장음표시 사용
231쪽
Iso Tractat. I. Disput. III. Artic. II. Quaest. I.
elpitur per ordinem ad omne fastibile sim.pliciter; Psentia verb io ita concipitur per ordinem ad id , quod est factibile sine impersectione: Clim enim dubitari posset, an
omnia facere persectionem importer, Phil sephi namque nonivalli cum Aristotele cenis fuerunt efficientiam quorundam effectuum imperfectionem arguere ; hine merith ab ipiis dubitatum est Deum ess e omnipotentem , & omnium effectorem , ne scilicet aliqua imperfeltione inficeretur : Clim au. em conceptus potentiae infinitae nullam persectionem arguat , senti importet sum. mam persectionem , hine nullus dubitat illum esse Deo entium persectissiimo tribuen
Restioδεο a. distinguendo minorem: Omni potentia Divina non potest demonstrati , quatenus est productiva omnium effectuum naturaliter producibilium , nego : Neque de hoc ullus unquam Philosophus dubita. vii 3 quatenus est ploductiva rerum ex nihilo , de collativa donorum supernaturalium , puta gratiae , charitatis , beatitudinis , &c. concedo e Natura namque nullum medium suppeditat ad hos elisus
matur; Etenim ex Scripturis Deus dicitur Iob. 3 o. excellior Caelis, profundior abU- sis , 6 e. Ieremiae 32. Deo Gem ilis tu statu. Psalmo IV. Magnur Dominus, is moWa virtus Hur, is magnitudinis eius non es Dis: Et Ps. 93. Annuntiate in Gentibus gloriam ejus , is omnibus populis mirabilia eius, quoniam magnus Dominus, , laudabi. Iis nimis, quae verba sis expendit S. Augustinus. Et fl tota d e dueret Magnus , Μagnus, quid Mast num diceret 8 quamum Μunus Domiηvr, - Laudub. las nimis: si uis exim di Hura es lingua parva ad lavaaηdum Magnum p dicendo nimis, emisit vocem, i , δε- ait eistat imi his sapiat, tanquam dicens , quod sonare κνη possum , tu coma is cummitaveris, parum erit . Maia eogitatis nulitur explicat, liqua alicuius explicat, Ala gnus enim riminus, o, laudarilis nimis.
Ad ut aliqui illud Baruch 3o. Magvus es , is, Mem non babet, excellus, is immen. sui. versim illud de Deo di turn non est , sed de lino possessionis Dei , idest de mundo , cuius magnitudinem exagerat Prophe.ta , ut Iudaeis aperiat quantum Deo debeant , qudd prae caeteris gentibus, quibus sunt pauciores ut ibidem notat fuerint se. lecti ut essent populus Hus, is, oves pascuae Hus. Nec talitum ibi, ita etiam alibi saepilis Infiniti nomen usurpatur metaphorich . Sic
Numerorum 32. Μagna divitiarum copia, is iumentorum multitudo dicitur infinita . Et I. Regum cap. 3. Infinitus populus : Et cap. I aurum infinitum nimis. Repones : Si haec posteriora verbae meta.
phoricE , & amplificatoris usureentur , ita qudd Ionitum idem sit, ac varu Magnum , quidni & priora pR pondeo non esse paritatem, quia Sob plura sacra ubique infinitatem Dei eonstantissim E praedicat, nee quidquam subjicit unde metaphora deprehendatur , nec ulla a paret satio suadens a genuino Scripturaetentu esse recedendum.
Adde quω Concilium Lateranense sub innocentis 3. cap. Fremiter, statuit certa fio de credendum , ctiatd Deus sit immensus , de incomprehensibilis 3 & consequenter sit infinitus. Id ipsum firmant M. Patres, Ma-gηus est Deus, inquit S. Dionysiius lib. de Duvin. Nomini, cap. 9. is puer omnem met', tudinem . is, omnem tramiens isseitarem τEt S. Augustinus Serm. I. de verbis Ap stoli, diis adissis , ineffabilis, ineo rebra sibilis , vltra omnia , extra omηia , praeseromnia r Et lib. de Speculo cap. 33. ἄτα quem niM, extra quem MN, siue qua misi. vltra quem xibit, refra quem nibit. Deus sub
qua totum , cum quo totum , in quo rarum . Deus a quo omWia, pre quem omria, in quo omnia. Et S. Greg. Naaian. Otat. 38. Deum
appellat immensum , & interminatum el- sentiae pelagus. Idem affirmant passim cae teri M. Patres , qui Deum esse infinitum , de nullis coerceri limitibus praedicanto
omnes omnies perfectiones contineat.
Notanaeum I. Persectiones quae in Crea
turis relucent , esse duplicis generis rquaedam enim dicuntur simpliciter simplices I aliae secund m qii,3. Persectio se e ter simplem, ea dicitur, quae nullam involvit impertationem, nec excludit aliam aequalem 3 eujusmodi sunt persectiones purae seu absolutae, ut aliqui loquuntur: puta exu
232쪽
flentia, spiritualitas, &c. quae a S. Anse,
mO cap. I ΜOnologii, dicitur persect:o . quae est melior ipsa, quam non ipsa, in tota latitudine entis , ut iam notavimus in prima inaeitione praecedentis Disputationis. Perfectio secundum quid ea dicitur, quae in suo conceptu ita adiunctam habet imper- έ ctionem , ut ab ea separari nequeat; un de absoluth non est melius omni enti illam habere , quam non habere . Sic elle Cor. pus , etsi respectu lapidis , v. g. melius sit
quam carere corpore I non tamen melim .
persectiusque respectu omnium entium- Si. quidem melius est, de persectius es te incorporeum, & substantiam spiritualem, ut pacet in Angelo, dc Anima , quam constare
corpore ut caeterae Creaturae.
Nolandum a. Persectionem aliquam tu alio posse contineri tripliciter . Primti quidem Armaliter, sicut rationalitas in hominet M. Cundb eminenter, sicut omnes Creaturae corporeae in ipso homine, qui parvus mundus, 4eu mundi compendium appellatur : Tertibvirtualiter, sicut calor in Sole , & planis in semine . Inis per aliquid potest esse in
alio eminenter duobus modis: vel formaliter, sicut vegetativum, dc sensitivum sunt in anima rationali, quae non solum animae vegetantis, & sentientis eminenter perfidictiones continet , sed etiam earum vices obit. I. Eminenter virtualiter, sicut lux A. strorum in Sole, qui nedum caeteris lucidior, sed etiam luminis parens est , 5c ori go. Denique aliquid in alio continetur eminenter formaliter duobus modis , videlicet posse, quando inferius continetur in superiori a primo gradu usque ad ultimam different iam , sicut substantia corporea continetur in quolibet individuo naturae huma- .ae, quod omnes substantiae corporeae gradus, α differentias formaliter , de nobiliori modo, quam caetera entia corporea involvit e Vel im perferi , quando scilicet in eo, continetur, tolum quantum ad rationes ge- nerales , non autem quantum ad rationes individuales, & athomas . Sic homo quili-rbet complectitur in se persectiones omnium prorsus cieaturarum , tym Jpiritualium ,
Norandam 3. aliquid posse diei infinith. persectum duobus modis , nimirum vel in omni, vel tant lim in certo quodam genere ' entis. Priori modo dicitur infinitum smpli-- citer , di absolirib , quia totam entis , &:persectionis amplitudinem, dc universitatem in se eo lectitur sine ullo termino, uti que impetrethione. Posteriori vem dicitur infinitum secundum quid, or in determinato genere , dc speciali pei sectionis ordine: Sic v. g. si daretur linea infinita , esse tantliminia ita saeundum rationem quantitatis , dc longitudinis; ita qum omnem prorsus longitudinem ex te complecteretur , & excrderet.
I Haec est omnium Ss. Patrum, dc Praobatur , primd quidem Scripturae textibus .
Ad Zoi nos II. Ex ipse, se ipsium, i in
ipso sunt amma : Et Ioannis I. Omnia prendium facta sum: Ergo cum non sit ulla periectio in e u quae non fuerit prilis inca sa disiciente , consequens est Deum in se continere omnes persectiones, quas suis cre turis largitur, ut ipsemet indicat Isaiae 65.
Numquid ego qui alios parere facis , ipse seritis ero Et P.. 93. si plantatis aurem non audiet, aut qui finxit oeulum non rensiderat Unde proverbiorum S. tibi vendicat omnem perfectionem, quae in hominibus magis esu-Mea , in uit, prudentia, meum est con
Miι m, mea est fortitudo , mea sunt divitiae, is girem, i , Nes ,-JUitia; Idem affirmant M. Patres. Deus, inquit S. Dionysius de divinis Nominibus cap. s. omnia est , ut Omnium Atilia I Et infra , inmersa tu entia fecundum unam omnibus eminentem copuin lationem sunt attribuenda: Et ibidein , Cun
suam: Et cap. 13. tres esuidem infinitae peri ionis rationes suppeditat.
Primam quidem, quod per se persectui fit .
. st uno modo, aequaouiterque ues intur ae totus in omnia fit perfectussim /s; H Ar est, per se abiis tutus , & perfectus est , nec ab alio suam persectionem mutuatur ac pr inde omnem omninti persectionem complectitur, clim nihil sit, unde limitari queat ejus divina persectio. Se ηdam autem , quM perinionem omnem excedat , & a nullo capiatur aut comprehendatur: seu ut loquitur, seu perfectionem superet, ut qui omnibus antecella ,
ac omnem quidem infinitatem determinet, ultra omnem terminum explicatus fit: nec ab usso capiatur , aut comprehendatur , sta ad omnia , ultra omnω pertineat , mrpetuis
prove nisi, interminatisque actionibus.
233쪽
Isa Τractat. I. Disput. III. Artic. II. Quaest. II.
Tertiam denique ex eo quM principium D, eausa rerum omnium, semperque suis numeris M absolutus; quo que minui non pose β , ut qui omnia in Ite anticipata bab at , o, redundet una, in eadem per tua, sitque
cumulata . quae minui non potest, erogasnne,
quo perfecta, omnia O, perficit, perffectis
Haec eadem veritas etiam Philosophos Ethnicos non latuit: siquidem Trismegistus
Deum rerum omnium universitatem appella.
vii , & similiter Graeci H .αν id est Uni. verpum nominarunt , telle Eugubino lib. perennit Phil . ev. 8. ut significarent in illo eminentissimo , dc persecti mimo modo contineri. Unde in oraculo illo . mgηus Pan m-tuus es , cujus meminit Plutarchus in libro de oraculorum desectu , Christus vocatur m vs Pans quia est omnium D minus, & universa in se continet. Imb&Lucretius , qui etsi vita Epicureus , hanc honorum, &persectionum universitatem in Deo agnovit dicens
Ipsa suus potem opibus, xibit indua nostri. od tarte mutuatus suerat a Regio Vale
es Domino , Deus meus es tu , quoniam
Probatur eadem veritas ratione. Quod est infinitum in aliquo genere , omnes Omninbperfectiones illius generis continet, V. g. si daretur lumen infinitum , omnem erorsus lucem in se complecteretur , alioquin non esset infinitum lumen; eum per additionem alterius luminis posset augeri: sed Deus est infinitus in genere entis, ut probatum est: Ergo omnes omninb entis persectiones in se complectitur . Deinde , Quae divisa sunt in inferioribus, in superioribus eminentiori modo uniuntur. Sic anima vegetativa , &1ensitiva eraestantiori modo sunt in homine, quam in brutis, & plantis; lux clarius emicat in Sole luminis parente, & origine , qu m in Astris, & caeteris corporibus luci,
dis, quae ab ipso lumen mutuantur: Ergo clim Deus sit supremum omnium entium, in ipso caeterorum persectiones debent adunari . Denique Creaturae dicuntur entia perpartieipationem, quia in tantum persectae sunt, in qua nitim h Deo persectionem a cipiunt : sed non possent accipere a Deo per. sectionem , nisi illam ipse praecontineret , nemo namque dat, quod non habet; Ergo Deus in se continet omnes omniis perbe. aiones quorumlibet entium.
CONCLUSIO. SECUNDA.DEus is se emtinet firmaliter , emi
nenter perfectisines omnes simpliciter Am
Probatis , Clim Deus sit id , quo nihil majus , aut melius excogitari potest ἔ ei tribuendum est quidquid est persectius , remelius; sed persectio simpliciter simplex est melior ipsa , quam non ipsa; Ergo illa est
sormaliter Deo tribuenda. Deinde Ens inmnith persectum , debet in se, continere nobiliori modo omnes persectiones, quae nullam in suo conceptu imperfectionem red
leant; sed tales sunt persectiones smpliciter simplicesue Ergo sunt Deo formaliter tribuendae. Denique illa Deo conveniunt soris maliter , quae de ipso formaliter praedican tur ι sed persectiones simpliciter simplicessormaliter de Deo praedicantur 3 Ergo ipsi
conveniunt sor maliter. Quba autem eas etiam contineat Eminenter, inde patet, qubd ipsas complectatur nobiliori, ac praestantiori modo , quam iacreaturis reperiantur; siquidem in ipsis sunt accidentia , in Deo verti substantiae sunt 3 Deus enim, ut probatum est , nullum exiscipit accidens ι dc clim sibi identificet realiis ter quidquid in se continet , non potest habere diversas illas , dc oppositas rationes substantiae , & accidentis . Dianis persecti nes illae in creaturis finitae sunt, & limita. tae; in Deo verti infinitae sunt, & limitationis expertes; quidquid enim in Deo est,
formaliter infinitum est. Unde ut ninat piliciolaus Chusa lib. I dedoincta ignorantia; Deus merito ab Antiquis diisus est Sphaera, Cuius centrum tibique , Osrireumfreatis nultibi, ad declarandam divinae magnitudinis infinitatem. Si enim daretur Sphaera infinita, nedum secundam se totam ι ted etiam secundiim singulas ejus artes, esset infinita 3 omnes quippe lineae circumserentia ad centrum ductae, in infinitum protenderentur, omnes superficies in infinitum vergerent, ipsa denique altitudo, & profunditas nullum haberent tominum ἰsicque secunddm omnes suae magnitudinis dimensiones undequaque esset infinita . Itali pari Deus revera d:cendus est infinitus .
quia quidquid in eo concipitur , infinitam habet persectionem ι infinita enim est ejus lapientia , illimitata bonitas , incircumscripta veritas , aeterna duratio , immensa
234쪽
praesentia, interminabilis potentia , incomprehensibilis Essentia ι quae omnia sanctus
Bernardus lib. s. de Consid. cap. 13. luculenter explicat . AEternitas , inquit, Me ra Lua , ut non babeat terminum ι maritas, quae omnem assectionem in infinitum excedit: sciretιa, quae omnem sapientiam includis imo superat; Essextis , quae omne ens auticipat.
Quibus denotat nullam excreitabilem in Deo perfectionem, quae non sit infinita; ac prinande quae lono praestantiori modo in Deo,
quam in creaturis reperiat ut .
CONCLUSIO TERTIA.ΡDiestiones secundam quid. non sunt in
Deo 'maliter , sed tantum eminenter
'Matur prima pars. Deus elim sit ensperstilissimum omnem imperfectionem his removet: sed persectiones secundum quid in suo conceptu impersectionem involvunt , ut patet ex eorum definitione 3 Ergo illas Deus non continet formaliter. Deinde: Quae sunt in Deo formaliter, etiam formaliter de ipso praedicantur: sed persectiones secun-dlim quid de Deo sormaliter praedicari ne. Reunt , alias verum esset dicere , qutid eus ita propriὶ diceretur leo, aut lapis, aut corpus, sicut dicitur sapiens, justus ,
die. siriue mirandum esset monstrum ex omnibus creaturis compositum, & omnium impersectionum centrum, di receptaculum. Denique: Ens infinitum omnem a se limitationem excludit: sed Deus est ens unde-quaoue infinitum ι persectiones autem secundam quid , limitatae sunt , dc finitae:
Ergo illas Deus a se removet, nec serma- Iiter complectitur. Probatur secoda pars. Deus est causa omnium prorsus entium, & proinde persectionum omnium , quae in creaturis repe. xiunturi sed omnis causa virtualiter prae- continet suum effectum , essectus namque
est participatio emitatis, & persectionis ipuus caita: Ergo, &e.
suod autem ipsas etiam contineat eminenter, inde patet, quod continentia em,nentialis ea dicatur, qua vel aliquid emi mentioris naturae potest alterum producere, qualiter Omnis causa aequivoca magis principalis, vel totalis suum esse hum continet vel qua aliquid ratione suae persectioris entitatis id totum exequitur sine ulla Imperi
sectione, quod aliud nonnisi cum imperies
atone praestat. Sic anima rationalis continet animam bruti, & anima in plantae ι &intellectus phantasiam, &haec sensus interia
nos : sed hoc utroque modo Deus omnes creaturarum perscalones continet. Illarum
enim nedum est author , & origo , sed &ratione suae infinitas entitatis omne prorsus ens involvit 3 non quidem ibrmaliter , sed eminenter, dc virtualiter, idque longh per. sectiori, dc eminentiori modo , quam ani.
malia , & plantae contineantur in virtute Solis, &caeterorum astrorum. Sol namque, ct caetera astra non concurrunt , nisi medio lumine , & influxu ad sormandas dispositiones corporis animandi, vitam autem ipsam ex se praecist non tribuunt Deus auistem nedum corpus estingit, sed& animam procreat, & vitam tribuit. Hinc meritb m net S. Dionysius, Lib. de Divinis nominisus cap. II. Omnia de Deo assirmari quodam-m o, & negari, eumque meritb appellari omnium positionem, es, omnium ablationem , quia eminenter ponit omnia tanquam ea continens, & sormaliter omnia aufert , quja a se excludit omnem rationem forma. lem creatam & imperscaam.
Iurier an Deus fit aliquid ma s aut perf-ctius cum Creaturis, quam si solus esset.
quoHGetiea n. 8. Deum eum Creatu.
ris non esse aliquid majus, & persectius D. te es, quam ut ipse Solus. Patet hujusceret ponsi veritas ex illis omnibus Scripturaetextibus , quibus agendo de esse Divino ,
probavimus Creaturas cum Deo comparatas , esse quasi nihil ; Omnes enim genter , inquit Isaias , qualῖ non δει , - esse coram
eo , quo nibuum , inane reputari . Quod prius docuerat David dicendo Psalmo 38. Finantia mea tanquam mbilum ante ποῦ sed ex accessione nihili non crescit esse, stilpotitis demsicit: Ergo ex additione creatuis rarum non augetur, nec crescit divina persectio: Deinde ι Infinitum ex additione alicujus finiti non potest fieri majus r sed Deus es simpliciter infinitus , creaturae verti finitae sunt, di limitatae: Ergo illae simul cum Deo non efficiunt aliquid majus, dc periectius . quam sit Deus ipse . Minor constat. Μ πprobatur: Infinitum illud est, quod in se continet quidquid persectionis habere potest evsua ratione formali ac proinde non
235쪽
I94 Tractat. I. Disput. III. Artic. III. Quaest. II.
test ulteriorem ejusdem rationis persectio.
nem excipere . in V. g. tempus additum aeternitati non auget , nec extendit durationem ipsius , quia omnes illae durationes inseriores , eminentissimo modo in aeterni.
Dentque: Deus est omne bonum, ipsemet Moysi dicente Exod. Heri ostεndam tibi
omne bonum : Ergo ex se omnem prorsus
bonitatem, &persectionem ita involvit, ut nihil possit illi adjici, quod ille non praecontineat : Unde sicut si Angelus bis poneretur, simul adunatum ex ipso bis posito non esset aliquid melius , quam erat lolus; Erigo meritb concludit S. Augustinus trast. II.
an Ioan . Si fueris me Deo , minis eris ἰ ffueris eum Deo, major Deus non erite non
ex te ille maior, sed tu sine illo minor. Re pondeo a. Deum cum Creaturis essicere aliquid persectius Extensiia, quam sit se Ius Deus . Probatur . Ubi sunt persectiones realiter distinctae, nec inter se identissiantur, ibi una alteri superaddita iacit majus extensi vh , quia bonum additum bono ubi non identificato realiter , essicit plura bona: sed perfectiones rerum creatarum ut sunt in Deo realiter, distinguuntur ab iisdem, ut sunt in ipsis Creaturis: Ergo Deus, dc Creaturae simul sumptae sunt aliquid persectius extensi vh, quam sit ipse solus Deus.
Urmatur . Idcirct tres adorandae Trinitatis Personae non emciunt aliquod mmius, & praestantius bonum, quam sit solus
Pater, ut assirmat S. Augustinus lib. 5. de Trinit. cap. Io. dicendo In via summa Trinitate tantum est una , antum tres fimia ι nec Fus aliquis sunt duae, quam una : quia nimirum invicem identificantur in Essentia divinar Ergo 1 contrario, 'uia persectiones Creaturarum , quae sunt in sive sor- maliter, sive eminenter, non identificantur omnimodὰ cum iis, quae sunt in Creaturis, imb realiter ab itidem distinguuntur, cons Mens est ut Creaturae simul cum Deo es.sciant aliquid extensive periectius , quamst ipse solus DeuS. Miueres ta an Infinitas fit Meialis aliqua Divinitatis persen.
Αρον-: Si quidem illa spreta Iis est Dei
persectio, quae ab eo removet specia. lem Creaturarum imperfectionem 3 ses in . finitas ab eo removet rationem limitatio.
nis, & finitatis, quae imperfectionem red lent; Ergo est specialis aliqua persectio. m.
ixde ; Alius est conceptus infinitatis, alius verti caeterorum modorum Essentiae divinae 3 dum enim Deus concipitur ut infinith per, iactus, praecist non attenditur ejus aeternitas , aut invisibilitas , M. Ergo cum habeat conceptum distinctum, etiam dc distinctam perflauionem importat. Denique; Illa censetur specialis persectio, quae caeterarum videtur sons, & origo; quaeque ratio est , cur aliae perfectiones Deo convenire demb strentur; sed talis est ins nitas, idcirclinamque Deus censetur aeternus , v. g. immen
ius, &c. quia nempe infinitus est ici duratione, & Praesentias Ergo, &c. me ab Authoribus agitari solet utram solus Deus ita sit infinitus, ut nec ulla Creatura infinita possit esse, tam intensivb.
qu m extensivh ; Verlim quoniam hoc in Physica nostra abundE jam demonstratumeil , nihil praeter Deum infiniti rationem habere posse, ab his resolutionibus iae supersedendum duxi.
statem itas, de necessitudo , ut alis te utrius nomen ad Incomprehensibilem Dei persectionem sigitarandam SS. Patres interis dum usurpaverint; Vocabulum enim s-- mensum ex primaria usurpatione , idem quod non babeas mensiuram designat; ade que coincidit cum infinito . Nihilominus . iam apud Theologos usus invaluit, ut Immensitatis vocabulum usurparetur ad designandam infinitae Dei substantiae veluti dis- susionem, per suam Deus excedit undequaque limites hujus universi , & m se vim habet sese praesentem sistendi quibustumque Creaturis, etiam in infinitum producendis. absque ulla sui mutatione locali ι & qua fit, ut de facto veluti diffisus, dc ubique intiis , ac penetrati vh praesens sit omnibus, & singulis mundi partibus.
In banc autem divinam immensitatem varia a variis erratum est, nedum enim caecus suit quorundam Impiorum error dicentium , Iota cap. 22. Deus circa ali eardines ambulat, Mensra eo Hratra metiam
veterum Philosophorum ea fuit sententia , Deum esse infrimo Coelis , & in pari: Orientali, ut primus omnium .vitor est ita pute
236쪽
parte resideret, unde motus coelestis erat
Nec ea sollim suit vulgi Philosophorum salsa opinio; imb in ema impegerunt etiam philosephiis Principes; nam ut observat Iustinus Martyr in Paraenetico, Me eos tan-ovam ea, qMe sunt in cs accuratius, quam Plato vidisset, non ut iste; Deum in ignea esse sub ηtia dixit, sed in quinto quodam elemento aetereo versara illum a is . Unde non mirum si Poetae, qui summum Numen in plures partes impie distribuerunt, ita singulis Diis sedes proprias assignaverint, ut jupiter syderibus dumtaxat, aeri, Huea. nus igni , Neptunus aquiS , Ceres terIae , Pluto inseris praeesset, & imperaret. Sed vix satis mirari possum Iudaeos Prin. phetarum oraculis illustratos, tamen ita despuis, , ut censuerint Deum in templo Hierosolymitano ita praesentem , ut referente S Hieronymo in illud Isaiae 66. Caelum sedes mea , O c. ipsum , caeteris mundi partibus substantialiter absentem esse crederent . At omnium turpilis errasse videtur Auguli inus Steuchus Eugii binus , qui lices vir Catholicus, & Theologiae minimh rudis ; nec non in Romanae gremio Ecclesiae, hoc est in arce Fidei ac Religionis , enutritus tamen explicando hunc versiculum Ps. I 38. Intesim cogitati es meas, de longe , id est 3 inquit , ἡ δία, quo ηon est a remi remoti oeus ; id quoque mirabilissimum est, maximumque divinae scientiae tessimoxium 3 Nam id quoqueproν-
sus es ireredibile maximὶque sumaum , ut
eum Deus cuius satis siηgius diat a terris, quam artus ab oeeasu, ius tamen renueas, M omnium gentiam, vel st4simorumque -inum, ut ait Amstateles, s eoUensus, videat qui aia geritur etsi, terris. Idem explicans hunc versum . Si ascendero in coelum tu illic es, ait, Ut igitur sol est in ea si corpore, ac situ , sati-e sua , terras autem Itiminibus lorat, omnia prospicios , talemn esse esse nos regitare Demn 3 θω quusem
quaque pertineat. Contra autem hunc gravissimum errorem
Cornelius Mutius lib. de divina Hilioria Deus Abique est , aut omniso non is . Si ei
mensi rem negaveris, austras D isitatem. Ut autem haec veritas pateat evidentius, sequentibus in Quaestionibus est libranda.
'quomodo probari posse Deum esse Immensum, is, ubique. Νουηdum I. hoc esse discrimen inter praesentiam , Ubiquitatem , Ac Immenlitatem Dei, quia Immenaeas sit infinita divinae entitatis virtus, oc capacitas,3ua Deus ex natura sua vim habet se se intimh praesentem sistendi omnibus creaturis, etiamsi numem, &specie infinitae existerent: in visas autem est ipsemet a tualis Dei in omnes creaturas existentes illapsus, dc veluti substantialis ipsius in singulas mundi partes dissisio ι Praepentia verti, nedum est intimus ipse substantialis Dei ilula plus , sed & specialis ejus assistentia , &oi ratio alicubi . Sic 2. Μachabaeorum cap.
ivludas, is, ejus milites nostraverunt nosmisus triginta quinque milia, praesentia Dri magnificὲ delectati. NModum a. qubd cum quatuor distingui possint Entium gradus, &ordines; nimirum Naturae , Gratiae, Gloriae , & Divinitatis; etiam quadruplex distingui potest Dei Residentia, & in alio existentia , seu praesemtia : Prima est Enritatrva , fitque mr suae Divinae entitatis in singulas mundi partes exuberantem effusionem , ipsemet dicente Ieremiae 23. Qium cs, terram ego impleo. cunda sanctificans, quae fit per charitatis,&gratiae diffusionem, qua Deus speciali r do, animabus justis inexistit, dicente Christo Ioannis Iq. si quis diligit me .... Pater
meus d/lim eum , is ad eum veniemus,
mansionem apud eum faciemus. Tertia Beati scans, quae fit per divinae scelicitatis, &voluptatis in omnes Beatos emum mι de qua David Ps. s. In aeternum exultabunt, is babitabis in eis . Quarta denique est Divina, dc fit per specialem divinarum Personarum inmistemiam . Quae iterum duplex potest distingui: nimirum Personalis, qua Verbum divesum specialiter praesens est humanitati, quam assi psit per unionem hypostaticam, in Christo namque ait S. Paulus ad Coloia senses x inbabitat Omnis plenisvis Divinitatis corporaliter. Alia vero Essentialis , qua divinae Personae sibi mutuli inexistunt, dicente Christo Ioannis Iq. Ego is Patre, is Patre in me est. Notandum 3. Praesentiam , cte Residentiam naturalem iterum distingui posse tri-
237쪽
rys Tractat. I. Disput. III. Anic. III Quael. I.
plicem , juxta tres modos , quibus solithinus dicitur rebus omnibus existentibus inesse, nimirum per Essentiam, Potentiam,& Prmentiam. Quos existendi modos ita S. Thomas interpretatur , Prima parte qu. S. an. 3. ut Deus dicatur esse in rebus per Essemiam , quia omnibus immiaiath dat esse: per Potentiam autem , quia omnia ejus potestati , ct imperio subiacent 3 per Prie sentiam denique , quia omnia sunt in prospectu ejus nuda, & aperta, nihilque ipsum latet. Quod explicat exemplo Regis , qui
est praesens per potentiam in toto suo re. gno , omnes enim regni incolae ejus imperio lubduntur: est autem per praesentiam in cubiculo regio , quia omnia quae in eo geruntur patent ejus oculis : est verti peressentiam , dc substantiam in throno suo , in eo namque tota ejus substantia residet. Vettini hanc explicationem non imme. md re ruunt Durandus , 8c Aureolus Ietenim si Deum esse in rebus per Praesentiam idem esset, ac habere res in suo prospectu, sequeretur Deum esse in rebus non solam quando sunt, sed etiam antequam existant, siquidem intellectus divinus deprehendit , dc voeat qrie non sunt, tanquam ea
quae sunt . Adde quM cognitum est in
cognoscente, non autem e noscens in m.
gnito . Idem dicendum de Potentia , haec enim nedum ad res praesentes , sed etiam ad suturas se se extendit . Respuitur pari. ter haec explicatio quantam ad modum exi-ilendi per Essentiam , quia rem alteri esse praesentem substantialiter , non sollim est ipsi communicare esse, ali uin Sol esset in cmnibus sublunaribus ad quorum productionem concurrit: sed ultra requiritur sub. stantiae indistantia. Itaque Deum esse praesentem rebus per Essentiam nihil aliud est, qurim cum reb omnibus substantialiter inex illere e per Potentiam autem idem, ae res omnes producere, & eontinuo influxu eas conservare :per Praesentiam denique, idem est , ac res omnes existentes in suo prospectu habere, di intimε per suam cognitionem penetra. re . An autem Me triplici modo Deus rebus omnibus verε inexistat, hae in Quaestione resolvendum est.
CONCLUSIO PRIMA.Dzus revera est Immensus , Ubique praesens per Elgentiam , Potentiam, i
Probatig I. pars ex Scriptura : Ps. 138.
riam p si ascendere in caelum tu illic es, fi descendere in issemum, ades, i . qyae verba Anastasius constantin. lib. a. de incircumscriptione Dei recth a firmat de substantia Dei esse intelligenda; Numen Nerim, inquit, illud omnia permeat , ac pertendit, universa adimplens magnitudine suae naturae. Quod ipi met Deus confirmat Ieremiae 23. Nunquid non caelum,'terram elo impleo ρ dicit Dominus . Sic Ieremiae 66. me dicit Dominus . Caelum sedes mea, terra autem scabellum redum meorum, quae est ista domus, quam aedi abitis
mihist is, quis δ se iseus quietis meae 8 Cui &illud consonat a Salomone dictum lib. 3. Regum cap. S. Simuli eaelorum te ea re non mosunt quanto magis domus Me quam ad vi pidem insinuat Sophar Naamathithes apud Iobum cap. I I. Excelsior Caesi est, ἐν quid facies profundior infimo, unde euntes λ ιοπων terra me sura dus, latire mari. Idem inculcant SS. Patres praesertim Augu-ssinus, Deus ubique ratus est, inquit libro T. de Civit. cap. 3C. nialis inclusus Ioeis , nullis vixeulis alligatus, ex nulla parte miatabilis et
impleas Caelum, se terram praesente mentia ,
non absente , nec indigente natura . Et s. de
Trinit. cap. I. Ubique es sine ulla situ praesens fine habitu omnia continens, fine loco ubique torus , fine tempore siempiternus . Et lib. de Praesentia Dei ad Dardanum, Cum Deus sit
natura iη retinea, b, incommutabiliter viva,
aeterna stabilitate in se ipsio maneat, aris rebus omnibus, is fingulis ratus. Unde merito concludit ibidem , Fatendum est ergo ubique esse Deum per Divinitatis praesentiam; sed non
ubique per inhabitavianis gratiam . Eandem sententiam variis firmant argumentis , -- teri SS. Patris quorum
aliqui ex Immensitate divinarum Pers natum, Divinitatem probant. Sic S. Basilius in Evangelii Ioannis mitium , Patrem , AC
Filium verh Deum esse colligit: Neque Pater in Deo, inquit, neque Filius in cucumi ρω aliqua, vesae ita regione eontinetur: μα immensus es Pater, immensus item Filius et Totum illud quodcumque mente intesiexeris, O
e cumque I risu per perir, id ipsum rem
238쪽
Has Des plenum, Gistra simul extensam Fini hypostasim reperies . Eodem argumento S. Athanasius Epistola ad Serapionem probat
Spiritum sanctum esse Deum : Bod si fisius , inquit, es quia minest in aestinctis Aeis; sed dum in Patre s ubique s est extra
omηia , non est creatura , consequenter, nec Spiritus sanctus erit creatura, eum non fit in Uincti, sieis sed impleat omnia , manens exintra omnia 3 sic enim scriptum s: Spiritus D mini replevis arbem terrarum: iniquι ex immensitate colligunt Deum es.se Spiritum: Sic S. Hilarius lib. a. de Trinit. Deus, inquit, invisibilis, inrem meis bilis, immensus cst 3 ait Dominus venisse rempus, ut non in manu, vel in Templo Deus fit adorandas ι quia Deus spiritus es ,
'iritus nee eis cumscribitur , nec tenetur: quia per naturae sine virtutem ubique est, neque quam abes in amnibus omnis exuberans .
Multi ex substantiali Dei praesentia ubique . demonstrant Verbi divini in carne hominis existentiam, & unionem nihil habere Pudendum nee incredibile: Sic S. Gregorius Nyssenus in libro Catechetico cap. 23. cum dixisset , suis ita puerili es ingeηis , ut adunmeestatem aspiciens, in universitate non credat eo Deum , in eam subeuntem, is, conti. nentem, is, et is fidentem p ab eo enim quias μηdent omnia, neque ieri potest ut Aiali. quia, quod in eo quia s, esse non babeat . Gncludit, quare F in eo sνm omnia, is, il- Iud es in omnibus , cur eos pudet ἡsterii iblius, quod in incaryatisnepossum est, quodque Deum docet inter iamines esse vermum , qui ne nunc quidem extra bominem es ereditur λIuaninis enim non idem modus es praesentiae, quo Deus in nobis est , eum tuo ι tamen bae sum in ηοbis esse, O, nunc, istu cex equo
t. ri denique colligunt Deum inesse omni.bus creaturis, quia omnium est opifex: Sic sanctus Fulgentius lib. contra sermonem Fastidiosi cap. q. A Deo nostra, inquit, id est ab ipsa Trinitate sancta , nibu μιδ locatiter separari, quia adem Deus summus, verus, , Donus, ficut omnia fecit , sic omnia coηιiηeι , replet in me us 3 Et cap. 6. Trivitas au-sem unus Deus Acul est aeternas ; nulla illi aeterna sunt tempora ν β s immensus, quem nulla potes conccdrae creatura: quia imo mensus, ubique totus , quia nec continetur loco, Mec distenitur, aut contrabitur statio. In idem sanctus Ambrosius lib. I. de Fide cap. q.&T. ivus , inquit, conuplem omnia nusquam iAe
eonfusus, penetrans omnia nosquam ipse penetrandus , ubique toru3, eodemque tempore ι in Cain, velis terris , vel in novusmo marinaesens. Hisconcinit Cyrillus Hierosolymitanus Catechesii 5. In loco, , misisHὸ definitus. sed lucorum Opi ex in omnibus exsens, a nu
