장음표시 사용
191쪽
Attributa, thm denique inter ipsa met Αttributa , resolvendum est in hac stimstione .
CONCLUSIO PRIMA.R Elationes ρerse les, v g. Patemitat ,
ω Filuino , asinguuntur 'nialiter ab Essentia Druina, ita quod elyntia draisa actu mn fit 'maliter Paternicas , nec virissim Paternitas fit 'matiere uentia Divina.
Haec est Dinoris in I. d. a. qu. 7. num. ΑΤ. y, ἀή. q. q. num. II. contra S. Thomam I. p. a t. 2. 6c alibi.
Protvr I. auctoritate S. Augustini lib. . de Trinit. eap. I. ubi diser id probat neces.sariti relationem , & essentiam invicem distingui, nec utrum aue penitus idem esse , nedum in creatis, sed & in divinis, cum enim dixisset, Nomo reno cum Domi rus di.
mur, ipse rumo essentia s , Dominus vesirelativi dieitur , bomo enim ad se dicitur ,
Ddiminus ad servum et Hoc autem uiae agi
mus , si sotia ipsa relatZia dicitur, sentiarma non es sentia, Huc accedit , quιa -- nis senuia quae relatuὸ dicitur , s etiam aliquid excepto relativo . Concludit , sua
propter si is, Pater non es aliquid ad seip-sbm, non es omnino qui relative dicatur ad
aliquid . . ibus duo distinguit . Primum
quidem essentiam divinam non esse relationem, quia essentia est quid absolutum,&ad se, relatio vero quid respectivum, &ad aliud. Secundum, in Patre aliquid re. vera esse, nimirum essentiam divinam, quaeli ad se , & aliquid, nimirum relationem Paternitatis, qua ad Filium refertur . Ac proinde S.Augustinus censet revera k parte
rei essentiam a Paternitate distingui. D sin idem ibidem cap.2. Non, inquit, Iaia Pater non es Filius, Filius non e
later, aut ille ingeritus, ille autem genitus, ideo Mn una 68ntia, quia bis nostmnous re latrea eorum oenduntur . Uterque aurem simul una essentia, is una sapieηtia, ubi Mes esse quos eorum suere , non autem simia
uterque, Verbum, aut Filius , quia non est hoe esse quod Verbum esse , aut Filium se . Ergo revera ratio digeriti, Ac Paternitatis,& ratio Geniti, nisi , dc Filii, clim sit
relativa, distinguitur ab essentia divina , non quidem realiter , alioquin Pater non esset formaliter Deus , idem dicendum de Filio. Restat ergo ut formaliter distinguan. rur, siquidem S.Λuguit. loquitur de ratio.
ne essentiae, Ac relationis prout revera sunt a parte rei in Deo, non vero solium quatenus a nobis concipiuntur. Denique ibidem eap. c. expendens illud Ioan. IO. Ego. Pater unum sumus, ait :Et unum aruit, siumus. Unum secundum essentiam, quod idem Deus, sumus secundum relativum, quo He Pater, ero Rims . Ergo essentia, dc relatio distincta sunt lar maliter. Qiod sic evinco, primb quidem ante omnem intellectus operam revera Pater , Filius, de Spiritus sanctus sunt unum unitate essentiae, & plures pluralitate perso. narum, dc relationum. Ergo telationes abessentia distinguuntur, aliis revera sicut dicitur unica essentia , sic de dici posset unica relatio personalis , & vice-versa sicut tres lunt relationes Personales, ita &tres essentiae concipi possent, Ac a firmari, si nullum omnino inter essentiam, dc Personalitates dii crimen sit a parte rei. Secundo. Divina essentia in Patre, feci uoso omni prorsds actu intellectus, est entitas ex natura rei communicabilis, cte desacto communicata Filio, & Paternitas est
etiam entitas ex natura rei incommunicabilis, nec actu communicata Filio , juxta illud Florentini in litteris unionis , Pater omnia communicavit Filio praeter esse Patrem. Similiter per Paternitatem actu , & sor- maliter absque omni opere intellectus, prima persona Trinitatis constituitur in esse Patris, dc distinguitur realiter a Filio, peressentiam verb divinam non constituitur astu, de formaliter in esse Patris, nec distinguitur realiter a Filio, juxta illud Concilii Toletani secundi, melati e Personarum numerus cernitur , in Disinvasis Deia substantia, avid numeratum fit non comprehenditur . Et illud Concit. Lateran . cap.
firmiter, me sancta Trinitas secundum communem essentiam inisvidua , secundum Personales Woprietares discreta : Ergo est aliqua distinctio actualis a parte rei ante omnem operationem intellectus, inter ED sentiam divinam , & Paternitatem. Probatur consequentia: Si nulla prorsus esset distinctio, aut sormalis , aut realis inter ipsas, seclusa qualibet intellectus operati
ne, impossibile esset , quin quidquid actu
convenit uni a parte rei, etiam non conveniat alteri r Ergo clim communicari, dcidentificari Filio, praedicetur de essentia , etiam idem praedicari deberet de patern
late , dc sic Pater a Tilio non distingue
192쪽
De distinebone Attributorum. 1 I
retur realiter , nec esset alia ab eo persona, quod asserere haereticum est. Coa matur. Pater divinus seclusa omni intellectui opera realiter a parte rei distinguitur a Filio: Ergo debet habere astu ali. quid, quo ab ipso distinguatur actu : sed non haberet aliquid actu , quo taliter ab ipso distingueretur, nisi haberet aliquid a parte rei aliquo modo actu distinctum hFilio, illud autem non haberet, si Pater.
nitas nullatenus ab essentia distingueretur, si quidem per essentiam divinam a Filio non distinguitur, imb cum ipsb in ea convenit, sunt enim unus Deus formaliter trigo ut Pater sit actu distinctus a Filio, paternitas debet esse actu distincta ab es.
