장음표시 사용
131쪽
Respondet mctor: Ella quidem notum nobis non existentiam repugnare rei necessarib existenti, ac operanti cum independentia :sed negat elle per se notum qu 'aliqua res necessarib exillat , & cum independentia peretur. Ut ergo propositio aliqua sit per se ama, non sumcit quba notum sit oppositum praedicati illius propositionis non te subiecto competere ι sed ulterilis requiritur quba vel su estum apprehendatur conceptu simpliciter limplici; vel si plures in.
volvat conceptus, necessum est ut illi conceptus evidenter invicem uniti appareant.
Dstabis. Eo ipso quo aliqu a praedicatum
repugnat subjecto, evidens eliqubd oppositum praedicatum ipti convenit; unde si negatio animalis v. g. repugnet homini, evi dens est quod animal ipsi necessarib conveniat 3 quia alias contradidioria non essenti inmediath pugnantia , de dici posset quod
Deutrum ex contradictoriis rei competeret :Ergo si negatio existentiae repugnat enti necessarib existenti & actu operanti; sequitur manifes h qu existentia necessarib ipsi competat : Et consequenter de quocumque dicitur ou sit ens necessarib exiliens & in. depenuenter actu operans, de eodem evidenter colligitur quM exillat : Ergo cli inde Deo dicatur quba sit ens necessarium&actu independenter operans o climque repugnet ens neces Iarium & astu operans non extitere, evidenter colligitur Deum necessa.
rib existere. Respondeo; illam quidem consequentiam valere Deus est ens necessarium : Ergo est existens , vii tute huius propolitionis ex qua
elicitur, suod est ens necessarium es existens uesta minor ex ea deducenda, nempe qubdDeus fit ens Neqsrrium , vel actu independenter operans , non est nobis per se nota. Dires ultimo, Doctor Subtilis laudata quaestime, num. 3. cum impugnati et sententiam S. Thomae alserentis propolitionem per se notam dividi in propositionem notam in
se, dc in per se notam nobis, colligit qu
quaecumque propclitio est nota in se , etiam est per se nota cuicumque intelle.ctui : sed ex prima conclusione constat ,
hanc propositionem Deus est , esse per se notam lecundlim se: Ergo etiam debet esse per se nota in nobis 3 alioquin vel Doctor sibi contradiceret, vel nos ipsi. Resimiaeo, Dociorem nec sibi contradite. Ie , nec nos illi: aliud enim est dicere aliquam propositionem esse per se notam, non
tamen actualiter ab aliquo intellectu cogni tam 3 aliud verti dicere, unam propositionem es per se notam; & aliam esse per se noscibilem; quia haec duo stant simul, quia aliqua propositio sit per se nota, hoc est ,
ut terminis ejus apprehensis habeat eviden. tiam , & tamen non sit aliquis intellectus qui illos terminos apprehendat, dc illam propositionem cognoscat: Etenim licet nullus estet intellectus, qui illos terminos apprehenderet, totum de para: attamen propositio totum est maius sua parte , non minus emet per se nota , licti non esset
a tua liter cognita. Ita a simili haec propolitio , Deus est , per se nota est quidem , non tamen ab omnibus intellectibus astu evidenter cognita ν sed solam ab illis quidistincth & clarh apprehendunt hos terminos , Deus & esse non verti a nobis, qui
hos terminos consust solum cognoscimus ,
de Deum per illos significatum apprehendi.
mus tant lim, ut estens necessarium, omnipotens , &c. qualiter apprehensus non est evidenter cognitus 3c expressus per ham propositionem mur est. Ex his Muge I. nullam esse divisionem propositionis in propositionem per be notam Disipuntibus Zc per se notam Sapientibus. Si enim aliqua propolitio sit per te nota sapientibus, dc inlipientibus ignota, hoc non provenit ex eo quia haec propositio non iit per se nota respectu omnium qui concipiunt i lius terminos: sed ex eo quM in-li pientes illos terminos non apprehendant ἔqui s li conciperent, aequd illis esset nota ac
Nec refert, quM Boetius distinguat e-munem animi conceptionem sapientum . e n. muni animi canceptione I pientium, quasi innueret propositionem per se notam Sapientubus distingui a propolitione per se Insipienti.
Etenim respondet Dinor l. Communem animi conceptum non idem esse ac propositionem per se notam . a. Ex hyp., thesiqudd idem sit communis animi conceptio cum propositione per se nota ι Respondet Boetium non accipere propositionem per se notam, pro ea quae revera est per se nota, sed solum pro ea quae de facto cognoscitur.
