장음표시 사용
261쪽
merae repugnat esse, es is aera in quantumebimaera. Aliter igitur iis illa negationibu talis homini in aeternitate, O, Gιmaerae s es, tamen non propter Me est unum magii nibil
Hujus responsi praemiserat rationem n. II. dicens, Negationem alicujus inesse alteri, eri propter solum desectum cauis producentis illud 3 vel propter repugnantiam quam habet ad illud fulcipiendum. Priori modo albedo negatur de pariete non albo, posteriori negatur de Angelo, Zc in hoc calu D. Ties non albus non est minus nihil albedinis
quam Angelus. Et ratio inquit magis est Mee negatio qu-isa, est quia quaelibet negatis negat totam affirmatisnem sibi oppositam ex quaevmque ratione fit talis; tamenim verum est dicere paries niger non et albus, quam Angelus non est albus: idem dicendum di simili de creaturis possibilibus,& de chimaera; quia ens reale de utroque
ab aeterno verδ negatur. Respondeo 2. essentias rerum creatarum po
se dici tuo modo aeternas, & propositiones essentiales, quatenus objecti vh considerantur esse aeternae veritatis; Haec tamen AE ter
nitas non est alicujus entis positivi, & veri
extra Deum; sed tantum cuiusdam nNationis 1 eu non repugnantiae ut tales essentiae
aliquando existant, & ssint vera entiar Ideo haec AE ternitas non est vera & persecta, qualis ea est quae soli Deo tribuitur.
cialem Dei persectionem ab immutabili. rate distinctam. Haec est Doctoris, qz. quo lib. qui lichi hanc Quaestionem utrimque libret, concludatque his verbis, De ista aeter.
nitate an infit ex natura rei, teneatur altera
via duarum dictarum illa qyae videtur inquirenti probabilior, Nihilominus in nostram partem magis inclinat, latiusque confirmat, dc ejus sundamenta intacta relinquens, oppositae sententiae rationes omnino ditatuit, dc postquam expendit definitionem aeternitatis modo expresso in tertio Notabili concludit :si ergo Mee es propriissima descriptis AEter.
nitatis quam invenimus, o, Me unum tantum ex natura rei scilicet vita, tria autem est complent rationem eius non sunt ibi ex natura rei
ut videtur, quia per se important, vel negationem alicibus imperiectionis exἰrinsecae 3 ves
relationem aliquam aptitudina , vel poteA tialem ad aliqvid intrinsecum to nec β αηω M, es aliquid eorum ibi ex natura rei ι
per consequens, nec aeternitas ut aeternitas erit ibi ex natura rei.
Hilaris itaque Conclusio: Primo quidem ex lanctis Patribus, qui ut supra diximus,
divinam .Eternitatem ex immutabilitate, nedum colligunt, sed etiam cum ea conis landunt 3 nam ut loquitur Tertullianus adversiis Hermogenem cap. 37. Leges averηitatis sunt ut demutationem pati non possit: Et S. Augustinus lib. q. de Trinit. cap. Ig. cum dixisset, In quantum mutabiles sumus in fauis tum ab aeternitate Uamus : 1 ubdit, Hera autem immortalitas, vera incorruptibilitas , vera incommutabilitas, ipsa es AEternitas ;Unde Richardus Victorinus lib. 2. de Trinit.
cap. 4. suid aliud es , inquit, AEternitas quam diuturnitas fine initiis, O, Me, O,
rens omni mutabilitate e Probatur secundo ratione e Tum quia, inquit Smi singus Disput. de Mernitate nu. Iq. concella immutabilitate divinae existentiae summe necessariae, & quae ex se negat omnem potentiam ad esse, dc non esse, significatque ens limplicissimum, & actualissumum, sufficienter habetur conceptus vitae interminabilis totius simul, ac persecthexissentis, quae est ipsa descriptio aeternitatis; i licat enim ens simplicissimum, actualissimum , dc summe necessarium habere initium, finem, & successionem suae vitae 3 proindeque Deus quatenus est immutabilis, nabet vitam interminabilem & totam simul, sicque aeternitas ab immutabilitate politi vh non distinguitur. Tum quia non nugis distinguitur duratio Dei ab ejus existentia, quam creata ab existentia creaturae; sed duratio creata nihil possitivum reale addit exilientiae creatae per quod ab ea distinguatur: Ergo nec etiam
divina ab existentia Dei. Major patet; Si
enim duratio creata nihil politivum reale addat existentiae creatae, mutili minubduratili illius entis simplicissimi de increati addet aliquid positivum reale existentiae increatae; persectiones enim divinae, magis quam creatae, invicem identificantur. Probatur itaque minor: Si duratio creata extinstentiae creatae ad delet aliquid positivum reale , maxime vel novam rem , vel novam sormalitatem , post primum instans quo res creata coepit existere led neu
trum dici potest , quia illa res cum pro priam
262쪽
ptiam haberet existentiam, etia in propriam durationem sibi vendicate deberet, de sic esset duratio durationis , ac proinde pro-e us in infinitum. Idem dicendum de sor- malitate ; sicut enim quaelibet sermalitas proprium habet esse formale ex natura rei distinctum ab esse sormali alterius, etiam ct propriam habet durationem, quae sit nova sermalitas, & proinde quae etiam propriam durationem habeat, & sic in infinitum. Dices I. Sicut Infinitas se habet ad es.sentiam divinam , ita AE ternitas ad exi. stentiam: sed Infinitas est persectio positiva essentiae divinae: Ergo &.Eternitas erit persectio positiva existentiae. Negat nisiorem Doctor laudatust Infinitas enim, inquit, est quidem modus intrinsecus essentiae divinae, eam positi vh perficiens & afficiens, qualis non est aeternitas
respectu existentiae; Si enim per impossibile, inquit, essentis di vina raptim tra ret, hoc
est per momentum tantum subsisteret, ad. hue haberet tam ess mia quam existentia modum intrinsecum, sciaret in iηitatem intensivam 3 sed non baberet iri existentia aeterni a. tem per quam intelligimus i nisatem dura. tivam: qua ultra limitatem intensivam non aduit nisi negationem defetenri, vel r lationem potentialitatis , sciliret erexistendi evicumque possibili, qua relatio non est nisi ratisnis. Quod sic probat, quia fi Angelus annichilaretur cras ,
non baberet alium modum intrinsecum in natura sua, quam fi maneat in aeternum, sicut manebit ,-steundum aliquos me successone: - Unde concludit, Herum est igitur quod exi
sentia babet modum sibi inirinistrum sicut e sentia, sed illud non es nisi infinitas intensiva I aeternitas autem ut aeternitas, sive interminabilis duratis, ut interminabilis duratio, non est infinitas. Adde quM clim existentia divina sit de comeptui ormali, &intrinseco essentiae divinae, non alium habet modum intrinsecum quam ipsa met essentia . Dices a. Divina aeternitas probatur per immutabilitatem: Ergo non est eadem sor. maliter cum immutabilitate , nihil enim per seipsum probatur. . Disti'guo. Probatur probatione expositoria quae scilicet fit per majorem rei ex-ricationem seu per connotationem diverinam ad aliquid extrinsecum , concedo :Probatione formali, qua igruitum aliquid per aliud notius demonstratur dc cogninscitur, nNo: Itaque divina Immutabilitas quatenus io univerium negat omnem --ninb variationem in esse divino , specialiter dicitur aeternitas per specialem con- notationem successionis , dependentiae ,
principii & finis, quae omnia in particulari negat de esse divino.
Dises 3. Omnis duratici est modus ali. quis positivus rei duranti: sed aeternitas est duratio divinae existentiae: Ergo& ejus modus positivus, non autem simplex alia
qna negatio. Nera m strem', Duratio namque, ut constat ex probatione conclusionis, nullam
vel realitatem , vel formalitatem addit existentiae rei durantis, sed sollim e notye perseverantiam illius existentiae, ut etiam abundd probavimus in nostra physica agendo de duratione.
Iuomodo Deur ratione aeternitatis Creatu existat ; O, Creatura Deo.
TR ia proponuntur in hac quaestione diis
scutienda. Primum an revera Deus Creaturae, Zc aeternitas tempori coexistere dicatur . secvndum , an haec coexistentia
sit divisibilis sicut tempus, .vel omnin indivisibilis sicut aeternitas . Tertium, an tempus, oc res temporales ita coexistant aeternitati r ut ei semper,' de ab aeterno sint praesentes, ita quba comparatς ad aeternitatem nihil habeant futurum, nec printeritum, sed sol tim praesens: quod ut enucleatilis di lcutiatur, & resolvatur, Notandum I. varium esse, sed misi triplex , discrimen inter aetemitatem dc
tempus. Primo namque aeternitas est duis ratio ilicreata, omninti independens; Tempus velli est duratio creata , & dependens , utpote cum sit duratio motus qui dependet 1 movente . Semias aeternitas
est duratio interminabilis & infinita tam priori quam a posterioris tempus vel b , est duratio finita & limitata, saltem a parte anteriori , quia habet sui initium 3 lichelari. non sit habiturum finem ex hypothesiqubd coelorum circulationes in aeternum sint duraturae . Tretiὸ aeternitas, sicut &aevum, est sor maliter indivisibilis de tota similis duratio verti temporis est Mentialiter si uens di successiva, ita quω ipsius
partes nullatenus realiter simul existere possint 3 praeteritum enim non est amplitis, futurum autem nondum existit.
263쪽
21x Tractat. I. Di*ut. III. Artic. IV. Quaest. IIL
potandiam aliquid posse dici divisibile liter dici possit quM praedestinatus 'potest
maximh tribus modis. Pri 1 nisi iter ,ldamnari, ait, Praede amnem esse auum cujus partes actu existentes ab invicem actuitemper praesentem O ita Merὸ Deum posses rari poliunt: sic quantitas bipedaIis est in xuηe aeremitatu velle quod vult, sicut si divisibilis in duos pedes. Secundo virtuali. ad ηM esset voluntas sua determinata: hincter, eujus partes non sunt actu divisae nec concluduit,praedestinatio buru non transiti pro existentes. sed virtute tant lim,& poten- teritvm 3 licet enim ipsa coextiterit praeterisistia, sic eontinuum dicitur divisibile in in-iqua transieruat, non tamen i a praeteriis si finitum, non quod actu habeat infinitas alia materierunt quae eaexierunt Ibi, OQ. partes, sed qliod habere possit, si nempe Probatur haec veritas, priis quidem ex semper, dc semper divideretur. Tertibemi. Scriptura sacra, quae plerumque afirmatnentialiur, quando nimirum aliquid indi-iDeum esse cum tempore & regnare per vilitate habet ex sua persectione, dii prae. faecula saeculorum. Vipsum conuat ex Pa-santia, sed nobiliori modo, id omne per- tribus. S. enim Anselmus cum docuisset ., sectionis, quod res divisibiles, aut divisaei p. I9. Μοηορgii Deum propria non esse
complectuntur. in tempore nec in Ioco, quatenus Me si
tantam 3. creaturas posse dici Deoignificat contineri de definiri te ore vel praesentes tribus modis; nimirum, vel G. loco ι addit nihilominus Deum esse intem-3ediri, de idealiter, quatenus nempe sem-lpore oc loco quatenus est utrique prae her & ab aeterno ab illo cognoscuntur .liens: haec autem praesentia nihil aliud est Secundb virtualiter, ed quM virtutem ha. quam coexistentia . Unde cap. 22. ait :beat illas producendi, conservandi, dc re- Summam esntiam istam inevitabilii Meegmproducendi ouando esse desierunt. Tertibra. tas exim nulli lora aut te strideese, neces aliter, quanao nimirum Deo existenti coe-lse est eam simul totam in am ibur Aor aexistunt per suam astualem & realem exi. ten oribus praesentem esse. Cui concinit Ristentiam . chardus Victorinas lib. a. de Ti init. c. zy.
Sirat, inquit, Deus in omni lora est praesem CONCLUSIO PRIMA. tMiliter, in nullo localiter; fie in omni tempores aerematiter , in nullo te realitis ς MusDEus revera roresit creaturae O, AEum enim pre loca non distietuitur qui summe nitas tempori. Haec eae expressa Do.Iplex δ is incomperitus, sic me per temp.ractoris Subtilis iententia I nam quae=6. quia variatis, qui aeternus incommutabilis est. m. an. o. assirmat aeternitatem esse divi. Patet etiam ipsamet veritas ratione Inam illam persectionem, qua Deus cuili- coexistere enim alteri , nihil aliud est , bet temporis disserentiae coexistere potest :rquam esse alteri praesens se nolim existen. ea in I. dist. 9. quis. urica num. s. docens tiam, de simul cum ipso durationem ha- qi aliter de Veibo divino possit dici qudd bere e sed verum est quM tempus cum aete sit penisum dc qubd generatur; aperiensque nitate, dc Deus cum Creatura durationem qua iter verba divertorum temporum Deoxhabeant , δε existentiam i Ergo etiam tribuantur, ait: Respondeo, magis proprie coexistentiam. possunt dicie inibare nune aeternitatis quam Dices. Deus de ipsius aeternitas praescin erentias te diris r non tamen illud nunc dunt ab omni tempore, jlludque luperemaεolutὸ, quia non esset variatio tune diversio. cedunt: Ergo non ipsi coexistunt. patetrum modGrum signiscandi temporis ; sta in antecedens auctoritate S. Augustini lib. quotum coexistit partibus temporis, ut eum de vera Relig. cap. qy. AEterna vita, imaicitur, Deus genuit, tune AP catis nune quit, vitam te, alem vivacitate ipsa sv aeremitatis, ut sit sedus: Deus habet actum rat; nee quid sit aeternitas neque intelligendo generatinis is nune aeternisatis I in quantum eo picis: mensis quippe resectu σmum muta- illud nunc coexistebat Paeterire. Deus gene-ibititatem ab aeternitate ρύπην, im in ipsarat, boc est, habu aestim in nune aeternuatis, aeternitare nulla spatia te diris cerno Et F. in quantum nunc aeternitatis raex it prae emit de Trinit. cap. i. Intelligamus Deum me sies, ex boc patet, quodiam illud nunc veste tu praesidentem, sine re me se iremum .existat cuilioet disserentiae temporii, veH diei. Miel. in Prosel. cap. I9. Non fisisti beri avimus de Deo disseremias omnium temporum. cras reis: sed beri, is, Muis is, cras es, ses Similiter G.qo. qu. unica resolvens qua ' plicare es extra omυ tempus.
264쪽
D meis ansere seM : Deus ut vitistit, ah. soluth praescindit 1 tempore dc illud omnino Prariergreditur, concedo e ut coexistit &am praesens est, nego. Certum quidem est
Deum, ratione aeternae suae durationis, cujuslibet creaturae ec temporis durationem praetergredi, clim per totam aeternitatem extiterit nondum existente creatura nec tempore: Quatenus tamen ipsius duratio de aeternitas concipitur, ut isne est , non praδcindit a creatura nec 1 tempore existente, sed utrique coexistit. De priori loquvn.tur SS. Patres, non verti de posteriori. Diresa. Coexistentia est relatio realis ex parte utriusque termini, quia est relatio aequiparantiae r 1 ed nec Deo nec ipsi iis aeternitati competere potest relatio realis in ordine ad creaturam & tempus, alioquin ei- set mutabilis: Ergo nec coexistentia.. Distinguo majorem: Coexistentia est relatio in conceptu suo sormali, nego: In conceptu concomitante. transeat, Coexistentia enim ut sic, non dicit formaliter respectum realem, vel rationis praecia. Sed solum negationem distantiae inter duas res; lichi concomitanter importet respectum realem vel rationis , prout res coextilentes illius respectus tuaeipiendi sunt ea paces . Unde coexistentia in creatura est rotio realis , eaqite transcendentalis , quia inseparabilis est a suo sundamento , quod est
ipsa met existentia creaturae: sicut enim absoluth repugnat esse creaturam sine dependentia a Creatore, ita repugnat esse sine coexistentia cum Creatore 3 sed ex parte Dei haec relatio tantiim is respectus rationis 3 cum Deo nihil reale aec dat per existentiam creaturae. - Dices 3. Praesens non potest coexistere praeterito & futuro, sicut punctum non existit toti lineae, quia indivisibile non coextenditur divisibili: sed et ternitas i emper eit praesens: Ergo non coexistit te pori praeterito neque suturo.
Dissingiis maiorem: Quod est praesens de omnino indivisibile tam virtualiter quam se aliter, ut punctum respectu lineae , Mon potest coexistere divisibili, concedo : uod est praetens ac indivisibile formaliter, sed divisibile virtualiter non potest omisere divisibili, nego: Angelus enim lichiso Mirer ex se siti ivisitatis, praetentiam tamen localem divisibilem habere potest; 4icut de ahima rationalis, quae Ilati inllib.
Mantia sua sit indivisibilis, tamen divisibile
corpus actuat Zc insermat. Unde lichi AEter. nitas formaliter et absoluth sit indivisibilis. nihilominus clim sit divisibilia virtualiter' coexistere poterit variis partibus temporis ut iustis aperiet
CONCLUSIO SECUNDA . Coexistentia Dei is, cum tempore, M sueres ulis In
cut ipseum rempus. Patet haec Conclusio de firmatur illis omnibus scripturae locis, quia bus divinae existentiae tribuuntur temporis disserentiae secundum prius de posterius .
Sic Proverbiorum 8., Ante omnes collis ego parturiebar. Psal. 73. Deus Reae inter ante saeevia. Exodi II. mmistis regnabu iustumnum, D, ustra. Idest ultra omne tempus determinatum, ut explicat S. Anselmus in Prasiologis rap. 2O. Patet qtie haec expositio, nam ultra aeternitatem propriὶ sumptam,
nulla duratio fingi potest, in qua Deus
regnare intelligatur. item ad Ephesios titauit nos in i o arua munes confisutionem , One. quibus Deo tribuitur tempus prael ritum imaginarium, quod mundi constit tionem praecessisse finsitur. Id iplum ratio evidenter firmat 3 nam coexistentia eum sit duorum simultanea existentia, non potest manere , quin utriusque existentia subsistat: at existentia temporis, aeternitati coexistentis, non submstit, sed est in perpetuo dluxu, ita qubduna parte abeunte, succedat altera. Ergo fieri δε suit ut coexistentia aeternitatis adiuium esse defluat, alteraque cum succedente temporis parte de novo succedat 3 ademque tot esse debent hujus coexistentiae partes sibi indicem succedentes, quot sunt in
Haec omnia egregih confirmat de explicat S. Augustinus Tract. 99. in Ioannem ubi expendens illud Ioannis cap. Io. 9-- cumque a ur loquetur , subdit: Ia eo quos
iuslibet temporis verbum ponatur, Me μα-riti, me praesemis, Me 'Mari, non menda.
Hur Hritur. Quamvis enim natura Ha imis mutabilis non raripiat suit, is, erit, sed tan tum est, ipsa enim veraciter est, quae mutari nos μψε tamen propto mutabilitatem rem ρω- in quibus versatur nostra mariasitas , non mendaciter disimas is, Bit, on erit ,
is est suit in materius Desis, est in m
senti , eris in futuris: Fuit quis num m
265쪽
defitat, erit quia nunquam deerit, est quia semper est : neque enim velut qui iam non
Ar, eum praeteriris occidit; aut eum praesentibus . vestit qui non maneat, labitur ι aut cum Diuris, velut qui non fuerat orietur. Proinae cum secuηdum volumina te reum locutiobsumana varietur, qui per mila deesse potuiscat potes aut poteris tempora, υπὸ de illo di. min.e uilibet temporis verba. Ex quibus verbis, ut advertit Fim. sngus noster quasi de Merri te num. 8 P. tria colligere licet. Primum quidem divi, nam aeternitatem veth coexistere disserentiis temporum, quippe cum, inquit Augustinus, non desit situ. hoc est, non sit in. distans ab illis. Secundum quba ipsa aeternitas variis illis temporum differentiis suc. cessivb coexistat, cum de i a pronuntien-aur fuisse, esse, &futurum esse. Tertium, Mubd haec successio non spectet naturam , nec proinde divinam existentiam, quae Omnino immutabilis, & invariabilis est, tota. que simul subsistit: sed tant lim coexistentiam, quae lichi ex parte creaturae sit consequenter relatio realis, ex parte Dei sollim est respectus rationis quem noster intellectus fingit, ut divinam illam praesentiam ct simultaneam existentiam cum creatura
facilitis percipiat 3c explicet. Diers I. Ibi non est successio , ubi non est praeteritum, vel suturum, sed solium praesens: atqui in Deo ita est. Probatur ex S. Augustino S. de Trinitate . Apud Dexm, inquit, pracierita futura φηt. Et
iterum, IIa, inquit, quae iacumaer prae erita ibi non praeterierunt, nec illa quin dicuntur futura, quia defint ut venianr expectan. rur; sita omnia praesentia cui nivir et Idem habent omnes caeteri Patres: Ergo coexisten.
tia non est divisibilis. Nega minerem 1 Lic)t enim existentia Dei nullam successionem, dc divisionem patiatur, cam sit ipsamet Dei natura tota simul, di omni b indivisibilis: nihilominus coexistentia ipsius ad creaturas fluentes, dc
successivas, clivisibilis est , & fluens . Ad sanctum sumsisum dico 3 illum . sicut& caeteros Patres, idem affirmantes, esse
intelligendos de praesentia Dei objestiva , qua fit, ut ipsemet Augustinus explicans illud Pialmi 49. Piachritudo atri mecum est, ubi ait, Cum illi unt omnia cognitione quadam ineffabilis sapiratis Dei in Herbo constituta: Unde inquirit , quare apud ipsum omnia; Deinde respondet , quia o1 antequam essent
Omnia aut crearentur, o nota erans orima tIpsi . concinit S. G orius lib. q. moralium cap. 27. dicens, Futurum ege AEternitas non babet, cui nimirum nec praeterisa transeunt,
nec quae fasura has venium, quia cunua per praesens videt. Quasi diceret: Deus ab aeteris no per infinitam suam intelligendi virtutem, quia habet sibi praesentia suturaque, de in terita, ea ita aperth intuetur ac lade iacto in rerum natura existerent.
Dices a. AEternitas est tota simul & per. secta vitae possessio seu extentia: tago
successionem non patitur. Difmguo consequens et Successionem non patitur in tuo se ali conceptu aeternitatis, di quatenus est duratio essentiae divi nae, concedor quatenus dicit respectu meo.
exitintiae sui ad creaturas est tota simul, nego. Cum enim coexistentia subsistere
nequeat sine mutua existentia extremorum,
sibi invicem coexistentium, necessum est qubd si unum suat, etiam fluat aliud, ac
proinde coexistentia aeternitatis cum temopore necessarid successiva est.
Dius 3. Quidquid in Deo est, est actus
purus, immutabilis &aeternus; ac proinde excludit potentiam ad privationem larmae habitae , de ad a uisitionem novae , de
consequenter successionem non importat et sed coexistentia Dei ad creaturas eo aete nitatis ad tempus in Deo est: Ergo coexustentia Dei de aeternitatis ad tempus M.quit esse successiva.
Di-π- majorem: duidquid in Deo est ,
intrias eia de realiter per modum praedicati essentialis aut attributalis, est actus purus, concedo, quidquid in eo sollim est extri secE, de per solam denominationem exteris nam dc respectum rationis, est actus purus invariabilis, oc aeternus, nego: Certum est enim apnellationes Domini, creatoris, dcc. quae Deo tribuuntur, quaeque tolum respecium rationis important, non
concipi per modum astus puri, Zcaeterni, qui pire cum tollim in tempore, dc ex tempore Deo tribuantur: Coexistentia autem non est aliquid Deo intrinsecum , sed con cipitur per modum respectus rationis, finitur in Deo ex ipsius praesentia, di exientia simultanea ad creaturam.
