장음표시 사용
71쪽
18 An Theologia Beatorum 1it Scientia
Tbealogiam nata sunt habere perminem ro-gxitionem quam 1 cientia de necessariis acquisita. Nihilominus ibidem inquirens Dorior an hae ratione Theologia de contingentibusve id sit Scientia, Respondet: Dico , quod secundum illam rationem scientiae positam in primo Pseriorum , quae requirit necessitatem
obiecti , non potest de eis esse scientia , quia
cognoscere contietens ut necessarium non est cognoscere coηtingens , tamen secundum quod accipis PMAApbus mentiam c. tabicorum , ut aeviditur coηtra opinionem suspiciUem,
bene potest esse scientia , quia est babitus quo
determinale verum dicimus . Itaque The Iogia contingentium propriae ac persectae scientiae rationem non habet; igitur constat solam Theologiam quae est de objecto necessario, posse vere scientiam appellari.
QUAESTIO SECUNDA . An raralela viatorum perfectae seientiae
EX praecedenti Qi aestione constat, scientiam esse duplicem, persectam nem di imperfectam 3 constat pariter ad periectam scientiam quatuor characteres conditiones desiderari , nimirum ut sit certa absque formidine . & ulla dubitatione , evidens abique obscuritate, de objecto necessario absque ulla vicissitudine, & per discursum cum vera & legitima illatione unius ex alio. An autem Theologia quatenus est in nostris Viatoribus , quatuor praelatos characteres habeat, retii vendum est hac in Quaestione. Sed prius. Notandum est I. Triplex assignari posse lumen quo res divinae & supernaturales hominibus adhuc mortalibus p*lant innotescere. Primum est lumen fidei infusae , quo percipiuntur per speculum & in aenigmate . Secundum est Iumen scientiae, vel divinitus inditae, vel ex principiis revelatis & scientiarum naturalium adminiculo comparatae, quo periti ac Doctores fidei mysteria prosundius & apertius, quam idio. tae de rustici, percipiunt . Tertium denique est lumen divinae contemplationis , quo mentes a variis & terrenis contagiis descreatae, plerumque rapiuntur in exta-sm, & vident arcana verba quae non licet homini loqui . Primum assimilatur lumini nocturno, fides enim est lucerna luiscens in caliginoso loco donec dies aeterni. tatis illucescat: Secundum comparatur Aurorae, quae partim solvit tenebras, partim ab eis offunditur: Tertium simile en diuris no lumini, quo cuncta reserantur & fiunt manifesta . An autem praeter hoc triplex lumen, aliud etiam Doctoribus dc studiosis divinitds infundatur, quo fidei mysteria eis fiant evidentia & manifesta, ut contendit Henricus Ganda ventiis, insta patebit. Notandum 2. Evidentiam de qua maxi- md in praesenti quaestione controvertitur esse claram dc perspicuam objecti veritatem, quae innot eicit ex perspecta necessaria connexione praedicati cum subjecto. Haec autem est duplex , aliqua enim propositio est evidens ex terminis quales sunt omnes propositiones immediatae oc ex se necessa. riae 3 alia evidens ex principiis, qualis est evidentia conclusionis , quae ex principiis evidenter cognitis per veram demonstrationem elicitur. Haec autem evidentia ex principiis, fit duobus modis, Priam, quando procedimus a principiis& causis nodis notis ad eorum effectus demonstrandos, ut fit perdemonstrationem a Posteriori: Seeundo, procedendo ab effectibus nobis notis ad cognitionem principiorum & causarum. Uterque autem iste processiis fit ex iis, quae nobis notoria sunt: primus quidem ex Notioribus natura; cum enim causae sunt universales, & remotiores a sensibus, sunt quidem natura & secundum se notiores , quia virtualiter continent veritatem, &entitatem effectuum, quorum veritas ex principiis emanat Ic in principia refunditur , ess ctus verb cum sint propinquiores nostris sensibus; dicuntur etiam notiores nobis , quam sint eorum principia; scientia autem omnis ex alterutra evidentia debet procedere. Evidentia itaque in hoc a certitudine distinguitur, priis quod certitudo P
tatur ex parte potentiae, evidentia verb eκ parte objecti: Secundo, omne evidens est certum, Omne autem certum non est evidens, quae enim creduntur fide divina, certa quidem sunt, obscura tamen. Notandum circa praetentis quaestionis resolutionem varios varia sentire. Q iidam enim contendunt Theologiam nostram esse vere , ac proprih scientiam , quod ut astruant, aliqui varios excogitaverunt dicendi modos, quibus illius evidentiam pro
harent: Alia autem eam esse omnino inevidentem conspicientes, censuerunt non mianus propterea illam esse persectam sciet
72쪽
Theologia nostra non est Scientia
viam, propterea quod inquiunt evidentia sit tantum conditio extrinseca ad scie n. tiam desideranda, nimirum propter adstruen. dam illius certitudinem , quae ii aliunde firma sit, evidentia non eget . Quid autem
cum Doctore Subtili verilis judicandum sit, ut innotescat, sit
proprie dicenda scientia . Haec elt Dinctoris Subtilis, suas. 3. Pruos nu. 3τ. &in 3. dist. a. . numiriobatur primo. Scientia persecta est essectus legitimae demonstrationis: ted Theologica notitia non patitur per lesitimam demonstrationem: Ergo non est scientia persecta. Major constat. Μinor probatur ex his verbis Aristotelis a. de Demonstratione cap. ultimo, suὀi igitur, inquit, non contingat scire per demonstrationem non cognoscentem principia immediata dictum es prius. Ex quibus sic argumentor: Persecta demonstratio fieri debet ex evidenti & certa cognitione Principiorum ex quibus insertur conclusio : ed Theologus non potest habere evidentem cognitionem principiorum ex quibus suasu educit Conclusiones Theologicas, principia enim illa sitnt revelata , euec fide credi. ra , ac proinde obscura , & inevidentia , iit indicat S. Paulus primae Corinth. cap. II.