Certum est autem Sapientes multas propositiones cognoscere, quae notae non sunt
Insipientibiis , non quidem desectu propositionis, sed ex eoquhd insipientes propolitionis terminos non ita percipiant qualiter
132쪽
An Existentia Dei si per se nota . 0 I
percipere deberent ut eis propolitio ellit
se a. nulla pariter sit divisio
propositionis in per se meam , dc per se n scibilem ι quia idem est propositionem esse per is notam , re esse noscibilem ι etenim propositio per se nota illa est, quae lichiactu
non cognoscatur; tamen potest cognosci ex simplici terminorum apprenensione; fit talis etiam est propq sitio per se noscibilis, ac pro inde unum dc idem omnino sunt. Colues denique nullam prorsus esse divisionem in proposivionem prese notam in se,& per se ratam xilis. Quia, inquit char, quaecumque propositio est in se O, Wr se nota ,
es etiam nota euicumque intiataui terminos illius propositioris appretinimi , licet πω sis
ab omni intellectu actualiter cognita. Propor is enim dicitur ρν sie nota, qua ex terminis mi denter patet omni intelumi terminos appreben
se nota ιn no&s, non sunt membra oppina. Dices : Ex Aristotele aliqua sunt notorianatina, seu secundum se, α uratioransiimaliqua verbnatiora nobis, uηotisra secun dum se , ex quibus sic fit argumentum :Omne comparativum suppomi politivum :Ergo si detur notius secundum se, &ignotius nobis, debet etiam dari notum secvnaum se dc notum nobis; & consequenter admitti
debet aliquid per se nutum ex se, &aliquid
per se notum nobis. Resp. distinguendo ultimum consequens:
Est aliquid per se notum ex se, & aliquid
per se notum nobis, ita ut illud quod est notum secundum se, non sit notum nobis, quando 1 nobis apprehenditur ut est per se notum in ses nego consequentiam; in quocumque alio seniu; transeat consequentia; sed non est ad propositum . Vult autem Aristoteles sollim quia aliqua sunt secun-rium se notiora aliis, quae tamen ignotiora sunt nobis, eo quhd aliqua sint priora aliis, sicut P. g. Subllantia e i prior accidentibus, ct tamen prilis novimus accidentia, quam substantiam ; utrumque tamen tam accidens qurum substantia, est notum eκ se ¬um nobis , quia ex natura sua possunt Cognosci & cognoscuntur; sed accidentia vnctis viatoribus prilis cognoscuntur quam substantia; a Beatis verti substantia Uds, quam accidentia percipitur: Hinc autem -non sequitur quia detur aliqua propositio ,ακ se nuta , quae non sit nota cuicumque prehendenti terminos ipsius ι quamvis multae sint propositiones, quarum termini non possint a quolibet apprehendi. Qua ratione Doctor in I. dist. 3. quast. 3. dicit Deum sub ratione Deitatis elle quidem primum ob iactum conceptibile secunddin se a
sed non penes nos . eb quba distincta non percipiamus quid significet terminus hie ,
U. ESTIO TERTIA. An b, quomodo de Urari possit Deum
CUm Dei existentia non sit per se nota,
ut superiori quaestione probatum est 3 hinc fit quhd illum existere nonnulli hominum sceleratissimi in dubium revocaveis rint. Cuius pestilentissimi erroris principes extiterunt Protagoras, Diagoras, Euem erus Thegeates, & Bion Borii nenites cum stio Praeceptore Theodoro Ciraeneo, qui licircostisus, hoc eli sine Deo appellatus est, ut resert lanctus Λugustinus tib. 3. eontra litte. ras Petiliani eap. 2I. 8c Lactantius de ira D icap. 9. Imo ex posterioribus etiam Plin us
ipse, lichi in naturali Philois,phia doctissi. mus M. 2. ωρ. 7. dubium relinquit an sit aliquod Numen, is, quidquid sit, ess ridiculum quod illud curam gerat rerum humanarum, quo certe Numen E medio fultulit 3 nam
ut de Epicuro Lactantius supra laudatus ait, Cum novidentiam sustulit, etiam Deum
negavit . Et lanctus Augustinus lib. s. de civitate Dei cap. 9. Cooteri Deum, ait, negare praescientiam futurarum , apertissima insania est . Hinc etiam David Pi almo II. Atheu m insipientem appel lat, Dixit insipiens, inquit, in cordς μοι Nou est Deus. At quod maximh lugendum est , nostris
etiam temporibus atheismum ab inseris excitarunt, nedum innumeri Politici, quorum
patrocinium scriptis editis sulcepit Nicolaus Maesiavellus , homo impiis limus; sed delam plures Novatores dc haeretici: nam ut testatur Lyndanus in stio Dubitantis , dum pravi homines hujus temporis maxima ii I constantia ex Catholicis fiunt Lutherani ,
ex Lutheranis Tuti,gliani ; de ex his Cal. vi nistae; atque sic singulas Sectas profi entur ι tandem omnem Omnino religionem ejurant de exuunt, ac Deum no a eme, maxima impietate assirmant. Adversus quos
tam praesens qutin sequens Quaestio movebitura I
133쪽
Τractat. I. Disput. I. Artic. I. Quaest. III.
In praesenti quidem resolvendum erit. I. An Deum existere propria ac persecta demonstratione constare possit. a. Quanam demonstratione illius existentia innotescere queat: quod ut percipiatur facilius, Norannm I. seu revocandum ex D icis, Demonstrationem solith definiri per effectum DBgismum parientem selemiam: Per caulas autem dicitur Dilogi, musconstans veris, primis, immediatis, notioribus ac prioribus causique conclusioris . inam utramque defini. tionem approbat Aristoteles I. Posteriorum
Notandum a. Medium terminum ex cujus diversitate eolligitur Demonstrationis dive sitas, esse duplicem; Primusdicitur a mi H qui scilicet est causa cur pra icatum conclusionis conveniat subjecto r Sie ratio. nate dieitur medius terminus respectu hujus conclusionis , Omnis timo est risibilis , quia est ratio cur risibile eonveniat homini. 2. Dicitur a Neriori, quM non est quidem causa cur praedicatum conveniat subjecto 3 sed ita est ipsi necessarib connexum, ut unum ex alio possit inferri: Sin ri Bile v. g. dicitur medius terminus respectu hujus conclusionis, Bomo est rationalis: Liehi enim risibile non sit causa cur rationale conveniat homini 3 est tamen ita necessarib homini &rationali conlimaum, ut per ipsum haec duo rith inserantur esse connexa . Prior dicitur eausa conclusionis in esse ηῶν Posterior causa conclusionis in radiisserendo nomina tur. Prior dicitur mediumὸemonstrationis a priori seu propter quid: Posterior dicitur medium deis monstrationis quia, seu .msteriori qua causa per effectus vel essentia per proprietates suas demonstratur.
CONCLUSIO PRIMA. 'Emonstrari potes Deum ex rest ἀρ-
I su ita evidenti, ut ei d miri non valeat intellactus. Probatur; Si Divina exis entia demonstrari non posset, id oriretur vel ex parte sui, vel ex parte inteflectus 3 seu vel ex eo quM illa non esset demonstrabulis; vel ex eo quM his per disciarium non
posset eam deprehendere: sed ex neutra parte repugnat: Ergo illius existentia demorustrari potest. Μέον eo at ι Ex objecto namque &intellectu paritur omnis notitia. Μι-noν probatur 3 omnis causa manifestari aedemonstrari in test per effectus cum quibus necessariam habet coanexionem ι etenim sic causam quamlibet per suos effectus discuris rendo detegere possumus & aperth cognoscere: sed Deus est causa Creaturarum, &cum earum existentia ita necessariam habet connexionem , ut illae sine ipsb nullatenus existere possint 3 hancque connexionem inistellectus noster deprehendere potest : Ergo potest pariter Dei existentiam per Creaturas demonstrare. Confirmatur haec Conclusio per omnes authoritates, & rationes quibus Cou- clusionem tertiam primae Quaestionis probavimus.
Dues I. Eatis necessarii existentia , non potest certo colligi per existentiam entis contingentis: sed Deus est ens necessarium, dc Creaturae sunt contingentes et Erisgo Dei existentia per Creaturas non potesteolligi. si nou majorem. Si entis contingentis
existentia non habeat necessariam connexi nem cum existentia entis necessarii , eo cedo r Si trabeat , mo : Sed maturarum existentia ita necessariam habet connexionem & dependentiam ab existentia Dei , ut si ille non existeret , hae non esimi rae proinde hic per illas demonstrari potest.
Dicti 2. Tantum abest ut ex Creaturis Dei existentia deprehendi possit: imb illae homines a Deo avertunt 8c revocant 3 nam Sapientiae IA. Creaιurae Dei in odium fame sunt, O, in tentationem animabus bominum. in musti iam pedibus in entiumr Ergo Dei existentia per Creaturas non potest innotestere.
Resso eo I. Sapientem non ibi agere de quibuscumque Creaturis , sed de solis Idolis quae homines sibi sabricant ex lapidibus , ignis, dc aliis metallis, ut postmodum ea
pro Diis colant ac venerentur 3 praemiserat enim Sapiens haec veris , In Irilis Nati num non erit ei respectus, quariam creatur
Dei in orium fame sunt , ine. inibus, ut
constat , invenit in Idololatras qui Creaturas in glosem dc honorem Dei conditas cedere factum in ejus dedecus eas Daemonibus sa erificando. Unde subdit, Initium omxis fornicationis est equisitis Idolorum, e . quibus aperth significat se de solis idolis , sermonem instituere. Nihilominus, Respondeo a. si haec verba de Creaturis geneνatim usurpentur, eas esse quidem in muscipulam dc tentationem pedibus h minum , non quidem sapientum , sed insupientii eo inb modo quo Christus Da,
134쪽
. De Existentia Dei naturaliter cognita
minus in scriptura dicitur . Possius in rui. nam is, resurrectionem multarum, in lapidem osse orii petram scanuali; non qui ac mper se , sed ex malitia perversorum hominum, qui fuerunt rebelles lumini & illius doctrinam & gratiam respuerunt.
CONCLUSIO SECUNDA.DSi miseniis non potes a nisu demon.
strari a priori: Pint tamen demonstraria malis D, Auelis sub eo eme tu quem nos natores de ipse firmamus. Haec est Doctoris quoad utramque partem in I. aes. 2.qu. a. num. I. Probatur Prima pars . De.
monil ratio a priori, fieri debet per causam
aut rationem connectentem attributum cum
sub lactor sed nihil in Deo assignari potesta nobis quod sit causa aut ratio connexionis illius existentiae cum essentia: Ergo illa non potest a priori demonstrari. a. Quidquid demonstratur de aliquo , debet esse extra conceptum formalem illius de quo demonstratur , alioquin idem de monstraretur de se ipso; sed existentia non est extra conceptum sormalem essentiae divinae, cum sit de Essentia Dei , ut Disputatione sequenti patebit: Ergo non potesthaee de Deo demonstrari. 3. Omnis demonstratio a priori nititur aliqua propositione objectiva nobis per se nota, & notificativa unionis praedicati cumlubjecto ; sed nullam talem habemus de Deo propositionem per se , quae possit esse no-tificativa unionis illius existentiae cum essentia: Ergo nullatenus divina existentia a nobis demonstrari potest 1 priori. Meunda pars Conclusionis satis superque probata est in secunda Conclusione praecedentis inaestionis, in qua diximus divi. nam existentiam , quatenus Deus concipi. tur a nobis, non esse per se notam 3 omnes enim illi conceptus quos de Deo formare possumus hac in mortali vita, sive absoluti sint, sive respectivi, demonstrari possunt oer divinam existentiam 1 Beatis, qui clim
Deum intuiti vh conspiciant, vident pariter divinam essentiam ipsi essentialiter competere. Ac proinde posse assumi tanquam medium ad demonstranda omnia quae Deo intrinsece conveniunt , sive per modum attributi , sive ut modus intrinsecus, qualiter sollim Deus , nobis conceptibilis est , siquidem non eum concipimus sub ratione formali essentiae: Heraciter , inquit S. Dionysius libro de Divinis nominibus capite 'dicemus nos Deum Bon ex ipsius natura e
Insere ι id namque ignotum est , omnemque Jbperat rationem is, sensum : sed ex Creaturarum ordinatissima Hypogione . Ergo sicut animal rationale , quod est essentia hominis , assiimitur tanquam medium ad demon-lirandas h priori omnes hominis proprietates; Ita pariter divina existentia, elim Deo sit essentialis , a Beatis mentibus affumi potest tanquam medium ad demonstrandos a priori omnes conceptus quos de Deo sormamus, dum eum concipimus, ut ens sum-mh necessarium, infinitum, ptimum Omnivn rerum principium, moderatorem, & finem, dcc. Haec enim omnia Deo competunt prae.
cist , quia Deus et t. suntque veluti prooprietates ab ipsius essentia emanantes, ecper eam demonstrabiles.
