장음표시 사용
181쪽
Iqo Tractat. I. Disput. II. Artic. I. Quaest. II.
nes contineat, pari iure dici poterit albus, ac sapiens; cum sapientiam , & albedinem simili modo complectatur , quo sanli nihil absurdius est. Secunia. Omnis persectio simpliciter simplex est formali; er in ente perfectissimo , quia persectio simpliciter non potest alicui convenire nobililis, quam formaliter : sed Deus est ens persectii simum, & attributa, ac modi Essentiae divinae sunt perfectiones simpliciter simplices r Ergo Deo convenire debent so aliter. Μήπ patet, Tum quia, inquit Doctor , aliter non esset ens perfectissimum 3 quia non esset id quo majus
excogitari non posset 3 cogitaretur enim aliud eo perfectius , nempe illud cui infinitas , sapientia , &α convenirent formali.
ter : Tum quia si illae persectiones simpliciter simpliccs non sint in Deo formaliter , sequitur eas in nullo sor maliter posse reperiri r Non possunt in Creaturis, siquidem cum omnes Creaturarum perseniones sint
finitae , & limitatae, non sunt simpliciter simplices , quia non sunt meliores ipsae , quam non ipsae . persectio namque inlinita eis est praestantior , & melior . Tum Mnique quia sequeretur persectionem simpliciter simplicem esse in aliquo per participationem formaliter , dc non esse : esset quidem , ut supponitur ν non esset autem, quia non potest participari formaliter, nisi 11t etiam formaliter in eo , a quo illam participaret : Ergo fi illa persectio non esset in Deo larmali tela nmue etiam per Darticipationem , posset esse in creatura
Mevnri . Si persectio simpliciter simplex
non est in Deo formaliter , sed solum ν ita tualiter, aut eminenter , sequitur quM Deus non est formaliter perfectus absoluth.& simpliciter, sed sollim virtualiter , vel eminenter: atqui hoc implicat, licti enim
Deus Creaturarum persectiones contineat virtualiter , vel eminenter , nullus tamen
dixerit eum pari modo suas divinas persectiones continere 3 aliis eodem modo dici posset perfici per Creaturarum periniones, ac per suas, si utrasque sollim virtualiter,& eminenter contineret.
Tenu. Si persectiones attributales , &modificantes in Deo continerentur statim virtualiter aut eminenter , sequeretur pariter rationem entis , & relationes personales etiam virtualiter follim , de eminenter in eo contineti di sed hoc impiscat, alioquin Deus non esset ens formaliter , &per consequens esset non ens sermalit cr ,& nihil: similiter prima persona non esset sormaliter Pater , nec secunda esset sorma ἀliter Filius , sed sollim eminenter , quod certh fallam est. Dices . Deus continere debet suas persectiones modo nobilissimo, de continentia praestantiori: sed continentia eminentialis ,& virtualis praestantior est sormali: Ergo
Deus continere debet suas persectiones virtualiter, aut eminenter. Μinor patet ; Solenim , v. g. qui continet calorem virtualiter , persectior est igne , qui rmaliter
calidus est: Similiter anima rationalis, quae est tant lim sensitiva eminenter, de virtu liter , praestantior est anima brutorum , quae formaliter sensitiva est : Denique certum est entia persectiori, & nobiliori modo in Deo contineri eminenter, qu m in se ipsis sermaliter, ae proinde continentia emisnentialis praestantior est Armali. Distinguo mirarem. Quando persectio contenta non est simpliciter simplex , concedo ue secus , nego r Constat autem attribu ta , dc modos esse perfectiones simpliciter simplices , ac proinde nobilius est eas continere formaliter , quam solam eminenter.
Fateor equidem periectiones secundlim quid
nobiliori modo contineri eminenter quam sermaliter, propterea quod, dum continentur sormaliter , continentur ut sunt in se ipsis, ae proinde quatenus habent annexam impersiisionem , quae removetur in conti. nentia eminentiali. Secus est autem de te
sectione simpliciter simplici , quae nullam admixtam habet imperfectionem.
CONCLUSIO TERTIA.ΑTtributa Hvisa seeundum sie , On abso
luo connerata , sunt omnisὀ aequalisi persectionis: inaequalis autem si comparatria, si respectivi eo derentur : Haec Conclusio duas habet partes, quarum probatur pruna, authoritate & ratione S. Augustini lib. 8.de Civit. Dei cap. I. ubi loquendo de aequalitate divinarum Personarum haec habet, Diximus non esse in bae Trinitiae maius aliquid
duas, aut tres personas, quam uram earum sciuod non rapit consuetudo carragis, non ob aliud, nisi quia vera quae creata sunt, sentiturmis: veritatem autem ipsarum , qua creata
182쪽
qata diximus ν in substantia Oxippe veritatis, quoniam sua vere es, non est maior aliqua , in qua versi s. Iuidquid aurem intelu,
bile, atque ista mutabile est; non alitid alio verius es, quia aequὸ incommunicabiliser aeter. xum est. Nee quoa ibi magnum dicitur, aliunde magηum est , quam eo quo vere est . Muapropter usi magnitudo ipsa verisas s , rii quid mus habet magnitudinis, necesse es, ut plus babeat veritatis . Maidquid e ' plus
veritatis non babet , mn babet plus etiam magnitudinis.
Quibus tria indicat sanctus Augustinus :Primo quidem luce meridiana clarius esse,qubd id sollim est persectum, quod verum est 3 id autem verum esse, quod est incommutabile. Devnia, omnia quae in Deo sunt, esse aequε incommutabilia, ac proinde aequheia vera. Tertio, illa onsequenter aequhesse persecta 3 re sic nihil in Deo magis , aut minas persectum est sed omnia sunt aequalis omninti persectionis.
Probriuν a. ratiora ratalogica . Infinitum
aliquid formaliter non est altero infinito perfidius: sed modi , dc attributa essentiae divinae sunt infinita formaliter: Ergo unum
eorum non est altero persectius. Maser constat , itim ex Aristotele dicente infinitum esse M in quo non est Mus, aut minus accipere. Tum ratione, siquitiem infinitum estis, quod omnem omninb excogitabilem per.
sessionem in se complectitur: sed quod ita per sitium est, non potest aliquid habere se
persectius 3 alioquin non omnem excogit hi 'em persectionem in suo genere complecteretur . Minor patebit in infra dicendis agendo de infinitate. Probataν 3. Quae Deo summὲ identificantur, unum nequit altero esse perfectius: sed modi, & attridula summEDeo identificantur realiter: Ergo unum eorum nequit al.
tero esse persectius: Μιμ est evidens , alioquin si quae Deus complectitur, inaequa Iis essent persectionis, Deus etiam inaequa iter, & magis, aut minas dici posset perfectus: at consequens est absurdum: Ergo, di ex quo sequitur. Dices. Duo infinita possunt esse in uvlis perfectionis: Ergo lichi attributa divina sint infinita , non miniis propterea possunt
esse inaequalis persectionis . Probatur ant cedens . Si enet lumen infinitum , . Dde linea infinita , lumen lonis praestantius esset , quam linea , ut patet et Ergo unum infinitum altero posset esse perte-
ctius , ac proinde ex unitate attributo. rum, & modorum non recth eolligitur e
Τηνο antecedens . In creatis in quibus diversa, Ac inaequalis omni apparet persectio, concedo : in divinis , netor Divina namque eam summa identificatione unum sint, & nedum sua infinitate formali, sed etiam infinitate radicati essentiae divinae propria , invicem adunentur, nec Deus Ter unum dici pol sit minus perfectus , dc magis per alterum 3 inde fit, qu litht eae
infinitate rerum creatarum colligere non litaret earum aequalitatem, reah tamen eκ ea insertur attributorum , de modorum aequalis omninb persectio. Secunda pars lassicienter probatur , tum authoritate, tam ratione; Ratione quidem et clim enim creaturarum sersectiones , quae Deo per analogiam tribuuntur , sint aliae aliis praestantiores, sequitur divinas praecellentias comparati vh ad illas creatas pers ctiores usurpatas posse dici alias aliis peris sectiores. Atiliaritate pariter idem constat rSiquidem Scriptura saera i uendo de divinis praecellentiis comparative ad essectus,
quos in creaturis operantur , ea S majores aut minores apMllat. Sic Ps. III. David
ait , Μagri oti super omne nomen sanctum
tuum , nimirum quia creaturarum sanctificatio praestantius est omnium Dei ope. rum , & in quod tanquam in caput , omnia , quae vel in ordine Naturae , vel in ordine Gratiae molitus est , collineant, dc reseruntur . Sic pariter Iacobi 2. μνη- exaltat autem miserisordia Iudicium : El. PLIM. Miserationes eju/ super omnia operarius 3 quia scilicet Deus ex misericordia suas nobis gratias largitur, & auxilia di fina su peditat, quibus nostram salutem , oc sanctificationem operari misimus.
De divinarum perfictionum Mentitare, es, Distinctione.
Non alibi major, de acrior , quam in
praesenti materia videtur Theologorum pugna . Vix enim circa divinarum perstaionum distinctioitem unum eam altero per omnia consentire reperies , si diversa Scholarum placita spectaveris . in circa operae pretium est ingentes hae de re conῆertationes omni, qua licet mentis
183쪽
Iqr Tractat. I. Disput. II. Artic. II. Quaest. I.
acie ponderare. Qiod utique praestare tentabo duabus in sequentibus Quaestionibus.
an dimina Attributa idem sint realiter eum emia divina , an solo nomise ab
CDea praesentis Quaestionis resolutionem
varia fuit , & omnint, opposita quor uindam Theologorum sententia : Quidam aenim senserunt inter essentiam, & attributa realem adaequatam intercedere distinctio. nem; sicut de quodam Gualtero refert N,pbus libro Ita Metaphysticae , Disput. I 3. cap. 3. Ec Iacobus de ritriaco : quae pariter sententia tribuatur Gilberto Porretano Pictaviosi Epseom. Nominales verb in oppoli. tam omnino sententiam ierunt , qui ctim suo Principe Oetamo in Io dist. a. quaest. a. nullam omninti 1 parte rei in D co distinctionem admittunt: sed volunt attributa esse solam nominum diversitatem , dc varietatem , oriundam ex diversa con notatione , & respectu divinae essentiae ad creaturas ; ita ut eadem omninb simplicillima essentia divina connotando, v. g. miseriam sublevandam , dicatur moericordia , connieando veritates clast , & cerib cognoscen. das, dicatur sapientia, Ut autem me. dias has inter sententias, & syrtes securio. rem viam teneamus , & quid verius sentiendum sit, evidenter aperiamus, tandum I. haec tria vocabula , distin,
distinctio, de non identitas , differre invicem penes magis, & minus , de sicut superius, ct inserius: Omnis enim divissio est distinctio, dc non identitas , non tamen d converso : quia Divisio cum materiam , dc quantitatem sequatur , in solis rebus corporeis extensis reperiri potet distinctiorem cum sit entis proprietas , reperitur in omnibus entibus, tim spiritualibus quam corporeis: unde fit, ut in Angelis sit equi dem distinctio , non autem divisio . Sinai liter Distinctio , & non Identitas differunt penes superius , & inserius 3 Omnis enim distinctio est non identitas , non tamen E converso ; quia cum distinctio sit entis
Proprietas , solium reperitur inter entia , dc extrema positiva : unde inter ens , dc Non ens , inter formam , dc privationem
ejus non est ostinctio , sed non identitas .
bd si interitum Doctores , dc Philoso, phi dieant formam , dc privationem, ens, dc non ens invicem distingui , haec distinctio accipienda est negative , id est quod sint non idem ue omnia enim, quae disti
muntur , sunt non eadem , non tamen
omnia quae sunt non eadem , propriE di. stincta dici debent. Notandum a. cum nostro Meyronio ial a. dist. 8. quaest. r. quadruplex esse genusi distinctionis rerum 1 parte rei , 5c indet pendenter ab operatione intellectus. Prima , inquit , distinctio est Essentialis , qua
una essentia existens , distinguitur ab alia ementia existente , v. g. Deus a creaturis . Secunda Reatis , qua res distinguitur ab
alia re, vel x qua producitur, ut Filius ti Patre, vel a qua separari potest, ut albedo a pariete, vel sine qua extitere potest,
ut iundamentum sine relatione.o Tertia est Farmatis . qua quidditativus conceptus unius , V. g. sapientiae , non est quiddita.
tivus conceptus alterius , V. g. Omnipoten
tiae. Quarta , Μodalis, quae est inter quid-ditatem , dc modum , seu gradum illius , v. g. inter sapientiam , & finitatem, aut
infinitatem ejus. Notandum 3. harum omnium distinctio. num maximam eme Elgentialem I res enim, quae essentialiter invicem differunt , magiS discrepant, quam quae asiis distinitionibus secernuntur: Ipsam sequitur Reatis , utpinth, quae est inter entitates realiter existentes, quarum una , vel est productiva alte. rius, vel ab ea se irabilis est, vel sine ipsa potest existere: Formalis tertium locum Obtinet, utpote media inter realem , & modalem , estque inter duas formalitates seu conceptus obiectivos seorsim conoemibiles :ΜMalis omnium est minima ; modus enim non variat rationem sor malam rei, sed eam auget vel minuit intra eandem rationem sormalem albedo namque intenta ut duo,
non distinguitur 1 se ipsa formaliter , necessentialiter diversa est ι quatenus habet octo gradus; lichi non sit eadem modaliter Unde distinctio modalis sequitur sortem distinctionis formalis; ac proinde si attributa distinguantur i parte rei formaliter ab invicem , it ab essentia divina , etiam modales persectiones distinguentu
184쪽
tercedit aestinctis Essentiatis , me Realis . Haec videtur de Fide : siquidem in Concilio Lateranensi cap. Firmiter definitur stib. santium arvinam indoisibilem , utpote omnino simplicem e sed non esset omninbsimplex. , si constaret atti ibutis ab ea realiter , & eisentialiter distinctis : Ergo attributa ab Ulantia divina ita non discre
Inluper in eodem Concilio determinaturqubd fide credendum est In Deo esse Trini. ratem solummodo , non verὸ quaternitarem ;quia qraelo't trium Perbonarum est illa res , πιῶδει et si Miantia . ess arua , Ilae natura Hvιxa: sed si attributa distinguetentur reali ter ab ei sentia , non minus in Deo foret quaternitas , qutim si divinae Peri ae ab eadem realiter discreparent ; ubicumque enim est distinctio realis, ibi pariter est re-Tum multiplicitas: Unde clim atti ibuta plura sint, si ab essentia divina realiter diffingueretatur ; non solum in Deo admittenda esset quaternitas , sed & centene itas , si totidem ellant attributa , uomet tib colligit sanctus Bernardus lib. de Consdctatione cap. 7. Hulta , inquit, incuntuν esse
in Dra , is quidem sari Catiaticu ue ι sed
multa unum , alioquin si iuver a potemus , non quaterritatem babueris 3 sed cen enecatem . Verbi causa ditanas magnum, iustumis, ramumerabilia talia: sed n- -κῶ unum in Deo, is, eam Deo rea deres, bis bis mus
ei aram Deum. ι ..ci iInsuper in Conciliis Tiaetans nudecimore FBrentino definitur di disinis omnia unum, ubi non obviat relationis oppesitio: heu inter essentiam, & attributa, nulla intercedit oppositio relationis: Ergo inter illa etiam . nulla' est dis ii ctio realis . Denique S. Bed nardus Sermone 8. in Cantica asserit
Concilio Rhemensi damnatam inisse illam expositionem Giserti P retaxi , qua libros Boetii de cincta Trinitate se in erpretaba 'tur , Patre s veritas , id es verus 3 Filia est veritas , id est verus , ,e. Unde excl3mat Bernardus , O di ceram mmersam te explanationem ; quam veritis saniusquα per controiu- ira dixiset , mur es veras id est veritas , Filius est vertu id es verum , H. Et ibidem . scribatur , i inquit , H ο erreo in ungue adam ullo, vel scalpaIur in
filio quod Divina Edentia , F a . Nata
να , Deitas , Banitara , sapienua , Varius , Ραentia , Magratudo , vere es Deus . Sed haec definitio uare non posset, si bonitas, magnitudo , &c. realiter ab Elientia Divuna distinguerenturo sicut enim v. g. paries non dcitur albedo, sed albus, quia Δ.bedo non ipsi identificatur 3 ita iaec Pater , ocFilius dici possunt veritas 3 nec Deus restEdicitur bonitas , magnitudo , &e. si interea sit realis distinctio- Ergo ex mente tam S. Bernardi, quam Concilii Rhemensis, attributa divina non realiter ab essentia distinguuntur.
Iustum ratione triplici probat noster Bas-
solius in I. dist. 22. qu. 2. adq. articulum.
Primb quidem se. Omne infinitum identificat sibi ea omnia quae ipsi compossibilia sunt : sed Essentia Divina elt infinita . est enim, inquit sanctus Damascenus, infinitum quoddam substantiae pelagus : Ergo
identificat sibi ea omnia, quae ipsi compossibilia sunt: Atqui pei sectiones tam attributales , quam modales sunt compossibiles Essentiae Divinae, siquidem ipsa massiciunt,& perficiunt: Ergo cum ea identificantur. Μιηον patet , s enim infinitum sibi noni .ientificaret ea, quae ipsi commiIibilia sunt, illa cum eo deberent uniri per compositio. nem ex partibus: sed infinitum non potest perfici , nec constitui ex partibus ι quia
omnis pars in ratione partis, est limitata, & finita , non enim involvit id quod ait ra sibι compars con plectitur, alioquin nouessent diveris : infinitum autem non Palest compotat eκ parte finita , tale enim
est trium per te , quales iunt partes illud componentis; Ergo si partes sint infinitae,
g iam totum per se conitans illis partibus .Infinitum erit: Ei o clim Divina Essentia sit infinita ; necessum est ut omnes suas persectiones sibi identi et realiter , dcconsequenter Inter ei sentiam , & attributa non :i potest intercedere aliqua distinctio
Sevania. Illa sunt idem realiter, quorum unum p .licatur de alio in abstractor sed attributa divina de se ii,vicem , & de EG sentia Divina praedicantur in abstracto oram ut loquitur s anctus Λugustinus I . de Trinitate cet. , Deus non percipit Iapentiam, qua M sapiens , sed une sapientia est.
et sanctus Gregorius diaeianzenus Ora ne a. se pace num. 24. ait , nimiatem esse αram, ae veritatem, spiritum veritatis, san
185쪽
Idq Traistat. I. Disput. II. Artlc. II. Quaest. I.
sanctus Ansesnim in re sim cap. I 8. Deum
alloquens ait . Certe rita est , sapientias , raritas es , Beatitudo δ , AEternitas est , i , -ηe rerum Bonum cst ι multa sum Mees potest anginus intellectus meus
totum uηο δελ- intuitu videre , is omnibus Alictetur a
Tensi, Si essistia , di attributa non essent idem realiter , sequeretur cficiat iam cum attributis esse quid set festius seeu limentitatem, quIm essentia sola : sed hoe est falsum; alioquin essentia non esset ens infinitum clim omnem prorsus entitatem non
involveret: Ergo non sunt invicem realiter distincta. Dises Rivi r Idem realiter non contine. tur in se ipso; alioquin idem esset, de non idem : sed attributa continentur realiter inessentia divina: Ergo ab ea distinguuntur
inguis maiorem Bassolius. Idem secun .dlim eandem rationem non continetur in seipso, concedit ι non enim potest esse cono tinens , & contentum secundiim eandem omninb rationem: non continetur in seipse penes aliam, & aliam rationem , negat 3
unde sicut homo in quantum animal. dici potest contineri in seipso quatenus homo est, quia animal continetur in homine quasi
pars ut toto 3 ita licti attributa sivit idem realiter cum essentia , quia tamen ab ea sesmaliter dis repant, cici pomant in ea contineri realiter, quemadmodum proprietates in essentia continentur.
rem . Idem non continetur in seipso per veram continentiam , quae importat distinctionem realem inter continens, dc contem tum , concedo: per identificationem realem unius is alitatis eum entitate alterius , nego . Misarem similiter distinguo . Λttri. huta continentur in Elistia Divina per veram continentiam, mo : per identificationem realem eum entitate Essentiae Divunae , C ceri . Unde rectilis, & verilis di-Cuntur else, quam contineri, in Essentia Divinas menta inando aliqua sunt eadem reais
liter , maltiplicato uno , multiplicatur &aliud : Ergo si attributa , & essentia sint
idem realiter , simi multiplicia iunt attributa, se etiam multiplex erit essentia. Distingua antecedens . Multiplicato uno secundum entitatem realem , etiam aliud
multiplicari debet , secundbm enlitatem concedo r multiplicato secunddm formalitatem , aliud multiplicari debet secundlimentitatem , nego ; attributa autem varia sunt tant in secundum formalitatem , non verb secundam entitatem realem i Eringo ad eorum multificationem , non debet multiplicari divina entitas & eL
Dises 3. Persectibile . de persectivum
distinguuntur realiter et sed attributa divi. na sint persectiones Divinae Essentiae :Ergo ab ea distingui debent realiter . Μa-Jor patet , nihil enim est persectivum sui ipsius ι Ergo debet esse perfectivum
Distiuis mirarem. Si Mectivum se habeat per moduni formae informantis subjectum , vel partis componentis totum aliis quodue sicut albedo v. g. informat . Jc efficit parietem album , & anima cum compore constituit vivens, concedo: Si sit tant lim formalitas aruiens subjectum , quod perficitur , per modum proprietatis , &persectionis intrinsecae, n 3 attributa au tem non perficiunt Divinam Essentiam per modum formae informantis, aut partis cor
ponentis, sta tantam per modum iurmali. tatis , dc perfectionis intrinsect Essentiam divinam determinantis, dc perficientis hoc aut illo modo , v. g. sapientia in ratione sapientis, dcc. Ergo ab ea non debent diis stingui realiter . Dices 4. Quae spectant ad diversas eat torias , de sub diversis praedicamentis colini antur, distinguuntur realiter : sed Essemita Divina, de attributa sub diversis pra dicamentis collocantur , illa quidem sub praedicamento substantiae . haec verti sub praedicamento qualitatis. probari potest v
riis sanctorum Patrum sententiis , praesertim S. Augustini lib. I . de Trinit. e. s. ubi ait. si Mam, aeremus, immortalis, i rares ouis , immutabilis , Urvus, sapaens ,
ritus , -um omnium novissimum quos posita videtur seni me sed antiam ; caeterae verδbuius sub initie -luvies . Ergo emi et es lentiam divinam ad praediumentum substantiae , attributa autem ad qualitatem spectare.
Nu' miserem: Si quidem ex dicendis de na simplieitate, aperth constabit Deum
nullatenus sub aliqua categoriarum comprehendi . Neque etiam ea mens suit
186쪽
Aligustini, in pririatis enim verbis loqui.
tur quidem de conceptu , quem sermare possumus de praedicatis creaturae convenien . tibus, non verb de praedicatis , quae Deum
Bectant, subdit enim, sed non ita es in inc inestabili I lirique natura, quidquid enim
securium quatitates illic diei videtur, secundum με amiam , vel sentiam es inaessim dum , absit enim ut Dirris secundum sub .
flantiam diearis Deus , is, bonus seoundum qualitatem , sed utrumne secundum Iu --riam et Ergo tantdm abelt quω crassis imus is error Augullini genium infulcaverit, ut sentiret divinam essentiam esse quidem substantialem, divinas autem persectiones in.
ter accidentia computandas, ira in imo aper-th fatetur nihil in Deo nili subitantiam
Dices s. Illa de quibus praedicata con . tradictoria veri sicari possunt distinguuntur realiter: sed de essentia divina , de attributis ac maximh de relationibus divinis
praedicata contradictoria veri fleantur . El- lentia enim est radix , & sons attributorum ac relationum , attributa autem , &Telationes non sunt sibi invicem suae sita. turiginis sontes, nec vidissim ab eis esse tia emanat , sicut haec ab ea profluunt . Insuper essentia communicatur tribus personis, non ita relationes personales , &e. Ergo inter eas admitti debet realis dis imio .
Nega mai em. Siquidem ad salvandas , di ses vendas has omnes contradictiones , sat est quω inter essentiam, dc attributa ac relationes intercedat distinato sermalis, ut in sequenti Quaestione evidenter aperiemus . tatera quae vel ipse Gilbertus in suae lententiae defensionem proposuit, vel quae alii in ejus gratiam objicere ibi ent ,
chm maximh depromantur ex Tractatu de Trinitate, idcirco centuimus eorum discussionem ad iplum tractatum esse remit. tendam , ut convenienti ordine singula invicem cohaereant. Γι res tamen hie obiter num revera Gil. bertus Porretanus rens ris realem imtercedere distinctaeaem inter EF sentiam auribula.
R m eo haud dubium esse ita cenis
suilla de mentia, dc de relationibus Frasenne . Tom. I.
divinarum perlonarum consit uti vis, ut ex ejus commentariis super Boetii librum de Trinitate liquet, quod data opera sequenti inaestione in objectionum solutione probabimus. QuM autem parem distinctionem
inter essentiam, & attributa non asserue rit, colligere licet ex praefati commenta. rii variis textibus quibus identitatem rea lem essentiae divinae cum suis attributis videtur astruere, nam libro I. f. sed bae ,
ita scribit, Cum dieitur , bomo ot iustus , non dicisse esse 1inus isto quos ipse est ι ses
mittis , nam Deus irem ipsum est , quia
s sum , idest , eo em quo es Deus , s
i ut . Non ergo censet justitiam esse realitera Deitate distinctam , qualiter enim fieri posset, ut Deus esset iustus eo quo Deus est, si justitia divina ii Deitate realiter esisset distincta λ Siquidem paries , v. gr. non dicitur albus eo quo est paries , sed eo quo habet albedinem, posset enim eme paries, re non esse albus, quia clim albedo sit ab eo realiter distinua , etiam ab illo separari potest . Plures similes locutiones in eodem commentario reperies , dc
ut pateat hanc fuisse genuinam illius
Eodem modo loquitur in commentario super librum ejusdem Boetii de Hebdomad. regula T. Non cogi mus , inquit, essentia , qua illum is 'aedicamus , pcitentis aut sapientiam eius m Ega ratione esse dive sam. Ergo fatetur potentiam , & sapientiam idem dicendum de caeteris attribuistis ) ab egentia divina non esse realiter. imb, ut sentire videtur, nec etiam ratione distinctam. Nec instat quM, reserente sancto Bernaris
do, negaret Deum esse veritatem , quasi veritatem a Deitate realiter distingueret. Dei namque nomine intelligebat personam babentem Deitarem . Unde cum perionalitates realiter ab essentia distingui contenderet , etiam de ab attributis distia. ctas esse realiter assirmabat. Hinc diceis bat , Pater es verus , ma veritas , ut supra ex sancto Bernardo annotavimus. Idcirco autem vir ille aliunde doctissimi is gravissimum hunc in errorem impegit , quω Philosophicis praeceptis nimisim deis ditus, nostrae fidei mysteria trutinaret ad x ra.
187쪽
I 6 Tractat. I. Disput. II. Artic. II. Quaest. I.
rationis naturalis lancem , nec concipere posiet qualiter relationes divinae essentidem realiter cum essentia divina , & ta.
men invicem realiter distinguerentur, contia illud Dialecticum principium , sussunt eadem uni tertio , sunt eadem mire se , quod quidem principium in Tractatu de
. A Tributa diviηa κon distinguuntur init.
I, eem, ab Essentia Dimina , sola nominum Tarietate. Haec est omnium Γheologorum contra Nominales puta ochamum in I.q. 2. Gregorium Ariminentem ibidem Dis. s. q. a. a. I. Matronem q. I. Gabrielemaea. q. I. contendentes attributa divina nec
per intellectum quidem , vel inter se vel ab essentia distingui: sed solum esse diver.
sa nomina eandem rem, di sub eadem omnino ratione intrinleca significantia, & invicem tollim discrepare per connotationem divertorum effectuum , vel persectionum aut imperfecitorum creaturarum , cum quibus Deus ab intellectu nostro comparatur, dc nomine comparativo , seu conno,
lativo diversimodd Isignificatur , ita qui eadem omnino formaliter etiam simplex essentia divina dicatur misericordia per ordinem ad effectum parcendi , & milerendi , iustitia per ordinem ad eflectum puniendi, sapientia, bonitas, & omni Potentia , per comparationem ad persectiones creatas v.gr. sapientiae, bonitatis moralis ,& potentiae multiplicis creaturarum, quibus Deus infinith supereminet . Similiter dicitur immortalis , immutabilis , & pernegationem mutabilitatis, & desectibilitatis , quae in creaturis reperitur . Verum , ut merith notat SuareE hb. 7. de Trinitate cap. I. num. . haec opinio si in re
ipsa disthntiat a communi sententia , est plusquam salia, si velli tanthm in modo loquendi, est impertinens, & sine landamento, & vix permittit nobis uti vocibus aptis ad explicandum myllerium Tri,
nitatis. Itaque Probatur Conclusio, Prim ti quidem aucto. ritate sacrae Scripturae , quae de essentia ,& divinis attributis sis pius loquitur, ut de multis et Ergo indicat ea inter se , & abessentia distingui, quae enim multa sunt ,
distincta sunt, & ubi est multitudo, ibi&distinctio. Consequentia patet: Eodem nam isque modo Scriptura vocibus in plurali dicenda eli uti ad plura significanda, quomodo utitui vocibus in silagulari ad unicum exprimendum; led dum vocibus in singulari utitur , unicum tantum exprimit , ut notat lanctus Paulus ad Galatas 3. his verbis. dictae sunt promissiones,'semini ritu. Non dixit; Et seminibus , quasi in multii ; sed quasi iη uno, Et semini tuo quis Corsus : Elgo dum utitur vocibus in plurali, plura designat. Probatur ante eis dens iis , & similibus Scripturae locis Romanorum primo, Invisibilia Dei a creatura mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conficiuntur, sempιterna quoque eius virtus imaminitas, quibus Apollo ius tria designat, nimirum attributa, operationes, dc essen. tiam divinam : Ergo censet haec aliquatenus invicem dili ingui. Et ibidem cap. II. exclamat O altituis divitiarum sopientiae ,
is, scientiae Dei , quam ineo rebensibilia sunt iudicia ejus, is in irabiles viae Hus litem Ioannis Io. Christus ipse de attributis divinis , & essentia sibi ut Filio comis municatis . Patre loquitur ut de multis , Omηia , inquit, quaecumque babet Pater mea sunt . Quae verba Concilium Florentinum Sessione ultima sic exponit , Omnia quae
Patris stint i e Pater unigenito Filio suo dedit gignenaeo, praeter es Patrem . Ceniet erisgo Concilium praeter paternitatem plura esse in Patre: scd illa non sunt nisi essen. tia , de ejus persectiones, sive attributales, sive modales, uti etiam explicat lanctus Hilarius lib. . de Trinitate , ubi expendens praefata verba Ioannis, ait: Deus
in bis sendis intelligendum esse , qua sua
uni in virtute, in aternuate , in providentia, in potestate. secundo. Concilia nedum de attributis , dc essentia loquuntur ut do muliis 3 sed etiam affirmant inter ea aliquam inter eis de re distinctionem: Sic o. Synodus actione 8. ait, Patrem, Filium , is Spiritum sanctum nod in Incarnatione bab re communae
nisi breuηissimam m1sericordiam , is voluntatem , quasi diceret aliquid esse in Filio commune in Patre , de Spiritu sancto .
manitati , & aliquid proprium secund limquod immediath ipsi humanitati perlona liter unitus et . Ac proinde aliquam
188쪽
esse distinctionem inter essentiam divinam
communem tribus Perlonis , quae immediath non incarnatur, & personam Filii, quae immediath naturam humanam assumpsiit: impossibile enim est unum, & idem,re, & ratione indistinctum incarnari si mul , de non incarnari s alioquin de emdem secundum idem penitus assirmarentur duo veth contradictoria; qualia sunt incarnari , dc non incarnari : impossibile pari. ter est quω si essentia divina , dc relatio filiationis differant tantummodo penes nomina , quic iniri velli a firmari posse de personalitate Filii, quod non vel Eamimetur de ementia divina I sicut v. g. ex Hypothesiqudit gladius, de eos disserant tant lim nomine , quidquid vere assit matur de ense , etiam verE praedicat tir de gladio; ac proinde sicut vete dicitur Filius immediath na. uram humanam assumpsisse , sic pariter verum erit dicere , essentiam divinam i m. mediath naturam humanam assumpsime, &ipsi uniri; quod a veritate limul , dc a fide
alienum est , ut testantur Concilia Toletana 6. dc II. amrmantia Filium assumpsisse humanitatem in eo quod est proprium Filii , non quod est commune Trinitati . Eam in in sententiam eunt omnes sancti Patres sequenti Q laestione Iaudandi, eaedem enim rationes, oc sententiae quae inter es.sentiam , di attributa distinctionem sorma. Iemastruent, Nominalium sententiam sunditus destruent , & expugnabunt, nihilominus conclusio etiam ratione.
Probatur. Illa de quibus contradictoria veri sicari possunt , distinguuntur invicem Icontradictoria enim de eodem secundum idem vera esse non possunt ; sed de divinis attributis deque est entia , dc relationibus personalibus duo contradictoria verificantur ι etenim Filius gignitur per intellectum non per voluntatem Spiritus ve- id sanctus pioducitur per voluntatem , non per intellectum, sicqtie intellectus generat , voluntas non generat φ voluntas
spirat, intellectus non spirat: essentia di.
Vina , nec generat , nec generatur , nee spirat, nec spiratur: Item essentia communicatur tribus Personis, relationes verbperionales non communicantur : hypostasis
Verbi immediath unitur humanitati, non ita essentia : Ergo inter illa necessum est aliqua intercedat distinctio , alioquin duo contradictoria de eodem secundlim idem verificarentur ι quod implicat.
Insuper si paternitas , v. g. & essentia divina sint omnino eaedem , se nullatenus dillinctae, tam verum erit dicere . Filiatio est Paternitas realiter , quam Filiatio est
ementia realiter, idem enim omnino conciperetur, & affirmaretur in utraque propositione : Similiter tam verum esset dicere , essentiam generare, & generari, producere, & produci , quam Patrem generare , de Filium g cnerari: Similiter Filius veth dici poterit produci per voluntatem , aeauhac Spiritus sanctus, si voluntas , dc intellectus solo nomine differant; quae enim tantum nomine discrepant, ut ensis , de gladius , vel Deus , dc Θati quidquid de uno a firmatur, similiter, ex assii mari potest de
altero; Hae autem omnes consequentiae in fidem militant. Obseeiust Nominales varias sanctorum Pa trum authoritates , quibus Deus dicitur non tam habere, quis esse suam omnem persectionem. Sic S. Anselmus in Monologio cap. 2F. summa natura , inquit , non
nonis dicis r Justa , quia babet Isitiam , es quia existit Iustitia . Similiter S. Augustinus 6. de Irinitate cap. 7. Deus, inquit , multipliciter quidem dieitur Magnus , nus, Sapiens, Beatus, Verus ; γε quidquid aliud non indigne dici videtur ; sed eas magnitudo ejus quaesapientia , , eadem bonitas quae sapieηtis, , magnitudo . Ergo nec
cssentia ab attributiis, nec attributa invicem
ullatenus discrepant. distinuo consequens . Nullatenus discrepant realiter , concedo ι Non enim sunt res, & res distinctis realiter existentiis existentes; non discrepant formaliter, dc lai quam diversae sormalitates , ac conceptu Sobjectivi diversi mod)conceptibiles, nego . Itaque dum sancti patres assii mant Deum eme totum quidquid est , de unam persectionem divinam esse alteram , loquuntur de identitate reali, qua per infinitatem , omnia , quae in Deo sunt , idem omnino sunt, & realiter indistincta ἔ non antem lonuuntur de identitate, aut distinctione i mali; alioquin sibi iplis contradicerent, ut patebit ex assignandis eorum sententiis insequenti quaestione. DDηt Nominales. Sanct i Patres interdum assit mant divinas persectiones nullatenus invicem disserre , dc negant unam alteri quidpiam addere t Sic S. August. lib. de Trinit. p. F. Bonitas , inquit, σι
que Ioitia , naxquid ister sie ia natura Dei
189쪽
1 in e us operibus istant , loquam duis diversae sint qualitates αι, uηa Bonitas, alia
Jostitia. Non utique; sed qua potia , ipsa bonitas, is quae bonitas ipsa beatitudo. Itemcap.o. Neque seuι nos de illi percipimus sapientiam , ita Deus de aliιενο ; sed ua est e sv entia , quia non es aliud sapientia eius, αιud essentia , mi Me es esse quia sapientem esse. Similiter S. Gregorius Nyss nus lib. ad Ablavium, circa finem, Omnem , inquit, eirea essentiam dives atem
νesicit divina fimplex , variationis insciaxatura. Item S. Bernardus lib. . de Consi.
der. cap.6. me es ei esse , quod Lee omnia esse, si eratum talia addas, mn reresisti ab esse, quod manifestum indicium est nullum discrimen inter essentiam, dc attribu
Nego consequentiam. Volunt enim sol timpraefati Patres a Deo arcere distinctionem realem inter essentiam , & attributa , Omnemque a Deo compositionem removere ,
ne ipsius divinae simplicitati, & infinitati
detraherent, chmenim simplicitas, dc in. nitas , omnia prorsus quae in Deo sunt , essentialia, dc attributalia identificent realiter , verum est dicere unam persectio. nem esse alteram realiter, de reale distinctum alteri adjicere , non autem negantillas esse varias formalitates, realiter quidem invicem , & cum essentia identifica. tas, sed sormaliter distinctas. Urgem Nominales . Sancti Patres etiam assirmant pluralitatem nominum , quibus divinas persectiones significamus, sollim oriri ex imperfectis ninris conceptibus , quihus Deum more creaturarum apprehendimus , aut ad creaturas varih compara.
mus, in Deo tamen nihil esse varium, &multiplex, sed sollim diversam nominum appellationem: Sic S. Bernardus lib. s. de
Consider. cap. I 3. cum dixisset Deum esse
Iongitudinem, latitudinem , sublimitatem ,
& profundum, subdit, risus sum ηοι isse
plura , sed unum est, unus Deus signatus es pro captu nostro, πω pro suo flatu . Divisus es bis raptus noster, non illi Deus, voces di versae, semilae multae; sed uoum per eas fieri atur, unus quaeritur. Item S. Cyrillus lib. II. Τhesauri, ait, Substantiam Dei se, a premam esse . sed tamen nos rogi nomnunquam accidentium modo concipere , inte fiuntes ante ereationem munda creatorem
Deum fuisse, μου non actu , creato avrem mundo aiau quoque Creatorem esse. Ergo at-
tributa sunt tantum varia nomina . nee ullam h parte rei in Deo distinctionem
Nega consequentiam, Vel enim SS. Patres loquuntur tant lim de denominationibus ,& relationibus extrinsecis , puta Creat ris, Redemptoris, Sanctificatoris, Λuct ris, &c. quae quatenus actum important, de significant , non novam quidem inserunt in Deo persectionem intrinsecam , quam non haberet ab aeterno 3 sed sunt
tantum nova, dc extrinsectis adveniens denominatio. Non autem loquuntur SS. Patres de persectionibus divinis, quae rei plasecluso quocumque intellectus conceptu divinam essentiam afficiunt, & perficiunt.
Vel SS. Patres volunt nominum diversitatem non designare in Deo rerum variati
nem , sed essentiam divinam , cum suis persectionibus , ct attributis esse quidem unam rem omnino realiter simplicem, at formaliter diversam, ac pluribus nominibus significatam. Diunt a. Nominales , illud suum solemne argumentum . Ubi non est unum , dc aliud , non potest unum concipi sine alio: sed in re simplici, qualis est Deus , non est unum, & aliud: Ergo unum non est conceptibile sine alio , ac proinde nia hil est in eo distinctum. Nego minorem. Siquidem essentia ab attributis, & attributa invicem distinguuntur Brmaliter, ut seq. quaest. patebit. Insuper retorqueri posset , ec in eos urgeri argi mentum . Ubi non est unum , de aliud , non potest unum producere, aut produci, generare, aut generari, spirare , aut istrari, communicari, aut uniri sine alio: sed in essentia divina, non est unum, re aliud, similiter δc in persona divina , quae estens simplicissimum, non est unum , dc aliud , ut volunt Nominales . Ergo non potest essentia divina communicari Filio ,
non communicata Paternitate, neque Filius potius diceretur generari per intellobum quam per via untatem , nec voluntas magis spirare, quam intellectus, qux,& similes consequentiae absurdae sunt , dc haereticaea Ergo, dcc.
190쪽
De distinctione Attributorum. Iq9
, ctum, sive etiam ad extra ctim creaturas
QUAESTIO SECUNDA . producit. v.g. per omnipotentiam. Notandum a. Distinctionem Farmalem
an intributa Divina, non inter se , remacoli i, & intelligi per sus oppositum .
ab E tia frema re , o, auu ristis. nimirum per identitatem formalem. Foris
gigantur. malis autem identitas est inter ea , quorum unum est definitio, aut pars defini-EX praecedenti aestione liquet, in- tionis alterius, seu suae diversis in mini viter essentiam divinam, & illius at-lbus exprimuntur, licet in se diversa non
trisu in , ac relationes , aliquam h Par-ssint. Unde Doctor in I M.Σμ.7. m. te rei intercedere distinctionem , nec emivoco autem , inquit, identitatem forma.
solam fieri per fictionem , 8c operati item , ubi illud quod dicitur sic idem , in. nem intellectus. Restat hae in quaestim eludit illud cui sic est idem in ratione sitane examinandum , & resolvendum , anisormali, & per consequens per se primo illa distinctio sit tanitim virtualis , ut modo. ut facililis percipiantur prae- contendunt Thomistae , an verti firma- monet ibidem Doctor , aliquid posse dici sis , & actualis , ut Subtilis Doctoris S iunam altero ex his sex modis, Primb qui-ctatores assirmant , quod ut percipiaturidem, unitate agi egationis, eorum scilicet evidentilis, quae coacervantur absque ullo ordine , ut tandum I. Distinctionem virtualens, ut acervus lapidum . Secuta, unitate ordi- ex Becam parte I. tris. I. cap. I. quis. I. nis , quae priori major est , fitque, clim ultis. 3. dc aliis Thomistis modernis col. ordine adunantur invicem aliqua realiter
ligitur, eam dici, qua res aliqua lichi sim. distincta, de seorsim existentia, ut exerci-plex formaliter , di indivisibilis secundlimatus militum . Tertib unitate ad simis , se , aequivalet multis, & ita se habet per qua accidens subjectum afficiens, cum eo respectum ad nostrum modum concipien-iunum essidit, sic albedo eum pariete iacit di, ac si multiplex esset, unde fit ut non album. Quarto unitate coa Miunis , quam Λ possit diversimodh concipi , sed , &lduo invicem adunantur ad constituendum operari inadaequath. Sic in creatis, anima unum per se, sic materia, & sorma con- rationalis, quae in eadem simplici entitateistituunt corpus physicum . sviath unita- est vegetans, sentiens, & intelligens, di-ite identificationis , quae prioribus strictior citur triplex rirtualiter, quia animae ve. est , reperiturque in iis gradibus Meta- gerantis, sentientis , & intellectivae vicesiphysicis unam speciem constituentibus . obit, de operationes elicit. Unde clim in. Sic animalitas , & rationalitas invicem telligit, dicitur operari inadaequath , qui alidentificantur in homine. Sexin denique, operatur tantum quatenus intestiniva est,faliquid dicitur unum unitate omnium& spiritualis , & ut aequivalet virtuti in-imaxima , nem' unitate firmasi , qua tellectivae Angelorum, non autem qualm duo habent nedum identitatem readem , nus aequivalet sermis brutorum aut plan. sed etiam Brmalem . illa autem dicum tarum . Sic pariter lux, v.g. quae in s itur habere identitatem sormalem , velentitate simplex, & indivilitatis , dicituriquorum unum est praedicatum es tiale tamen triplex virtualiter, quatenus est alterius , vel quae lichi diversis ramini- illuminativa, exsiccativa, ct calefacta va .lbus exprimantur , res tamen significata Similiter ergo , inquiunt, divina entitas,lper unum nomen , est omnino eadem quamvis simplex , Ae sororaliter indivisib,lsormaliter . quae per aliud nomen demtis in se, dicitur tamen multiplex virtua-lgnatur .
liter, quia per suam infinitatem multis ae- ta his milh colligitur illa distingui
quivalet . & supereminet , cte dicitur dulis aliter , quae licet invicem realiter versimode operari inadaequath, sive ad imiidentificentur , unum tamen non est detra generando Filium per intellectum , v. finitio alterius, nec praedicatum ipsi inti. gr. non per voluntatem , idest quatenus in conveniens, seorsim tamen ab illo com habet intelligendi vim , & sequi valet acie ei bile est, ct actu eum assiciens formatu supereminet infinith intellectui creato ,iter, & denominans. Λn autem haec distin- non autem quatenus habet iacultatem v sctio reperiatur tum inter Essentiam,&Rel landi, qua ratione spirat Spiritum tiones peris ira, tum inter mentiam, de