Confirmatur. Nullus , nisi stolidus aut proter vus , dissentire potest propositioni persecth demonstratae r sed conclusionibus Theologicis plures dissentiunt , & resta-gantur , ut constat de haereticis & ins deli-hus , qui rident & respuunt omnes rationes Theologicas , quibus fidei mysteria suadere nitimur : Ergo signum est eas rationes Dori esse persecte demonstrativas. Hobatur 2. Persecta scientia persectum scientem efficit: sed notitia Theologica non reddit Theololum persem: icientem. Pro. rub r Ille persecth sciens non est dicendus,
qui magis assentitur propositioni propter
auctoritatem , dc veracitatem revelantis ,
quam Propter lNitimam illationem Conclusionis ex praemis Is: Sed persectus Theologus eκperitur intellectum suum magis propendere in assensum Conclusionis deductae ex principiis fidei, propter insallibilem auctori. tatem Dei revelantis, quam propter legitimam illationem ex praemiuis, firmius enim Sc tenacitis adhaeret conclusioni Theologlacae, q uam cuilibet conclusioni Philolophic ς, non propter perfectiorem illationem syllogisticam, quae in utraque est aequalis: sed quia firmilis nititur auctoritate Dei revelantis iraemissas conclusionis Theologicae , qu limum ine naturali manifestante principia conclusionis Philosophicae r Elgo signum est
Theologum magis assentiri propter auctoritatem, quam propter illationem. Sed ausentiri alicui propositioni propter auctoritatem, non est eam persecth scire, sed credere 3 Ergo Theologia non est persecta scientia, cum magis credentem quam scientem efficiat. Confirmatur ex Doctore in 3. dis. 2q. nu. 9. Nulla adhaesio voluntaria est scientifica, scientia enim cogit & necellitat intellectum ad assentiendum , posito namque assensu praemissarum evidentium, ita necessitatur intellectus ad assentiendum conclusiioni, ut nullatenus dissentiri intrat, sicut in Logica probavimus: sed Theologus voluntaribsuspendere potest assensum suum, tam circa principia credita , leu articulos fidei ,eκ quibus conclusionem Theologicam deducit , qu m circa conclusionem iptam 3Nibu enim magis es in potestate nostra , quam credere, inquit Augustinus lib. de spiritu litterae. 2I. Eigo talis assensus non est lcientificus. Probatur 3. Notitia quae caret persecto ac praecipuo charactere icientiae , non est persecta scientia : ted notitia Theologica caret praeci p.ro scientiae charactere . Pr bo: Evidentia est praecipuus scientiae chaz racter, definitur enim; Cognitio certa de evidens, ita qu sicut per certitudinem ab errore, & opinione, sic per evidentiam a fide, tum divina, tum humana essentia. liter discrepat, imti certitudo ei competitsblum ratione evidentiae, si is dem ideo intellectus propositioni scientiscae firmum aD
senium praebet, quia conspicit eam evidenter deduci ex principiis evidentibus, ac proinde constat evidentiam esse praecipuum, ac essentialem scientiae characterem : Sed notitia Theologica nullam habet evidentiam . Probo . Conclusionis evidentia oritur ex principiis a quibus deducitur: ergo ubi principia sunt inevidentia , etiam necessum est ut conclusio sit pariter inevidens, quia persectio, quae non est in causa, nequit esse incia sectu, cum enim effectus omnem suam entiis talem a causa recipiat, etiam tuam persect im
73쪽
nem ab ea re ipit; ac proinde cum nemo det quod non habet, implicat ut principia ine- videntia conferre possint evidentiam conciu- soni : At principia conclusionum nostrae Theologiae non sunt evidentia, sed revelata & credita, etenim, inquit S. Paulus , Fuses es sub amia rerum sperandarum , gumentum non appaνeatium : Ergo nullam conserre possunt evidentiam conclusioni Theologicae , proindeque cum Theologia careat praecipuo charactere persectae scien. tiae, scientia perfecta dici nequit. Hoe validissimum argumentum ut sol. vant adversarii , varia varii reponunt Iquos idcirco restilendos sigillatim duxi, ut magis illucescat & firmetur veritas nostrae
Prima itaque reponunt aliqui eum Henri. CO Gandavensi, quia1ώ. I a. qu. a. Principia conchisionum Theologicarum esse quidem ex se inevidentia ν sed fieri manifesta per inmen aliquod veluti medium inter lumen fidei & lamen visionis beatificae: Henrieus enim triplex distinguit lumen, obscurum R. Mi, clarum patriae de evidens viae 2 Primum comparat nocti , secundum meridiet , tertium aurorae, eo quod aliquid habeat lucis& tenebrarum, dieitque hoc lumen supportere, non ve id praeceuere fidem; ita quod Theologiae studiosus prim5 debeat credere juxta illud Isaiae A secunddm versionem septuaginta Interpretum , Si umeria risis non intelligetis: Secundb debet conari ad persectiorem penetrationem terminorum ex qui.
bus articuli fidei constant φ idque adhibito stientiarum naturalium adminicuso & studio, quo posito, tamquam praevia di asitione censet illud lumen medium divinitus infundi, quo fit ut Theologus clarilis percipiat fidei atticillos, quoi fidelis rusticus&ignarus; quia per illud lumen Theologus evidentilis & melilis percipit terminos credibilium, quam a vulgo fidelium intelligantur. Verum hanc replicam impugnat Dinorin 3.is. . quaest. r. num. I. Primd quidem quia scientia & fides de eodem ob ecto simul Me nequeunt, quod sic probat. Scientia& opinio non possisnt esse simul de eodem, igitur nec fides & si ientia. Patet antecedens, quae enim contradictor id invicem pu.8nant, simul stare nequeunt; sed opinio &scientia habent praedicata contradictoria, nimirum certitudinem & non certitudinem , scientia namque est cognitio certa , opinio
vera incerta , & consequenter opinio quae
habet non certitudinem & se entia quae habet certitudinem, sunt incompossibiles .
