장음표시 사용
161쪽
his modis ens Deo conveniat: an vero speciali&omnino supereminenti modo ipsi maximὶ proprio, & nulli Creaturae ita convenienti, tribuendum sit. Notandum 2. Existentiam generatim sumptam esse id quo res est actu, unde sit ut res existentes per hanc suam actualitatem distinguantur a possibilibus, suturis &praete- Titis. Haec autem rerum actualitas eii du. Plex , una Contiuens de dependens a causa extrinseca dc praeexistente; alia Necessaria, a se, & omnino independens. Prima competit omnibus Creaturis, quae totum suum csse a Deo mutuantur. Secunda, velli soli Deo est propria. Utraque ab essentia quam afficit realiter est indistincta, ut probat Doctor in a. d. 3. q. 3. An autem existentia Deo propria, sit ei essentialis, aut tanthm mo. dus illius essentiae, non est levis inter ipsos etiam Scotistas controversia 3 Quid autem in hac dirimenda lite verius nobis videatur, insta patebit.
CONCLUSIO PRIMA.RAtio mi propriispinὸ ae essentiali re Deo
competit. Haec Conclusio duas habet ParteS: quarum
Prisatur prima: Illud propriis P Deo
convenit; qiuod maximδ Deum exprimit ac demonstrat: At ratio entis maxime Deum demonstrat ac notificat: Ergo, Sc. Major patet; res enim quaelibet notiscatura cabalia distinguitur per id quod sibi proprium ac peculiare et . minor probatur per geminam definitionem quam Deus ipse de seipso Exodi 3. tradidit; Clim enim Moyses ab eo mitteretur nuntius ad filios Israel, & ipse interr aret Dominum his verbis: Si dixerint miri, Misi est nomen e u se respondit,
Ego sum qua sum: eqvi es misit me ad vos.
Qitem locum S. Bernardus lib. . de Coi sider. 6. sic luculenter expendit. Si bonum,
si magnum, si beatum, fisapientem, vel quii
quia tale de Deo dixeris, in hoc verbo instaura-rin quod est sest . Nempe Messei esse qxiabsee omnia es. Si ea disceris, nihil addidisti; si non dixeris, niHI minuiM. Si via i Meram fietulare tam summum esse, nonne incomparatione huius quidquid Me non eri iudicas potius non eo quam sep Ouid item Deus ps ne quo nihil ess, tam ni&I esse sine imo,
quam nee ipse sine semis. Ipse bi, i e --mbus est . ae M Me quodammodo i e solusis qui suum φει es, ae omnium es.
Idipsum prids docuerat Trismegistus in pymandro cap. F. suscies Existentiam dico, Dei dira Nesaurum , nam Exflentia Deum ipsum eo siectitur: extra illam nibu est: extra nibit ine. Unde in Templo Apollinis Delphici aureis litteris haec inscriptio olim legebatur sta) tu es, vel, ut refert 'Eusebius lib. I r. de Praeparatione Evangelica, quam Plutarchus libro de hae inscriptione edito, se interpretatur, Tu es cs. solus -- se es Deus. Quod pariter nomen tuis inlcriptis plurimlim commendavit Plato, ut refert Augustinus Io.8. de civit. Dei c. D. Idque sotth ex Moysi libris mutuatus sae. rat. Unde auctor Cathenae advertit nomen retroyammato, quod ab Haebraeis dicitur
ita sacrum de augustum, ut illud soli summo Sacerdoti proserre liceret, idem signi- Mabat, ac qui s.
His concinit Elias commentans& explanans orationem 24. Nazianzeni. Deus, inquit, ut F. in us ait, est quidem causam quae fiunt, ut Dr, 'se autem ηοη est, ut qui nihil borum quae sunt, sed supra omnia ν.
Damvis enim Deus ens dicitis, iureta illud, Ego tum qui sum 3 Ens tamen non est, ut ea quae sunt: quonam eηim modo opifex, ut opera est Z Neque certo modo Em, sed -- citer ac peculiars modo, aut velut eximia ae praecellenter quemadmodum ipse suus nolit. Secunia, lleiolus verbesse dicitur, dcem ei propriissim E convenire, si cetera praeter ipsum congruenti dicantur non esse, quato esse: atqui cetera pra ter Deum melius cicre illis dici possunt non esse quam esse. Probatur: illa rectilis dici possunt non erule quam esse, de quibus long E plura negari possunt quam a flanseri: at de tamine, V. g. Omuirim creaturarum visibilium Monarcha , muliti plura negari possant quam affirmari; pauci namque gradus essendi de ipso affirmantur, nempe quM sit
animal rationale, corpus, &c. at infinitae propemodum sunt aliae creaturae, quae de eo negantur non enim homo est Angritus . non Λstrum, non Elementum: decisDeinde, triplex entis creati status potesta nobis concipi. Primus, ante sui productionem: Seeundus, in sui existentia: Tertius , post sui consumptionem; seu quando non erat, cum actualiter extitit, dc postquam esse desiit: Certum est autem hominem ante sui ortum dc post interitum γ' nh esse nihil: siquidem ante ortum inllim
habebat esse po sibile, quod Doctor est
162쪽
invium, seu parum distinctum a nihilo appellat: Post sui interitum jam non remanet nisi secunddm partem & penes solam animam; Corpus enim ejus lolvitur in ci. res dc savillas. Certum pariter dum vivit, eum paruma nihilo distare, non stadm quia continua mors ei instat, de ut loquitur Seneca Senibus est in ianuis: Iuvenibus in insidiis;
ita ut merith cum Davide quivis hominum dicere merith debeat: - tantum Dradu ego
morsque dividimuν; sed quia else cuilibet
Creaturae non nisi accidentario, mendicatim dc precarib convenit. Meunsit quia esse Creaturarum nihilo sumin vicinum est; etenim ut docet S. Dionysius, ultimum in elementis est terra, in corporibus materia prima, in intellectualibus anima nostra, in rebus omnibus esse. Itaque sicut esse Creaturae apparet primum in creat linne post nihilum, sic ultimum est resolutione de prope nihilum: Sieque esse creatum est inter duo nihil; unde elim media semper aliquid ab extremis participento sic esse creatum aliquid habet nihil, eκ quo prodiit, & nihili in quod tendit. Nonnulli huc reserunt qu Christus D minus instante Passione Iudaeos omne S prinstravit hoc verbo Ego sum . quasi signitica
Te voluisset infinitam essentiae & naturae suae majestatem: diametro creaturae ni.
