장음표시 사용
271쪽
23o: Tracta LI. Disput. III. Artic. V. Quaest. I.
Ergo dc sormas aliquas excipit, a qui biis iappellationes illae oriantur, proindeque mutatur quantum ad formam. RV ardeo I. hoc argumentum aliquando
insolubile visum fuisse S. Augustino , ut 'iplemet latetur Lib. I a. de Cnitate Dei cap. IS. ubi ait suomodo Creator semper funmminus, fi Creatura serviens mn semper
fuit λ aut quomoto ereata es, non potius
Creatori coaeterna s , fi semper fuit λ Vereor ne facitas iudicer affirmare , quia nescis ,
quam docere, quia Ieis. Redeo igitur ad id, quia Creator nostre scire nos voluit: illa vero ,
quae, vel Jamentioribui in bacvisscire permi- ι, vel sm ira persectis in alia vira scienda
servavit, ultra vires meas esse profiteor. Nihilominus Lib. I. de μι it. V. I 6. ean indam agitans quaellionem , diserth probat Deum per praefatas appellationes non esse mutabilem. Cum enim distinxisset duo relationum genera, quarum aliquae cum mutatione rerum, de quibus dicuntur, accidunt; sicut amicus, inquit, retities dieitur, neque enim esse incipit, nisi cum amare caeperis 3 st ergo aliqua mutatio Polamatis, ut ami. eas diatur. Aliae verb sunt relationes, quae mutationem non important: Nummus enim, inquit, eum dicitur praetium , relative diei. tur , nec tamen mutatus es, cum ego carpit
proelium, neque eum dicitur peηus, si quae sunt simula. Unde concludit primd, si ergo nummus potest nulla sui mutatione testes duci relativi, ut neque cum incipit diei, M.que tam desit, aliquid in ejus natura, vel Drma. qua nummur est , mutationis sat ;quanto jacilius de illa incommutabili Dei sub.
stantia debemus accipere, ut ita dicatur rela. ites aliquid ad Creaturam, ut quamvis temisporaliter incipiat rici, non tamen ipsi susanitae Dei auidisse aliquid intelligatur; sed illi
Creaturae , ad quam dicitur Θ Concludit a. quia ergo temporaliter dici incipit Deus, quod antea non decebatis, maηi um s relative diei. Non tamen secundum acri ens Dei ,
quod ei aliquid aeriderit: sed Fnὸ strandumaeeidens ejus, ad quod dici aliquia Deas in. ripit relatite, Unde in sorma Distiuuo antecedens . Deus has appellationes recipit ratione alicujus soraae in. trinsecae sibi iii tempore advenientis, ne go antecedens: Ratione mutationis, qua
accidit Creaturae ab ipsb procedenti, &dependenti , concedo: Et nego consequentiam.
Eus est omnino immutabilis etiam seram dum operationes Holuntatis, late
Prebat. Primὸ ex Scriptura sacra. Num.. 23. Non est Deus, quasi homo , ut mentiatur, nee ut Filius seminis, ut mutetur . dixit ergo, non faciet ρ Geutus est, non implerus pI. Regum II. Trivmmator in Israel non pameel paenitudine non flectetur, neque enimbomos, ut regat paenitentiam. Ideit, ut eum poeniteat sui decreti, illudque mutet,&retractet. Et Iacobi I. Apud quem non es traηsmutatio, nec visustudinis obumbratis . Quod potissimh dictum est delibera Dei voluntate nos generandi verba veritatis, ut simas initium aliquid Creaturarum eius ; quemadmindum ex textu ipso manifestum est. Id ipsum non ob: cui h colligitur ex Psalismo 32. Consilium Domina in aeternum manet: cogitationes corcs eius a teneratisne in gen rationem, id est, manent semper eaedem , & invariabiles ab aeterno in aeternum. Et Proverb. I9. V. II. Multae cogitationes is corinde viri, Doluntas Domini permanebit. Et Ephel. I. V. II. Paulus affirmat Deum Nemri
omnia seeundum consilium voluntatis suae. Cm. silium, inquam, non temporaneum, sed atteinum, juxta illud, quod pati ibante di-Xerat, vers. q. Hegit nos in ββ ante mundi constitutis , ut essemus sancti. Prahatur 2. ex sanctis Patribus, qui eandem Dei intellectus, & voluntatis immutabilitatem propugnant. Ita S. Fulgentius lib.
I. ad Μonimum cap. II. Gregorius Magnus lib. I s. