit quia in om nium animis Deorum notionem impressisset ipsia
natura. enim gens, aut quod genus M minum , q tos non habeat fine doctrina antici. patιοηem quamiam Drorum, quam appellat
Urolepsim Epicurus, id es anteceptam animo rei quamd inmmationem, me qua uesti, ri quidquam, nec quaeri, nec disputari possit.
Quibus aperth satetur Dei notionem a na. tura nobis impressam; ideoque vocat eam osticipationem doctrinae, quia sine ullo Do.ctore a natura ipla mentibus nostris inseritur dc omnem ratiocinationem antecedit,
Veluti quoddam generalissimum torius di. scursus principium, sine quo nihil intelli. gi, nec disputari queat; quasi omnium entium certa cognitio a praevia Dei cognitione penderet, sicut&ab ejus emcientia pen.
det omnium rerum virtus&natura. Uiademerith libro I. de Legibus amrmat idem Cl.
cero, De timinibus inquit nulla gens es,
neque tam imma ueta, neque tam ferrea,
uae non, etiam si ignoret qualem Deum barre deceat, tamen babendum sciat. Idipsum ratione probatur. Dei cultum&observantiam singulis quibusque hominibus natura indidit: Ergo muliti magis ipsius existentiae notitiam. Consequentia patet,
nihil enim coli potest , nisi id prilis effeconstiterit. Probatur antecedens, ex Apostolo ad Romanos cap. 2. ubi ait, Gentes, quae legem non babent, naturaliter ea quae legis sunt faciunt ν Husmodi heem non baben. rei, ipsi Ni sunt lex, qui inndunt opus D.
gis scriptum in cordibus suis. Secundo : Non potest dari in vincibilis ignorantia Deli: Erso illius notitiam vis
naturalis intelligendi cuilibet hominum menti ingerit. Consequentia patet: Plures sunt enim homines, qui Deum nec per fidem, nec per discursum cognoscere queunt; Puta infideles, quibus nondum praedicatum est Evangelium, & homines rudes dii inscii qui nullam ratiocinandi artem aut peritiam sunt assecuti: Ergo si illi Deum noverint , necessum est per naturalem intelligendi vim eum agnoscant. Antecedens patet, tum ex laudato loco ad
Romanos, in quo dicuntur inexcusabiles qui Deum ignorant: at non essent inexcusabi. les si in vincibiliter ejus existentiam ignorare possent; ignorantia enim in vincibilis exisculat a tota culpa, juxta illud sancti Augustini lib. de libera arbitrio cap. II. ubi ait: Non tibi desputatur ad culpam quos invitur straras, sed quod negligis quaerere quos agnostis. Tum quia si homo posset inculpabiliter verum Deum ignorare, posset etiam sine culpa Deum salsum& Idola colere, sicque ratione illius in vincibilis ignorantiae, excusari posset a peccato Idololatriae, quam Tertullianus libro de Idololatria cap. I. appellat principale erimen generis bamani, summum saeculi reatum, totam causam iudieii. Ac proinde nullatenus est excusanda. Tum denique quia, ut communiter docent Theologi, praecepta legis naturae non possunt in vincibiliter ignorari r Erso n-ue Deus, qui auctor est & finis talium praeceptorum I ac proinde clim plures sint infideles e stolidi, qui per fidem dc discursum Deum agnoscere nequeant, necessum est ut illius existentiam innata vi intelligendi deprehendant. Disti I. Quod innata vis intelligendi ma.
nisestat, primo rationis intuitu cuilibet venit in mentem: sed Dei existentia non omnibus hominibus ratione utentibus venit in mentem; siquidem Molina I. r. qu. 2.art. I. refert Brasiliae incolas nullum co.
luisse & agnovisse Numen , priusquam RLusitanis Religionem audirent & exciperent: Ergo, &c. Nego minorem . Nam, ut inquit S. Hier
nymus Epist. 3. ad Nepotianum, Persa, Cotus, AEgyptius, Turea ipsum agno cunt I Besesorum feritas ,-pellitorum turba populorum stridorem sevum in Mice κominis eius fregerunt metis, O, totius mundi una vox, Deus est. Fateor equidem, distinctam de evidentem Dei existentiae notitiam cuilibet homini a naturali intelligendi virtute non ingeri, quasi certb & evidenter cuique appareret Deum existere; sed ad miniis cuique subest aliqua illius cognitio, nam ut ait idem SHieronymus in haee verba Iob 36. Omne homines vident eum, Hoc est ' naturae bo snum notitia Creatoris ines eordibus, is quam vis aliquis tam pravur fit cyfrigidus , ut alienus se studeat a Creatore suo. nullus tamenes qui se abscondat a calore rius.
Dices a. Quod a natura notum est, nono testin dubium revocari; quis enim am- v. g. totum esse majus sua partet sed