hilum. Hi ne in Scripturis, Iob cap. 23. di eitur, I enim solus est; & cap. 2q. Nouum qui si s υλ De Creaturis h contra dici. tur Psal. . Substantia mea tanquam nihilam ante te. Isaye M. Omnes gentes quasi
non sint, sta sunt coram Deo , , quas ni--m-inane νυutaue μην. Haec luculenter expendit S. Hieronymus Enis . 23. ad Damascenum, Una, inquit,
si Dei oti natura , quae verὶ est; id enim quod submis, non babet aliunde, sed tuum est.
Caetera qua creata sum, etiamsi videntur es se, non sunt, quia aliquando non fueruηι
potest rursum ma es quod uis. Deus suus qui
alemus ist, Me est qui exordium non babet, essentiae ramea verὸ tenet. Rationem addit S. Isidorus lita' Etymolog. c. I. svis in Πυσο aratrum qui vero est is, incommutabili. υν est, quasi non sunt quae mutabilia sunt. Concludit: Ergo flus Deas vere est, o uressentiae compoatum n rum esse, non es . Supple secundum aequivalentiam & pro. portionem, ut observat sanctus Bonaven.
tura, in I. dist. 8. duri 6. Herum est enim νinquit. quia nulla est ratio proportiorabilisse n. um conditisnem veritalis is mobilitatis
distri ; is, ideo nostrum esse quasi nos
N, non omηiso nibu inse, sed in proportione 3
nulla enim proportio emis creati iamcreatum. Probatur secunda pars, Deus dicitur ens per egistiam: Ergo ens ei essentialiter competit. Antecedens patet auctoritate, nedum SS. Patrum , sed etiam graviorum Philosophorum, qui Deum ens per essentiam sub nominarunt. Consequentiam Pr bat noster Smilingus quaest. i. de uentia Dei num. II. Nam dum Deus dicitur ens per esηtiam , haec verba non significant Deum esse tantum Ens nomina liter sum. ptum; ita ut Deus habeat essentiam, qua includat id quod significatur nomine Eutis; alioquin etiam creaturae dicerentur emtia per essentiam, quia essentiae earum in includunt id quod exprimitur inmine Eu-tis: Nee etiam significantens quatenus es participium , dc denotat, de importat rem astu existentem, quali existentia fit solum de Essentia Dei per identitatem 3 quoniam sic etiam identificatur essentiae Creaturae: existentia enim non distinguitur realiter ab emmia, ac proinde com ea identificatur : Ergo dum Deus dicitur ens per essentiam, ita debet intelligi, ut Ens su de el- sentia ipsivis Dei. Haec evidentias aperiet ,
CONCLUSIO SECUNDA . EX/Mηtia est de sentia Dei. Ita Doctor
Subtilis locis in euandis: Et S. Thomas prima parte qu. arν. q. ac fideliorum eorum Interpretum ac Sequacium o Hujus autem conclusionis veritas & probatio, tet ex praecedenti ; siquidem cum ens . quod demonstratum est convenire moesialem taliter di propriE , non sit ens pose
sibile de actu . consequens est ut Existet tia qua Ens suo conveniens sit actuale, etiam Deo essentialiter competat. Nihil minus ad evidentiorem husulce veritatis inlinuationem
Probatur privi, Illud quod ex sua rati ne formali est Ens necesse et de actus puras. Includit existentia ui in suo concepta essentialii sed Deus est formaliter ens necesse, de actus purus ' Ergo includit misteni iam in suo conceptu eisentiali. Μajor constat, quia summa necessitas essendi depura ac ualitas omnem prorsus potentialitatem di contingentiam excludunt , ac proinde
163쪽
Iaz Τractat. I. Disput. I. Artic. II. Quaest. II.
praesupponunt ens per essentiam existens. Essentia enim quae in tuo conceptu formali Existentiam non includit, potest concipi ut non existens, & consequenter ut possibilis essentia autem quae concipitur ut possibilis; non est actus purus, nec ens necesse esse. Μαω etiam en evidens, & patebit infra,ribi ostendemus necessitatem essendi , &summam actualitatem esse modos intrin. secos essentiae divinae; ac proinde esse de conceptu formali modali ipsius Deitatis. Secunaὸ. Illud est de essentia alicujus rei,
quod est piimum in ea conceptibile, & ei
convenit in primo modo dicendi per sie: sed talis est Existentia in Deo : Ergo, dic. Μήπpatet ex Philosophia, Mixor probatur . Si quid priris exilientia esset in Deo conceptibile, maximd illius essentia quatenus praescindit ab astuali esse&concipitur non existens: sed essentia divina ita concipi nequit. Probatur, Si essentia divina concipi potest non exiliens, debet pariter concipi ut determinanda ad exilientiam, vel per se, vel per alium; sed neutrum dici potest. Non primum, quia clim illa essentia non esset actu, etiam non posset esse principium actualis millentiae; licut Sol possibilis non potest esse principium luminis astu emanantis. Non etiam lecundum, alioquin Deus non esset prima causa, cum aliam supponeret a qua existen. tiam mutuaretur di a qua dependeret ut esset; ac proinde non esset Deus.
Confirmarum . Nihil potest ab alio fluerenui emanare, nisi ab eo quod jam existit;
Ergo ut existcntia flueret ab essentia, necessum esset essentiam divinam esse actu existentem ut ab ea divina exit entia si aeret; sicque exilieret antequam existet et , quod omnino contradictorium est.
Dices primὸ ex S. Hieronymo in c. 3. ad
Ephelios: Deus est origo sui ipsius , , causa substantiae suae ; sed non potest esse sui ipsius
origo, nisii illius exilientia fluat ab essen. tia: Ergo, &α Insuper S. Aligustinus lib.