CUm variae suppetant rationes quibus suaderi nedum, sed de persuaderi ponsit divina existentia 3 quarum aliquae ex principiis Metaphysicis , nonnullae ex Physicis , aliae eκ Moralibus sol illi depromuntur; quae inter eas efficaciores appareant, operae praetium est hac in quaestione subji. cere & aperire. Quod ut fiat eificacius, tandum I. Causas esse duplicis ordinis taliae enim dicuntur Subordinantes, idest noninnullas sub se causas continentes 3 Aliae verirb quae ab eis vel , superioribus pendent,& ideircb Subordinatae appellantur . Rursus causa dicitur alteri subordinari dupliciter , nimirum vel per se, vel per accidens. Causa subordinata per se ea dicitur , quae , ut
ait Dostor in I. dis. a. q. 2. n. II. tres seinquentes habet conditiones: I. Qubd ita dependeat a subord nante, ut sine ea necesse nec operari queat; sic creatura dicitur subordinari Creatori. a. bd habeat causa litatem diversae rationis a causa subordinante ue quia nulla causa requirit ementi ais liter & necessiarib aliam caulam quae sit ejusdem rationis cum se ipsa , ac proinde si necessarib requirat concursum alterius causiae , hic concursus debet esse diversiae rationis . 3. Qibi omnes causae ementialiter subordinantes debent necessiariti concurrere ad effectum si inui cum cauta quae
135쪽
94 Tractat. I. Disput. I. Artic. I. Quaest. Iv.
subordinatur, ac proinde simul cum ea debent existere. Notandu' a. ta Doctore ibidem . Triplex esse distrii n inter causam subordinatam μν se, dc subordinatam per accidens , Primb enim causa subordinata per accidens, non exigit concursum subordinantis ut agat, ignis namque productus ab alio igne, in.
dependenter ab eo p. test calefacere: Devndo, non requirit causalitatem diversae rationis ; ignis enim producens & ignis productus possunt simul concurrere per causalitatem ejusdcm rationis ad eundem effectum: Terti ὀ denique causa per accidens non exigit eraesentiam causae subordinantis; ignis siquidem productus agere potest etiam des ructo igne , qui eum produxerat . Secus est de causa subordinata per se; haec enim ita dependet a subordinante, ut sine ipsius
concursu nullatenus agere pol Iit, & causae subordinantis causalitas est essentialiter distincta a causalitate causae subordinatae. U. g.
actio Solis distinsuitur ab astione hominis
generantis; Denique causa subordinans necessariti debet simul concurrere cum subordinata adessectum producendum, ita qudd, desectu concursus causae subordinantis, causa secunda subordinata nullatenus agere possit
CONCLUSIO PRIMA.ΡLures sunt rationes Metaphseae quibus
,imh verb tres. Primam traidem , eamque potissimam subministrat Doctor Subtilis in I. d. a. qu. a. num. II. & sequentibus, ubi quatuorde monil rat: I. dari aliquod ens simpliciter primum secundam rationem cause efficientis ,
dc eause malis, & entis sapereminentis : 2. Illud ens quod est primum , hac triplici primitate , esse etiam primum secundam
omnes alias primitates , n: mirum primum
induratione, dignitate, imperjo, sapientia, Polemia, &c. 3. Q bd haec triplex primi. as, uni solienti competere possit φ q. Qubdhoc ens cui tres illae primitates com,tunt, si ipsum quod Deum appellamus - autem detur prima Causa efficient, ex cujus admissone aliae probationes de Existentia
Dei faetid colligi possunt, jam dc monstran.
De Existentia Dei, Ex eo quos A prima Causa meims . DAtur ens effectibile , seu producibile et
Ergo datur ens essectivum seu productivum, ac proinde datur prima causa. Antecedens patet ipsa met experientia, qua con
stat res plurimas in dies produci & interire, qualia sunt praesertim viventia I Forma enim nascendi, causa moriendi es , pendetque ob origine Dis, inquit Tertullianus . Vel ut ait libro de anima cap. Io. Publica totius generis bumani sententia mortem naturae debitum pronuntiamus ι Me sipulata est vox Dei, boc spopondit omne quod nascisur. Unde Lactantius lib. 2. eam II. ait , Omnia tribzste oribus constars necesse est, praeterito, prα senti,futuro , praeteritι est origo, praesentis sub santia, futuri dissolutis; ut comyrtum habemus in lingulis animalibus , plantis & quibuslibet viventibus corporeis . Constat it que plura dari entia effectibilia & proaucibilia ς ac consequenter dari aliquod ens primd effectivum de productivum. Haec consequentia probatur; omne quod fit dc producitur, aut producitur 1 se, aut ab alio p nota producitur a se , quia, ut inquit sanctus Augustinus lib. I. de Trinitate cap. I. Nulla omnino res est, quae seipsam grimat ut fit; Alioquin esset antequam esset. Clim enim nihil fiat nili per productionem , cumque produstio Lipponat rem, producentem , quia quod non est , nequat operari ι
inde fit, ques si aliquid produceretur se .
