장음표시 사용
171쪽
quem pribs distinguatur essentialiter a Creaturis 3 negando alteram partem ejusdem minoris, nimirum post gradum aseitatis , millum ulteriorem esse , per quem Deus est titialiter a Cteaturis discrepet : infinitas enim radica 'rs est Sradus pollerior alestate, per quem Deus es imitaliter nedum , Cleaturis, sed & ab attributis de modis di linis guttur. A l rationem probativam minor iis, iis linguo, Esse eit ultinia ἔ ctualitas est n)tiae generico spectatae dc ut ens est, cor cedo i specifich spectatae ex ut eli ibrinaliterestentia distincta a pellictionibus quae ab ea
NEque et is intellectima , neque actualis tmesi ctis , sunt principia firmatiter
Probatur prima pars . Per id formaliter non constituitur nec distinguitur divina es.sentia, quod eam constitutam dc distinctam praesupponit : sed vis intellectiva divinam essentiam jam constitutam praesupponit :Ergo eam nec conitituit nec distinguit .major patet, Minor pariter : omnis enim virtus supponit rem cujus est , ut patet generatim per inductionem: sic vis forma. lis disciat si va in homine supponit illius eulentiam, vis intellectiva in Angelo, Ange. Ium jam ei lentialiter constitutum praesupponit . Dixi formalis , non enim me latet qu sicut vis intellectiva radica Is in An. gelo est eadem formaliter cum eius imma. terialitate & spiritualitate , ac proinde siculurpata est de conceptu essentiali ejus; sicut etiam vis intellectiva in Deo radicaliter sumpta, idem est cum ejus essentia 3 secus
authm si formaliter sumatur, quatenus ad inte dictionem ordinatur; sic enim abessen. tia distinguitur, & eam praesupponit. secvndo . illud non est formale constitu.
tivum & distinctivum Essentiae divinae , quod ab ea distinguitur formaliter: sed intellectus divinus seu vis intellectiva distinguitur ab Essentia divina formaliter , ut pluribi assirmar Doctor, praesertim quaestione prima quou libetica , dc in quartum diis stinctione I 3. quaestione I. numero 3 I. ubi haec habet: Deus est simpliciter Beatus in ope. rationibur intellectus voluntarit suae : nono abiem simpliciter Beatus in Elmis: Ergo essentia ab intelli Iu dc voluntate distinguitur. Insuper ibidem num. 32. dixit voluntatem non includere Omnes perse,iones iun
damentaliter; Sed sua inquit Gemia, M
elanes ineluit. Idem serendum judicium de intellectu e censet sirgo Doctor intellectum dc voluntatem Dei sor maliter' ab eskntiadiit inguis ac proinde censet neutrum eorum
esse formale constitutivum & dillinctivum
Tertio , Essentia divina est ens actualissimum dc proinde omnem rationem p: tentialitatis di suo conceptu formali excludit et eu viS tutelaectiva importat rationem potentiae ordinatae adactum intellectionis. Misgo haec Eseotiae uix inae cὐnceptum sorma-
Piobatur etiam secunda Fars dc prior conis firmatur : illud non eii Lirmale constitutiis vum Ellantiae divinae, quod potest demon. lirari a priori r sed tim virtus intellectiva quam intellectio actualis in Oeo, demon lir
ri post uni a priori: Ergo, &c. Maior per
se patet: esse..tia namque eli primum conisceptibile in re . Minor probatur a S. Thoma I. p. q. Iq. art. I. sic . Immaterialitas
est ratio cur aliquid sit intellectivum &e gnoscitivum: sed Deus est summE immaterialis : Ergo & summh cognoscitivus , occonsequenter intelligens; nitellectio namque est suprema inter omnes cognitiones . ΜΔ norem probat tum ex Philolopho a. de axisina, ubi docci quhd idcircb plantae nonc gnoscunt, quia pure materiales sunt i sensus autem cognoscitivus est, quia est receptivus specierum sine materia & proinde aliqualiter immaterialis; intellectus etiam humanus magis cognoscitivus est, quia magis immaterialis ac minas materiae immixtus ut docet Philosbplius 3. de anima. Similiter quia Angelu, praeliat anima rationali per suam immaterialitatem, utpote qui ad corpus informandum sicut anima non ordinatur , etiam persectius cognoscit : Ergo immaterialitas cum sit ita Deo persectissime, Deus omnium persectissime etiam cognoicit: ac proinde tam vis intellectiva quam ipsa
intellectio demonstratur a prioli , sicque
neutrum potest esse principium constitutivum Essentiae divinae. De do . Actualis intellectio & cognitio
supponit objectum: sed objenum intellecti
nis & cognitionis actualis Dei, est EII mtia divina : Ergo intellectio actualis supponit Essentiam divinam , ac proinde illam non constituit. Confirmatur . Si intellectio no q
172쪽
supponeret Essentiam divinam ri se distino stam, sequeretur illam habere seiplam pro objecto ι sicque divina cogni io non elset actus directus, sed reflexus, quod certh viis
detur ab. urdum . Insuper, Omnis cognitio
supponit obiectum cognoscibile: Ergo c ruitio divina supponit saltem prilis naturaestentiam suam quam attingit. Denique m. gnitio est operatio : Ergo supponit & potentiam re essentiam; siquidem operari sequitiir esse, proindeque ei sentiam illam non constititit. Tertiὸ. Essentia divina est radix omnium attributorum & modorum ab ea emanan. tium: sed intellectio non est radix nec ratioli priori omnium divinorum attributorum ;puta omnipotentiae , aeternitatis , immensitatis 3 non enim idcircb Deus est immen. sus , ubique praeiens , nec idcircb aeternus omnipotens quia est intelligens , posset enim esse sormaliter intellisens etsi per impossibile non ellat immensus nec aeternus , nec omnipotens: Ergo, e cc. uti arto denique . Si divina Essentia sor-mdter per intellectionem actualem constitueretur, sequeretur qubd quidquid divina intellectio complectitur, etiam divinam ELientiam afficeret : sed falsum conlequens :Ergo de antecedens. patet , quia enim rasmate v. g. est principium constitu. rivum hominis, quidquid rationale complectitur , puta virtvtcm discursivam , risivam, id etiam homini convenit. Probat minor. Cognitio divina complectitur omnes cr a uras earumque defectus, imb & pe cata: Ergo si haec divinam essentiam con .s Itueret , sequeretur etiam qubd peccata Dei naturam afficerent & inficerent, quod certh asset ei e bla hemum eli. Dises pr-δ. Essentia divina est actus purissimus clx praestantilsimus: Ergo constitui debet pcr gradum omnium persectissimum dc qui mavrem exprimit actualitatem t sed gradus intellectivus est omnium
persectissimus, re intelligere est id quod ma-
rorem actualitatem exprimit; imbest ultima actualitas subitantiae spiritualis , sicut existentia est ultimus actus entitatis: Ergo intelligere divinam essentiam constituit. Distingua Iequeum Matoris . Conti itur debet per gradum perfectissimum dc qui majorem dicit actualitatem in ratione entis , Coracedo: ita ratione operationis, nego. AuMinorem dico, Intelligere actuale, seu actualem intellectionem dicere quidem majorem
actualitatem in ratione operationis , qu mquilibet alius gradus in Essentia divina conceptibilis 3 non verti majorem conninat ais aualitatem in ratione entis de principii ccmstituit ivi. Illud enim quod omnem omnianti persectionem thm essentialem dc modalem qu)m attributalem identificat , man- rem importat actualitatem in ratione es.sendi , quam id quod ita vim identificandi non habet: sed infinitas iundamentalis hancidentilitandi vim habet, non autem intelis lectio: ac proinde illa infinitas magis habet rationem principii constitutivi quam hare intellectio. Dices a. Per illud formaliter Essentia divina constituitur , quod Verbum divinum recipit eκ vi suae processionis: sed Verbum divinum ex vi suae processionis recipit intellictionem actualem : Ergo haec est Naturae divinae constitutiva. ΜHor patet, quia secunda persona vi suae processionis dicitur filius; non potest autem filius dici nec constitui nisi per communicationem Naturae divinae, ut docent Theologi in Trastatu de Trinitate. Minor probatur, secunda persona procedit ut Verbum : sed esse Verbi nihil aliud est quam esse terminus intellectionis: Ergo, &z. Nego minorem: Etenim Verbum di inum ut filius est , recipit quidem Naturam di. vinam, non per intellectionem; sed per dictionem , quae ab intellectione actuali distinguitur, licti uterqtie sit actus intellectus ut patebit in Tractatu de Trinitate , in quo probabimus pariter secundam per insonam non idcircti filium appellari quia procedit per intellectionem, sed quia procedit
1 principio operante per modum naturae.
Dices 3. Deus est vivens persectissimum e Ergo constitui debet gradu vitae persectissimcit Sed hic gradus est intellectivus: Ergo constitui debet gradu intellectivo. Distiquo sequelam maioris . Constitui deis bet gradu vitae p rsectissmo tamquam
principio se tenente ex parte conceptus veluti generici, concedo : tamquam principio se tenente ex parte conceptus veluti
differentialis, nego ι fateor equidem Deum esse essentialiter viventem & intellectivum, siquidem gradus entis substantialis viventis vita intellectuali persectissima essentialiter ipsi competit , sed per modum conceptus veluti generici non autem per modum
gradus & principii distinctivi & praecishconstitutivi.
173쪽
I3 a Tractat. I. Disput. II. Artic. III. Quast. II.
dices Actuali intellectioni competunt catiquklditativi convenientis essentiae divunmnia requisita ad constitutivum Dei: Er- nae, ut essentia divinaeli praecish: go Deus constituitur per gradum vitae in. verti tantum ut essentia est sub tali modo , tellectivae . Antecedens patet: Pii md enim seu ut infinitas formalis es modus dc perse- est specialis persectio non transcendens ,ictio ipsius essentiae. Dicit autem LM tors
nec communis aliis attributis aut Creatu- lam infinitatem formalem competere per
ris. Secundb, est gradus omnium quae sunt sectionibus seu divinis modis & attributis 1 in Deo persectissimus . Tertio , est radix quae, inquit, babentsuam perfectisum'ma-
dg conceptus prior attributorum, nam in- lem ab infinitate essentiae tanquAm a radicte tellectio divina movet ad volitionem divinam jundamento : neutra autem tonitas, tamΡ dc omnipotentiam: Ergo, &c. malis quam fundamentalis rempetit relationibus Nego antecedens, nam, ut jam probatum personalibus disinis, quales iunt paternitas.
est, intellectio est quidem per festissimus gra-isiliatio re spiratio passiva , quae nec finitaeduum omnium qui in Deo sunt in ratio. lunt, nec infinitae, neque persectae, nec im- ne operationis, non verb in ratione en- persectae; ut in tractatu de Trinitate , iatis 3 nec etiam est radix omnium attribu. Deus dederit, apert Edemonstrabimus. torum, modorum , & relationum quae in Notaηdum Qubd quemadmodum iamo sunt , ut jam diximus , ac proinde Creaturis aliqua sunt praedicata, quibus cum aron potest esse principium sormaliter con- aliis conveniunt, alia verb quibus ab eis di stitutivum dc distinctivum Dei. crepant, sic homo v. g. convenit cum omnibus rebus in rationemus; cum per se sub-
UAESTIO SECUNDA . sistentibus , in conceptu susistantiae ; cum
corporatis, in conceptu corporala; cum plan-Iuaenam fit ratis formalis ultimὸ constituti itis, in m metu dematim, de cum brutis, istinctiva Dei. in conceptu animalim ab eisque diicrepat per ratio is, quod est praedicatum ulti homi-NOmηdum t. ex Doctore Subtili in nis constitutivum, dc distinctivum: Sic pa- distinct. Iq.- .mι. 32. duplicem iniriter in Deo plures concipiunt us formales Deo dis inguendam esse infinitatem, nimi- rationes, quibus cum Creaturis convenit , rum fundamentalem , de firmatem . Prior qualis est ratio retis, substantiae, spiritualis . est constitutiva Essentiae divinae, seu esse iste mis,&c. nonnullae verb rationes sunt divini, quod totum esse in se reuerebendor ,lquibus a Creaturis longh dilicrepat s v. gr. inquit S. Damascenus, Lbet esse velut μι- ι iras, aternitas, quae autem magis famiae quoddam in stum pelagus es, inter-siit illius essentialiter distinctiva hic resol- minatam 3 seu omne prorsus esse in se com- vendum est, quapropter sit Plectitur, vel eminenter, vel virtualiter ,
vel formaliter . Pserior est modus ipsius CONCLUSIO UNICA. Essentiae divinae, quae tam in se, quam in suis persectionibus non est limitata 3 sedi Nι is itum radisaliter, seu inDiras radi-
omnino & formaliter est infinita . Quem fi . eatis. sformale constitutivum, ulti- admodum enim duo alba , v. g. dicuntur mo distinctivum essentiae Druinae. Haec vide-sundamentaliter similia per albiainem, deitur elle genuina Doctoris sententia ut colli- formaliter per similitudinem 3 quia albedo gitur ex ejus verbis in-8. q. 3. πιε.
est fundamentum relationis similitudinis , I 8. ubi docetens prilis dividi per finitum de quae est veluti serma denominans alba in- infinitum quam ser substantiam & acci- vicem similia; sie essentia divina clim sit dens: sed substantia est de essentia Dei per
omnium periectionum divinarum radix dc modum generis : Ergo infinitas est etiam sundamentum , meritb ex se dicitur infi-sDeo essentialis per modum d entiae 3 ii-nita iundamentaliter de infinita Qrmaliter,squidem per eam cum nullo alio ente cor per rationem dc persectionem larmalis in- venit, di peream a quovis alio ente essen- finitatis. tialiter discrepat . in luper ibidem num. 29. Notandum secundo ex eodem ibidem ,id et ens prius intelligi esse infinitum , quare utramque infinitatem, fundamentalem, vi h ens: sed hoc ens, seu singularitas est eia delicet 6c fremalem, competere essentiae di-ssentia Dei : Ergo cic infinitas radicalis vinae 3 Primam quidem per modum praedi-iHaec evidentiti ut appareant, prostro verba
174쪽
De constitutivo Eisenti .e Divinae. Iri
Doctoris . Ait enim , Ens autem ut cm- ω t Deo, scilicetens Der essentiam, est ipsum esse infinitum is, non aliquia, evi tantum com venis ipsum esse: e , ideo ex se esse Me , onex se ιν itum , ut quasi per prius intelliga rur, otiquo modo in uas esse modus entisatis essentiam , quam ipsum intelligatur esses o, ideo non Uri tet quaerere quomodo Docens fit infinitum , quasi prius tantistat sibi singularitas, quam tonitas 3 ω ita est universaliter in bis quae ρο sum esse enim peressentiam, non per participationem. Tris-mὀ determinasar ex se ut fit tale per essen-riam, , ut fio infinitum tale, ut so boc de se ι quibus Doctor tria indicat: Pri
quidem infinitatem Deo prias competere, quam singularitatem : Secundo , utramque Me Deo ei sentialem : Tertis, Num esse ensper essentiam de essentialiter singularem , quia est ens infinitum ; ex quibus aperthliquet iplum statuere infinitatem tanquam gradum constitutivum , de distinctivum essentialiter Dei. Nee refra qudia ibidem infinitatem modumentisatis appellet ; non enim vult eam essetant lim modum divinae essentiae , qualiter imminsitas , aeternitas , ,e. dicuntur modi Deitatis; sis sollim quω non habeat ratio nem perfectae & completae differentiae, nec sit concemus adaequath distinctus ab ente quod ad Deum determinat &contrahit, eo scilicet modo quo rationale v. s. adaequatE concipitur distingui ab animali quod contrahit ad hominem , cujus est disserentia con .stitutiva & distinctivas alia, enim Deus consitueretur ex genere & differentia, quod ibi. dem Doctor impugnat. Id ipsum constat ex omnium pene sanctorum Patrum calculo , qui rationem entis infiniti Deo essentialem esse affirmant. Sic S. Damascenus lib. I. de Fide orthodoxamp. II. Deum definit, Immensum is infini. rum essentiae Pelagus: sic caeteri Patres as. firmant Deum 1 creaturis distingui per ra. trinem entis 3 non quidem entis simpliciter;
in eo namque cum Graturis univore con-Venit , ut probatum est in Metaphysica uesta per rationem enti/ infiniti dae si stati.
Probatur eadem veritas ratione . Illud est
formale constitutivum & distinctivum Dei, quod prim & per se divinum esse constituit, dc a quovis alio distinguit : sed talis est latio infinitatis r siquidem ens determinat de contrahit ad Deum & illum 1 quo.nbet ente creato distinguit 3 nullum quippe
est et a creatum quod cum Deo in ratione entis infiniti conveniat. Fecunia. Infinitas est radix de ratio funis tamentalis omnium tam attributorum, thmm 'orum ab essentia divina emanantium; siquidem idcircli Deus est omnipotens, immen-bus, aeternus , dcc. quia est ens infinitum. Terisi. Illud est larmale eonstitutivum Dei, per quod nullatenus Deus cum crea turis convenit: sed per rationem entis insi. niti Deus nullatenus eum creaturis convenit : Ergo infinitas est ejus ratio larmalis
suaru : Si per infinitatem radicalem diis
vina essentia non constitueretur, sequeretueram posse concipi non infinitam : sed absurdum est consequens: ergo & antecedens. Μaior patet, siquidem ellentia concipi po- teit sine eo omni quod non habet ratio nem praedicati oc principii essentialiter constitutiri. Μinor etiam est evidens, etenim si divina essentia conciperetur non infinita, nihil in suo conceptu formali involveret per quod 1 creaturis essentialiter distingui intelligeretur 3 siquidem per gradum entis substantialis viventis vita intellectuali , qui sunt Deo essentiales, per modum generis uni voco convenit clim creaturis; ac moinde necessum est infinitas radicalis es tialiter ipsi conveniat tanquam conceptus dis
serentialis illius constitutivus di distincti.
Dices r. Infinitas fundamentalis, est ipsa-met Essentia divina, quatenus est landamentum , dc radix infinitatis sermalis , ae Omnium modorum , 5c attributorum : sed incongrub Essentia divina diceretur constitui per se ipsam i Erso dc incongruh dicitur constitui per infinitatem fundament
Distinguo minorem. Est Essentia divina insentu iclantico , seu est idem cum essentia divina quam constituit . sicut ratio est idem tum essentia .hominis, concedo et iosensu sermali, quasi tota larmalis, 3c prete. cisa ratio Essentiae divinae consistat in infinitate illa radicali, nesos siquidem Essientia divina duo dicit: nimirum rationem entis, de infiniti. Ratio entis est veluti generica , utpote Deo, dc Creaturis objecti in conis veniens : infinitas verti est veluti difffirentia Deum ab omni alio ente distino
Dices a. Quod demonitrari potest a pri ri in Deo, divinam essentiam non consti-
175쪽
tu it i sed ex Doctore pluribi , infinitas demonstrati potest a priori ab habente conce. intum quidditativum Dei: Ergo, &c. Distinguo minorem . Infinitas demonstrari p.,teii a priori , landamentalis , & radicalis, nego; est enim ipsa met formale consti. tuti vum Essentiae divinae: formalis, concedo: quia cum haec sit modus, sup-nit es.sentiam cujus eli modus , ac proinde peream demonstrari potest. Unde uando Do.ctor in I. an dict. 3. qu. I. & Hst. 8. G. 3.κum. 26. & alibi , asserit infinitum eo mo dum intrinsecum Deitaris , non verti illius praedicatum essentiale, loquitur de Donitate formali , quae inter modos divinae essentiae
numeratur,' non verti de Infinitate radioli,
quae est ratio primariti determinativa , &contrastiva entis ad Deum , ac ejus distinuiva essentialiter a quovis alio ente. Unde formalis infinitas demonstrarice idem potest, priori, sicut &caeteri modi Deitatis; non
Dises 3. Si radix & sundamentum infinitatis dicatur Dei constitutivum, idem dici. Poterit de caeteris modis, & attributis; climenim a ud immensitas v. g. sit modus Elissentiae divinae , dc ab ea tanquam a radice profluat, sicut dc ipsa infinitas sormalis , tam ritδ dicetur immensitatem radicalem esse Dei constitutivam essentialiter, quam infinitatem: at salsum consequens: Ergo&
Nero maiorem: Licht enim caeteri modi , di attributa cum infinitate sermali in hoc conveniant , qu bd ab Essentia divina ema. Dent attamen non eam aequd distinctὲ indigitant i siquidem per infinitatem facili lis concipitur Deum essentialiter distingui a Creaturis , oc habere omnes has persectiones, quam per immensitatem; si enim quis quaerat quare Deus est Sapiens , omnipotens, immensus, aeternus , rith respondebitur, quia est illimitatus, dc infinite per lectus. Unde caeteri modi, re attributa colligi possunt, ac veluti demonstrari per infinitatem ue haec: autem per nullam aliam persectionem moralem , aut attributa 'em
Ratio autem cur divina essentia magis inseratur , & cognoscatur per infinitatem , quam per alterutrum ex aliis modis, est,
quia clim infinitas formalis, seu modalis sit intimior Dei veluti proprietas, dc persectio, dc per alios modos, & attributa diffundatur, ut observatum est in tertio Notabili;
etiam evidentilis divinam essentiam indigi. tat . Non secus, ac vis discursva in homine, quae magis indicat illius differentiam essentialem nomine rationalis expressam , quia majorem affinitatem habet cum ipso rationali, & per alias hominis proprietates veluti excurrit & effunditur 3 homo enim est admirativus v. g. quia est discursivus avnde lacilius , de evidentiri indicatur , &agnoscitur hominis ementia per discursi-vum , quam per admirativum , aut risi. bile. Diser a. Formale constitutivum Deitatis debet esse radix eorum omnium quae Deo conveniunt i sed infinitas non est radix omnium, quae Deo tribuuntur , de quae inesse divino continentur.
Probatur . Eorum dumtaxat infinitas est radix, quibus convenit, & quae infinita ducuntur: sed infinitas non convenit iis omnibus quae in Deo sunt: non enim tribuitur personalitatibus divinis ι siquidem relati nes personales non sunt infinitae : Ergo,
Distinguo minorem. Infinitas formalis, quae sollim attributis dc aliis modis convenit, non est radix eorum omnium, quae sunt in Deo , nec Deitatis se ale constitutivum , concedo: radicalis, Ec iundamentalis, quae soli divinae essentiae propria est, non est principium emanationis eorum Omnium , quae sunt in Deo, nego. Probationem similiter distingis . infinitas eorum est radix , quibus convenit, vel formaliter, vel realiter, concedo, formaliter se lim, nRo. Infinitas autem illa fundamentalis soli Essentiae divinae sormaliter convenit, clim sit illius principium formale constitutivum; caeteris autem, quae in Deo sunt, convenit realiter, dc identicε , quia scilicet omnia , quae in Deo sunt identificat. Unde etiam relationes Personales dici possunt infinitae realiter , dc identicli, quia realiter identificantur cum essentia, proprietatibus de modis divinis, quae infinita sunt sementia quidem infinita est iundamentaliter, dc formaliter; modi, dc attributa solam sor- maliter ; relationes verb personales tantlimidentich 3 ut in tertio Notabili observatum est.
Dices S. cum pluribus Scotistis. Constitutivum formale essentiae divinae , ex Doctore
Subtili , est intellectualitas purissima , sive illud intellectivum purissimum, quod a nobis concipitur dc dicitur radicate intelligere di Ergo infinitas radicalis non est principium
176쪽
sormale ejusdem essentiae constitutivum . Probant antecedet .s variis textibus ex Doctore depromptis. Primd quidem in primum dili. m. qu. unica nurn. Sy. me es
omnem quasi qualitatem , est istella asis aurea essentia: ha quod Mut rationalitas es attributum iamini , Ac intellectaulitas Hie essentiae. Deinde quodlibeto res. g. de altero ait . Nunc autem intialectualitas , sive vita inteluctrva, v I intellectualis 3 es idem essentialiter Edentiae Minae, sic intergendo, quod non taurum est idem realiter ipsi sen:iae ,
tia divina de iretur, vita antesiectualis, intellactualitas , non esset extra rius definiti nem , sicut sapiens bonum. Et in eodem quodlibeto I. sub num. II. ait. Intellectua. Bras quidem non habet rationem attributi quasi secani advolentis ipsi, sed ratio em perfectioris omnino intimae , quemadmisum vita etiam in Deo s actus, non attributum , seveadveniens , . sed omηino intimus , is idem Gentiae: ita etiam vita perfecta quae soci Droconυenit eu usmodi est vita intellectualis , sidem essistialiter ipsi primae es dimis : Ergo intellectualitas, sive intellectivum est ratio rmalis constitutiva divinae essentiae. Distinguo consequens. Est de conceptu constitutivo formali divinae essentiae per modum disserentiae ultimb eonstitutivae, & distinct vae, nego : Per modum conceptus generi. ci, veluti determinabilis per rationem infinitatis radicatis, & distinguendi a quolibet alio ente intellectivo, & lpirituali , come do. Cum enim fateatur Dinor conceptumentiS , & substantiae spiritualis , esse communem, de uni vocum Deo , & Creaturae, tit in Metaphysicis probatum est 3 necessum est pariter admigiat cenceptum substantiae spiritualis viventis vita intellectuali, non esse ultim distinctivum Essentiae divinae 3 siquidem in eo conceptu eum Creaturis Ueluti generich convenit: Ergo is conceptus Essentiae divinae ulti in constitutivus dicendus est, qui omnimode eam h creatura se. cernit, & in quo cum ea nullatenus con venit 3 is autem est conceptus infinitatis radicalis , ae proinde censendus est formaliter Essentiae divinae constitutivus, & distinctivus.
De Prefctionibus Divinis in Communi. I Nessibilem , dc nostris mortalium obtutibus proruis imperviam Deitatis essen. tiam pro imbecilli nostrae mentis acie quanisi lim licuit hactenus conspexi us; moniam autem formidandum est , ne ut Augustiis nus lib. de moribus Ecclesiae cap. 7. ratiocinatur , Cum ad divisa perventum fuerit , majorem inde anima concipiat imbecillitatem . ubi mide quietem fessa conquirebat: idcire, ne nimia divinae essentiae luce reverberati hallucinemur, Naturam divinam non inpropria sphera collucentem , sed in stiis pellectionibus, veluti Solem in radiis temisperatum , dc promicantem nunc contem. plandam auspicamur. Sunt autem illae diis vinae praecellentiae in duplici differentia δaliae quidem Modales I aliae verti Attribuis tales lubnominatae 3 quas omnes prout caea litus dabitur antequam sigillatim discuatiamus , prilis quaisam generatim de uis triusque incommuni Disputatione praelibanda sunt duobus in sinu entibus Artiaculis.
De Divinarem prest num conceptu, numerae, praecellentia.
ΡErfectionem divinam hie intelligo ,
quiquid Essentiam divinam suis praeia dicatis essentialibus jam constantem, de M. terminatam afficit, ae perficit, haec autem divina perfectio duplex solito distinguitur 3 nimirum Modalis , de Attributalis . Quaesit autem utriusque definitio , & discrepantia, in sequenti quaellione resolvendum
fictiones. Nota um primὸ. mdum entitativum generatim sumptum, significare statum, dc gradum persectionis rei cujuslibet ν qua ratione talis extensio in quantitate , vel intensio in qualitate , dicuntur I modi
177쪽
1 4 6 Tractat. I. Disput. II. Artic. I. Quaest. I.
modi qualitatis, vel quantitatis. Hinc modus entitativus h Motistis: proprili dicitur id, quod additum rei, vel detractum non variat rationem formalem ejus 3 sine quo tamen illa perfecth concipi n-uit. Nam ut ait Doctor in primum dist. 8. qu. 3. n. 27. octavus gradus albedinis non essicit distin. hionem essentialem ejusdem albedinis I seipsa, dum tantum quatuor gradibus con .stat r Si tamen conciperetur tant lim ut ei albedo, non attendendo ad illos octo gra.dus quibus res constat , conciperetur quidem conceri u essentiali , sed non conceptu adeo uante illius persectionem, quia albedo ut duo , t m essentialiter eli albedo, quam albedo ut quatuor , sed non est tam persecta. Nolandum a. Attributum trisariam usur.
pari : Primὸ quidem laxius, quatenus importat quodcumque praedicatum ab aliquo alteri tributum ι qualiter omnia quae Deo tribuuntur, sive intrinsech illi conveniant , ut bonitas , iustitia, relationes divinae, ese.
sive extrinlech, ut relationes Creatoris ,
Mi ateris , 6 . sive per metaphoram
ut ira, dolor, paenitentur . diei possunt attributa. Secundo frictius, pro omni perfectione Deo intrinlecE & objecti vh conve-miente, sive imerim illi soli , sive etiam
creaturae univoch conveniat; qualiter omnes
modi Divinae Essentiae dici possunt attribu. ta. Tertio denique attributum divinum iri Bisiis usurpatur pro persectione simplici ter simgici , quam in Creaturis conspicientes Deo tribuimus, judicando eam ipsi competere per modum qualitatis , veluti perficientis Divinam Essentiam, jam adaequath constitutam in ratione Essentiae divinae. Notandum 3. Persectionem generatim dis ingui duplicem , aIta enim dicitur simpliciter simplex , alia vetb secundum quid . Utriusque duplex est acceptio , ut colligitur ex Doctore in primum M. a. ρνῆ i. a. & distincti re R quas. I. Primb namque persectio Simplware simplex ea dicitur,cuhs conceptus nis est resolubilis in varios conremus objectivom qualis est conceptus entis & ejus proprietatum ac modorum in trinsecorum & ultimarum disserentiarum s Simplex autem tantam secundum quid, ea dicitur qua licet unico conrepta formali apprebendatur, potest tamen in varios conceptus obiectisus resolvi; qualis est v. g. conceptus
'miris qui potest resolvi in conceptum animalis, rationalis, risibilis, die. Secundo modo , persectio simpliciter simplex ea ducitur , quae ex sancto Anselmo in Mon imio c. IAE. In uxoquoque est melior ipsa quam non ipsa, seu ut loquitur sanctus 1nselmus: quam in unoquoque melius s esse , quam Mn esse : E contra verb pei sectio se cundam quid ea dicitur ι quae in unoquoquεηοn es melior ipsa quam non ipsa . Hae a uintem definitiones ut pateant, Nolodum A. ex Doctore in primum dist. 8. quos. I. num. T. haec praefatae definitionis verba Melior ima quam non ipsa
non accipienda esse Contradictoris , quali
melius esset habere hanc pei sectionem quam non habere: sic enim omnis persectio ducenda esset Perfectio fimplex , quia quaelibet perfectio etiam secundum quid, melior est, uam ipsius negatio; siquidem negatio nonicit versectionem , sed carentiam entis ocperseritonis. Itaque usurpanda sunt illa veriana Contrarie , ita quω illa persectio die tur simplex , quae est melior quam alia perfectio , quae incompossibilis esset cum ea in eodem subiecto ; sic v. g. Rationata diei posset persectio simplex , quia melius est habere rationalitatem quam irrationaliis
Tamen ut insuper observat Dinor, hoe non sic accipiendum est , quasi persectio illa simplex esset dicenda , quae melior ei
in quacumque re particulari 3 alitas brationabilitas dicenda esset persectio simplex in bruto, quia melius est bruto esse irrationale, quam rationale ; si enim esset rationale , brutum esse desineret: sed sensus est, quddsi res consideretur praecisis fecitndam rationem genericam , ut est ens existens praescindendo a natura particulari ipsius , me.
tius esset ei habere persectionem simplicem
quam ipsi oppositam. Sic bruto considerato non ut brutum est, sed ut species entis , melius esset habere rationalitatem , quam irrationalitatem, quia ens rationale, & it
tellectivum persectius eit ente irrationali ,& non intellectivo i itaque persectio simplex accurath describi potest, quae est me. lior , quam alia perfectio ipsi opposita &repugnans in subjecto considerato secum
178쪽
coNCLUSIO PRIMA.Μ ius seu perfectis modi eos Ebsentiam Divisam , o prae iratum intiis is,
i , Ilae quo Divisa E sentia coaepi nequit conceptu quidaetrumo adaequato . Hujus definitionis veritas patet ex illius partium declaratione. Pri dicitur praedicatum, quia de Deo affirmatur dc praedicatur; dum enim v. g. Deus dicitur infinitus, infinitas de Deo enuntiatur: Secundb intimh, per quod excluduntur omnia praedicata , quae Deo per metaphoram aut extrinsece solum tribuuntur : Tertili soli Eisentiae Divinae conveniens , in quo modi ab attributis discre. pant , attributa namque sunt persectiones duaedam Deo&Creaturis competentes. Quarto per quod removentur a Deo imperse.ctiones Creaturarum, modus enim quilibet importat negationem alicujus imperfectionis, se infinitas nisat limitationem, immensitasmat circumscriptionem , & determinationem, aeternitas negat successionem, durationem, dcc. Quintli denique sine modificante perfectione , Estaitia Divina nequit adaequath, dc quietati vh concipi di concopius enim adaequatus &quietativus importat nedum cognitionem rei secundlim se , sed & secundum omnes modos sibi intrinsech convenienteS. En qu bus triplex apparet discrimen modi ab attributis. Primσ namque modus soli Essentiae Divinae congruit et attributumvem nedum Deo , sed & creaturis com . Ptit. Fec ηδε , per modum removentur Deo imperis tiones Creaturarum , quod attributis non convenit saltem sormaliter ;attributa namque non important formaliter & explicith negationem alicujus im--ectionis; sed solam consi' uenter ac imis Diicit E , dc quatenus persectiones attributa. Ies eminentiori modo Deo tribuuntur , quam creaturis conveniant. Hinc lichi M. pientia v. g. in creaturis sit accidens, non ramen Deo tribuitur sub ratione acciden.tis , cuius Deus est 'incapax 3 sed tantum sub ratione cognitionis certae & evidentis altissimarum quarumlibet veritatum; unde consequenter lotam removet ri Deo ratio. Dem accidentis , quam in creaturis obtinet . Tensi Essentia Divina concipi potest
adaequath Be quietativh sine attributis , quae ab ea sormaliter distinguuntur ; ut instri patebit : seclis verb de modis qui ab eadem modaliter solam discrepant , ct ipsi ita intime conveniunt ut haec sine ipsis adaequald nequeat concipi, non secus ac haec albedo v. g. nequit persecth concipi nisi sub hoc, aut altero gradu suae inten
CONCLUSIO SECUNDA . A Ttribulum rivisum est pejectio sim D
eiter simplex , quam a Creaturis vel uni A, vel analogiri participatam is, in eis relucentem , Deo Dibuimus ; ipsique fον- maliter is intrinseia convenire iudicamus per modum proprietatis scientis Divinam sentiam Jam a quate in ratione essentis costitutam. Haec definitio colligitur ex D
ctore in I. dist. 8. quo. 3. - q. Ipsius
veritas patet ex singularum illius partium explicatione. Primb namque dicitur Permctis Ampliciter Ampis , per quod excluduntur a ratione attributi omnes relationes Personales Divinae , nec non & respectus extrinseclis advenientes , putri Creatoris , Redemptoris, de quae non sunt persectiones simpliciter simplices. Secundd . A Creaturis unλκὶ , vel analogicὸ participatam , is c. ea enim quae sunt in Deo , si in Creaturis non inveniantur attributa censeri non possunt; dc per hoc attributa a modis intrinsecis discrepant ; sic namque soli Deo conveniunt. Tertib Formaliter , intrin- is , ut secernantur ab iis omnibus quae eo solam per metaphoram conveniunt . Caetera adduntur ut attributa distinguantura praedicatis essentialibus quae Deo in actu primo dc per se competunt ejusque essentiam constituunt.
TI ESTIO SECUNDA . qualiter Divinae Perse res Eseretiae
TR ia sunt in praesenti quaestione reselia
venda . Primum quidem , an divinae persectiones, tam attributales, quam modi. cantes sint numero infinitae. Secundum, an revera sermaliter, aut sollim virtualiter . oc eminenter Deo competant . Tertium
179쪽
denique , an sint aequalis invicem persectionis: quae ut facililis percipiantur,
tandum I. Aliquid Mile dici infinitum
duobus modis 3 nimirum vel Intrastve ; dc secundum qualitatem , aut gradum perfectionis; vel Extensὸ, dc penes numerum. Priori mori illud infinitum dicitur, quod hahet gradus perfectionis infinitos; ita quia,
non tot concipi possint, quin plures in eo persectionis gradus ulteritis remaneant concipiendi . Porrisii verti infinitum dicitur , cujus partes , aut veluti partes , ita sunt indeterminatae, ut quibuslibet designatis ,& numeratis, multb plures remaneant numerandae. Quaeritur autem, an alterutro ,
aut utroque infinitatis modo , divinae perfectiones sint infinitae.
Nolandum a. Formalitatem a forma originem ducere : forma autem variis modis dicitur. Primo quidem pro altera parte compositi naturalis, quae cum materia concurrit ad formandum corpus natura e 3 & sic appellatur forma pars , seu partialis. D. cania pro Brma totius, quae est tota rei natura in abstracto considerata , sic humanitas dicitur serma totius hominis, non
quidem per informationem , sed quia su in sesitum humanum designat, ac abstrabit vh exprimit . Terisi sumitur pro quacumque iubstantia immateriali, Zc noe modo Intelligentiae interdum vocantur formae 1 Phliosophis. uarto, forma dicitur quodcumque accidens iubjecto adveniens, illudque in r-mans , sive sit quantitas , sive qualitas ,sve relatio. Ivintὸ denique, sorma dicitur
ea omnis ratio , sub qua en natura rei
aliquid concipi mi est , ipsique inest per
modum gradus de erminantis, aut perficientis , se proprietates rerum dici possunt
earum Brmae , quia earum essentias affieiunt, & perficiunt. Notandum 3. Aliquam persectionem in alio contineri posse tripliciter: nimirum vel Formature, & astu , sicut rationalitas in homine; vel Eminenter, qualiter rerum inferiorum impersectiones dicuntur contineri in superioribus : M v. g. rerum vitae ex. pertium praecellentiae dicuntur contineri in viventibus, animalium in homine , hominum in Angelis , Jc Angelorum, ac Omniumentium perfectiones dicuntur eminenter in Deo contineri; Tertib denique Hirtualiter , sicut v. g. calor dicitur In sole contineri , quia sol calorem producere potest . Dubium est autem , quonam ex his mo.
dis attributa contineantur in Essentia Du
Notandum q. Attributa divina posse considerari bifariam, vel secundum se , & o jecti vh , vel penes nostrum modum concipiendi , & formaliter . Idque iterum dupliciter , nimirum vel abioluth , quando eae concipimus tant lim ut sunt persectiones divini, nullo habito respectu ad pei sectiones
Creaturarum, cum quibus aliquam habent Analogiam; vel comparati vh, dc per respectum, Ec ordinem quem dicunt ad Creatu-l rarum persectiones , cum quibus conserumtur, vel ad effectus, quos in Creaturis proinducunt. Dissicultas autem est, an divinae persectiones, tam secundam se, qu mnes noli rum modum concipiendi absolutum, dc comparativum sint infinitae.
tνιbutales sunt infinitae inten'ὶ, ηοη v να extensive . Haec eit communis inter The
log quoad utramque partem: Et quidem Prima pars clara est , squidem in ente infinito, & illimitato, finitum nihil , ae limitatum reperiri potest 3 nccessiim est e go , id omne quod in Deo est, infinitum este; ac proinde divinas illas pratcellentias omnim E esse infinitas. Haec susilis, & e,ficacius probabuntur in sequenti disputati
ne, ubi de divina infinitate sermo erit. Secunda pars autem nonnihil habet dis- ficultatis propter Nominales . qui cum suo principe Occhamo sentire videntur, divinas persectiones divinas esse numero infinitas . Occhamus equidem In quartum qu . 3. an. α dixit solum Deum cognoscere omnia praedicara sibi convenientia, haud dubih propter infinitatem, quorsum enim Beati Deum cla-rε , & intuitivli videntes, omnia Divina Attributa non possent deprehendere nisi essent infinita λ Itaque Probatur baee secunda pars Conclusinis . Illud non est Deo tribuendum , quod ne que Scriptura sacra, nec sancti Patres, nec ulla conveniens , dc convincens ratio suadet ei convenire ; sed divinarum persectionum infinitas extensiva ex neutro illorum capite colligi potest: Ergo non est asserenda. Major constat; quidquid enim amrma tur , vel aut horitate , vel ratione firmari debet. Metin probataν . Nullus enim Scripturae iacim i
180쪽
sacrae textus apertus, nec ulla evidens sanctorum Patrum sententia hanc divinarum persectionum insuitudinem astruit , nec ullae reseruntur , ttim a canonicis scriptoribus, thm h sacris Ecclesiae Doctoribus aliae divinae persectiones, quam quae solith 1 Theologis reserri solent , & quae infra nominabuntur 3 quorsum autem Deus alias divinas praecellentias nobis occultasset potita, quam quae revelantur, dc reserantur pPatet etiam eadem minor ipla ratione. Si quae enim convincens ratio illam infinitudinem suaderet , maximh quia Deus cum sit ens infinitum , etiam inlinitis nu. mero praecelleoliis sulgere debet, & emine. re: sed haec ratio propositum non evincit, sicut enim si dicatur ens infinitum , non opus est ut complectatur entitates numero
infinitas; sed sufficit, ut in sua indivisibili, di simρlicissima divina entitate sermaliter,
aut eminenter contineat omnes prorius entitates actuales, aut po Isibiles; ita a pari, tit dicatur ens infinith persectum , lassicit
ut virtualiter, aut scirmaliter complectatur Omnes omnino possibiles, aut actuales persectiones, quae enti possunt competere, nec opus est , ut eas numero infinitas invol
Secunia . Attributa sunt persectiones Di. vinae , quasi specie diversae r sed illae non sunt nisi numero finitae : Ergo dcc. Μser Patet, non enim quaelibet in Deo persectio rationem habet attributi, sed quae peculiari
modo Naturam divinam nobis explicat 3 siquidem attributa sunt veluti Divinitatis radii, immensum Deitatis Solem nobis ape.rientes , & indigitantes . Μinor probatur . Divina persectio, aut Deo tribuitur per analogiam cum persectionibus Creaturarum, aut ab eo removet Creaturarum imperfectiones : sed utroque ex iis modis non est numero infinita. Patet quoad priorem par rem , quia cum Omnis persectio attributa lissimilitudinem , & proportionem habeat cum persectionibus Creaturarum , quae numero sunt finitae , etiam illae attributales persectiones debent else numero fini
Patet etiam minor quoad secundam par-rem : novem enim solum numerantur praecipui Creaturarum desectus, qui per totidem Divinas periectiones a Deo removentur , nimirum dependentia a principio , quae per Vitatem , limitatio in entitate , Asiae per se itatem , compositio ex parti-
bus, & accidentibus, quae per D licitatem , coarctatio in loco , quae per Immensitatem, variatio in operationibus, quae per mutabilitatem , successio & alternitas itiduratione , quae per AEternitatem , constitutio ex corporea, aut entitate limitata ,& 1 sensibus apprehensibili , aut ab intellectu comprehensibili, quae per Invisibilitatem dc Inestabilitatem removentur: Ergo clim non sint infiniti Creaturarum desectus, etiam infinitae numero non debent assignari in Deo persectiones, quae noli ros defectus
Nec restri qubd plures alii excogitari possint Creaturarum desu us praeter nominatos , qui pariter a Deo debent arceri . Non enim quaelibet imperfectionis negatio .& remotio, speciale attributum , aut modum in Deo constituit; sed solum illa , quae specialem aliquam in Deo persectionem de lignat, & importat. Cum autem omnes excogitandi desectus eer assignatas pers stiones explicith , vel implicit. sufficienter
I Deo removeantur; non aliae videntur as signandae praecellentiae nominibus negativis expressae , quae excogitandos , & alsignandos alios Creaturarum desectus 1 Deo re
ΡErfectiones Divinae tam modificantes . quam Attribu tales sunt in Deo Formaliter , non taum Eminenter , aut Virint ualiter . Ita Doctor Subtilis in I. dist. 8.quo. q. Et ex eo Bassolius dis. a. ques. a. ad 3. dc ex utroque conclusio sic pro.
Primὸ. Si Divinae persectiones v. g. IU-nitas, bonitas, O c. sollim essent in Deo virtualiter, & eminenter, sequeretur Deum non aliter esse infinitum , bonum , sapientem, &α quam sit albus, calidus, dcci consequens est absurdum . Ergo & antecedens. Patet sequela majoriis Cum enim Deus sit omne ens , dc quodlibet ens creatum contineat, vel eminenter, propter summam,& infinitam suam persectionem, quae quamlibet excogitabilem entitatem , dc persectionem involvit: vel virtualiter, quia virtutem habet quodlibet aliud ens a se producendi; lequitur, eum albedinem, calorem ,
M. continere eminenter Ac virtualiter rErgo si hoc modo tollim sapientiam , infinitatem, di alias assignatas sibi persectio.