8 . quaestionum c. I 5. Deus , inquit, omnium quae sunt causia est quod autem omnium rerum cavsa es, etiam sapientiasuae causa es :Ergo Deus potest esse causa alicujus tui ,& sic non repugnabit essen. tiam esse causam & Originem tuae exilientiae. Nego eo eqvrntiam : senius cnim Hieron mi est, Deum nunquam inccepisse, necis isse ab alio productum, sed per se essen. tialiter existere ἔ ita quM dicatur sui ipsius causa, non positivd, quasi se ipsum produxisset; sed negati vh, quia est 1 se ipso ,
nec ullam tui caulam agnoscit . Eadem ad S. Augustinum responsito. Dios secunia. Ea quae sunt univochc munia, sunt ejusdem omnino rationis: ex quo Doctor in primum .8. quas. q. concludit qui si Bonitas divina uiset de ratione formali sapientiae Divinae, esset pariter derati me formali lapientiae creatae . sed existentia est communis Deo ac Creaturis univoch, sicut & ipla ratio entis, ut i emet Dostqrfatetur: Ergo existentia in Deo & Creaturis debet esse ejusdem rationis. Atqui in Creaturis existentia est tantum modus intrinis lecus r Ergo etiam talis erit in Deo. Distinguo maiorem: Si sunt univoch communia in primo gradu uni vocationis, con.
cedo: si tant tim in quarto gradu uni vocatiq-nis, nego. Quadruplex enim gradus uni. vocationis Inoitris dii tinguitur. Primus 68, cujus ratio uni voca aequa Ii persectione , --dem ordine essentiali,& eodem modo essendi est in suis inferioribus, sic species infima, Verobi gratia, homo, eli in Petro & in Ioanne, dcta secundus, cujus ratio est quidem in inserioribus eodem ordine essentiali, & eodem modo essendi: sed non cum aequali persecti ne, sic genus, verbi gratia, animal, est in homine& in bruto, nobilius quidem in homine ratione persectioris differentiae , quae illud contrahit ad hominem. Tertius, cujus ratio aequὲ essentialiter, sed non aeqvh immediate inferioribus convenit: si numerus est uni vocus ad binarium dc ternaritim, quia uterque est essentialiter num eius; sed prilis binario qukm ternario convenit. svartus denique cujus sola ratio uni voca convenit inferioribus , seclusis eodem modo essendidi eodem ordine essentiali: & hoc modo existentia convenit Deo & Creaturis, Deo quidem essentialiter formaliter, Creaturisve id tantum essentialiter realiter, seu ut modus intrinsecus ab essentia realiter indistinctus.1 alis r Hac admissa responsionC , sequeritur essentiam divinam non ei se primbdiversam ab essentia creata, nec simpliciter limplicem; sed fallum consequens : Ergo&antecedens. Probatur sequela. illa essentia non es primh diversa, nec simpliciter simplex, quae habet umim conceptum communem, in quo cum alia convenit, &conceptum peculia rem per quem ab alia distinguitur: atqui divina essentia talis serer, siquidem pet conceptum exilientiae cum eis n-
164쪽
iii cieata conveniret, de per conceptum
et sentiae ab ea discreparet; ucque esset re-sblubilis in rationem particularem&c .munem: Ergo nec elset simplex, nec pri-mb diveria. Nega minorem et Nihil riamque exinde ab surdi i equitur , licet enim essentia divina
iuberet else diversa a creatura & simplex; non tamen opus est ut lit primb diveria de simpliciter simplex; neque hoc ullam arguiti perfectionem in Deo, iis dicit persectionem 3 quia conceptus simpliciter simplex,
seu irresolubilis in alios conceptus tam virtualiter, qutun formaliter videtur et se minus pei sectus, siquidem persectionem , acentitatem veluti determinatam & limitatam includit. Dices 3. Quocl adveniens alicui rei non Variat ejus rationem formalem, est tantum inodus inti insecus; s ea talis est existentia,
siquidem homo possibilis, &homo actu exi.
stens, est idem homo essentialiter nec per actualem existentiam variantur illius prae dicata essentialia: Ergo a simili existentia
divina erit tant lim modus divinae essentiae. Nego paritatem, dc ratio disparitatis eli, quod existentia creata non ingreditur ra. tionem formalem elsentiae creatae: i ta eam
sequitur & de statu possibili ad actualita.
tem reducit: secus est autem in divinis ;cum enim essentia divina sit necessa tibpurus astus , omnem omnino possibilita tem excludit oc existentiam in tuo essen. tiali conceptu includit. Dires Si existentia esset de formali con. ceptu et sentiae, esset etiam de sormali conceptu attributorum, & relationum personalium: at consequens est salsum, ali uinplures essent in Deo existentiae sicut in eo plura sunt attributa, dc plures relationes personales; multiplicata enim re, mnltiplicatur& id quod est de conceptu essentiali illius. Probatur antecedens I ideo enim existentia esset de conceptu rmali elaentiae; quia ut diximus, essentia divina ei ens necesse esse de actus purus: sed talia pariter sunt attributa talesque relationes: Ergo si existentia ob hane rationem sit de conceptu sormali essentiae divinae; debet etiam et se de conce. ptu formali attributorum dc relationum. Negari posset antecedens: Non enim eadem est ratio egentiae cta attributorum ac rela. tionum , siquidem attributa Ac relationes
clim praesupponant essentiam divinam, qua emanant, possunt intelligi ab ea suam mutuari existentiam, essentia autem divina , nullo pote: t existentiam accipere; ac proinde necessum est ut illam in suo conceptu
formali involvat. Uerum eo gratis admitso , Nego minorem et Non enim inconveniens est tot in Deo admittere existentias, quotiunt proprietates & relationes adaequath distinctae; cum enim existentia sit praedicatum transcendens dc conveniens omni enti actuali, necessum est tot esse exilientias , quot sunt entia actualia sor maliter, vel realiter adaequath distincta; quia sicut modus intrinsecus non habet realitatem vel formain
litatem adaequat. distinctam ab essentia 3 sed involvitur in persecto ac modificato illius conceptu: ita etiam non habet existentiam ab essentia distinctam. Secus autem ei de attributis positi vis dc relationibus personalibus, quae clim sint entitates actuales distinctae formaliter &adaequath ab essentia divina, etiam necessum est habeant suam existentiam ab ea distinctam; quod maximEeonstat de exi stentia essentiae& relationum illa enim est communicabilis, hae verti omnino incommunicabiles. Unde inserendum est, quod quidquis habet realitatem, Dir maliter ab essentia distinctam, debet etiam habere existentiam formaliter ab existentia essentiae distinctam. Sic Doctor in a. di'.
3. quaest. I. docet naturam communem habere proprium esse reale extra animam ,
distinctum sermaliter ab esse naturae singularis, sicut habet suam propriam realita tem , dc quid ditatem. Dises 3. Quod existit essentialiter , non potest concipi non existens: sed Deus con. cipi potest non existens: Ergo, &c. Major patet : Res enim non potest concipi sine tua essentia, nec lub opposito suae essentiae: homo enim, v. g. non potest concipi nisi ut est sensitivus & rationalis, nec potest apprehendi ut Asinus. Minor etiam constat e κsententia Atheorum , qui Dei exilieritiam
Respondeo cum S. Bona ventura in 1. dist.8. parte I. quas. a. aliquid posse cogitari Ac concipi non esse dupliciter ι nimirum sine assem su oc cum assensu concipientis. Priori modo, aliquid potest concipi sub opposito suae
essentiae 3 v. g. homo Asinus : Hic enim conceptus nihil aliud importat quam intelligentiam eorum quae dicuntur de proseruntur in propositione. Porriori moao , quam
do aliquid concipi potest non esse, id provenit, vel ex desectu intelligentis, vel m
165쪽
I24 Tractat. I. Disput. I. Artic. II. Quaest. III.
desectu intelligibilis: Desectus autem intelligentis est vel coecitas , vel ignorantia, qua fit ut qui rem ignorat, eam non esse putet: Haec autem ignorantia, vel spectat rei existentiam, vel essentiam. Fateor autem
intellectum humanum posse concipere Deum non esse quoad quid fit, hoc est , nescire ejus essentiam 3 non autem quoad an sit, id est, de ejus cxistentia verE dubitare. Nam inquit Hugo lib. I. de Sacram . pariste 3. cap. I. Deus ab initio se cognitionem suam in bomine remavit, ut ficut nunquam quid esset murat ab bomine comprehendi; ita nurivam quia esset poterat emari. Quia ergo inquit S. Bonaventura b intellectus no. iter numquam deficit in cognitione Dei , fis, ideo non potest ignorare ipsum esse, nec cogitare ipsum non esse; quia verti de ficit in cognitione, quid es; ideo frequenter cogitat Deum esse quia tu n est. V. g. esse Solem, Idolum, &c. Et etiam cogitat non esse quod est , v. g. Deum non justum δ& idcirco ratione desectus intellectus, Deus potest cogitari non esse id quod est ι lichinon possit cogitari quid sit. Si autem id proveniat ex parte intelli. gibilis; clim hic desectus sit aut desectus praesentiae, aut desectus evidentiae, nimirum quia vel res non est semper, &sic po test cogitari non esse aliquando; vel non est ubique, &sic potest cogitari non esse hic, vel quia non habet probationes evidentes, disic potest cogitari non habere certam exi- sentiam. Neutro autem ex his modis Deus potest cogitari non ine, quia est semper ubique, &per Creaturas evidenter demons rabilis. Sicque non potest cum assensu coegitari non esse, nisi propter ignorantiam cogitantis, qui ignorat quid significetur per nomen Dei; ideoque falsum est Atheos revera Dei existentiam in dubium revocare, di de facto assentiri huic propositioni Deus non est sed solli meam ore tenus proseIunt.
An Deus 'Su stantia commis, Spiritualis,
CUm aperi' satis superque pateat Deum
esse entium omnium maximum &piaestantissimum, cuique facilε in mentem venit , eum eariter inter praecipuas, ac nobiliores entis species primum locum ac leuem obtinere 3 ac proinde eum esse su
stantiam completam , spiritualem , & vI- ventem , nulla seret ambigendi & disputandi occasio , nisi ad id math philosophantium error provocaret.
Notandum prima substantia nomen variis modis usurpari, primb quidem pro DoLtatibus , seu divitiis, quidus humana vita sustentatur; qualiter substantiae nomen plerumque in Scriptura sacra usurpatur. Sic Proverb. 3. dicitur, Honora Dominum de ma substantia , de primitiis omnium frugum tuarum da ei, O c. Sic Luc. II. Filius prodigus dicitur accepisse a patre suo ρortionem sui antiae sibi debitae, dc eam dissipatia
se vivendo luxuriosh. a. Sumitur pro natura & essentia cujusli. t rei , sive substantialis , sive accidentalis , quo sensu dicimus aliquando accidens posse considerari secundum substantiam suam; hoc est secundlim suam enti. talem & naturam. 3. Accipitur pro eo ente quod opponitur accidenti, dc quod ita per se subsistit, ut nullatenus esse possit in subjecto inhaesionis.
Hoc autem modo usurpatum substantiae nomen oritur a verbis suffla, vel si sim Primum designat illius munus , quod est Iubstare, seu stare sub accidentibus: Secundum indicat illius rationem sormalem , quae consistit in existentia per se , seu in modo existendi independenter a quolibet
accidente. Notandum se Mo : Nomen spisitvs Omi. nium pene aequivocorum esse maximum et
Primb enim accipitur pro re tenuissma, sive illa sit accidens, sive substantia; qualiter purior languinis parsspiritus vitalis nominatur 2 dc species intentionales, spirituales rerum
imagines vocantur . Sic autem acceptum nomen spisuus , non opponitur corporeo et sed cra: so, maximEque lolido. Secundb accipitur provento, aere, exbalatime , dc hinc spisare, Ec re misare; idem
est ac aerem trahere; & ventus nimio impetu irruens spisitus procellarum vocatur et
Tertis pro anima sive rationali, sive sensitiva. Sic Eccle. 3. suis novit si reisus fili. rum Adam astendat sursum, fi Disiuiμ-
mentorum descendat deorsum p Quarto pro substantis lacorporea, qualiter opponitur cor-nori. Sic Christus Dominus Luc. 2AE. V rnatem suae resurrectionis aperiens suis Di, scipulis, qui videntes eum ianuis clausis me dium in Caenaculum intra ise, putabant es
166쪽
co NCLUSIO PRIMA.te phantasma, dc existimabant se spiritam vi
inre ς ait, Palpate is, videte, quia I ritus carium c , essa non babet, Mut me videtis babris tandum tertώ, ex S. Thoma I.part. q. 8. a. I. illa Proprie sunt umentia, qua se ipsa ecuniam aliquam mciem motus movent, sive aeripiatur motus Promis, sicut motus dicitis actus impersecti, idest extentis inpotentia, Me motus accipiatur Communiter , pro ut dicitur actus persecti, pro ut penure es, intelligere dieisue moveri, ut dicitur in tertio de Anima. Osio autem viventia disuxtin quae- evmque se agunt ad motum, Des operationem aliquam. Ea vero, in quorum natura non es ut se agant ad Hiquem motum, vel operationem, viventia dici non possunt nisi per asi. quam similitudinem . Unde respondens ad tertium ait, Quod aqvae v se dicuntur, quae habent tantinuum fluxum , acuae vero stantes dicuntur mortuae, ut aquae cisternarum is, L. curarum, sed Me per Amilitudinem. Hic au. tem motus vitalis ut proprid dicatur, fieri debet , re in proprio ac naturali loco stan. e. Unde gravia quidem & fluvii moventur dum sunt extra situm suum nativum, in eo velli quiescunt. Plantae autem&aliae
res viventes moventur motu vitali, quando sunt in sua dispositione & situ natura. li, ut ait idem ibidem ad secundum. Hinc ibidem artieulo tertio colligit triplex gemis vitae. Primum eorum quae semovent ad augendam & perficiendam soratnam sibi a natura inditam ut plantae . Quaedam, ad Qrmam externam sui perse--δlvam obtinendam, qualia sunt animalia suae moventur ad larmam, non a natura inditam, sed per sensus acceptam . ut aedam tandem se movent ad finem apprehensum cum debito ordine mediorum , qualis est creatura rationalis. Sed quoniam intellectus creatus movetur a cognitione principiorum ad cognoscendam conclusionem ,
ct ab objectis externis movetur & allicitur ad operationem , hinc sit quω lichtmoveat se, tamen quoniam ab alio etiam movetur, persectum vitae gradum non m het. Unde concludit: Illud igitur cujus sua Natura est ipsum intelligere , ct cui id quod naturaliter hahet, non determinatur ab alio, hoc est , quod obtinet summum gradum vitae, tale autem est Deus , unde in Deo maximE est vita . His claritatis gratia praelibatis, sit D Eus ni Su stolia , eaque Completa .
Haec Conclusio duas partes complectitur, quarum probatur Prima . Deus est ens praestantissimum :Ergo inter speetes entis primum ac praecipuum locum obtinet: sed substantiae sunt nobiliores entis species: Ergo inter eas Deus primas obtinet. Major patet ex dictis :Minor pariter ex communi Philosophorum calculo, qui fatentur accidens esse emis ens, seu ens minus perinum. Secundo . Acci dens dependet i subjecto, eoque est natura posterius, Deus autem est ens independens in omni genere: Ergo non est accidens, ac proinde est substantia . Tertio Quod producit substantiam, non potest esse accidens, quia causa est suo effectu praestantior, & quidquid dignitatis di persiai nis effectus tabet, id totum a causa sua
mutuatur, & consequenter cum accidens sit imperfectius substantia , eam producere nequit: sed Deus est omnium substantiarum Auctor & Opisex : Ergo non estaceidens, sed substantia : Haec fusilis insta constabunt agendo de divina simplicitate. ubi omne accidens a Deo removendum esse demonstrabimus. Dises I. ex S. Augustino lib. . de Trinitate cap. . Mani um est Decim ab de substratiam vorari. Item Boetius etiam lib. de Trinitate circa medium dicit Deum non uno subsantiam, ac proinde nulla conclusio. Nego eo equentiam, auctoritatem vero S.
Augustini distinguo, Deus non est substa tia, quatenus sinantia significat id quod subflat de subjicitur accidentibus, concedo, quatenus substantiae nomen exprimit id quod
se sub is, nego. Quba autem haec sit
mens S. Augustini , liquet, cum enim in fine capitis quarti dixissEt Mut ab eo quia est esse, appellatur essentia , ira ab eo quos es subsistens, substantiam aerimus , Omnis enim res ad seipsam subsistit, quanto maris Deus p si tamen dignum est ut Deus Het. eatur abs rae. Subiungit cap. S. Deus au
tem si subsistit ut substantia proprie rici ροί-
fit, inest in eo aliquid raηquam in bubiem .im ηοη s fimplex , eui Me sis esse quia illi est, is, quidquid aliud de illa ad illam dientur, sicut magnus, omnipotens, bonus, edi, sti quid baiusmodi de Deo non ineotria dicitur.
I Nefas es autem dicere ut sub a1 - μμ ιι Deus
167쪽
Irs Tractat. I. Disput. I. Artic. H. Quaest. III.
Deus bonitati suae, atque m bonitas non sub-saatis A vel potius eoηtia, neque ipse Deus fit bonitas sua: sed in illo it tanquam in subiecto. Unae mam tum es Deum abustia sib.
antiam meari, ut nomine usitatiore inreuigatur esse tia, quia vere ae pomis dicitur, itam metasse suam Deum d ei oporteat substan.
tiam. Quibus liquieti mens ejus constat. Ad Boetium autem dico eum ita esse intelligendiim, ut velit Deum non esse substantiam finitam ac limitatam, qualiter creaturae substantiae dicuntur ι sed subitan. tiam infinitam, & omnimodὲ independentem ac per se subsistentem, ait enim. Substantia in illo non est ver E substantia, sed ultra substantiam. Et paucis interpositis nam cum dicimus, Deus, substantiam quidem significare videtur : sed eam vae sit ultra lubstantias, qualiter etiam S. Dionysius libro de divinis nominibus censet Deum non esse appellandum substantiam, sed su. per subitantiam. Dices secunia, Scripturae sacrae plerum. que Deum exprimunt nomine accidentibus proprio. Sic verbi gratia dicitur primo Ioannis, Deus lux est is tenebrae in eo non sunt ulia, ibidem capite quarto, Deus G ritas es, qui manet in ebaritate in Deo manet. Sed lux & charitas sunt accidentia: Ergo Deus est accidens. Distinguo maiorem, Secundum analogiam di proportionem aliquam , ratione videlicet operationis & effcctuum , concedo, secundlim rei veritatem de entitatem , nego . Itaque Deus dicitur lux , quia nimi. rum omnes peccati tenebias & creatura. rum omnium desectus . sicut lux caliginem, procul a te abigit & eliminat, tum ctiam quia gratiarum suarum nos luce persundit & illuminat omnem hominem M. mentem in bane mundum. Pari ratione di. citur ciaritas, quia nempe summo in homines amore ae fluat & ardentissima dilectione nos prosequitur. Probatur secunda paνs, dita si esset sub stantia incompleta, vel elset materia, vel sorma, neutrum dici potest. Non primum, quia materia non vivit , Deus autem vi. vit, materia est potentia palsua , aderaque aliquid imperscctum, Deus autem est enspei sectissimum , materia non est activa , Deus autem est prima causa effectiva re- rum. Non etiam secundum , tum quia omnis forma habet ordinem essentialem ad materiam, qui ordo essentialis arguit dependentiam , t lim etiam quia si esset forma, vesanimata vel inanimata, non posterius, quia esse formam animatam persectius est, quam esse formam inanimatam: Non etiam prius, quia forma animata debet uniri alicui materiae ut iaciat totum aliquod animatum , non a se, Ergo ab alio: Ergo si Deus e fiat forma animata, esset aliquid Deo prius.
CONCLUSIO SECUNDA.DEus es Fiastantia Spiritualis. Haec es
de fide, ut constat tum ex Scriptura lacra Ioannis quarto, Deus spiritus cs , Secundae ad Gγrinthios tertio, Dominus autem Risitus ess, Sapientiae primo, viritus Domini replevit orbem terrarum, Pia mo vigesimo
Cesum tu ruic es, quamquam enim vocabulum , Spiritus , interdum sumatur in Scripturis pro iubilantia corporea , ut dictum est in a. Notabili, tamen praelatis in locistarid usurpatur, ut probabimus agendomplieitate Dei ubi ipsum nec corpus ,
nec corporeum esla demonstrabimus.
riter de fide , ut constat ex Scriptura iacra, in qua Deus te se nedum esticacissimis argumentis, sed etiam jurejurando se vivere affrmavit. Sic Deuteronomii 33. ubi inanium Deorum impotentiam exprobras.let, & insaniam idololatra tum qui in eis confidunt. arguisset his vel bis, Ubi sunt Dii in quibus babebant fiduciam e surgant opi-ιulentur vobis, O in necessitate vos protegant,
Concludit: Videte quod ego sim suus,se usit alius praeter me : Ego occidam ego vim re faciam , percutiam is, ego sanabo. Haec omnia hoc solemni juramento firmat, L vabo ad Cailum manum meam, is, Mam , in o ego in aeternum: Seu ut vertunt leptuaginta Interpretes, sumiam levabo in Car. tum manum meam, iurabo dextera mea,
diram, Vivo . Idipsum etiam juramentum amrmant Angeli , legimus enim Ap a-lyps. Io. Angelus, ait Ioannes Evangelissa, quem vidi flantem super mare is, si re temram, levadit manum suam ad Caelum , cs iuravit per vimentem in saecula seeutorum , Hinc toties haec verba divinitus prolata reperies: Vivo ego dicit Dominus. Id ipsum Chri itus Salvator indicat his veris
168쪽
bis Ioannis I s. sicut Pater habet vitam in semetipso, fio dedis es, Filio vitam babere in
semetipso, Deus enim nedum vivus, sedet. iam vitae lans dc origo , siquidem omnia per ipsum oc in ipso viventia suam vitam accipiunt . Hinc David Pial m. qI. Sitivit anima mea ad Deam fηtem urvum , & Psal.
ganter S. Dionyrius, libro de Divi his nominibus cap.6. -ηis vita motusque vitali3 exilia vita proeedit, quae superat omnem vitam, ω - ηe est totius viis principium. Ex illa enim immortalitatem habent animae, ex illa animata vivum, ex illa plantae per extremum vestissum vitae visun . Elius vitae minere
fissi sublato descit omnis vita , ac primum quidem vita ipsa is universae vitae dat ut
ι vita, ac rursus unicuique vitae ut fit pra-pris quidlibet quod naturabire esse debuit. Hinc merito sanctus Paulus Actorum cap. II. In ipso vivimus , mreemur is sumus. Μοωemur, inquit S. Ambrosius libro de bono mortis cap. ultimo, in Deo quo in via , sumus quast in .vitate , rivimus quo in vita aeterna . Vel ut interpretatur S.Cyprianus libro de Baptismo Christi, DPatre fumus , in Filio vivimus , in viritu
sanctaminemur, in Filio, i quam, vimmus,
qvia , inquit Ioannes capite primo , quos factum est in ipso vita erat.
Eadem veritas ratione probatur . Vive. Te est seipsum ad operationem movere :sed Deus maximh non ab alio movente ,
1ed a seipso inde eendenter 1 quovis alio
operatur , est enim primum movens &agens : Ergo vita in persectissimo gradu ei competit. Secundd. Divinum esse omnem persectionem ecndi complectitur tsed vivere eli summa entis persectio: Ergo Deus vitam complectitur. Tertili. Nemo dat quod non habet , Deus autem vitam Iargitur omnibus tum stirpibus , thm animalibus, thm hominibus de Angelis : Er. go necessum est pariter illam habeat. Dices ex Aristotele libro I. de Anima Textu 36. Anima est viventis corporis causa is principium e led Deus nec animam , nec corpus, nec principium habet: Ergo
Distinguo . In rebus eorporeis & creatis de quibus ibitim agit Ar litoteles , concedo , in spiritualibtis & mcreatis , qualis aest Deus, nego: Deus enim cum sit omnino spiritualis de corporis expers , vivit
sita spirituali & intellectuali, non quidem ι
se distincta , sed omnino identificata , quia, inquit sanctus Augustinus lib. 8. de Civitate cap. o. Non aliud illi est esse, aliud vivere, quasi post esse non vivens, nec aliud illi est umere , aliud istelligere , quasi postrivere non iminiens , nee aliud illi est intelligere , aliud matum esse, quasi pust m.
telligere is non Beatus esse, sed suos est i
ii umere , inulligere , Bratum esse , - est
illi esse . ARTICULUS TERΤIUS.
De ratione 'mali eoastituti ultimo distisctiva Elgentiae disi .
O inmadmodum in rebus creatis quatuor distingui solent: AIqua per modum praeditati constitutivi essentiae , Alia quasi modi intrinseci ipsi egentiae identiscati . eamque intrinsech perficientes , Alia per modum proprietatis N persectionis essentiae jam constitutae advenientis , Alia deis nique per modum operationis, dc actionis. Ita in Deo quaedam distingui possunt per modum praedicati essentialis . qualia lunt est vivere dc intelligπε , Aliqua ut modi in trinieci, v. g. persectum esse , --
mutabilem, is e. Alia ut attributa, V. gr.
bMitas, tu titia, operationes demum, puta providentia, scientia, praede linatio. O.. Disceptatur autem inter Theologos , quodnam horum quatuor sit praecish sermale constitutivit m de ultimb distinctivuna EL lentiae divinae. Circa quam resolutionem triplex est pntissimum Auctorum sententia . suidam enim volunt, naturam 8c quidditatem Dei consistere in eo quba sit ens 1 le dc es.sentialiter existens , Atiqui contendunt elinsentiam Dei constitui dc distingui per gradum intellectivum . utit iterum invicem discordant , sunt enim qui volunt naturam divinam constitui per radicem seu potentiam intelligendi , alii vem per i plumintelligere actualissimum , seu per intellectionem actualem . Caetera denique existi. mant naturam divinam constitui per infinitatem , seu per cumulum omnium peris sectionum , quae sunt in Deo . di id autem verius nobis videatur, aperient diaestiones sequelites. QUAE
169쪽
An Essentia Muna ultimὸ re si matur dii singuatur per Aleitatem is, intellectio. nem alterutro ex tribus modis satiri assignandis. Notandum I. Duplicem esse rerum conia stitutionem, alia enim fit per compositioilcm sive realem , sive formalem , sive rationis cum iundamento in re, Alia veid , quae est purissima & omnem compositionem excludens, fit per gradum aliquem formalem in re constituta essentiali. ter distinguendum, quaeque constitutio sim.plex & purissima solet a Theologis appel.
lari . Prior patet exemplo hominis , qui realiter componitur ex anima dc corpore, formaliter verb eκ animali & rationali . Posterior velli exemplo divinarum Perso. narum quae constituuntur per relationes modo quodam purissimo , dc omnis compositionis sive Physicae, .sive Μetaphysicae experte, de hoc autem modo constitutio. nis impraesentiarum agimus. Notandum a. ad formale constitutivum rei, tria requiri. Primum quidem, ut quan-rum fieri potest sumatur ex ultima & per. sectissima ratione rei , ex uisima quidem , quia debet rem distinguere ab omni alia , ex pomissima vero, quia debet esse radix omnium operationum, dc proprietatum qu ς Iei competunt. Secundum , quta conveniat rei per se prim6 8c quatenus est praecish ta. lis res h quacumque alia distincta, alioquin vel esset accidens, vel esset illi commune cum reliquis , ac proinde nec esset illius constitutivum, nec distinctivum essentiali. ter, Tertium denique, ut realiter & forma. I iter contineat omnia , quae sibi vendicates.sentia ut talis est , eo quω numquam essentia concipiatur perfecte constituta, do. nec intelligatur sormaliter involvere ea quae ipsam constituunt in ratione essentiae. Naandum 3. in actu primo intelligendi generatim sumpto, tria potissimum reperi. ri , Primum est virtus physice productiva actualis intellectionis , qualis non est in Deo, quippe cdm essentialis Dei intellectio sit improducta. Secundum est virtus intelle.ctionis receptiva, & hic similiter conceptus, Deo quam longissime removendus est, utpote qui sit omnis accidentis incapax . Tertium denique , & praecipitum in principio radicali intelligendi, est vis quaedam peIc
ptiva objectorum intelligibilium ab actuali
intellectione repraesentatorum . Cum ergo non mincis haec vis Deo competat , quam
animae vel Angelo, quippe clinx Deus perincipiat omnia intelligibilia , idque infinito modo, inde latentur omnes pene Theol gi in ipso esse principium intelligendi per modum actus primi, dc virtutis ac iacultatis intellectivae, sive per modum radicisa qua emanat intellectio actualis, ab ipsa radice de virtute distincta, vel formaliter, ut affirmant Scotistae, vel ratione ratiocinata , ut plerique Thomissae edocent. An autem haec vis intelligendi , vel ipsa intellectio actualis sit ultimb constitutiva dedistinctiva Dei, patebit in sequenti Quaestione: sed prilis sit CONCLUSIO PRIMA .ESsentia Divisa firmaliter mae e stitia.
tur , nec ultimὀ di ingustis per Meitatem , ratiωem et i a se is, essentialitre existendi. Probatur I. Astitas sumitur prout negat omnem rationem essendi ab alio vel tamquam 1 caula, vel tamquam 1 principio; sed neutro modo potest esse formaliter constitutiva dc ultiis distinctiva essentiae divinae . Non primum, quia non esse ab alio tamquam 1 causa , ne dum essentiae divinae , sed etiam attributis de relationibus divinis competit: Ergo haec ratio a seitatis, quatenus negat existentiam ab alio tanquam a causa , nequit esse principium formaliter constitutivum essentiae divinae sub praecisa Ac sormali ratione essentiae . Meundum etiam dici nequit, alioquin essentia divina Filio de Spiritui sancto proprih non conveniret , non enim habent rationem essendi a se per negationem principii, siquidem Filius est a Patre, & Spiritus sanctus a Patre de Filio , tamquam a principiis , a quibus emanant & produ
Secundo . Gradus constitutivus essentiae non debet esse aliquis modus habendae de obtinendae entitatis, aliqua enim duo non
distinguuntur specifich aut quasi specifich ,
nec constituuntur in tali specie entis ex sola diversitate habendi suam entitatem, quis enim diceret Abelem essentialiter ab Adamo distingui, quia ab eo suam entitatem ac naturam accipit λ Sed astitas dicit tantam
modum habendi entitatem a se re non ab alio:
170쪽
De constitutivo Essentiae Divinae. Ir
aliis: Ergo non est principium essentiae eon. stitutivum& distinctivum. Tertis . Quod convenit essentiae divinae ut consideratae per modum entu, de quasi generlah, non potest esse gradus illius disserentialis constitutivus& Brinaliter distinctivus: is asinas divinae essentiae competit
praeciis ut ens est, dicitque sollim ultra rationem entis, negationem essendi ab alio: Ergo nequit esse divinae essentiae formaliter constitutiva dc distinctiva. Μέω patet exemplo omnium graduum differentialium eia sentias constituentium de distinguentium 3
nemo enim dixerit hominem v. g. essentialiter constitui & ultimb distingui per
gradum anisuilis aut viventis sensitivi , qui ipsi generich competunt. Minω pariter est evidens, astitas enim formaliter nihil aliudi portat, ouam ne tionem existendi dependenter ab alio, sicque Deo praecise com--it sub ratione entis independenter existentis ac proinde ei convenit per modum
gradus generici , qui non potest esse foris maliter constitutivus & ultimb distinctivus
Confirmatis. Sicut homo v. g. dupliciter considerari potest, nimirum generire, quatenus estens creatum, & sub hac ratione communi cunctis creaturis , constituitur
per rationem formalem essendi ab alio; vel pecifich quatenus est homo seu animal ra. Tionale , qualiter consideratus distinguitur per rationalitatem ab omni alio ente crea. to: Ita simili, essentia divina considerari potest vel quatenus est ens increatum dea creaturis distinctum, da sic considerata constituitur equidem per rationem aseitatis: Vel quatenus est se aliter haec essentia divina & radix omnium divinorum attributorum, ac persectionum quae Deo con. veniunt 3 sic autem constitui nequit per a seitatem; siquidem aseitas non est sermalis vatio cur Deus sit spiritualis , vivens, Q. piens, δα. quia haec praedicata possent ei competere eth per impol sibile non esset se, sicut de ficto creaturae competunt, liues sitens dependens&ab alio, nempe a Deo productum.
Dius I. Illud est set male constitutivum essentiae divinae , quod Deus usurpavit ad suam naturam&ementiam hominibus decla. randam dc exprimendam e sed Deus stammaturam declarans Moysi Exodi 3. non aliter
Tam expressit , qu rim per in quod sitens per essentiam & h se existens , an Fras' rarat. Tom. I. enim, Ego umqvisum, qui est misit me vos.
Unde S. Athanasius oratione contra Gentes
columna 3. ait, Deus quis ipsa essentia, utillis partibus realescit, quap er erus r tis ipsum est esse : Ergo ratio existendi esse tialiter & a te, est sermaliter constitutiva ae distinctiva ementiae divime. D imuo maiorem. Quatenus divina essentia laxiori vocabulo exprimitur, cte habet
rationem tranicendentis ae entis increati dedistincti a ereaturis , concedo et quatenus strictilis consideratur dae prout essentia distinguitur & praeleindit tum 1 modis intrinis secis, tum ab attributis, tum 1 relationibus divinis, nego . Et similiter distincta min
re, neganda est consequentia. Fateor ita.
rue qad ipsa ratio entis a te & indepen.
enter existentis lassiciat ad ostendendam essentialem distinctionem Dei a Creaturis 3 idcirco hanc , uti intellectu faciliorem . Deus usurpavit, tum ut suam divinitatem exprimeret ι tum ut hominum subjesti nem, dependentiam, de sibi debitam obedientiam ac reverentiam designaret : non
autem lassicit ad notificandam distinctionem ipsius divinae essentiae 1 divinis perinionibus, quae ab ipsa emanant, uti de divina essentia impraesentiarum agimus. Dices a. Illa ratio est so aliter constitutiva alicujuε, antequam res non intelligi
tur essentialiter distingui, Ae postquam nihil in ea concipitur per quod essentialiter disserat ab eo omni quod non est ipsemet ;idem enim est principium rei constitutivum ae distinctivum: sed ante conceptum gra. dum astitatis , Deitas non intelligitur distingui 1 quocumque alio quod non est i sa ι & post conceptum gradum aseitatis , nullus est per quem Deus ita distingui potest, quia Vst esse non datur ulterior contractio essentialis, eum esse sit ultima astualitas essentiae. Ergo gradus astitatis est sor- maliter distinctivus natumst mentiae divinae. -- patet quoad posteriorem partem ι patet similiter quoad priorem, siquidem Deus per substantiam dissi uitur ab accidentibus. per completam a partibus, eo viventem ab inanimata, per spiritualem a corporea, Per singularem communi. de perens 1 se, distinguitur ab omni ente creato & dependente: Ergo astitas est prima ratios malis distinctiva. Respondeo rene a ammis. & prima parte minoris, nimirum quia ante conceptam aseitatem nullus gradus in Deo appareat piri quem