Rra temporales non existum Deo ab aeter
266쪽
ebre eis supponit existere ex parte utrius. que termini: sed creaturae non semper existunt in aeternitates certum est enim eas nec fuisse verE, & realiter ab aeterno, nec posse dici existere in AE ternitate 3 alias praeteritum , & suturum ipsi non convestient: Ergo non coexistunt aeternitatit Tum quia coexiitentia entis creati cum alio, est relatio realis. Ergo non potest competere rei creatae antequam ipsa existat secundum se; quia relatio realis, iundamentum reale exigit, & consequenter relatio realiscoeκi. stentiae, reo uirit realem existentiam rei quae alteri coexiuite sed creatura non habet rea. iem existentiam ante am ipsa desacto pro. dueatur, ec in se vere, & proprid existat. Tum denique quia, cimn nitum non possit adaequari infinito, tempus auod finitum est, tam a parte ante, quam I parte post, non potest adaequari aeternitati quae utroque modo infinita est, omnemque durationis terminum excludit. Ergo nec adaequathcoexi. Rere potest aeternitati, siquidem haec adaequatio aequalem durationem importat. Dices I. aEternitas est duratio indivisibilis ac tota simul: Ergo quod illi coexiuit aliquando, toti coexistit, & Per consequens semper oe ab aeterno coexistit; ni. hil enim aliud est coexistere toti aeternitati quam existere ab aeterno. Nego Uequentiam: Μagnum enim diis scrimen est inter ramistere isi aeternitati,& ei reexistere inatisre; Primum enim ibitina dicit praetentiam, & permanentiam indivisibilem ex parte aeternitatis, quae Perma. nentia verhaeternitati congruit; Secundum velli dicit etiam indivisibilem permanen. tiam ex parte temporis, & interminabilem illius durationem, secundam quam adaequath coexistere diceretur aeternitati in is terminabili; haec autem interminabilitas, ct indivisibilitas tempori nullatenus comis petere possunt; adeoque tempus coxistere
quit aeternitati totaliter, licht ipli toti coexistat . Sicut pes v. g. licht coexistat toti animae rationali quae est tota in to. to, & tota in qualibet parte totius, nihilominus non ipsi coexistit totaliter, quia ipsi non coexistit ubi est caput, de ubi sunt
Diris a. ex S. Anselmo lib. de Concor. dia praescientiae divinae, & libero arbitrio cap. I. Sicut idem nunc temporis clauditam. Bem sirum quantumvis Aea rnter se aestent ,
ita aeterno praesenti clauius omne tempus, quὸd licti tempora inter se alent, sint tamen ut praesentia aeternitati εἶ Ergo censet S. An selmus res temporales verh aeternitati semis per coexistere. Quod confirmari potest . quia sicut omnis locus est praesens toti imis
mensitati, ita omne tempus toti aeternitati. Neo consequentiam: Non enim censet S. Anielmus tempora esse praesentia aeternitati per veram sui cum ea permanentiam, da realem coexistentiam: Haec enim permanentia est contra naturam temporis, quod ex
se successivum esti sed solam intendit, qutis omnia tempora, seu res temporales, Deo sint objecti vh praesentes ab aeterno, ipsius enim est nosse tempora, vel momenta , quae posuit in sua potestate. Uel ejus mens est, qubd omnes temps ris partes praesentes sint huic nunc aeternitatis; non qu bd illae de iacto subsistant . vel extiterint ab aeterno; sed quia illud
nunc aeternitatis invariatum coextiterit tempori praetetito, praesenti coexistat, de eoexistet sutum. Ad Comationem dico, exemplum nihil urgere, sicut enim immensitati divinae omnia loca non sunt verh praesentia ab aete no , sed tant lim in tempore, dc quando existunt; ita nec res temporales Deo sunt ab aeterno praesentes realiter, sed tanthm quanis do de facto existunt,
Divinam Immutabilitatem inter Dei
praecellentias, quas hactenus explanavimus, non abs re quinto loco proponimus investigandam; haec enim illarum videtur esse caput, oc corona. Ideo namque Deus Infinitus, Simplex , immensus , dcaeternus celebratur; quia nullo persecti num, formarum, locorum , dc temporum accessu, vel recessu mutari dicitur; Non enim, inquit S. Bonaventura in primum dist. 8. art. a. quaest. I. Deus mutatur loco, quia ubiqua est: non tempore, quia AEternitas simul est: non Forma, quia unus actus est. Uni mutationem se niam firmam tollit simplieitas ;serandum tempus tollit AEternitar ; secvndum locum tollit Immensitas, ideo in Deo est summa sabilitas . Clim itaque satis superque jam eniteat nullam, vel temporis vicissitudinem , vel locorum transmigrain P tio.
267쪽
tionem , vel Brutariam, & persectionum mutationem in Deo esse reperiendam, hoc in Articulo solum invelliganda sunt alia mutationum capita , num videlicet alicui Deus subjacere sit dicendus.
An Deus sit omnim Immutabilis.
ET ii divina Immutabilitas pei sectionem
intrinlecam , & positivam importet, ct significet, nihilominus negativo tramine exprimitur, nimirum , ut ex negatione mutationis, nobis lacilius cogni.
tae, di perviae , illa deprehendatur , &innotescat.