Patet etiam consequentia eadem ratione ,
scientia enim habet evidentiam ex parte objecti, fides verh non evidentiam: Ergo clim evidentia, & non evidentia invicem pugnent contradictorih , constat scientiam e v entem non posse stare cum fide non evidenre , nec proinde lumen evidens ,
quod fingit Henricus, posse subsistere cum obscuro lumine fidei circa idem omnino objectum. Confirmatis. Ex Henrici sententia , Iumen illud scientificum, quod fingit , non potest praecedere fidem , sed eam tant lim se. quitur: Ex quo sic arguit Dinor: Lumen illud scientificum non potest praecedere fidem, aut quia habitus scientiae & fidei sunt incompossibi Ies, de sic habetur intentum, aut propter formalem repugnantiam objectorum,& sic pariter evincitur fidem & sciemtiam non posse simul de eodem haberi, inquit Dinor nu. 9. objecta aeque distinguuntur secundum rati es formales post fidem miram F
cut ante. Nec valet disere uia fini simul Acut contraria in medio, ut resines ex ιremi is ob
re, quia e esset una cognitio mixta im media ex scientia is de, tunc enim illa cumtis nec Dei nec scientis , licui rubor nee es albedo ,
nec nirare o. Abiurdum autem videtur inter cognitionem obscuram & evidentem dari aliquam cognitionem quae nec evidens nec
inevidens esset. Secunia: Clim hoc lamen fidem supponat, i& ea innitatur, consequens est ut ad fidei jacturam, etiam hoc Iunam pereat . nec proinde supersit eadem , quae prior, erat, articularum fidei major 5c clarior co-
gnitio in Doctoribus , quam in rusticis Atqui hoc falsum esse ipsamet experientia testatur, dum enim quis Theollimius labitur in haeresim , ipse fidem amittit , non tamen deperdit aliquid cognitionis rerum Theolagicarum quas prilis habebat: Ergo illius cognitio Theologica non nitebatur aliquo lumine divinit lis insuis , quod ad fidei amissionem deperdi posset . Tertiὀ : Desideraretur hoc lumen divinit lis insulam, Hel vi Theologi intellectus magis firmaretur assentiendo articulis fidei 2 Uerlim ad id esset inutile , cum ad hunc firmum assensum is iat fides infitia . Huut Theologus ita firmiter& tenaciter adhaereret ipsis articulis, ut nullatenus dissentire
posset: sed id etiam salsum est, alias ho-
74쪽
Theologia nostra non est ScientIa.
mines fide non possent excidere ex quoi& exigentiam naturae. Si secundum, ergo, eient Theologi, cujus tamen contrarium inquit ibidem Doctor, seu str1 laboramus in quotidiana suadet experientia , plures enim studendo & inquire a virtute , & mulibΤheologi etiam peritissimi mile se labunturitatius esset ad Theologiam comparandam, in haeresim . m denique ut evidentiorem quω quis Deum enixe precaretur in tem- mysteriorum, & fidei articulorum notitiam plis, ut hoc sibi lumen dignaretur insun- haberent Theologi, tum ad caeteros fideles dere, quam sedere inter libros, ut ex eo. edocendos tum ad fidem ipsam contra hae-irum laboriosa lectitatione se se disponeret reticos &'infideles propugnandam , quod ad incertam hujus luminis infusionem . maximh intendere videtur Henricus: Sedipatet ergo hoc lumen penitus esse ficti. ad id etiam lumen hoc omnino est inuti-itium & mane. Ie, cum ad id iussiciat fidei lumen quo my- Confirmatur: IIlud lumen nulli hactenus seria percipimus, & lumen rationis natu- concessum videtur: Ergo gratis asseritur. ratis scientiarum Philosophicarum , quoiProbo antecedens, Si ascui concessum sui Dcreditas a nobis veritates possimus expla-sset illud lumen quo fidei articulorum teris nare , & conclusiones ex ficiei articulis be-imini, dc principia conclusionum Theologi-neficio Philosophiae elicere, quibus& hqre- earum evidenter innotet cerent, maximhsanisticos expugnemus & fidem propugnemus .icto Paulo &S. Augustino, qui prae teris viis ouartὸ : Et si admitteretur hoc lumen ,identur intimius, & claritis divina penetras. non sufficeret ad caulandam scientiam per-ite, di relerasse Mysteria : sed ipsi testantur sectam, ct cognitionem evidentem per ve in ullam hac in mortali vita nobis concediram ct legitimam demonstrationem , ut mysteriorum evidentiam . Etenim , inquit subtilissimh probat Doctor in 3.M. q.-S. Paulus I. Corint. I 3. Hamtu nunc per spe-II. I a. tum quia ut per hoc lumen cau-iculum in aηigmate, tune autem faeie ad saretur scientia L hac propositione, V. gr.4facum . Et S. Augustinus Epistola 3. quae est Deus est trinus is, unus, oporteret ut Pritis, ad Volusianum ait, Tanta est Christianarum saltem prioritate naturae, evidemer Perci-Jprofundisas litterarum , ut in eis eruditiare properentur aliqua immediata principia eκ qui-icerem, si eas solas ab ineunte puerisia usque ad hus ista propositio inferri posset: sed hoc decrepitam 'nectutem, maximo otio, silmmos lumem id non praestat, nulla namque nobi Sidio, mellare ingemo conarer addiscere. Non quod apparent principia evidenter nota, ex qui ad ea quae necessaria sunt saluti, tanta in eis bus praefatam propositionem evidenter inser-lprmeniatur dinustate, sed eum quisque ibis. re liceat. Tum via si per aliquod lumen e vi idem tenuerit, fine qua pis, rauue ma visaur, denter patent articuli fidei, qui sunt prin tam multa, tamque multiplicibus msteriorumcipia conclusionum Τheologicarum , fie 'umbra lis opaea intelligenda Melius restant,rentque manifesta sub propria sua ratio-itantaque non solum in verbis quibat ista uisane, essent certissima , non sollim prΘpter4sunt, verum etiam in rebus, quae intellipenda assensum fidei, sed etiam prcrater suamJsunt, latet altitudo sapientia, ut aηno imis, evidentiam, sicque Theologia esset certior acutέ ir fragrantissimis eupiditate ais crevi omnibus aliis scientiis, non lotam propter Me contingat, quod seri'ura meos. Id. b fidem , sed etiam propter evidentiam obje-ibet: Cum consumma ierit boma, tune incipit: cti, quod nullus Theologorum admittit. Ergo his apelth latetur te terminos articu- inique quia aut Deus concedit hoeilorum fidei evidenter non percipere , nec Iumen omnibus conantibus ad Scripturarum proinde sibi concessum lumen illud ab Hen.& mysteriorum intelligentiam , aut solli mirico excogitatum . quibus vult , pro bona voluntate sua : Si Unde tractata 68. in Ioannem expendens primum, illud lumen, inquit ctor Num. illa verba : Vado parare vobii locum , ait , I a. non erit miraculosum & supernatura-irides ' qua eorum , qvi Deum visuri sunt , Ie, quando enim Deus confert aliquid utiquamdiu peregrinantur corda mundantis, quod causa generalis , dc juxta naturae diffsi. non videt credit, nam si vides, non es fides,tionem , illud miraculosum dici nequit ,leredemi relligitur meritum, videnti νedditur prγnee divinittis, sed naturaliter insulam , sicimium. Eat ei Dominus parare lorum, eat nev.g. insusio animae rationalis in corpus or- videatur, lateat ut credatur , tunc enim locus
Ianizatum , non dicitur miraculos 3 , licet paratur, sim de vivatur, creditus daemoretur,
at a solo Deo, quia fit juxta dis sitionem, ut desideratus babeatur, isdemm visionis, pu
75쪽
paratio est mansisse. Idem habet lib. 3. de vera innocentia dc Epistola ad Contentium , Fides , inquit, inet oculos suos quibus qPodammodo videt verum esse quod nondum videt, o, quibus certissune videt nondum se videre quod
credit, quibus aperte fatetur nullam evidentiam cum fiae de eodem objecto subsi. stere, ac proinde fictilium esse illud lumen
scientificum ab Henrico excogitatum. Dices: S. Augustinus iplemet videtur admittere & probare hoc lumen, siquidem ad haec verba Ioannis cap. I. Erat lux vera, ait, Aliud es lumen ad credendumr aliud ad intelli orndum. Et ibidem, Lux increata illuminat
bomiηem duplici lumine sapientiae, quo ut soli. ἀο cibo vrscuntur, quos labebat a Mus qui dicebat: sapientiam loquimur inter persectos:
I. ad Grint. 2. Idem tractatu in Ioan. nem, Fide praecedente quae sanat oculum cordis nostri, ut quia i relligimus, me obseuritare capiamus, quod non intestigimus, fine dubi. ratione credamus. Denique contra Epist. Fun.
damenti cap. 2q. Ego Catbolicam fidem proteor, cyper illam me ad certam scientiam perventurum praesumo , non iam bomimbus, sed Deo intri ecῶs mentem a fram illumisante ;Ergo praeter fidem datur aliud lumen divinitus insusum , quo scientia Theologica in nobis gignitur, & sol matur. R pondeo negando consequentiam , dc ad primam S. Augustini auctoritatem dico , illum esse intelligendum vel de lumine con. templationis & intelligentiae , quod dixi. mus in 3. Notabilia Deo nonnumquam purissimis mentibus, aut Ecclesiae Pastoribus,& Doctoribus iniundi, ut majori facilitate divina mysteria percipiant , & per congruentes quasdam rationes , & similitudines illa aliis explanent, & suadeant: Vel de Theologia nostra , quae dici potest tu.
men sapientiae , non quidem ratione evi.
dentiae sui obiecti; sed ratione discursus ,
de maioris notitiae terminorum , quibus articuli fidei exprimuntur , unde fit ut rationes , & argumenta facith solvantur , quae in contrarium possent objici. Ad ferendam auctoritatem dico, duplicem posse distingui obscuritatem, alteram quae opponitur evidentiae, aliam vel, quae op. ponitur notitiae distinctae& explicitae, quae. que idem est ac indistincta dc confusa cognitio, nam quae consuia dumtaxat intelliis gimus, dicimur ea obscurὲ nosse. S. Augu. stinus de polleriori obscuritate loquitur ,
non velli de priori, ita qubd velit Theolo.
gos magis explicite , dc distinab eognoscere res fi .lei, quam rusticos , & ignaros , non verb qubd evidentius eas percipiant. Dum enim rhisticus audit Drum elle unum in essentia, & trinum in 'rionis, percipit quidem tres esse divinas personas &unum Deum , non tamen novit quid significet vocabulum essentis , quidve praecish perserae nomen indicet , quae tamen Theologo comperta sunt ex Metaphysica . Ad tertiam ahctoritatem dico S. Augusti.
niim loqui de dotap intelligentiae, dc scientiae , quam Deus pro libito Ecclesiae Palloribus , & Doctoribus infundit, ut alios fideles instruant. Replieant aliqui apud nostrum Aureolum Q a. I. Prologi Articulo primo , Theolo giam quidem non esse evidentem eviden tia objecti, principiorum & consequentis, sed consequentiae, ita quod ad evidentiam
scientiae non requiratur ut evidenter inno. tescat colitequens rite deduci ex antecedente , sed susticiat quod cognoscatur cons quentiam recth inferri ex praemissis secun . dum formam syllogisticam , haec autem
evidentia consequentiae reperitur in Theologia , siquidem Theologus judicare pote lisacile luas conclusiones inferri legit inali , dc juxta regulas formae syllogisticae. Contraprimὀ, talium est evidentiam, quς
desideratur in scientia, consistere in consequentiae, non in consequentis illatione : Discursus enim scientificus non consistit in Iudicio consequentiae, sed consequentis ut in Logica demonstravimus. Secundo, Theolo-i non est judicare de bonitate consequenti , oc enim omnino spectat ad Logicum, sed an consNuens rit E inseratur ex Articulis&Principiis fidei . Tertio , evidentia consequentiae non impedit quominus consequens lit evidens : Ergo nec efficiet ut assensus Theologicus non sit obscurus , ac proinde non obstante evidentia consequentiae, Theolreia semper erit obscura. Replicant nonnulli cum Francisco de Μarchia apud Gregorium suaestione I. Prologi, principia Theolosiae non esse quidem per se evidentia, cum sint articuli fidei per lotam revelationem cogniti, fieri tamen evidentia ab extrinseco, & per eorum resolutionem in aliqua principia evidenter cognita , haec autem principia dicit esse duo . Primum quidem est hoc , quidquid Deus rev lxvites verum, quod quidem lumine naturae
notum est, quia ratio naturalis dictat pria
76쪽
mam veritatem, nec falli, nec fallere posiis . Posterius autem est hoc , Deus revela. vis omnes articulos , qui nobis credendi proponuntur , quod pariter evidens fit per miracula in eorum confirmationem edita. Miracula sunt motiva credibilitatis tantam , non verti assensus fidei, &rem quidem esse credibilem evidenter demonstrant , non autem quod sit evidenter vera , quia evidentia credibilitatis oritur a veracitate revelantis; evidentia autem veritatis provenit a principiis ipsius rei , quae vel per , se , vel per tios essestus apparet
evidenter vera: Unde cum evidentia credibilitatis stare potest inevidentia rei lecun-dhm entitatem e nam si Deus immedia thre clarh mihi revelaret dari mystetium Trinitatis , v. g. evidenter quidem illud mysterium mihi appareret credibile 3 non tamen propterea illud mysterium mihi esset evidenter notum.
Deinde'. lic t ex evidenti revelatione aliqua fidei articuli pinesset evidentia , haec omnino esset extrinseca, proindeque insus ficiens ad causandam evidentiam scientificam in conclusionibus Theolosicis ex ipsis siclea articulis eliciendis 3 evidentia enim scierathe, non ab extrinseco & ex parte tes an eis & revelantis est repetenda, alioquin scientificus assenses non discreparet ab a sensia fidei, qui nititur evidenti testimonio diceratis : sed desumenda est ab evidentia intrim seca & entitativa principiorum ex quihus Conclusio scientifica deducitur : Ergolichi per evidentem revelationem articuli fi. dei forent evidentes, eorum tamen evidentia non sufficeret ad causandam scientificam evidentiam in Theologia , proindeque hac ratione Theologia dici nequit persecta sciem
Dices : Nemo tenetur credere nisi quod est evidenter verum i sed tenemur credere articulos fidei: Erso debent esse evidenter veri. Probatur manr : Non tenemur remiat veram existimare, quamdiu non apraret nobis sufficienter illius veritas : Ergo non
Nego maiorem, non enim ibitim tenemur credere quod evidenter notum est , sed etiam quod est evidenter credibile, ratione acilicet infallibilis authoritatis revelantis 3 imti si esset evidenter notum, non esset amplicis eredibile , sed scibile : & non per fidem, sed per scientiam ei assentiremur. Ad virisationem dico, sufficere ut rei credibilis Frasn TMM. TOm. I.
ueritas innotescat per testimonium insallibile revelantis ; non autem necesse est ut ex terminis evidenter appareat. Replicant Thomsae, Theologiam nostram fieri evidentem per resolutionem suorum principiorum in scientiam Dei & Beatorum , cui sudat ternatur 3 sciendum enim es, inquit sanctus Thomas I. parte qu. I. art. a. quod duplex est scientiarum genus 3 quaedam enim seunt evre procedunt ex principis, notis lumine naturali intellectus , ut Arisbmetira , Geometria buiusmodi: quaedam vero sunt qua procedunt ex prisci 3 nolis lumine superioruscaentiae, sicut Pre1pectiva procedis ex principiis not alis per Geometriam , musica ex principus per arisbmericam notis P, hoc modo saera Doctrina est scientia , quia procedit ex principiis notis lumine superioris Icientiae, quae Icilicet est scientia μι-Beatorum . Quibus apertE docet inquiunt Thomistae
quM lichi in scientiis subalternantibus requi. ratur evidentia sormalis de actualis principiorum , in subalternatis tamen lassicit radicalis dc quae per resolutionem in subalternantem oritur. Unde cum Theologia nostra subalternetur scientiae Dei Ac Beatorum , uibus articuli fidei sunt evidenter noti, suf-cit ad ejus evidentiam , qudd illius principia per resolutionem fiant evidentia. Contra primo: Fallum est Theologiam nostram subalternari Theologiae Dei & Beato. rum, ut insequenti Quaestione probabimus: Ergo ruit omninb Thomistarum replica . Secundo, ut scientiae subalternatae principia fiant evidentia per eorum resolutionem iascientiam subalternantem, necessum est qubdutraque scientia tam subalternans quIm sum balternata , sint in eodem intelleiau 3 itaquω idem intellectus possit principia scientiae subalternatae resolvere in sul alterna tem 3 si enim haec resolutio fieret a Petro v. g. quomodo Paulus nosse posset eam evidenter fieri, maximh si scientiam subalternantem non calleat p An coecus evidenter percipit colorem: in quod ego ipse attester ei me colorem evidenteroc intuiti vh conspicere λ Quis asseret Medicum hoc Medicinae
principium, contraria contrariis curantur, e videnter c noscere per illius resolutionem
in hoc principium Physicum , contraria se se mutuo expellant ob ream subseri , si Physicam ipse non teneat 8 Sed Theologia Beatorum nobis non inest , nec eam compertam habemus. Ergo non possiimus principia no
77쪽
T rtio, experientia constat Theologum non allem iri conclusioni Theologicae illatae eκ
articulis fidei , quia illi articuli Deo &Beatis evidenter cognoscuntur 3 sed quia abis, Theologo sile creduntur : Ergo illius alsensus est inevidens, quippe cum solum nitatur motivis & principiis inevidenter e lnitis ν & consequenter notitia Theologica lae ratione dici nequit evidens dc scienti
Remnunt aliqui moderni Thomistae, Theologiam nostram non habere quidem mmdum & statum perfectae scientiae, puta evi. dentiam; habere tamen illius essentiam, nimirum certitudinem & necessitatem , proindeque dici quidem posse scientiam impersectam quoad modum & statum , comparati vh ad persectionem quam intra propriam speciem nab re potest , nimirum in statu beatitudinis , quando venerit quod persectum est , dc evacuabitur quod ex parte est. Sicut, inquiunt, puer licet sit substan.
tialiter homo, quia tamen caret usu ratio.