illud esset antequam esset; Esset quidem , quia produceret. Non esset autem quia prO- duceretur ἔ quod enim est non fit , sed sactum est : Ergo contradictionem implicatquM aliquid leipsum producere polsit ue ac proinde neceIsiam est ut quidquid produci tur , ab alio producatur: non potest produci ab alio oc alio in infinitumr Ergo sistendum erit in aliquo primo productivo, quod caetera omnia alia producat , ipsum autem 1 nullo alio producatur , sed a se subsistat. ηον inqua jacet tota difficultas, quamque soli id n ant Athaei, probatur . Processiis in infinitum, si daretur, fieret vel iri Causis subordinatis per se , vel in. Causs, subordinatis per accidens: sed neutro modo
talis processus in infinitum fieri potest; non
136쪽
De Existentia Dei naturaliter cognita s
quidem in Causis essentialiter subordinatis, quod sic pro . Si daretur processus in infinitum in Cau.ss esse tialiter subordinatis, inueretur nullam Causam posse agere, quin infinitae numero Causae a quibus subordinatae depen. dentia simul coagerent ut dictum est in a. t raditi, sicque requireretur tempus infinitum ad hoc ut fieret etiam modica quaelibet actio: siquidem priusquam fieret talis actio, causa subordinata dei et determinare primam subordinantem, dc haec secundam, &secunda tertiam & sic in infinitum: ac proinde non posset quis etiam digitum movere, v. g. nisi per inlinitum tempus , quia non posset fieri talis inflexio digiti, quin omnes causae subordinantes e gerent ι Nec illae sient coagere , nisi earum quaelibet a surdinata determinaretur ι Nec omnes ita possent determinari, nisi per infinitum tempus, si causae determinandae essent numero infinitae 3 Ergo ad minimam etiam astionem eliciendam, opus esset infinito tempore 3
quo certh nihil absurdius excogitari potest ;nihilque magis contra quotidianam experien. tiam, qua constat nos pro libito quando &quomodo volumus posse operari; ac proinde clari nequit processus in infinitum in causis
essentialiter subordinatis; alioquin nulla fieri posset actio. Replicant Athei, ad actionem Causae subordinatae non requiri , qudd omnes causae subordinantes numero infinitae comproducant, sed lassicere concursum illius, quae est immediath lubordinans respectu causae su hordinatae 3 ita qubd haec operetur eo mo do , quo nonnulli Theologi cum Durando asserunt, Deum non concurrere immediath ad actiones omnium creaturarum sublunarium; sed solum mediante Astrorum & --bilium causarum influxu ; quod tamen non officit, quin Deus dicatur causa essentialiter subordinans, respectu omnium effectuum
Contra . Vel omnium causarum illarum subordinantium influxus necessariti requiritur ad effectum & actionem cuiuslibet v. sae subordinatae; vel non. Si non: Ergo illae causae non sunt essentialiter subordinam ira 3 causa enim subordinans essentialis ea Bla dicitur, liqua subordinata ita dependet, iit sine ea nec esse, nec operari valeat, nihil enim aliud per causam essentialiter subordinantem unquam intellexerunt Philoso. i. Si requiratur: Ergo pariter opus erit tempore infinito ut omnes illae caulae Q. bordinantes ei subordinata determinari decum ea coagere valeant.
Nee vim hujus argumenti Dangit aut scivit sententia Durandi: quamquam enim haec vera esset, quae tamen ut salsa exploditur ab omnibus ferε Theologis , nihil minus maxima disparitas est inter Deum dc illas causas essentialiter subordinantes, si darentur; quia licti Deus immediath non
concurreret cum caula subordinata, nihilominus haec ab eo diceretur essentialiter deinprendere tum in esse , quia est ejus auctor dc conservator : tum in operari, quia haec non agit nisi per virtutem quam 1 Deo recipit, & mutuatur. Omnis namque viristus de entitas creaturarum ab eo essentialia ter pendet & emanat, qui chm sit ens infinitum , omnimodam emis rationem , dc persectionem continet , caeterisque entibus eam pro nutu dc aibitrio largitur 3 quae omnia praelatis causis subordinantibus competere non possient, cum non essent entitatis 6c persectio. iis infinitae. Confirmatur praecedens ratio . Non potest admitti processus in infinitum in essentiali. ter ordinatis, quin admittatur Deus. Quod
sic probat Doctor , Causa luperior subordiis nans est persectior inferiori & subordinata, quia est minlis dependens in operatione, ik virtute cansandi: Ergo causa in infinitum
superior, erit infinith persecta , de habebit
virtutem infinitam dc omnimiah independentem ἔ id autem quod talem habet vi tutem dc persectionem , est Deus: Ergo etiam si daretur processus in infinitum , nihilominus Deus erit admittendus; sicque ex negatione existentiae Dei colligitur illius
Replicant Athaei, hunc discurium esse Sophisticum, dc ex falso supponente concludere . Siquidem supponitur in infinitudine
causarum essentialiter subordinatarum, dari
aliquam primam persectissimam, de infinith
distantem , quod aperth salsum apparet ex ipsa mei ratione infinitudinis . diemadmodum enim lichi creaturae eossibiles sint in. finitae numero , ut vulgb fatentur Tbeolo. gi, non tamen nisi stulth quis inserret inister eas aliquam posse assignari quae sit infinitae perili ionis possibilis: Similiter licet
ex sancto Augustino tib. la. de civitate eaF. 38. numeri qui 1 Deo cognoscuntur oc intelliguntur, sint infinitis nullus tamen eκ
ipsis dici potest infinitus ι Ergo a simili noci
137쪽
videtur sequi quM si daretur infinitus caularum numerus, aliquae earum deberent' eL
1 e infinitae virtutis & perfectionis. Nero paritatem: Et ratio disparitatis est, quω causae subordinatae clim habeant connexionem invicem & certam dependentiam infrioris 1 superiori, evidenter sequitur quiequb magis una erit superior, eb minus erit dependens, ac proinde perfectior & vegetior erit in causandos & consequenter causa quae in infinitum erit persessior , etiam infinitam habebit persectionem & virtutem omnimode independentem; sicaue Deus erit,
si quidem nomine Dei intelligimus illam causam quae est infinitae virtutis & perse.ctionis. Aliud vero ferendum est judicium de creaturis possibilibus & numeris infinitis, cam enim inter ea nulla sit connexio, nec dependentia virtutis unius ab alio; mi. rum non est, sit ex earum infinitudine non
possit colligi alicujus eorum infinita virtus& periectio. Probaturseeunda pars Μimris, nemph quddfieri nequeat processus in infinitum in cau-ss accidentarib subordinatis, quin admittatur Deus. Omne ens vel est iactum, vel non fastum', sed omnia entia non sunt facta: Ergo est aliquod ens non factum; hoc autem eli Deus; Ergo datur. Μajor patet, quia esse fastum, & non fastum, sunt conis tradictoria, dc consequenter necellum est alterutrum cuilibet enti conveniat. Μinor pro
hatur 3 Si omnia essent facta , fieri debuis.sent, vel a se, vel ab alio: non lise, quia nihil seipsum seoducere potest 3 ut supra demonstravimus: non etiam omnia sunt facta
ab alio: Ergo oportet ut aliqua sint lasta ab aliquo quod sit improductum. Probatur Μinον. Si quidquid est, esset productum ab alio, sequeretur totam colleato. ne mentium esse pariter ab alia productam: talis est enim collectio, qualia sunt ea ex quibus coalescit: sed falsum est totam col. lectionem entium posse dici produstam ab alio ν tota enim illa collectio produceretur vel ab aliquo intra , vel extra collectio. nem . Non ab aliquo intra collectionem , quia quod est causa collectionis , est etiam causa omnium , quae in collectione continentur: Ergo si emet causa collectionis, es.set etiam causa sui ipsius, quippe cum in collectione involvatur; sed implicat aliquid esse causam sui ipsius: Ergo pariter implicat totam collectionem entium produci ab aliquo contento intra seipsam : Ergo vel
tota collectio entium non est producta, desie datur aliquod ens improaustum 3 vel debet produci ab aliquo quod sit extra colis l. hionem entium, quhd implicat intermionis ι Qui enim dicit totam cacte em en . tiam, nullum aliud ens supponit, quod intra ipsam collectionem non involvatur ἔ ali Is non esset omnium entium collectio . Ergo nec essem est ut admittatur aliquodens improductum &quod caetera producat rhoc autem est Deus: Ergo . Ut hκ argumen. tum solvant Athes , varii varia reponunt.
Replicant enim p ὸ , hanc argumentationem esse vitiosam, quia procedit a distributivo ad collectivum s quod omnino Sophisticum est , sicut enim non sequitur . suilibet bominum est individuum naturae bu-manae : Ergo idita bominum collectio est individuum naturae bumanae . Ita nec sequi debet : s quodlibet res V productum ab alis et
Ergo etiam tota eallectis entium debet esse producta ab alis, est enim paritas inter utraminque illationem ; ac proinde cum prior sit vitiosa, etiam & vitiosa erit posteriore Nera paritatem, licEt enim non valeat illatio a distributivo ad collectivum quotiesiacumque praedicatum est quantitas continua vel discreta, seu quando collectio fit ex rebus ratione quantitatis qua essic untur, valet tamen , dc est legitima , quando praedicatum nec est quantitas , nec se habet admodum quantitatis. Sic v. g. et si non liceat
inferre; Sisoli bomines se sunt unum imdividuum 3 Ergo omnes Domines collective sumpti sunt unum individuum 3 licet tamen inferre , singuli bomines sunt rationales albis Ergo, tota hominum eialectis est rasisnalii alba 3 quia rationalitas 5c albedo non sunt praedicataqii antitativa nec se habent admo dum quantitatis; Ddividuum autem dc Atas cum sint principium numeri , & sorment quantitatem discretam , ideo in eis non vahi illatio a distributivo ad collectivum; eo subd collectio ex praedicatis quantitativis aliquid addat toti collectioni, quod
non convenit partibus , nempe numerum pImmtentia autem essendi a se, seu exigentia
essendi ab alio in ente contingenti, non est praedicatum quantitatis continuae vel discietae 3 nec habet aliquam affinitatem cum alterutra quantitate , sed essentiale entibus
creatis conveniens ex intrinseca sua ratione , dc ex limitatione ac impersectione eorum essentiae , quae clim sit contingensia necessarib exigit esse ab alios Et conseque
138쪽
De Existentia Dei naturaliter cognita'. 9 T
ter optima est illatio qubd si quodlibetens exigat esse ab alio, etiam & tota en. tium collectio ab alio debeat esse. Replieaint se ηιa Argumentum conclude.
re ex salis lupponente ; Primὸ, quia iupponit dari posse collectionem omnium en-rium, quod salsum est, cum sint infinita in infinitum; infinitorum autem. inquiunt nulla potest esse collectio, cilita non tot possunt concipi, quin plures adhuc sint conceptibiles: secunia, quia iupponit terminos omne de totam posse dici de infinito, quod tamen salsum esse probat Aristoteles, 3. PM P. eσύ. Terrώ, quia supponit quodlibet ens esse productum aut improduαum, Mod saltum est, siquidem plures etiam
theologi sustinent rerum essentias esse ab aeterno secundum aliquod esse reale diminu. rum: Hoc autem ut sic , nec productum est
nec improductum: sartὸ denique lupeo nit aliquid non posset eipsum producere, cujus
contrarium apparet inmolae, qui dicitur naturaliter seipsum reproducere dc ex propriis suis cineribus iterum reviviscere. Unde Tertullianus libro de Repurrectisne earniscv. I 3. assumit hanc naturalem historiam in confirmationem dc specimen futurae re. 1urrectianis hominum3 accipe, inquit, plenissimum atque firmissimum butus spei siperimen
.... illum aio alitem orientis meatiarem, de
fingitauritate famosum, de pseritate πω mosum , qui semetinum lubenter funerans reno. .at ; natali Me decedens atque svecedens, it rum murηis. De quo pariter Lactantiusce.
Ipsa sibipales, suus est patre is suus Heres: M.trix ipsa sui, semper alumna sibi.
Praemi letat autem ibidem. Nam perit ut vivat, serruet en ipsa creat. Ergo hoc argumentum prorsus nullum est, Nere antecedens AEnaici consequentiam . Et ad prin .am ac secundam antecedentis probationem dico, esse prorsus , veritate alienum, non posse dari collectionem omnium entium, si supponantur ei se numer infinita: salsum elis pariter terminos de totum, non posse huic infinitorum entium
collectioni tribui; Evidens enim est nihil es.se, quod non sit id totum quod est, &omne quod est; quidquid reclamet Aristoteles , Est enim evidenter impossibile, 'ubd aliquid sit id quod est, nisi habeat illud omne
per quod constituitur in suo esse: Non po-a est autem ita constitui, nisi sumatur col-2ective, & ut est totum; nihil potest etiam Frafen Neol. Tom. I. esse id quod est, nisi habeat suas partes
involvat omnia ex quibus constituitur.
Unde quidquid est, est collective id i tum quod est, sive interim illud finitum sit, sive infinitum; totum enim nihil est aliud quam partes collecti vh sumptae, maximhtotum per accidens; nam multitudo lapLdum , v. g. sive sit infinita, sive finita, nihil est aliud quam collectio omnium lapidum.
qui hanc multitudinem efformant: Ergo non repugnat omnia entia, etiamsi non essent
infinita, collectivh sum,, de terminos omnΦdc totum huic collectioni posse tribui. Gormatur. Qui dicit omM ens, aut omnia entia , vel dicit tant lim aliquia ex entibus; vel omnia prorsus entia delignat. Non primum, alioquin quodlibet ens esset omne ens, quod aperili salsum est. Si secundum: Ergo significat de concipit omnia entia colleatvει dicere enim de significare omnia entia collecti vh, nihil aliud est, quam si .gnificare hoc aut illud aut quodlibet aliud in infinitum, si entia sint infinita.
Remnes fron. hoc vocabulum omne ens.
non collective, sed distributi vh sollim posse
usurpari, eo quM omnium entium collectio lit impossibilis, quia non tot concipiuntur, quin plura concipi possint; sicque nulla tanta concipi poterit collectio, quin multu major dc amplior adhuc sit concipienda. Contra, Lichi in infinita multitudine nulla sit pars, ultra quam non sit alia 3 adeoque nulla sit ultimas salsum tamen est Omnia entia non posse sumi collecti vh, quia ut collectio infinita sumatur rota, non opus est ut sumatur illius pars ultima, hoc enim
est impossibile, quia nulla de facto est ultima i sed iussicit quia singula illa entia simul
in genere, de in universum concipiantur,& velut adunatim exprimantur per haec vocabula omne ens: Clim enim nullum ens esset in hac multitudine infinita quod veth non haberet rationem entis, sic etiam nullum esset quod his vocibus non designaretur. Ad seeundam antecedentis mobationem di- co, Et sentias rerum ab aeterno non γυse dici medias inter productionem dc nouproductionem, verum enim est quM non lint productae , dc consequenter quia sint improductae dc quM non habeant existentiam actualem quae per productionem acquiritur. Adde quM verum non sit eas esse reales in se ipsis, sed ibi lim quatenus concipiuntur ab intellectu divino dc ineruiemia divitia repretentantur.
139쪽
Ad tertiam respondeo, primδ 'Pbaenicis narrationem potius videri salvi lana, quam historiam, ut affirmat Plinius Db. IO. cap. 2. vel dico non omnia quae de ea serentur esse vera, sed pleraque omnino sabulosa, ut observat Maliger contra
Respondeo secundd, qudd etsi verum sit
Phoenicem ex suis cineribus renasci, non tamen eundem numero; sed eundem specie ut observat Tertullianus; subdit enim, Ite.
rum ipse: qui non iam alius idem 3 quibus in.
dicat non eum qui mortuus sueIat renasci,
sed alterum eluiam speciei. Adde quM Tertullianus ibidem Phoenicis historiam Parabolam disinae operatis is appellet; ita ques Deus non tollim locutus sit parabolis, sed etiam operatus. Nee refert qu bd Phoenicem assumat in specimen re probationem resurrectionis rsoltim enim vult ex supposita veritate hu.
ius historiae, aliquam resurrectionis similitudinem in naturalibus adumbratam reser- res similitudo autem non in omnibus veraeli & semper in aliquibus claudicat. Itaque ad id sollim Phoenicis exemplum Tertullianus assumit, ut suadeat postibilem esse ho. minis mortui reproductionem ejusdem numeri dc individui per virtutem divinam, uod, inquit, e regitu videri non debet di cite: Si enim sola virtute naturali ex PMe. nice mortuo, alius ejusilem speciei resurgat quid ni virtute divina idem homo numero resurgere posset pHanc autem eta genuinam Tertulliani mentem aperth constat ex his quae praemi. serat, cap. ia. ubi ad illustrandum resurrectionis mysterium haec habet, Dies moritur in noctem tenebris usquequaque sepelitur; funestatur mundi bonos , omnis substantia deri.
gratur tamen rursus cum suo cultu,
cum dote, eum sole eadem is, integra is, totati verso orbi revivistis ς interficiens mortem suam noctem, rescindens sepulturam suam te. nebras : haeres sibimet exstens, donee nox reviviscat eum μο-illa suggestu. Redarcen. duntur enim e , sellarum rasi, quos matutina succensis extinxerat, uitibus constat illum eodem modo loqui de Phoenicis ortu& interitu, quomodo de diei & noctis re. novatione; Certum est autem diem praete.
ritum non eundem redire, nec fugatam noctem ea nilem succedere, sed alteram ejusdem rationis: & consequenter Tertullianus non
vult aliquid. seipsum pol se iterum prodin
cere. Nec etiam Lactantius: nam subdit
ipsa quidem, sta non eadem, quia is, ipsa nee ipsa est. Replieant tandem: quda et si res seipsam
non possit producere, ut tamen retundatur dc omnino frangatur vis praecedentis argu
menti, iussicit quM res naturales generatione circulari se ipsas producere possint: Ita aura vario tempore ipsa res quae hodie aliquam producit, ab eadem post aliquot annos repriauci possit: posito enim hoc generationum circulo colligi non potest primum esse inproductum aliquod rerum omnium principium. Contra. Haec replica supponit fieri posse naturaliter ut res eadem numerb iterum
produci possit, ac proinde qum hominis resurrectio sit naturalis; quod evidenter sal
sum apparet: haec enim vires naturae omnino
superat : Unde non mirum, si Philosophi Gentiles irriterint Apostolum resurrectionem
Deinde, si filius v. g. post aliquot annos
mortuum suum patrem naturaliter posset reproducere, quidni &potuisset dum adhuc viveret λ Res enim existens non impedit naturalem virtutem alterius, maximE quando ei non resistit nec ponit obicem per actio. nem contrariam: sed pater astu existens non impedit naturalem virtutem Ac operationem
filii: Ergo si filius habeat vim naturalemr enerandi Patrem suum , tam poteriti sum reproducere dum vivit, ac quando mortuus est. Et muliti magis ipsemet Pater poterit suum reproducere filium, qui eκ consequenti incipiat esse in multis locis simul, & sit iunior simul ac senior, sanus ocaegrotus quae omnia prorsus salsa sunt. D nique, si dari posset ille generationum circulus, & eadem res quae aliam produxit, posset ab eadem reproduci, tunc naturalis esset regressus a privatione ad habitum , sitque caecus amissam vi sionem naturaliter recipere posset, quod aperth salsum constat 3 ac proinde oportet res omnes productas non , se invicem circulari generati ne, sed necessum est ut ab aliquo supremo rerum opifice producantur.
Datur Misus Finis ultimus: Ergo & Deus consequentia patet, siquium nomine Deio
140쪽
Des, intelligitur primum principium, &finis ultimus rerum omnium t Probaturan.
teredens, Vel unus est finis ultimus , vel fines sunt numero infiniti: sed fines non sunt numero infiniti: Ergo est unus ultimus. Μaior patet: si enim nullus assignetur ultimus, necesse est ut sint infiniti, &innumerabiles. Prahatur minor, Si essent infiniti fines, deberent cognosci, ut a Iraeterentur, quia appetitus elicitus non fertur in incognitum: sed infiniti fines ab hominibus cognoici nequeunt, quia vel cognoscerentur simul, vel succelsi vh: Sed non possent cognosci simul, quia intellectus finitus, qualis est humanus, non potest infinita numero simul cognoscere, ut constat: quia talis est cognitio, qualis virtus cognosciti
a ; haec autem finita est & limitata sicut hominis entitas: Ergo non potest circa infinita objecta simul occupari. Nec pariter s.ccessi vh possent crenosci, quia si essent infiniti fines, appetitus nosternusquam posset tot frui, quin multd plus
adhuc remanerent sui biles; salsum autem est appetitum nostrum nusquam posse qui scere & satiari; alioquin esset frustraneus et
natura autem nihil frustra molitur. Deinde si essent infiniti fines, nullus eorum esset finis, nam ubi omnia sunt media, nullus est finis: sed si essent infiniti fines, omnes fines intermedii essent media, quia ad alium ulteriorem finem ordinarentur φ dc consequenter nul Ius eorum dici posset finis Confirmari potest hic di Icursus omnibus argumentis, quibus supra probavimus dari
aliquod primum rerum omnium principium, etenim sicht tota rerum causatarum, seu
asta existentium, seu possibilium collectio debet habere aliquod principium a quost 3 ita debet habere aliquem finem perxem sit, dc qui existat extra illam colleisionem. Clim enim nullum sit ens causa tum intra illam collectionem quod non sit causatum propter aliquem finem ι sic etiam tota collectio debet esse causata propter at quem finem ς talis siquidem est collactio, qualia sunt ea quae ces liguntur, ut lupra probarum est; ac proinde collectio entium causa rorum propter finem, debet etiam es- 1 e causata propter finem : sed non potest haec collectio esse caulata propter finem
qui sit intra seipsam; alias ut supra dictum est, idem esser causa efficiens & fi- nati x sui iplius : Ergo debet esse causata propter aliquem finem, qui sit extraordi
nem entium causiatorum, ac proinde qRisit finis incausatus, & improductus, finis autem incausatus di imp ustus, est Deus: Ergo datur:
non potest, existiti sed Deus est ensquo nullum majus excogitari potest: Ergo ex illit . Misor admittitur ab omnibus
Μέor probatur, primὸ quidem et S. An. lelmo in innologis , Ens exi stens, melius est 3 & persectius qu1m ens non existensi
Ergo necessum est ut ens, quor ullum majus dc perfectius cogitari potest , sit existens; si enim non existeret, posset aliquid eo persectius cogitari, nimirum ens existens: Ergo oportet ut ens, quo nihil majus cogitari potest, existat. Verum, quia, ut optimh etiam notavit S. Anselmus in Prometio, reponere posset Atheus, id quidem verum esse si cogitaretur ver F, secus autem si tantiis fictili ε
gitetur: ex eo enim quω aliquis cogitat, V. g. regionem aliauam bonis omnibus resertam , qua nulla alia ditior, de jucundior posset excogitari , non inde sequitur hanc regionem sic excogitatam exi stere in rerum natura . Ita A pari pritis probandum esset verb cogitari, & non fingi ens quo majus cogitari nequit, quam inseratur illud esse; alioquin argumentum esset Sophisticum Idcirco Probatur eadem Μέω edi Doctore: Ens purum & actuale, seu actus purus, est ensquo majus cogitari nequit; quia actus purus debet involvere omnem periectionem, ali in quin non esset actus purus, sed esset in po- tentia ad pei sectionem; atqui actus purus ver4 cogitatus existit Probo: Actus purusti non implicat , necessarib existit; atqui actus purus non implicate Ereb necessarib existit . Major patet ex terminis; illud enim dicitur astus purus, quod nihil est nisi actus Jc omnem pipisus potentialita tem excludit, sed actu totum est quod esse
potest. Unde si potest esse aliquid, statim necessariti est illud cuta esse μteli.
Probatur Mirar . Si implicaret aliquod esse ens gnod sit actus purus, maximEquia esset contradictio, dc verum esset dicerequbd esset simul &non esset: sed talis con-