Notandum itaque primb; totuplicem di- sinsui posse Immutabilitatem, quotii plex est ipsius adversaria mutatio: Haec autem generatim duplex dii linguitur, Intrinseca nimirum, & Extrinseca: quarum quaelibet in tria rursus capita dividi potest. Prima
namque, inquit lanctus Bonaventura loco laudato quaest.2. aeritur tripliciter . Una mo. do ab ente mens, in Mee est mutatis 'eundum aeridens, dicitur variatio. Asio m
do is ente Amphelter in res patratia, sise 9.cundum quia, on Mee s mutatis secumum
formam, is dacitur corruptio. suo modo est mutatis ab eme in simpliciter non ens, o bisee es secundiam totam rei substantiam, dici. tur versio.. Fecun m hoc intelligendum, quod immutabilitas dieitur tripliciter : Uno modo in. variabilitas , alio modo incorruptibilitas, tertio mori invertibilitas . Secunda pariter fieri potest tribus modis, aliquid enim mitari dicitur extrini ech, vel per novam ter. minationem operationis; sic visus dicitur mutari ad mutationem novi objecti visibi. Iis; Vel per terminationem relationis, sic paries albus mutari dicitur dum alter paries itidem albus extruitur, qui ipsius relationem similitudinis terminet: vel deni. que per substentationem, & hypostaticam unionem; qualiter homo mutari diceretur, si ipsius hypostasis alterius hominis individualem naturam afficeret. Notandum a. per solam mutationem ii, trini ecam rem propriὲ mutari, dum videlicet quidpiam intrinsecum acquirit, vel lde perdit 3 neque enim paries, V g. mutari dicitur, quando de non viso fit visus, sed potius dicitur denominatus vitus a visione
sibi extrinseca: aut cum dicitur dexter, vel sinister, 1 dextera, vel sinistra animalis 3 quidquid enim mutatur, eo ipso sermali. ter, quo mutatur, aliter se habet intrinsech, qu lim antea: aliter autem se habere, idem est, ac diversimodh esse; ac proinde idem , quM aliud in se habere, vel non habere, quod prilis possidebatur, vel non
habebatur. tandum 3. tria potissmlim genera mutationum intrin. 'carum posse naturae spirituali accidere . Prima est iecundumentita tem, quatenus res potest transire i non esse ad esse, vel ab esse ad non esse. Miscunda mutabilitas fit per advenientem, vel recedentem formam lubstantialem, aut acricidentalem, cujus accessu, vel recemu res mutari dicatur. Tertia mutabilitas fit secun-dlim operationem intellectus, dc voluntatis, quae dicuntur mutari, vel per vicissitudinem, & successionem, quando nempe una succedit alteri: vel per contrarietatem,& oppositionem, cum aliquis, U. g. cognoscit modd esse salsum illud ipiunt , quod antea verum esse judicabat; aut modb vult illud ipsum, & cum iisdem circunstantiis, quod
antea nolebat. Hanc alitem triplicem inti ina secam mutationem eme Deo arcendam', tres sequentes Conclusiones aperient.
entitatem: Haec suffcienter patet ex uictis de AE ternitate, & necessitate essendi: Prahatume his omnibus Scripturae locis, quibus Deus Ens necessarium, immor
tale, oc in desectibile celebratur: Sic Exodi 3. dicitur, Ego sum qui sum, necessar scilicet , absoluth , & indesectibiliter . Ex
Psalmo Ior. Tu autem idem ipster, is, amitui ηon deficient. Hoc est, interpretante S.Chryibstomo , Tu vero immobilem babes naturam , mutatione prasant rem . Et priniae Timothaei 5. Mua solus babet immoσtalitem: Quem locum lic expendit S. Augustinus lib. 23. in Ioannem, Muid es erga quia ait sotaus de Deo, qui lotus habet immor talitatem , nisi quia Me aperte dixit ,/lus babet incommutabilitatem, quia solus Oabet veram aeternitatem pHanc ipsam veritatem diserto testimonio commendat S. Iacobus primo Capite, qui cum Deum Patrem luminum appellasialet, subdit: Apud quem κω s transmutatis nec vici sutrinis obiam ratis , Hoc est, Sol ille
268쪽
i Ile divinitatis nulla vicissitudinis, &obscuritatis umbra perstringitur. Usa exim maιra,ilitas, inquit S. GregoriuS lib. I a. cap. II. S. Iacobi verba illa explicans, umbra quae quasi is, curaret lucem , si baxe pera vas vicissi dines permutaret. Sed quia in Deo mutabilitas nori venis, nulla ejus lumen umbra vicissitudinis intercissit. Eadem veritas Ge ntiles idololatras non Iatuit, nam ut refert Pierius fib. 39. apud Arcadas, Iovis, & aliorum Deorum siluauis latra, quadrata fieri solebant 3 nempe sicut loquitur Pausanias , ut eorum inde stabilitas significaretur, etenim ut Veteres
Iupiter ipse manens stabilis dat evncta
Ipsam pariter veritatem agnoverunt , & propugnaverunt Ethnici Philosophi : Platonici namque inter gradus spiritualium
subit alitia ruin, nempe animam numanam,
Angelum, & Dcum hoc discrimen statuebant, qudo Anima sit mtistitudo mobilis ;Argelus mtistitudo immobilis, Deus unitas immobilis . Animam autem , di Angelum multitudinem appellabant , propter diversas, dc varias eorum lacultates; Angelum autem idco immobilem asserebant, qu paucioribus , quam homo , mutationibus esset subditiis r Deum verti unitatem immobilem praedicabant, qubd ipse immoebilis unica virtute , ac potentia cuncta
Haec efficaci ratione probat Proclus in Commeritatio ad Rempublicam Platonis . Si Deus mutaretur quoad entuatem, maximh vel a s e, vel ab alior neutrum dici potest: Non quidem ab alio, omne enim, inquit, quod mutatvr, eo quod mutat imbecillius es ; quot iam Me agit, illud patιtur: atqui divinum omne potentissimum est, imbeci suas vero, cum L Uectis propria materia procul est a Diis: Ergo Deus mutari nequit ab atri. Sed nee etiam a teiplb mutari potest.
suidquid enim, inquit, a seip . mutatur ,
vel in melius, Des in deterius mutatur. Por-νο in deterius nihil sie unquam sponte sva mu laverit. Nam omne, quod tale alloid patitur, ex boni meaia pati illud videtur. At quos in melius fit, Fando mutatvν, id avre mutationem proprii Mni indigens Husmodi mutatiσκω euit. Iuare ex ambobus illis, avi minimὶ istam iam actonem in Deum confer mus , aut bonorum in gentiam . Rerum is,
cognitio preti Deos es pinstantissima ,-vitas ciens: igitur regne bono vent ulla, nequo
Waeter voluntatem aliquid patiunt r. Quae omnia brevilis hoc ratiocinio urget , dc complectitur Richardus a Sancto Victore lib. a. de Trinit. cap. 3. diis cens : Omnis mutatio , aut est in statum meliorem , aut deteriorem , aut parem: sed nullo istorum modorum mutatur divina natura : Non in meliorem, quia verissimh, & persectissimhesti Non in deteriorem, quia a semetipsa est: Non inaequalem, quia persecta est: Ergo nullo modo convenit Deo mutabilitas. Dires: Deus dicitur Sapientia aeterea: sed ex libro Sapientiae cap. 7. Omnibus mobilibus militior est sapientia: Ergo Deus est mobilis, & mutabilis. Distinguit minorem S. Bonaventura loco laudato ad primum . Divina Sapientia est mobilior acti vh , deessestivhι quia haec motum, dc vim agen di, ac movendi cunctis creaturis tribuit, concedit: Passivh, de successi vh, quasi haec motum in se reciperet, negat: ideoque divina illa Sapientia dicitur mobilis, quasi movens, & motrix, non quasi mota, &agitata .
Dices a. Ille ver dici potest mutari secunddm entitatem, qui in aliam transit naturam, dc propriam suam exuens, aliam induit: atqui ita est de Deo, nam Verbum divinum, quod revera Driis est, Carofactum est, inquit Ioannes Evangelista primo Capite, & ut ait S. Paulus, Cum informa Deire et, ηon ruinam orbitratus es esse se aeqvarem Deo. sed semetipsum exinanivit, formam servi aere piens in Dititurinem homιηam fmctus, is, babitu inventus ut 6amo: Ergo Deus
Nego minorem. Verbum enim divinum caro factum est non conversione Divinita. tis in carnem sed assumptione humanitatis
in Det:m , inquit S. Athanasius in Symbolo : simi Iiter humana suscipiens, Divina non amisit, ait S. Aucullinus, nec iactus homo Deus esse des liti Unde Tertul Iianus adverstis Praxeam: Videmus duplicem flatum non confusum, sed conivinum in una pers na, Deum ,-bominem Iesum . Et adeo sarea es titriusque propietas substantiae, ut spiritus rei puas egerit in illo; id est v,-tutes , is, opera, Ana: eam passones
Hinc lubri liter advertit S. Augustinus lib. 83. da aestionum q. 73. Apostolum di. cere verbum divinum' babisu inventum ut P a bam,
269쪽
:18 Tracta LI. Disput III. Artic. v. ouaest. I.
homiη- , quia inquit, non transfiguratisne 'in bominem , sed babitu factus est, eum in. durus est hominem, quem Huηiens, quodammodo, atque coηformos immortatitati, deternitatique μelaret svo nomine habitus oportet intelligi non mutatum esse Rembum susceptisu bomisis I sicut me vecta .. se mutantur; quamquam illa. suseeptis ineffabiliv susceptum sustipienti rapulaverit. Sed
quantum verba bumana rebus ineffabilibus coaptari possunt, xe mutatus intelligatur Deus humarae fragilitatis assumptisu, rimum es ut Graece Latine diceretur habitus ista susceptis. Qiba autem per hanc assumptio. nem humanitatis Verbum divinum nihil suae majestatis, & divinitatis passum sudixit, docent omnia Oecumenica Concilia , praesertim Ephesinu me necnon & sancti Patres, praecipue Cyrillus Alexandrinus
libro de recta fide , dc Epistola ad dici
1lorium: Concludendum ergo est cum sancto Augustino Epist. Ioa. Illud , inquit, maxime cavendum est, ne eviqvam Dei natura commutabilit, is, einvertibilis esse dicatis. Et Chrysost. Homil. I Q. in cap. I. Ioann.tim ab immdirtali illa natura est transmu. ratis. Et origene I. Periarchon cap. a. in ter medium, & finem. In omnilpust incon. Mertibilis est, ine mutabilis : e , subsantiale in eo omne bonum est, quod utique mu- rari, atque converti nuηPam potest. Et Chrysologo term. 23. svι Mi nunquam , tibi torus immutatur, propter te varias mohsratur informas, quι manet uηica suae majesatis in 'ν--a . Iura plura Z Dat se tibi Deus, ut D repotes, quia ut est, tu non pates 'sinere.
Eus non est mutabilis ad formam. Hanci I Conclusionem egregi d probat Hugo
Victorinus lib. I. eruditionis Theologicae cap. . suidquid enim, inquit. mutatur se cundum formam, id fit, vel secundum avgmenta , vel secundum diminutionem, vel secundum alteratisσem: sed neutra borum modorum Deus es mutabilis. Non quidem secum dum augmentum; quidquid enim, inquit, per incrementum crescit, amplius aliquid 'metioso aemit: quidquid autem ρraeter id , quoa in semetipso babet, aliquid accipit, alianae accipiat necesse est, quia nasia res Abi ipsi, quod non babet, dare poes . Creator autem rarum a quoquam aliquid, quod non babet, accipere neqvit 3 eum omne quod ab ipso procedat: Non potes litur eressere, qui ρ- metipso amplius mbit potest recipere. Neque etiam secundlim diminutionem 3suidquid mi , inquit , semeti a minus seri potest, verὶ unum non est, quia id quod in separatione se dividit, in eo unctione idem non fuit. Deus igitur evi totum unum est sequia est, num modo semetipso minor feri potest . Neque tandem lecunuam alteratioηem rasteratio namque I rituum, inquit, si per cognitionem, Gallectum: Secundum affectum
quirim, mutantur spiritus, ut nunc trister , nune bilares et Secundum cognitionem vero , ut nune minus, nune amplius sapientes: Deus autem utroque modo immutabilis est, ut
sequenti Conclusione patebit: Ergo est omni immutabilis secunddm formam. Probatis a. Tria ad veram mutationem desiderantur : Primo quidem potentialitas, seu privatio, di carentia alicujus sormae, quae sit veluti terminus a quor secundo requiritur subjectum mutabile, & suscepti. vum divertarum formarum: Teuto nectis rius est terminus ad quem, seu forma de novo producenda, quae tale subjectum aDficiat: sed neutrum horum in Deo reperiri potest. Non quidem potentialitas, quia Deus est actus purus , ideoque caret privatione formae, quae se tenet ex parte termini a quo: Non etiam secundum, quia est simplicissimus, subindeque omnem compositionem eκ sorma, dc proinde o em minium ad formam respuit. Non etiam terintium, cum enim sit infinitus, omnes omnino persectiones desiderandas in se comtinet, nec ullam recipere potest, quata. an ira non habuerit. Hac omnia paucioribus verbis exponit, & confirmat S. Hilarius in Psalmum secumdum; Deas, inquit, beatus atque perfectus, presectu non eget, eui nibil deest : demutati ne non nreus est, qui ori ine earet. Ipsie est,
qui quis es , non aliunde U: In sese est , secum es, ad se est, suus sibi si est
smria est, carens omni demutatisne novitatis .