nis & libertatis , non dicitur perfectus homo secundum statum. tra: I. Evidentia est character essen. tialis scientiae, ut probatum est: Ergo notitia quae non habet evidentiam neauit es.se scientifica. Secundb, falsum est Theolo. giam nostram disserre tantum statu 1 Theo logia Beatorum, & eam aliquando evidentiam posse assi qui , sicut puer assequi potest usum rationis & libertatis; siquidem Theologia nostra specie differt 1 Thmimiamatorum, nec eadem remanet in Beatis,
quae suerat in Viatoribus ut insta probabi. mus ; Ergo si sit imperfecta , non sollim comparative, sed simpliciter imperfecta dicenda est , quia caret persectione essentiali ad scientiam desideranda , quam nusquam
obtinebit. Reponunt tandem alii, Theologiam nostram non esse quidem evidentem, sed evidentiam non requiri ad rationem persectae scientiae, nisi ex hypothesi quM Intellectus non habeat praestantius aliud motivum , quo firmius tenacilisque propositioni adhae. reat: Sed praestantius habet mntivum quo firmius adhaereat principiis Theologicis, dcconvincatur de illorum veritate, quam hi evidentia propositionum re scientiarum naturalium; nam fides esticit, ut eis adhaereat
propter primam veritatem revelantem, quae Jongh firmius est motivum ac magis con-lvincens intellectum, quam evidentia cogni.
tionis principiorum aliarum scientiarum Ergo non opus est evidentia ad persectam ra ionem scientiae Theologicae. Confirmant eκ Aristotele , qui loquendo de scientia I. Poster. ait: nisi quis babeat scientiam praemissinum, aut .uiquid ma-1us scientia , ηοη mites esse verὸ scis s. Ergo
quando habet aliquid majus scientia, poterit esse vest sciens: sed fides divina est motivum majus dc persectius scientia : Ergo Theologus poterit scientificas conclusiones elicere ex principiis fide divina cognitis. Contra: Scientia persecta differt essentiali. ter a fide; sed non aliunde quam per evidentiam: Ergo vel non est scientia persecta, vel debet hal e evidentiam. Μajor constat, fides enim & scientia sunt habitus essentialiter diversi, siquidem illa nititur aut ritate revelantis, hare: evidenti cognitione praemis. serum 3 illa inclinat ad assensum obscurum sine discursu; haec ad assensum clarum eum discursit Philosophico, dcc. Μinor etiam patet, siquidem ab ea non discrepat per certitudinem & necessitatem, quia utraque esteognitio certa dc de objecto necessario, ma-xtia dum versantur circa Deum in sesu sistentem: Ergo restat ut per evidentiam, scientia a fide distinguatur; ae proinde evidentia non ex hypotesi & per accidens ι sed essentialiter scientiae competit . 2. Illa firmitas assensus, quae major inicitur per fidem , quam per evidentiam , non reddit intellectum promptiorem de expeditiorem ad proserendas rationes suae cognitionis, &eam ex principiis omnibus notis demon.
strandam, qu quilibet perses h sciens debet exequi , sed sollim facit eum tenacilis adhaerere propositioni revelatae , quam adhaereat evidenti: Ergo non efiicit eum persecth scientem, sed tantum certum 6c credentem o proindeve ast persectam scientiam certitudo non suinit. Ad eonfirmationem dico Aristotelem per aliquid malus scientia , non intelligere alium supernaturale lumen, quale est lumen dei; iste enim naturae genius res supernaturales nullas agnovit, utpote solo naturali lumine illustratus; sed i r illud Μήus ,
significare de indicare voluit habitum primorum Principiorum, se ii Intelligentiam , qua praemista cognoscuntur interdum , idque certilis quam per scientiam. Diees : Doctor subtilis in 3. dist. 23. quo I. loquendo de Prophetis Ec Apostolis cae
terisque sacris Doctoribus a Deo illumina-
78쪽
eoIbgia nostra non est Scientia'. 33
tis , dixit eos habuisse habitum p qui licti I scripturis firmiter , κοn ari veritati pr
edet inevidens, tamen ob suam firmitateni l re aliam, sed euiiset immediat : At conis de certitudinem dici poterat scientia : ait i stat neminem assentiri Scripturae immediathenim num. II. Dico quod omnem effectum,inisi per fidem; ac proinde Doctor loquitur quem potest Deus facere mediante causa se- ibi de perfecto habitu fidei , non vero decunda essessima, potest farere immediate; nunc aliquo alio habitu qui sit veth & proprie autem I res ipse, de quibus Scriptura tractat, scientia. essenι elare apprebe de inlustria , generavem notitiam eretam absque dubitatione ; CONCLUSIO SECUNDA.λω notitia quia evidens est diceretur scientia .s Sed Deus abflae motione objecti potest siccau-i Tmolopia mma diei pes' Scientia , msare notitiam certam absque omni dubitatione: I modo, quo Mentiam de nivis Aristoteles
ira quod babens talem nolitiam revelatam aso. Ethicor. Patet hujus conclusionis veritas Deo, non peis dubitare de veritate illius 3 cmiex praecedenti; siqitidem cognitio Theologi - 1 modi notitiam ereditis Propiatas babuisse ,sca est certa ; imh lono certior est omnio, multos altos sanctos in scriptura . D ta-ibus scientiis naturalibus , ut infra probabiles habuerant babitum praebentem mura simus. Hac ratione sancti Patres Theologiam Uelum , ita quod illo flante non potuerunt appellant Sesentiam. dc scientiarum Principem non assentiri veritarit ilia tamen cenitudo non ac Reginam: Imo ilitam simul esse scientiam suu eviarns ex evidentia rei; quia tunc Mn- de sapientiam pluribi affirmat sanctus Αu-ιradictio est, quia b Umodi notitia o, Mesigustinusue maximh tab. I . de Trinitate ρ.
simul φνext : fuit tamen entitudo illa firma I. ubi sermonem faciens de Theologia, ait ut ' eertitudo seientialis, quae cariatur exlest scientia non pollent fideles plurimi, quamprian siis notis ex evidentia terra rarum e Er vis murani ipsa fide plurimum. iniud est enim
go ex ejus mente habitus habens certitudι-Jbetre tantummodo quia bomo medere debeat pronem potest esse scientificus , etsi sit inevi. pter ad iscendam vitam beatam , quae nondens i sed Theologia habet majorem certi. nisi aeterna asi ad auram seire quemadmoti dimem, quam omnes scientiae naturales 3ldum hoc ψbum is, mi opituletur e , contra ergo potiori jure scientiae dignitatem dcap-simios νὴdatur, auam proprio vocabulo υ- pellationem sibi vendicat. Wilare scientiam viaetur Ammius primae Gi--go consequentiam; nec enim ea est Dinirinth. I a. dicens : Alii datur siermo scientiae .ctoris mens & sententia. vult uidem ca .lQuibus constat Theologiam nolitam dici nonicos Scriptores , Deo excepisse habitumsposse scientiam , quatenus scientia dicitur quemdam, quo adhaererent veritatibus sibi gnitio certa, de objecto necessario oc insalli- revelatis, idque firmius 6c tenacilis, quamsbili, & per legitimum discursum genita ι si veritates illae suissent ex principiis eviden- non verti prout scientifica cognitio etiam tibus per discursum elicii ae dc demonstratae piobjecti evidentiam desiderat. An autem Auis non tamen vult eum habitum tulisse icien-sgustum Sapientiae nomen, sibi vendicet , a-tificum, subdit citim, Ideo scientia ae potuit periet diam evidenria rei ι fiat lamem meor certitudo quam certitudo fidei, quia fides non eae, RU ESTIO TERTIA..HMdit omnem dubitationem sed aliqua dubita. tio potes flare cum Me . RDbus patet eum an ratalogia nostra perfectae sapientiae titulo loqui,. non de habitu qui iit scientia; nulla glorietur. enim scientia habet maiorem certitudinem quam fides, sed de perfectissimo habitu fi. Totandum primὸ ex Aristotele s. E.
Mi , qui omnem pinsus dubitationem eκ- 4 Μ q. qui, que sol illi distingui
cludebat in illis viris sanctis , qualem non Virtutes inteste ius. Prima est ratelligentia, excludit fidei habitus qui est caeteris ho-iqua percipit prima rerum principia imme- nibus insutus - diath ac per se, & non per aliud nota. Se-
ae poli tuam subjunxit fidem non posse cunda sapientia, quae est notitia rerum distare Cum scientra, ait, habetur tamen eum vinarum per altissimas causas. Tertia, Prmsae a metinis alias babitura idest nova re su- demia quae occupatur circa ea quae sunt ab
Midita priori habitui fidei firmitas&pera homine bona cons quenda, Ac mala fugien , seu modus, sua asy - writati da. Quarta scientia, quae est cognitio ceris C a ta
79쪽
ta & evidens per demonstrationem genita. Quinta denique, est Ara , quae est habitus dirigens lacultatem externam ad aliquod opus sensibile perith moliendum. Certum est autem Theologiam non esse Artem, nullum enim opus externum directhuel indirectb fabricandum respicit : Certum pariter non esse scientiam perfectam , quippe cd m, ut superius probatum est , evidentia aeareat Constat etiam illam Intelligentis noemine non illustrari, siauidem non eli singulis hominibus inhenita illa vis percipiendi prima rerum prinei pia cognitionis; verum res
divinas contemplatur beneficio fidei revelatas& reseratas. Posset equidem Prudentiae nomine partim gloriari, non enim minor est illius pars quae detinetur& occupatur in monis strandis vitiis sugiendis, virtutibus sectandis, dc mediis ad finem ultimum ducentibus designandis: nihilominus cum ipsius dignitas& natura ab objecto , Deo nempe Creno acendo, dignoscatur, hinc fit ut prudentiaetario nomine non cenitatur appellanda . at ergo aperiendum , an vera persectaque Sapientia possit appellari. Notandum a. Sapientiam posse distingui triplicem: aliam quidem Pro anam, & vitiosam; aliam Diserentem, dc neutram , aliam verb Sacram, & laudabilem . Prima est astutia & versutia hominum mundanorum suis in rebus ac sortunis stabiliendis . Sie ad Romanos 8. Prudentia carnu mo Iss prvisntia autem spiritus vita pax :
suoniam μpientia carnis inimica es Deo , legi enim Dei non est sufecta ; unde Iacobi 3. Non es ista sapientia desiuyum descendens Ised terrena, animalis, diabolia. Secunda est illa notitia philosophica, quae versatur circa ens ut sic; nobilioresque illius species comtemplatur 3 quam S. Paulus humanam a Ppellat I. Oristb. a. sermo meas , inquit,
praedicatio mea, non in persuasibilibus bu.
manae sapientiae verbis , sed in in . ne spiritus 9 virtutis Tertia est vel acquisita vel insula; prior dicitur Theologica, quae ex revelatis principiis Conclusiones elicit; posterior verbes Donum Spiritus sancti, quae est lux defeem
dens a Patre luminum, inquit S. Bonaventura lib. de septem Donis Spiritus sancti ,
qu ve animam irradruns facit eam Dryormem : Elustrat enim intellecitiam , inflammato ectivam, roborat operativam . Facit intelle. cimam specissam, a ectruam amaenam, opera-rream roboam: simul enim ssplendor
ρον; spleia diriπηι intesiectum ad veritagri. tisnem , sopor ereos Uectum adsopor amboni dile em ; Unde ibidem desinitur babitus supernaturalis animae a Spiritu sancto infusus ad Deum cognostendum saporωὸiligendum , de qua Sapientia hic non est sermo, sicut nec de prophana, ac naturali, sed sol tim de Theologica .
Nolandum 3. Sapientiam atquisitam ex Α-ristotele lib. I. Metaph. cap. I. &ex store
ibidem, recte sic definiri, sapientia es altissimus mentis babitus occupatus cisca unive
salissima , dissicillima , certissimas omnium
causas s is principia evidenter proferens, maxime propter se expetendus idi, eaeteris habitibus scientificis tamquamfamulis imperans. Ex qua definitione colligitur ad persectam sapientiam sex conditiones desiderari. Primὸ quidem ut versetur circa omnia scibilia, saltem in genere; est enim scientiarum omnium princeps, & moderatrix, projindeque illarum principia dc maximas, salintem in communi, aperire debet & praescribere. Semnia, circa dissicillima, de a sensibus remota; sensibus enim pervia cognoscere, commune est omnium, inquit Aristoteles ι lius verti sapientis est recondita dc abstrusa perscrutari. Tertiὸ, circa certissima, vel in se, qualia sunt omnia entia necessaria, vel in alio, qualia sunt contingentia, quae Certa sunt in essentia Ac scientia divina . Iaartὀ, evidenter proferens generales caulas Omnium, tuae sciuntur; ab ea namque caeterae scientiae uorum primipiorum confirmationem, & videntiam accipiunt. Illint ὀ, propter se debet expeti, quae enim sunt de maximE scibilibus, quales sunt scientiae quae vertantur circa prima principia , propter se expetuntur . sextὸ denique , caeterae Scientiae ipsi
debent ut famulae subjici, dc ei subservire.