Confirmatis a. Impossibile est praedicata contradictoria actu competere eidem secundum idem εἶ sed si nulla esset actualis a par. te rei distinctio inter paternitatem, & es.sentiam, eidem rei secundum idem competerent piat dicata contradictolia, put)communicari actu, & non communicari actu, constituere, & non conlii tuere , distingui realiter, & realiter non distingui : Siqui.
dem essentia divina communicatur actu , Paternitas vel b actu non communicatur
Filio, Paternitas constituit Patrem, essentia non constituit , Paternitas dii linguit realiter Patrem a Filio, essentia veiti non
ipsum ita distinguit , iis est principium
convenientiae in quo Pater essentialiter cum Filio convenit, &est cum eo unus Deus:
Ergo si Paternitas, & essentia a parte rei nullatenus sint dili instae , sequitur eidem
secundum idem praedicata contradictoria competeres led salsum consequens o Errodi antecedens.
Replicant aliqui apud Matronium , in
creatis quidem praedicata contradictoria non posse eidem rei competere propter li. mitationem, & finitatem , secus vel b in divinis , propter infinitam Dei entitatem, quae clim omnem prorius excogitabilem per. sectionem , & entitatem involvat , etiam, quodlibet praedicatum excipere potest. Contra, Si praedicata contradictoria vera esse possint in divinis, cur pariter in creariS non poterunt verificarip Siquidem contradictio non pugnat sormaliter cum fini., to , ct infinito: led eum ente, & non ente, ita quω sicut negat, aut affirmat ensinfinitum , etiam ens infinitum astruit ,
aut dei truit , tam enim repugnat aliquid esse ens infinitum, & non infinitum, ae proinde tam veri ari posset contradictio de ente infinito, quam de finito . Drsupersi velificari possint contradictoria de eadem omnino re indistincta in divinis, poterit aliquis affirmare Deum simul esse sapientem, dc non esse sapientem , similiter Deum esse, & non esse, nec qui hoc tam absurdum affirmabit, ullatenus poterit salsitatis argui, si revera duo contradictoria praedicata in divinis subsistere possint. Raeplicant Thomistae , ad salvandas, &sol vendas has omnes contradica iones , suia ficere qubd intercedat distinctio virtualis inter essentiam, & relationes personales , cum enim , inquiunt, estentia divina sit infinita , & omnem entitatem , di persectionem creaturarum involvat, de exceda
ex se iundamentum sufficiens praebet intellectui , ut in ea aliquid dis inguat per
modum essentiae , aliud per modum relationis, comparati vh ad essentias, dc relationes creatas. Non quM revera essentia,& relatio sint formalitates actu distinctae si ed quM entitas divina propter suam infinitatem, sufficiens motivum praebeat in intellectui, ad hanc distinctionem excogitandam , & assirmandam. Contra I. Illa d Hic stio virtualis , velessicit ut aliquid sit actu in Patre , quod non sit identiscatum Filio , vel non em cit. Si emcit: Ergo est aliquid actu in Patre , qtiod actu distinguitur ab essentia , quae est identificata Filio. Si non efficit :Ergo salsum est quω Pater sit realiter ,
Secumo . mando principium distincti. vum est virtualiter tantum distinctivum ab eo , in quo aliqua conveniunt , etiam ipsa mei tant tim virtualiter di istinguuntur , non vel b actu: Ergo si Paternitas, ec Filiatio sint tantlim distinctae virtualiter abessentia divina , in qua Pater , & Filius conveniunt , etiam ipsae personae divinae non distinguentur invicem actu , ted tan-itim virtualiter.
Tertio. Impossibile est quM aliqua distin.-ctio aut realis, aut virtualis, aut sormali
essiciat ut idem secundum idem sit formaliter tale, & non sit tale formaliter: Ergo impostibile est quω distinctio illa virtualis efficiat, qu bd eidem entitati competat, esse identificatum, & non esse identificatum, constitutivum, oc non constitutivum , di- itinctivum, & non distinctivum: Eryoctim
193쪽
11 a Tractati I. Disput. II. Arue. II. Quaest. II.
haec praedicata conveniant essentiae, &paternitati, oportet ut Paternitas, & essentia sint diversae formalitates , quarum ratione illa praedicata in Deo verificentur. Ivartὀ. Dum Pater divinus intelligit se, aut intelligit essentiam divinam, & Paternitatem , ut diversa objecta formalia actu distincta, aut ut idem objectum sub alio,& alio modo a nobis apprehensibili . Si primum, Ergo inter Paternitatem , Ac es.sentiam erit tormalis, & actualis distinctio. Si secundum, Ergo non est major differen. t ia inter Paternitatem, & Deitatem, quam inter Deum, & Deitatem , & consequenter non concipit Paternitatem esse magis in. communicabilem, quam essentiam, si nempe nullum inter utramque discrimen depre. nendat. Qualiter enim cognosci poterit Paternitas magis incommunicabilis, quam divina essentia, si revera inter utramque nullum omnino actuale discrimen intercedat a
parte rei, sed sollim per nostri intellectus conceptum p An divina cosnitio nostri intellectus imbecillitati , & ngmento attemperabitur, & iesio indigebit, ut aliquid actu distinctiam percipiat , dc sine quo omnino
indivisum, & i istinctum perciperet 8 Quid
si nullus creatus intellectus usquam extitis. siet, qui hane essentiae divinae a relationi. hus distinctionem deprehenderet, Deus nus. quam eam novisset λ Neminem arbitror qui rem actu tetigerit, ita desipere, ut a,1urdas has consequentias admittat , quin potius libenter cum Doctore Subtili fatebitur nihil distinctione larmati aptius esse ad explicandum adorandae Trinitatis mysterium, dc omnes excutiendas ambages , dccontradictiones quibus Adversarii, de Impugnatores distinctionis is alis in dies im.
Obiseriunt Τ mistae Primb quidem , Si
divinae relationes non sint de com eptu Br- mali essentiae divinae, sequitur eas ipsi esse extrinsecas, ac proinde accidentales 3 sed salsum consequens: Ergo dc antecedens. Patet sequela majoris, siquidem inter essentiale, di accidentale nullum medium est. Patet etiam minor, nihil enim in Deo est quod non sit essentia. Distium sequnam majoris. Sunt acciden. talea , quatenus accidentale sumitur pro eo quod non est definitio , nec pars definitionis, nec praedicatum in primo modo dicendi per se illius rei cui convenit , c cedo , quatenus accidentale sumitur pro eo quod extrinsectis advenit rei iam intrinsech completae, nego; itaque relationes sunt quidem extra conceptum inmalem ipsius essentiae quatenus praecish essentia est, non verti sunt extra ipsius entitatem realem , siquidem intrinsech ipsi competunt, dcrealiter identificantur. Olfieiunt a. Divina Essentia necessarib est Pater ι sed necessaris esse Patrem non competit ei tanquam proprietas, nee tanquam modus distinctus ex natura rei tiDivina Essentia , Trinitas enim Person rum , non est proprietas essentiae: Ergo competit ei prout essentia est sermaliter , de intrinsech. Disietuo maserem . Est necessarib Pater necessitate identica, concedo, lamali, ndigo, divina namque essentia non est Pater larmaliter, sed tantum realiter , dc identich . Ad minorem dico , quω etsi esse
Trinum non conveniat Deo tanquam proprietas, tamen verum est , quia esse Patrem, do Filium , da Spiritum sanctum ,
non est de ratione larmati Divinae Essentiae , sed extra ejus rationem sermalem . Fateor ergo necessariti competere Deo, id
intrinsech qudd sit Trinus , siquidem Pe
sonarum Trinitas oritur ex summa seecunditate Divinae Ementiae. Non tamen esse tiae rationem Hrmalem ingreditur, sed M. llim ei realiter identificatur.
I ara , Quidquid essentialiter competit
divino esse , etiam competit essentialiter Divinae Essentiae 3 sed divino esse infinito competit essentialiter esse Patrem, Filium, de Spiritum sanctum: Ergo de Divinae El-
sentiae. Patet minor, alias non esset esseninti aliter , dc intrinsere infinitum esse , siquidem intrinsech non esset personarum Trinitas, quae summa est persebis. Distinguo maliorem , Si essentiale sumatur pro eo quod est rei intrinsecum, δc identificatum realiter , eοηcedo, si sumatur pro eo quod est praedicatum essentiale , di in primo modo dicendi per se, Ad minorem dico quM lichi Divina Ssentia sor- maliter in suo formali conceptu non involvat relationes , non minus est infinit Epersecta , tum quia relationes per nates nullam per se formaliter dicunt persectio. nem, tum quia Essentia Divina per suam infinitatem sermalem , oc radicalem , est infinitum essendi pelagus , 1 quo omnes relationes divinae , dc attributa ac modi pullulant, ec emanant.
194쪽
. De distinctione Attributorum. I
ob istant 3. varias Conciliorum auctori.
tates, quibus probare nituntur nullam actualem inter Essentiam Divinam, & relationes personales distinctionem inveniri 3 sed sollim virtualem, Ac quae per intellectum concipitur , dc apprehenditur. Proserunt in primis Concilium Florentinum Ses 1e I 8. tibi Ioannes Theolmus ex sententia Ecclesiae Latinae ait, divinam substantiam, &personam i, re quidem idem ess; secundum autem ιmodum intelli is norae videri differre, Et sessione I9. Andreas Colossentis
causam Latinorum agens adverslis Graecos
ait: Haud quaivam putare debetis quia re
Ia ratione , aut inelligentia disserre credun. rvr, Et Sessione 23. Ne insam eandema subis avtiam re, non autem sua ratisne ab Fν stasibus, is, Personis disserre credere videa. mis: Ergo ex mente Patrum Latinorum, quorum Partes agebant praefati Ioannes , ct Andreas, constat essentiam, dc paternitatem sola ratione actii differre, ac proeinde a parte rei nulla inter eas est rinalis distinctio.
Neto consequentiam. Et dico ad praelatas auctoritates 1 primb quidem ea verba prinlata suisse non definiendo, sed disputando, dc explicando res fidei: in disputationibus autem, dc explicationibus, communiores soli ib opiniones usurpantur, ut ex illis clarior, dc evidentior appareat veritatis inda. gatio , dc manifestatio. Deuηia, per Ram.
nem Hrth intellighnt distinctionem Ratimnis ratiocinatae, quae connotat extrema actu
distincta, quaeque, inquit Dinor in I. dis. z- εν est. T. numeri q3. coincidit cum distinctione formali. riis enim, vocari differen ria rationis, sicut ait quidam Diuor: Non quia aeripiatur disserentia firmata ab in. revecta: ped ut νatio accipitur pro quiduitate rei, secundum quod quidditas es iste.ctum intellectus. Tertiὸ dico quω per distinctianem ratisis, illi Theologi excludebant vulgarem distin.ctionem realem, quae solveret unitatem,oc identitatem essentiae cum Personis; non autem distinctionem formalem, cujus no-σen nondum Theologis, &Philosophis in- re tuerat 3 quaeque mediat inter distincti nena eurd realem, Ac pure rationis; nec sol 'it identitatem realem Essentiae, dc relationum: Quam realem identitatem sollima struere volebant illi Theologi, non verbidentitatem sermalem, ut liquet ex verbis
praelatis Ioannis dicta Segbne I6. quibus ipse
videtur distinctionem formalem Propugnare; subdit enim, Ipsa tamen sub ηtia eum
personis commaricat 3 proprietates υπὸ ηequaquam communicabiles μηt: quod quidem
ex relationis vi ereditis evenire: Ergo tantum abest ut nostram distinctionem formais
lem destruat, imb adstruit: distinctio enim quae fit vi relationis divinarum personarum constitutivae, non fit per solam actualem intellectus considerationem ; sed est revera a parte Iei.
Obiiciunt q. Concilium Rhemense in quo ut refert Otto Frisiingensis Libra primo dat ins Frederisi Imperatoris cap. II.) contra Gilbertum Porretanum dicentem Rationemractis eam dimidere inter naturam, O, pe θη- , definitum est , Ne aliqua ratio inter naturam , personam dimidas, neve divina essentia dicatur in sensu ablatimi tantum , sed etiam nominativi, hoc est ne s lum dicatur, Patre Deitate es Deus, sed est ipsa Deitas : Ergo ex mente Concilii, inter essentiam, di relationes personales sola intercedit distinctio rationis, dc quae fit per mentem non autem sormalis, di quae sieti parte rei. Respondeo in eo quidem Concilio meritbdamnatum fuisse Gilbertum , qu bd assereret relationes divinas realiter ab essentia distingui, ut constat nedum ex nostro Alenis si I. pari. q. 68. memb. s. s. ληιrventura in I. dist. 23. qiss. a. I. Thoma I. Ort. quaest.28. art. 3. dc aliis antiquioribus Theologis,
qui eam suisse Gilberti mentem reserunt , dc affirmant; sed etiam ex Confessione Fidei quam S. Bernardus una cum aliquibus Ecclesiae Gallicanae Episcopis, soluto Rhemensi Concilio, edidit; quaeque reprobata suit ab Eugenio Summo Pontifice, Qqubdipib inscio , de inconsultis Cardinalibus fuisset edita . In hac autem Fidei Iroiei-aone, quam refert Otto Frisingensis cap. 6. habetur, Patrem, Filium, O, Spiritum sanctum non esse res alias a Deo , quod indicium est Gilbertum docuisse Personas, de
relationes earum constitutivas esse res alias
a Deo, de realiter ab Ei sentia Divina distinctas.
Insuper S. Bernardus Iabro 3. de Confide,
ratione cap. 7. adversus eundem Gilbertum
disputans, ait illum admittere in Deosvate statem , quia nimirum Essentiam Divinam a relationibus numero distinguebat, distinctio autem numerica est realis:
195쪽
1sq Tractat. I. Disput. II. Artic. II. Quaest. II.
Ergo censebat Gilbertus relationes abessentia non sollim distinctione rationis , sed reali a parte rei distingui. Denique idem S. Bernardus sermMe So. in Cantica disputans in eundem Gilbertum, ait Essentiam Divinam non esse in Pers nis tanquam sormam in subjecto, a quo distinguatur, sicut distinguitur albedo a nive, & nigredo a corvo; quae certum est realiter distingui: qualem etiam distincti nem putabat esse inter genus , & disserentiam , inter animam, di eius iacultates; li,cEt non accurath satis ad Philosophiam& rei veritatem. Quibus patet quam perperam Vasquea, Prima parte disp. I 2C. c. nu. I 8. & nonnulli Recentiores Thom istae ex eo a firmant, definitionem ab Eugenio Summo Pontifice contra Gilbertum editam, etiam in Scotidistinctionem sormalem a parte rei, militare: quod certh lumma hallucinatio est ,
quippE cum longh diversa sit Subtilis Doctoris a Gilberti Porretani sententia I hic
enim admittebat veth realem maximam di. stinctionem inter essentiam, dc relationes personales , tria ae solveret earum realem
identitatem 3 Doctor vel b Subtilis solum admittit distinctionem formalem, quae talem identitatem non solvit. Nam si secus sensisset Dinor, haud dubid tantum errorem
indemnatum Ecclesii a tamdiu non tulisset :quam utique sententiam clim non damna. verit , indicium eli non idem Scotum cum Gilberto sentire, ac proinde turpiter hallucinari eos omnes qui hunc errorem DFctori Subtili ascribunt. Nee refera quhd ut ait praelatus Otto ,
Gilbertus assereret inter naturam, cyperso-πam non Μatbematica abstractione, sed rarologica consideratisne qaoquomodo rationem dividere, Etenim, 'ν considerationem Theologi- eam, non significabat diversos conceptuSobjectivos, & formales, quales importat distinctio formalis; uti salsb interpretatur VasqueE: sed designabat distinctionem realem, ut colligitur, tum ex dictis; tum ex ipso vocabulo ravia dire; Divisio namque si gnificat abstractionem negativam , qua
unum negatur esse alterum, ac proinde distinguitur realiter ab altero. Quae autensi sormaliter dii crepant, unum non negatur
esse alterum, sed sollim abstrahi sormal ter ab altero, abstractione praecisiva, non
D, vina Astributa invium distinguuntur
'maliter, acta ex natura rei, Onseelq. intellectus eo ueratione. Haec conclusio est Doctoris in I. dist. S. quos. q. nu. II. Ρ, alibi. Eamque sic probat. Primo. Seclusa quacumque intellectus consideratione, Deus habet formaliter omnem pei sectionem simpliciter simplicem , alias non esset infinith perfectus, nec illud quo majus excogitari non potest, ut jam probavimus svo. a. maeredensis articuli m8. sed divinae persectiones simpliciter sim.plices non possunt esse formaliter in Deo, quin lar maliter , dc actu distinguantur , tum ab invicem, tum ab Essentia Divina; alioquin li idem omninti formaliter essent cum Deitate, & cum seipsis, non essent ibi plures persectiones simpliciter simplices, sed unica: Ergo si Sapientia v. g. est se maliter, & actu in Deo, etiam formaliter ,
5e actu distinguitur a justitia, dc caeteris
Confirmaris I. Ubi est res formaliter , ibi eli secunddm suum conceptum quiddi
tativum: Ergo de secundiim suam unitatem entitativam quia ens, δέ unum comvertuntur: Ergo si persectiones simpliciter simplices snt in Deo formaliter, quaelibet in eo suam habet unitatem, ac proinde suam distinctionem ab alia, unitas enim
est id, quo res est indivisa in se, & dia visa a quolibet alio.
Confirmatur 2. Conscripto omni actu i tellectus, Deitas est infinitum essentiae pelagus, ex s. Damascero lib. I. cap. Ia. s
non potest esse pelagus persectionum, nisi ea sit persectionum multitudo, dc plurali. tas: Eigo seclusa intellectus operat ione est in Deo persectionum pluralitas, oc diversitas. Inui per Ex s. Austodia G. I 3. de Trianitate cap. 3. omnes perfectiones divinae sunt
mutuli aequales: sed aequalitas est inter plura actu distincta: Ergo perfectionessi vanae sunt a parte rei astu distinctae. Denique: L attributa distinguerentur Uroperationem intellectus, haec distinctio fieret actualis, vel per operationem intellestus divini; vel per operationem intellectus creatit sed neutrum dici potest: Ergo non fit per operationem intellectus, sed attribu ta sunt 1 e ipsis 1 parte rei distincta. M orpatet, nullus est enim intellectus, praeter
196쪽
t reatum , & increatum t Μιxor probatur quoad Primam partem; Intellectus divinus est attributum divinum: Ergo non potest per suam operationem actu distingui 3 om. Dis enim operatio supponit potentiam actua. Iem: Ergo operatio intellectus divini su p. ponit eum actualem, S proinde non Ira. test eum actualem incere . Patet etiam quoad panem ν quia consideratio intellectus creati nihil causat in Deo nisi iam relationem rationis, & denominationem extrinsecam: Ergo non potest etae. re, ut divinae persectiones sint in Deo sor
maliter actu distinctae: Erso illae seipsis a
parae rei debent esse dillinctae. Pres at a. Doctor. Sapientia in genere, &Mnitas in genere non lunt idem formali.
ter, & actu 3 sed invicem formaliter, &actu distinguuntur: Ergo sapientia, &ω-nitas in Deo etiam sormaliter, & actu distinguuntur. Consequentia probauiar. Sapientia divina, & bonitas divina, quatenus divinae sunt, nihil habent praeter rationem infinitatis: sed infinitas non variat rationem formalem earum, est enim modus reis
modus autem non variat rem formaliter, ut ait Doctor ιn I. qv.f. unica, Albe.
do siquidem ut quatuor, dealbedo infinita,
non sunt diversae essent .ae, nec habent rationem sermalem diversam: Ergo infinitas non incit quω sapientia, & bonitas in Deo non sint actu distinctae. Probatur intellectus, ct Voluntas in divinis distinguuntur formaliter: Ergo similiter sapientia, di bonitas , obequentia
atet a paritate rationis. Antecedens pro-atur: Prim quidem; Intellectus est principium intellectionis, non autem voluntas, re voluntas est principium volitionis, &non intellectus. Ergo intellectus, &voluntas astu distinguuntur. Conseque tia patet, quia si intellectus, & voluntas sint omnino is aliter idem a parte rei; etiam eo. rum actus erunt omnino idem; & sie in.tellectio erit volitio , di volitio erit intel. Iectio; siquidem dististio actuum colligitur ex distinctione potentiarum a priori, sicut distinato potentiarum ex actuum distin .ctione infertur 1 posteriori. Meunia: Si intellectus, & voluntasse maliter, & actu 1 parte rei non essent di. versae, sequeretur productionem Uerbi divini non esse distinctam a proeessione Spi- situs sancti: sed salium consequens: Erroo antecedens: Idinis patet tam ex doctrina
SS. Patrum ilim ex decretis Gnciliorum Filius enim, inquit S. Athanasius in Symbolo, ta Patre Dis es, non factus, nec crea. tm, sed genitus: spiritus vero sanctus a Patre , is Filio, non factus, nec creatus, neegoitus, sed proceaeens. Μajor probat ur . illa emanationum diversitas non aliunde repeti potest, quam ex diversitate intellectus er quem Filius; & voluntatis, perquam piritus sanctus procedit. Unde sancti Patres communiter docent, Filium oriri nabeendo tanquam Verbum, &conceptum mentis; Spiritum velli lanctum procedendo ut donum , di amorem , qui Ramor est veluti quaedam processio in amatum, ut indicat S. Anselmus . lib. de Pr
cessione Spiritus sancti c. a. Filius, inquit, ideo non est Spiritus sanctus, nee Spiritus sanctus est Filius, quia Filius nascendo babet esse de Patre 3 Spiritus vero sanctus, non nascendo sed procedendo. Et S. August. lib. de Trinitate cap. 27. loquens de statu heatifico i Videbis, inquit, quid in nativitas Hrbi a processione Doni. Et lib. S. cap. 9. ubi proposuit cur Spiritus sanctus non sit Filius, clim tamen a Patre exeat 3 Respondet, Exit enim non auomodo natus, sesquo. modo datus: Ergo S, . Patres censent ripariste rei esse dilcrimen inter processionem
Filii, dc Spiritus sancti, quippe cum unius
emanatio nativitas dicatur, alterius verbprocessio nominetur: Sed illud discrimen non poteli aliunde repeti, qutim ex diversitate intellectus, de voluntatis: Ergo revera intellectus, & voluntas divina a parte rei distinguuntur. Μinorem hanc probat Matronius in I. ist. 8. qu. 3. Ubi sunt diversae emanationes
a parte rei, ibi debent esse diversa principiat sed generatio verbi, & processio
Spiritus sancti sunt diversae emanationes a parte rei, ut mox probatum est: Emo a parte rei debent esse diversa earum principia: sed illa principia non sunt alia praeis ter intellectum , & voluntatem: Ergo in istellectus, Ae voluntas in Deo sunt diversa a parte rei; nam idem manens idem, non est natum facere nisi idem, ac proinde si non sint diversa principia, non erunt pariter diverin emanationes, nec consequenter diversi termini producti. Remeant aliqui, Falsum esse ex diversitate operationum, & effectuum colligi diversitatem potentiarum ι siquidem spiratio assiva, dc erratio, sunt operationes omnino
197쪽
rues Tractat. I. Disput. II. Artic. II. Quaest. II.
diversae, quae nihilominus ab eadem voluntate divina oriuntur. Similiter eadem viristus calefactiva Solis, lutum indurat, &ceram liquefacit, Ergo, &c. Contra: Si diversitas formalis in effectu
non argueret diversitatem in operatione causae, sequeretur omnes omnino effectus quantumcumque oppositos ab eadem causa
posse produci r sed conlequens est contra
Communem experientiam. oc rationem, qua
constat debere proporti ari tuo eΕctui , si non in entitate, saltem i, operatione , ct in modo operandi ; nec effectum sequi diversiam ex eadem facultate eodem mcdocirca idem objectum operante. cim ergo intellectus, Ec voluntas in Deo habeant eandem essentiam divinam pro objecto , evidens est, quω si intellectus, dc voluntas non sint reipsa facultates diversae, nec
pariter diversae erunt earum Operationes ,ec consequenter earum termini non erunt
distinctis idem namque manens idem, semper natum est sacere idem: Nec contrarium evincunt allata exempla: Fateor enim cum
Aristi t. a. radisic. east. de Cains, qu idem principium reale diversona io affectum, de circa diversa objecta occupatum, potest diversos essectus producere. Inde fit quω voluntas divina, quatenus versatur circa divinam essentiam ad intra per actum amoris, sit principium spiratio. nis Spiritus sancit, sicut est principium creaturarum ad extra peractum creationis, dc omnipotentiae. Idem dicendum de Virtute calefactiva Solis, quae aliter se habet ad lutum indurandum, & aliter ad ceram eliquandam. Adde quod inquit Μatronius
nondum sit compertum Solem per eamdem,cte indivisibilem virtutem hos effectus ede. re; sotth namque ejus virtus indurati vadi. versa est , saltem formaliter, a virtute eli. quativa. Inde apparet Adversariorum replicam nostri argumenti vim non instin. sere: Loquimur enim de faculiatibus circa idem objectum Oeeupatis. Nam si intelle.ctus, ec voluntas non sint diverse, de
inii Brmaliter distinctae facultates a parte rei, nihil est unde repeti possit earum
operationum diversitas, quippe cum circa idem objectum, puta circa eamdem essemtiam divinam versentur. Con atur haec responsio, Ac praecedens ratio ultrti firmatur. Implicat idem omni .no, di formaliter indistinctum , esse principium cognitionis, dc non esses esse principium emanationis Verbi divini, de non esiler led intellectus divinus est prineipium eo. gnitionis, & emanationis Verbi divini, non ita voluntas; similiter divina voluntas est principium amoris, di spirationis Spiritus
sancti etiam nullo cogitante intellectu creato, non ita divinus intellectus 3 Ergo i plicat divinum intellectum, & voluntatem esse idem omnino formalite . mplieant Thomistae cum Castianos ad salvandas , dc solvendas has , dc similes contradictiones, sufficere quM inter intellectum, dc voluntatem divinam interce.
dat distinctio virtualis 1 parte rei 3 seu quω eadem omnino simplex Essentia Divina , cum eminenter, de virtualiter contianeat omnem prorsus entitatem, & persectionem creaturarum, etiam iundamentum
praebeat intellectui creato, concipiendi ea in ipsa esse actu, dc se aliter distincta .
quae revera in creaturis formaliter, dc acta
distincta sunt; distinctio enim virtualis in Deo inquiunt aequivalet distinctioni foris
mali actuali in creaturis; sicut v. g. lices Sol sit tant lim virtualiter calidus, tamen
totum id praestat quod ignis, qui formalititer est calidus. ηtra I. Omnis contradictio actualis sup nil actualitatem in fundamento cui ineu, & de quo sermaturr sed illae contradictiones sunt verh ab aeterno, Intia Bus diminus ' miscipium emitioris 'rium, praestois nisi ; volantas vera divina non ita: Ergo illarum fundamenta, neminpe intellectus, de voluntas non solum virtualiter, sed Ac actu debent esse in Deo ab aeterno distincta.
Devnia. Ubi est contradictio simpliciter, thi pariter debet esse simpliciter sundamentum contradictionis, de non tant limibi esse laeundlim quid; sed illae contradictiones in Deo sunt simpliciter, dcabsbluth
verae actu r Ergo earum sundamenta de
bent in eo esse simpliciter, dc actu: sede me tantam virtualiter, de in potentia , non est esse simpliciter, sed tantam esse secundum quid ι res enim in potentia est tanthm ens secundam quid, ens verbin actu est ens simpliciter: Ergo cum in
Deo praefatae contradictiones sint verae simpliciter, etiam earum iundamenta in eo
debent esse simpliciter , 6c proinde non inpotentia, sed actu. Tertis. Vel per illam distinctionem viris
tualem de facto intolestus, dc voluntas ,
198쪽
quatenus sunt principia generationis Filii, di spirationis Spiritus sancti, lunt actuali ter distincta, vel non: si sint, stat veritas nostrae conclusionis: si non sint, infracta
manet vis argumenti, nec allatae contradictiones ullatenus solvuntur. Nec urget exemplum de virtute calesa.ctiva Solis, siquidem virtus illa actualis est in Sole sicut i& in igne; non enim ignis calefacit solum quia est forma Iiter calidus,
ted etiam quia per calorem quem continet, virtutem actualem habet alterum calorem producendi.
Re dent aliqui; Illud equidem discrimen esse actu in Deo, si actus reseratur ad tero minos distinctionis, non veth ad distinctio. nem ipsam: idest, FHus procedit quidem per intellectum , & Spiritus sanctus per
voluntatem , ut distinctus 3 non tamen ut per iacultatem ab aeterno distinctam.
Da . Vel Intellectus, ct Holuntas sunt facultates ab aeterno actu distinctae , vel non : si sic , habeo intentum e nihil enim aliud est actualis distinctio quam terminos esse actu distinctos , sub ea ratione, sub qua distinguuntur ; idest intellectum esse sub ratione formali intellectus, & vo. Iuntatem sub ratione formali voluntatis . Si non: Ergo ab aeterno actu sunt idem,& omnino indistincta, & sic remanet ea.dem vis argumenti, reditque eadem contradictio; nec inter divinas processiones ullus ab aeterno erit ordo, ullaque in di vina Trinitate distinctio, nisi penes nostri fallacis intellectus figmentum; quod asserere impium est, ac blasphemum. Reponunt ia super, hanc distinctionem ab
intellectu nostro excogitandam, non esse
meth initiam , quippe cum illius excogitandae ipsa Divina Esientia sundamentum
Contra. Entia rationis, quae habet sundamentum in re, non miniis fictilia sunt, quam quae ex intellectus otiantis laecundutate generantur, ut in Logica demonstravimus: Ergo lichi hujus distinctionis sundamentum ipta Divina Essentia praebeat,
si revera non sit actu ante omnem nostri
intellectus circa ipsam operationem, talis distinato non minus erit finitia, & sic totum discrimen inter divinas processiones tantopere a sanctis Patribus propugn
tum, chimericum erit, & inane. Hoc argumentationis pondere fracti nonnulli Recentiores Thomistae, ad nova recurrunt ei-
fugia, ut praelatam eontradictionem talis vent, de solvant. Replicant enim pri , illas propositi nes , Diellectus Divinus intemsit . generat e noluηtas Divina ηοn intelligit nec
generat ; sed spnat. Similiter . Divisa es communicabitis , relatis veri v. g. Paternitas est incommunicabius , non esse proprih contradictorias , quia non enuntiantur de eodem secunddm eandem rationem spectato , sed usurpantur lecun-dlim divertim rationem, oc prout multiS aequivalent r idest, eadem entitas divina omnino simplex , dc indistincta Niteret , prout aequivalet virtuti creatae intelligendi, generat Filium, dc prout aequivalet facultati volendi , spirat Spiritum
sanctum. Item prout aequivalet abloluto, est communicabilis, de quatenus relationi sequi Valet , est incommunicabilis . Gim ergo, inquiunt, haec praedicata non conveniant Essentiae Divinae toti, dc totaliter consideratae, sed tant lim quatenus conci pitur inadaequa id ut diversis aequivalens , idcirco non sunt propriE contradictoria, ac
proinde non inserunt in Deo ullam distinctionem actualem. Contra. Haec replica magis evertit Mysterium Trinitatis, de divinarum processionum ordinem, quam praecedens, siquidem in rei veritate nullam omninba parte rei, neque sundamentalem etiam dii inctionem in Deo admittit 3 sed soldm diversam ejusdem omnino simplicis divinae entitatis considerationem: ac proinde censet intellectum, di voluntatem, essentiam, dc relationes re ipsa esse omnino indistinctast sicque re ipsa non magis Filius emanat per intellectum, quam per voluntatem , nec re ipsa Paternitas minlis est communicabis lis quis essentia , quod est totum Pr
Secunia. Illa diversa aequivalentia , de correspondentia divinae entitatis , vel importat in Deo aliquam divertitatem a tam te rei, vel tant lim per nostrum modum concipiendi: si primum, stat nostrae conclusionis veritas: si secundum, Ergo ordo divinarum processionum fictilius est, dias
lo nostro intellectu excogitatus . Tertώ. Ab aeterno nullus erat intellectus creatus, cui Essentia Divina actu aequivaleret in modo intelligendi, nullaque voluntas creata cui aequivaleret in modo volendi: Ergo stante eorum replica, nullus pa-: rit cr
199쪽
I38 Tractat. I. Disput. II. Artic. II. Quaest. II.
riter in Deo erat intellectus, per quem ac proinde qui hoc munus disserentiae di. Verbum nascendo, nullaque voluntas, per i ltinguit, eam inadaequa te concipit. Haec quam Spiritus lanctus procedendo emana. t mulio magis vera sunt de Intellectu disino, ret; dc si nec intellectus , nee voluntasiqui cum pro objecto adaequato respiciat Di- creata suissent possibilia, omnino munda- vinam Ementiam , in qua omnia alia cOretur tota divinarum processionum diversi-ignoscibilia lepraesentantur , & elucent δta S, quam SS. Patres tanto studio, tanta- unicus est ei modus omnia cognoscendi: acciue animi contentione propugnaverunt .iproinde qui hunc divinum intellectum in- Idcirco alii Thom istae aliud quaerunt suae tuiti vh, & adaequa id conspiceret, non va- opinionis defensorium. riam in eo res possibiles, aut actuales c Replieant tandem omnem contradictio.ignoscendi rationem deprehenderet. nem non inserre uistinctionem formalem , Secus autem est de Essentia Divina , && actualem inter praedicata, & extrema relationibus , ac attributis divinis; siquide quibus enuntiantur; idque probant di. dem etiam intellectus, qui ea intuit ivd, dc vertis exemplis: nam inquiunt inter defini- adaequath concipit. animadvertit divertastionem, & definitum objecti vh Ipectata ,searum eme rationes se ales φ alias necnon est ulla distinctio actualis 1 parte rei, Deus, nec Beati possent distinguere unam& tamen de illis verificantur contradicto.iprocellionem ab alia 3 nec scire cur Patertia; definitio enim praedicatur de definito; nitas non sit ibi maliter communicata Fi- non ita definitum de definitione, saltem lio, sicut ei communicatur sormaliter emen- praedicatione formali. Insuper, definitio estitia , cui Paternitas realiter identificatur medium ad demonstrandam proprietatem quod amerere omnino absurdum emet . de definito, ut in Logica diximus, defini-iomnes quae advers hs hanc conclusionem tum autem non est medium ad demonstran- proserri solent obiectiones, dissolvet
dum aliquid de seiplo; Similiter differentia divisiva generis, & constitutiva speciei est CONCLUSIO TERTIA.
omnino indistincta; attamen ut dividit genus, non constituit speciem. Denigite in- Ttributa 'maliter ex natura rei ab tellectus divinus, ut ci noscitivus essentiae, mentia Divina distinguuntur . Haec non est cognoicitivus creaturarum, & ut est Dinoris in I. U. 8. quaest. q. θμ' cognoscit creaturas scientia simplicis intel-istio quodlib. Ac sufficienter patet illius ligentiae, quatenus sunt tant limpossibiles, veritas ex dictis, nihilominus insuper pro non eas cognoscit icientia visionis, dcibatur. qua tendS existunt φ quae omnia sunt con. Primb quidem auctoritate S. Augustini tradictoria ς tamen inter intellectum sic di. lib. 3. contra Maximinum cap. Io. ubi eum versim h cognolcentem, nulla intercedit arguens quM negaret Trinitatem Persona- actualis distinctio : Ergo nec inter essen. tum ne ossicere videretur divinae simplicitaliam, relationes, & attributa intercedet,sti, & tamen concederet Deum esse bonum, lichi inter ea contradictio quaedam appa- justum, dc potentem, sapientem, &e. sicreat. eum urget, Si ergo in una Persena Patris, Veram haec, aut similia exempla nonsis, illa invenis quae plura videntur, is par-
solvunt, nec ullatenus vim nostrae rati iter non inveneris; quanto malis Pater, imnis infirmant; siquidem allata exempla sunt Filius, spiritus sanctus, is propter Dei
tantdm contradictiones specie tenus 3 &itatem indPviduam unus Deus est, ore propter proveniunt non ex re ipsa , sed eκ imper- uniuscuiusque proprietatem tres Personae sunt, sectione intellectus rem ipsam inadaequath,lim propter fetulorum perfectionem partifi&im persecth concipientis; intel Iectus enim, unius Dei non sunt. qui perseste & intuiti vh res concipit, non Ex qNus ic argumentor . S. Augusti- tribuit aliud definitioni quam definito; nec nus colligit Trinitatem Personarum non. magi S concipit unum tanquam medium ad ossicere Di vitrae Ementiae simplicitati ; ex demonstrandum proprietatem, quam al- eo qubd in ea sint plura attributa, quae terum . tamen eidem simplicitati non ossiciunt ridem dicendum de Disserentis 3 munus sed nullum esset S. Augustini argumentum, enim illius adaequatum non sollim est ge-isi revera astu , & a parte rei attributa nonnus dividere, sed & speciem constituere I essent ab invicem, oc ab essentia formali
200쪽
De distinctione Attributorum. Is 9
ter distincta: Ergo ea ita distingui suppo.
nebat S. Augustinus; ipsius namque illatio omnino ridicula esset, ct ablutua, si sollim virtualiter, & ratione ea distincta et se sentiret: Idem enim esset, ac si diceret spluralitas attributorum virtualiter sollim, de ratione ab essentia distinctorum non ossicit ejus simplicitati. Ergo nec pluralitas Perlonarum vera, ct realis ipsi non ciet. Q. ae consequentia omnino esset ridenda , di explodenda. Ergo revela S. Augustinus supponebat attributa disina in Deo plura esse, & formaliter actu abessentia diverta. secvnia' S. Damascenus Libro I. de Fide Oriborixa cap. q2. ubi probat nomen Deo proprium esse qui est, quia es se dicit quiadam infinitum substantiae pelagus, subdit. Si diseris rusum, si bonurar, si quid tale; non naturam Dei dices, se quae
circa naturam: Ergo censet attributa di
stingui i natura divina, non quidem Ie- aliter: Ergo sor maliter. Probatur similiter ratione: Deus ex natu .ra rei, eli Deus Deitate, non autem Sapientia, bonitate, aut justitia I nec pari. ter Deitate est sormaliter Sapiens, bonus,& iustus: Ergo Deitas, seu Divina Essen. tia formaliter a lapientia, dc caeteris attributis distinguitur. GUequentia patet. Impossibile enim est duo contradictoria veri ficari de eodem sub eadem ratione, & rei pectu ejuidem . Sed de Deo verificatur qubd sit Deus Deitate, 6equbd non sit Deus Sapientia, &c. Ergo Sapientia, & Deitas, ratione quatum illa duo contradictoria de Deo verificantur , non sunt omnino idem a parte rei. Gormatur: Μajor est identitas essentiae cum ei sentia, & sapientiae cum sapientia, quam sapientiae cum essentia, & viceverissa; nam de ei sentia non possunt formari duo conceptus diversi, sicut revera formantur deessentia, & lapientia: sed essentia est sibi ipsi eadem sol maliter: Ergo sapientia non est eadem formaliter cum Essentia Divina.
in iciunt I. Nomme, Si pluralitas sor-
malitatum esset in Deo a parte rei, sequeretur Deum non esse simplicem: at salium coniequens: ergo & anteceden . Probatur Na or, Si ante operationem. intellectus in
Deis lint distinctae formalitares uecelsum est in Deo sit aliquid, di aliquid: sed ubi est ali. quid ,& aliquid non est simplieixas . illa enim vel in unum coaleicunt, vel.son: si non, . abi non est simplicitas, sed multiplicitas, cum multa distincta involvantur abique unione: si sic, Ergo eli compositio, plura namque non pol sunt in unum coalescere absque unione, & compositione, quae opponuntur simplicitati . Unde S: Berna Ddus Lib. s. de Conm. ωρ. o. Deus, inquit, non isabet quod ad numerum Hvιdat, non quae colligat ad unum i Unum quippe est, sed
non Unitum . Non partibus constat tit corpus, non aspectibus istat ut animas, non 'mis substat ut amne qt od factum est. Et insta , Non es compositus Deus , merum simplex est : is, ut liquido ηο veris quid Am- ex dicam, idem quia unum. Tam simplex
Deus , quam unus: es autem unus, quo
Ergo omnem prorsus pluralitatem, sive realem, sive formalem excludit. Nego sequelam m oris, & ad ejus probationem dico, attributa quidem esse aliquid praeter Et sentiam Divinam, quatenus Aliquid opponitur nihilo, & enti rationis ;non veiti prout designat rem unde quaque completam . Nec exinde sequitur, qubdaliquam in Deo compolitionem efforment: Compositio namque fit ex partibus, aut ex iis quorum unum habet rationem actus, de aliud rationem potentiae: Attributa autem, nec sunt partes, nec potentia; sed sunt actus , di actus purissimi. qui cum Essentia Divina per identitatem in unum coalelcunt. Si enim relationes divinae, &Perionae, lichi realiter invicem distinctae, non per compositionem, sed per identita. tem in unum coeant, sintque unicus Deus, nec illarum numerus, ex distinctio ullatenus ossiciat divinae simplicitati: id multb magis de divinis attributis a firmabis, utinpote quae non realiter, sed tollim formali ter, tum inter se , tum ab et sentia dis inguantur s Hac eadem tesponsione sit satis auctoritati sancti Bernardi, etenim si distinctio realis, quae intercedit inter divinas rein lationes. Mon obest quominus Deus dicatur simpliciissimus , de unis smus; nec pariter attributorum sormalis distinctio summae Dei simplicitati quidquam detrahet. Maec omnia egregid, de luculentur expendit Sanctiis Augiis inus Lib. I i. de Cl. vitate Dei cap. m. ubi agens de simplicitate Dei haec habet; Et baec Trimas unos est Deus, nec ideo si lex. qhia Trinitar :neque eηim propter bor natisram istam boni simplicem dicimur, quia Pater ιn ea ι olus aut solus Filius, aut Iuus spiritus sanctus etae,n