lo circumsicriptus raronus ipse caelum est , sed exuperat, o, trameendit qui sedet ,-terra scabellam perum, sed peremis ad subterraneo usque virtus illius. Unde est ubique praesens.seeunda, dc Tertia pars nullam in sui pro batione dissicultatem patiuntur, nam ut loquitur sanctus Paulus ad Hebraeos A. Non es ulla creatura invisibilis in eo pectu Hus , omnia autem nuda, , aperta sunt oculis eius οUnde Sapiens Ecclesiasticus cap. 23. irridem,& arguens impium dicentem , suis me υι-dπὸ tenebrae rarcundant rie,'ρarietes coopes riunt me, im nemo cirςuri eis me; suem -- reor λ delictorum meorum non memorabitum M tissmus. Subdit, Et non intelligit quoniam omnia videt ocular clius .... O non cognovuquoniam oculi Domini multo plus luridiores sunt Iuper solem, circumjicientes omnes vias bo. minum , is, profundum abris , is, iam num corda intuentes in abscinduas partes . Idem patet, & etiam de praesentia potesta tisis siquidem creaturae nil quidquam , nisi Deo coagente moliri NI sunt , Deus enim operatur omnia in omnibus, seu, ut loquutur Isaias, Omηia opera n fra operatus es mobis Domine ; Unde meritti concludit sanctus Paulus actorum T. Devm non love esse ab unoquoque ηοstrum, in ipso enim, inquit, vis vimus, m vemur, i sumus. Id est, ut ex. plicat sanctus Chrytoi tomus, Adramvis est, ut me ipse vivi nequeat .... suemadmodum ignorari non potest aer ubique diffusius, qui muisns ab umqvoque nostrum est, vel potius in η s inest; ita neque opifex omnium . a iam similituδnem adhibet etiam Anastasiius Sinaita in secundo contemplationum in Hexa. meron, suomodo aer, inquit, implet omma, nullus cst locus eo vacuus Onc. Da etιam universorum Deus impleι omnia, is, nullus est
DEi Immensitas etiam ratiou naturali pro, bari potest . Haec est contra Smi singumnoitrum, qui Tractatu 2. Di tui. s. numeris I. assirmat Dei immenlitatem potius esse fide creditam , quam ratione dem instraia
239쪽
Is8 Tractat. I. Disput. III. Artic. III. Quaest. I.
Probatur conclusio . Essentia divina non mitis debet esse infinita , & illimitata in sua virtute, & capacitate existendi substan-traliter ubique, quam in se , & in caeterisivis persectionibus 3 proprietas enim cominmensuratur naturae r sed in eaeteris ira et infinita , ut nullos omninb limites habeat :Ergo nec habere debet in capacitate exi. stendi ubique. Minor patet . Μajar probatur, tum quia nulla apparet ratio, cur una
essentiae divinae proprietas sit potitis infinita, quam alia: tum quia si estentia divina limitaretur in sua praesentia, non esset infinita : Per Me enim , inquit Anastasius Pa. triarcha Antiochenus lib. de incircumseripta Dei essentia, quia ab alio terminatur, decla-νars stantiam eius, quι ambitur, esse eis m- fcriptam 3 sed certum est substantiam diu, nam esse infinitam , & incircumscriptam Iidque ratione naturali , ut supra demon nravimus agendo de Infinitate divinar Ergo pariter ratione naturali constat eam es.se immensam. Deinde, omnibus liquet omnem persecti nein nullam imperfectionem redolentem ,
Deo esse tribuendam, idque in maximo', &fiupremo gradu 3 sed rem esse alteri praesen. tem , est persectio , dc ed Deus censetur misectior, qud ampliorem locum occupat, vel per emensionem quantitatis . vel per
distisionem, & applicationem virtutis , &operationis: Ergo maxima praesentia est Deo tribuenda . Sed ubiquitas est maxima omnium praesentiarum i Ergo est Deo tri. huenda . Deni ste 3 si Deus non esset immensus, sed tantam in determinato Ioco , posset moveri de loco in lociim, Ac sic eu et mutabilis: sed ratione naturali constat Deum non esse mutabilem : Ergo constat eum esse immensum. Replicat I. Smi singus ex infinitate non
posse concludi immensitatem, nisi quia proprietas commensurari debet esshntiae, &qud ipersectior est essentia, ed pariteu praestantior debet esse proprietas: sed hoc 'incipium , inquit, salium est; lic t enim homo brutis praecellat essentia, bruta tamen hominibus anteceIlunt pro letatibus; squidem proprie- ltates , seu facultates sensitivae long ε prae-itantiores sunt in aliquibus brutis quam in i hominibus, nam lms Aper auditu, Unx visu, Simia pinu, Vultur odoratu, praecellit Aranea layu. Contra , Eo modo se habet infinitas adessentiam, & proprietates divinaai quom ldo finitas adessentiam, & proprietates crea. tas ; sed haec ita limitat creaturarum proprietates, ut nulla sit nee esse possit infinita: Ergo pari modo infinitas efficit, ut nubia Dei persectio possit esse finita; sed nuspraesentia finita esset, si non esset immensa , ut constat 3 Ergo, &c. De nis si divina 'aes lentia non esset immensa, essentia divina non foret infinita simpliciter, sed tantiun secundum quid, illud enim infinitum est tant tunsecundiim quid, quod non est infinitum smcundam omnem suum modum, omnemque
persectionem sibi identificaram realiter; sed essentia non esset infinita secundiim perse chionem praesentialitatis, de capacitatis exiis stendi in aliis 3 Ergo eis e tant lim infinita secundlim quid . Nee iplius rationes qui Aquam ossiciunr, clim enim saeuitates lentiistivae, essentiae humanae non identificentur. sed ab ea distinguantur realiter; cumque dependeant ab organorum dispositione, mirum non est si essentiae humanae persecti
Adde qubd, lie8t foris in creatis non valeret illatio perinioris Noprietatis 1 m
sectiori essentia, quia edm creata suscipiant magis, Ac minus, unum eorum potest habere maNrem p rinionem, aliud verti minorem , etia rast realiter identificentur ι
etenim ad aliam diverti talem Μrsectionis lassicit distinctio formalis: Intellectus enim in sententia Doctoris, impersectior est v
luntate , licti cum ea realiter identificet upin anima. Meus tamen est in divinis, ubi omnia infinita sunt, infinitum autem majus, aue minus non suscipit; ae proinde mi finita perfectione unius redh colligitur infinita persectio viterius. ad secundam rationem, majorem praesentiam non arguere praestantiorem periectionem in re , etenim anima rationalis , de Angeli minorem locum occupant , pr indeque minorem habent maesentiam, quam
res corporeae, nec promerea sunt Iebus corporeis immrsectiores. Contra. Major praesentia arguit majorem quantitatem, vel molis, vel virtutis; lichtautem major quantitas molis, non temper inserat majorem p rsemonem , homo enim praestantior est monte, etiam si eo minor sit, tamen quantitas virtutis Nisectiorem essentiam indigitat : Ergo eum Angeli ,& anima rationalis habeam majorem quan
titatem , & praesentiam virtutis , rectEetiam ccilligitur eos esse praestantiores, α
240쪽
ex eorum praestantiori natura, & virtute, etiam majorem praesentiam recth colligi. Subsumes. Rea. . equidem colligitur ex
majori quantitate virtutis maior praesentia, de diffusis potentiae, &activitatis, non a uintem naturae, & substantiae: ac proinde ex eo inseretur equidem Deum, utpoth infini. tum , habere virtutem , non autem lub. stantiam ubique diffusam. Contra . Ex eo sequitur , qudd praestantior natura debet habere eraestantiorem , ac nobiliorem modum praesentiae libi non repugnantem : sed modus essendi ubique praesens per diffusionem substantiae, dc vir. tutis, praestantior est, quam sola praesentia virtutis, nec hic uterque modus Deo repu-nat , imb ipsum maximε nobilitat: Ergoic uterque modus essendi ubique per essentiam, & potentiam Deo est tribuendus. confirmantur praefatae rationes. Λ ut Deus nulli bi est , aut tantlim alicubi, aut ubi.
que: sed non potest dici, quω sit nullibi,
nec alicubi tantum: Ergo necessarid est ubique. Major patet . Minor probatur quantum ad primam partem , tam eκ vulgari
illo philosophorum effato, quod nullibi est ,
non est, tum quia esse alteri praesens , est periectio, de consequenter non est Deo deneganda.
Probatur etiam eadem Minor quoad be- codam partem. Quod est alicubi tantum , vel ibi eit per naturam, dc necessarid, vel Per voluntatem, & liber/: sed neutro modo Deus dici pote it esse in aliquo loco de rerminato ς non quidem libeth: alioquin sese movere resset a loco in locum 3 dc sic esset mutabilis . Non etiam necessarid, dc naturaliter , aliqua enim substantia triplici tantam de causa potest esse necessarib , &naturaliter in loco determinato , nimirum , vel ut ibi conservetur , dc quiescat , vel ut in eo perficiatur , vel ut operetur , dc aliquos producat effectus, quos alibi non posset producere ι sed neutro ex his modis Deus potest esse in aliquo loco determinato. Non quidem ut conservetur, quia clim sit prima causa, omnitib independens est. Non etiam iit perficiatur, clim sit ipse omnium persectionum sens, dc origo ; Non denique ut operetur , quia ut probabitur in i aestionemventi, ex hypothesi subd non esset in at quo loco, nihilominus in eo posset operari: Ergo cum Deus non sit nullibi, nec alicubi tantum, necessum est, ut sit ubique.
num qu. 2O. in Dra sunt potius omnia quam ipse ae cisi: Ergo si Deus est in omnibus. omnia sunt in omnibus 3 3c sic idem erit
in semetipso; sed hoc est absurdum : Ergo
Respondeo, qu bd aliter omnia sunt in
Deo, aliter veth Deus est 4n omnibus rebus existentibus: omnia enim sunt in Deo, sicut essestus in causa , sicut cognitum iri cognoscente , Ac sicut ens participatum inente omnium praeliantissimo , dc primo et Deus verti eli in rebus non sicut in loco,
sed per realem substantiae suae praesentiam, de ii*istantiam; & ita non sequitur idem
esse in seipio , quia res non eodem mod iunt in Deo, quomodo Deus ipse in rebus
est. Unde subdit ibidem Augustinus , Nertamen ita sunt in illo, ut ipse sit locus . L cus enim in spatis , est quod longitudine , latitudine , ahiruium eorporis occupatur ,
nec Deus tale aliquid est . Et omnia igitur in ipso hunt, locus non est.
Dices a. Si Deus esset in omnibus rebus. mutaretur : sed consequens est contra illud Malachiae , δ' Deus, est, non maior : Ergo non eli in omnibus rebus. Probatur sequela majoris. Μultae res de novo producuntur, dc intereunt: Ergo si Deus ipsis in istat, novam praetentiam acquirit, & amittit. Distinguo antecedens . Μutaretur penit lis extrinisa, de sollim terminati vh, concedo: intrinsecE, Ac formaliter , nego: clim enim realem respectum non habeat ad locum, nec
ad res , quibus est praesens , sicut habent
creaturae, tam corporeae, quam spirituales, idcircb ad loci , vel rerum mutationem , realiter non mutatur, sed tant lim mutanturres , quae vel incipiunt , vel desinunt esse Deo praesentes, nulla tamen in Deo mut liene facta, eo modo, quo dicitur Creator abique ulla sui mutatione reali. Dices 3. Si Deus esset ubique, sequeretur Deum esse nedum in locis saetidis, sed etiam in Daemonibus, dc damnatis' sed comsequens videtur ablurdum: Ergo, dc ante
Distivis sequelam Μάiaris : Esset in locissae dis ita ut in eis inquinaretur, &Met in Daemonibus per suae gratiae, aut beatitudinis collationem, nego: es Iet per substantiae suae indis antiam ν concedo; Sicut enim animarationatis, inquit S. Augustinus libro de ago. ne Christiano , cap. IS. non inquinatur in
corpore elim ieerob o, quia substantia spirituatis si muhὸ misui Deus eum longius A ab omxi