An autem hos omnes aut saltem praecipuos
characteres Theologia Dei, Beatorum , &Viatorum habeat, ut resolvatur, sit
CONCLUSIO UNICA.THeologia Dei is, Beatorum praecipuos
perfectae Samentiae Maracteres babet ;Neu gia autem Hatarum deficit in evidentia. Haec Conclusio duas partes amplectitur , quarum primam probat Dochor quas. 3. Prrigi n. 28. ubi cum dixi iset Theologiam non posse d. et scientiam perfectam, ' at nus versatur circa contingentia , subdit ,
80쪽
Tfieologia nostra an sit sapIentia. U
rita 'semia se'sapientia , quia de ne-i rigia suas conclusiones deducit λ Hare enim cessariis remotis in ea , ipsa babet eviden- mysteria ratio naturalis quantumcumduetiam, is neces,tatem, is, certitudinem , is, i perspicax fuerit, nε remote quidem suspi- obiectum altismum, is permissimum. suan- leari & deprehendere potuit. tum autem ad contingentia , habet miseη- l ' rium causas ac rei a profert, sistiam maximam de eontingentibus in obsecta i quidem ipsa disterit de Deo tanquam supreis
rarasitire, ut in se visit; . non babet evi- i mo efficiente, δe fine omnium; adeoque de
idoliam moricatam ab aliis prioribus : Unis i rerum omnium ab ipse emanatione, e . notitia Gntingentium, ut babetis in ea, ma. t servatione , gubernatione , dg suos in finestis omilatis latellectui miseipiarum, quam i congruos direct e r Sicque scientia est mentiae eonesvirium . .ibus Doctor duo omnium ; non quidem in universali secund mprobat. Primum quidem Theologiam inis,spraedicationem & nitionem , quasi tra-oc quatenus est in intellectu divino & bea-ideret principia quibus res singulae eosno-tifico . habere omnes praecipuos characterestscerentur: led quia sontem ae principium perfectae rapientiae, prout versatur circa o, omnium rerum aperte , idque divino aerecta nec ria . Secundum autem, illam supernaturali lumine fidei innixa; quodeeris etiam appellari posse Dulguentiam, quate. multh nobilius est ae praestantius, qu m sinus versatur circa contingentia. Constat traderet generales oc communes rerum
ergo Theologiam ut fic consideratami FGlomnium concemus , earumque principiale dici sapientiam; prout nimirum sapientia complexa per lumen naturale, ut si titest illa cognitio, quae evidenter occupatur Metaphystea. circa objeuum certissimum, altissimum & Licet autem ordinetur ad praxim nihilo. praestiantissimum. minlis maximh propter se expetitur, si com-Quid autem Theologia Halarum si evi. parativh ad alias scientias consideretur: s. dentiam seponas etiam dici possit laeten- qui dein non ordinatur ad eas, ut illis subistia , probatur ; Primo qqidem authoritaret erviate imb aliae ad eam reseruntur , tan. Scriptarrae sacrae, nam S. Paulus I. adorin- quam ancillae, ut ei subsint & famulentur. ib. a. de Theolista sermonem faciens ait , Haec enim est divina illa Sapientia . sua pisaniam loquimur intra permos . sapien- misit ancillas fluar, scientiae nempe omnes naineiam vero non lassus saeculi, neque Principumiturales, vocare ad arrem divinae cognitionis
hises saeculi, qui ἀμuum. i sed loquiminide fidei desensionem 3 ut disertissime indicat Dei s intum m niseriis quae absoritas, S. tinaventura, in opustin is redactisne M. me. Hoc ipsum Apostolis spoponderat Chriastium , O. feritiarum ad raeologiam : Ergonus Dominus Meae a I. Dabo vobis os irem omnes ad sapientiam desiderandae conis sapiensiam evi non paterant revere omnesiditiones , dempta evidentia ei competant,aaeversarii vestri. Hanc pariter in sententiam non immeritb sapientiae titulo gaudre. eunt omnes S Patres, qui Theologiam it. Dices I. Sapientia tradere debet, probare Iustri Domine sapientiae appellant. de notificare communia rerum & scientia-Idipsum ratione patet. Etenim nostrairum principia: sed id non exequitur Theo Theologia omnes ad persectam Smentiamilogia nostrat ergo non est sapientia. desiderandas conditiones habet, si solam evi- Distinguo m orem . Sapientia Philosopbi dentiam excludas. Primὸ namque est altist& vulgaris quae nititur lumine rationis, &,n s babitas de circa univerialissima αiversatur circa prima principia evidenter dc
praestantissima occupatus 3 Deus nempe en- naturaliter nota, concedos sapientia super. tium omnium praestantissimum θ caeteroruminaturalis, seu quae supernaturali lumine proaartificem ae conditorem contemplatur ι inde cedit , qualis est Tneologia , nego . Ideo rerum principia, originem, statum, &suostenim Metaphysea v. g. tradit , probat in fines per media confrua directionem ape- principia caeterarum scientiarum , quia est xit Ac explicat. 2. Versatur rima certissima dc ejusdem ordinis naturalis cum eis , & veri maximh invariabilia , saltem ratione mediiisatur circa ens in communi, dc circa gene- per quo innotescunt 3 divina namque rima- ralia rerum principia, quatenus naturalitertur de investigat medio fidei lumine, quoiinnotescunt: Theologia verti cum lumine nihil potias esse potest. 3. Di illima seru-isuperioris ordinis innitatur, etiam altiustatur; quid intellectu de cognitu dissicilius,ipertingit, nec ad scientias naturales sesequium mysteria fidei eκ quibus nostra Theo-id rutati nisi ut judicet de earum doctris