Cui concinit S. Augustinus Tractatu q. in I. Epist. Ioannis, Non solum mus vocatur; est, inquit, sed verὸ es: incommutabile es rsemper manet; mutari nesicit, nulla ex par- ω corrumpitur; nee proficit, quia perfectum s ; me deficit, quia aeternum est. Dices I. Ille veth censendus est mutari quantum ad tarmam, qui variis affectuum, di passionum, irae, vindictae, Eeli, Caele iis luc
270쪽
fitque motibus agitatur; atqui ita de Deo in malos, ebaritas in binor, mi reatis in Ri. est, siquidem Scriptura sacra hos assi: husictos, quoniam divina potestate sunt digna , proin non rard illi tribuit: Sic Psalmo 37. M.tprios , i ustos , γυ:ros babet; ibiis apothmise ne in furcire tuo arguas me, neque inidocet aliquos assectus esse in Deo tantam ira tua corripias nae. metaphoricli, alios autem verh, di proprih. Remnis et Origenes homil. 23. in Numeros: tandem in sententiam tu ille videtur Teris me omnia tropies, is humaηo mo e aeci itullianus a. emtra Marennem eap. 26. ubi
pienda sunt a scriptura disi: Mena porro flin eum invehens quia Deum irae expertem divina Natura ab omni passionis, permu-idiceret, sic scribit: stupidissimus ergo, qui rationis assectu, in illo semper beatitudinis api- non offenditur facto , quos nou amat fieri .ee immobilis , is in ne a perdurans. Ita-iquando offensa comes sἴ frustratae valuntatis . que in Qrma distinguo minorem: Deo tri- At si ostenditur, debet irasci: si irascitur, δε- buuntur praelati irae, & caeterarum passio-lbet ulcipem, nam is, ultio esctus est irae, iranum motus, quantlim ad ectistum, quiaidebitum ostissae, offensa, ut dixi, comes nempe tranquilla, & immutata ejus vo-lstoratae voluntatis. Iunias illos producit effectus, qui in nobis Respondeo ι quidquid censuerint Tertunex commotionibus illarum passionum oriunilianus, ct Lactantius, non solum iram.
tur, concedo: quant lim ad affectum, qua-ised & caeteros animi motus, nedum auas in se hos passionum motus sentiat, niso. tenus perturbationes sunt, sed etiam ut lunt Haec luculenter expendit S. Augustinus cae. pacati, ac tranquilli assi'us, Deum omni. 29. Μeditationum, ubi Deum sic alloqui. nb dedecere, in audd nihil novum, nihil. tur: amas, nec inuas, ratis: is securus es: que non aeternum Deus admittat; Unde me. peritet te, is, non Mes: Brasierit, is, tranquil- ritb Λrnobius lib. 7. contra Gentes eos irri. Ius es: opera mutas sed non ransilium. Recipis,det, quM Christianis Deos iratos esse prae-q- non invenis, nunquam amiNi: nun idicarent Universi erim, inquit, animorum quam inops ,-gaudes lucris ; nunquam ava-infectus ignoti Diis sunt: Consentaneum est
rus, is, usuras exigis :supererogatur tibi, ut δε- credere nuηquam Deos irasci. minimonia.
beas, di, quis babet quidquam non tuu Reddisitam assectum magis esse ab iis sis, quam qui debila nulli debens; donas debita vibil perdens .sfris, bellaιs proximus turbat te salibus Instabis. Nedum secundam effectum, &lpatientes, adperieulum interitiMis induit. metaphoram, sed etiam revera secundii micuidquid enim vexatur rei alicuius mora, pasassestum, & motum voluntatis, ira, &in'dibile esse eonfiat, is, fragiis; quos stasioni , dignatio, caeterique praefati motus Deo tri-Jfagilitatique subiectum est, is neresst est esse
huuntur: Ergo nulla solutio. Probatur an . mortale: ira autem vexat, is, patientessepia, recedens ex Lactantio cap. II. lib. de ira vit: Ergo esse mortale dioeηdum es , quia Dei, quem S. Hieronymus pulcherrimumlpas ibus subffectum es irae. appellat, ubi clim dixisset timore Dei homi- Unde sancti Patres hanc Dei iram me. num societatem, dc vitam sustineri, muni. taphorich usurpatam , vari E interpretanis xi, di gubernari, subdit, His autem timor tur. Sanctus cui idem Hilarius in Psalmum
aufereiur, si fuerit timini persuasum, quὸ Brae a. Nihil iram Dei esse aliud dicit, nisi ultio.
fit expers Deus, quem moveri, is, indi arirnem, poenamque peccati ab alio constitu. non modo eum: iusta sum, communis utilitas, tam . Paena, inquit, patientis, ira esse ere- sed etiam ratio ipsa, O, veritas persuadae. ritur decernentis . atque ua ira citur Deus, mQuod autem non tropologich, sed litterati.lper poena dolorem, iram decreti in se sestiant ter sit ii telligendus, i plamet indicat cap. esse puniti. S. vero Atigus . in eundem Psal ubi suam opinionem exponens, ait, Daηia, mum Ira Dei, inquit, est motus, qui fit mis)falsa reperiuntur aetvmenta, vel eorum, quilamma, quaec legem Dei novit, cum eansem I cum irasiri Deum n m, gratificari volunt sigem videt a peccatore praetrahes 3 per buno evia ne Me quidem Meri fine ira Diest: vel eo enim malum ivstarum animarum multa vin-rum qui nullam animi motum esse in Deo pu-idieatur. Auanquam misit ira Dei recte inteiaravi. Et quia sunt aliqui assectus, qui ηonea-iligi etiam ipsa mentis obbruratio, quae conse-dunt in Deum, ut tibido, timor, avaritia, in- quitur eos , qui legem Deι transgrearuntur. vid I omna prorsus Q ctu eum vacare diae. Dices a. Deus in tempore recipit novas rami. His enim vacat, quia vitiorum affectus appellationes, Domini , Creatoris, γ, Reinm-ληt. Eos autem, qui sunt virtutis, iis iraIpistris, dec. quas non habuit ab aeterno: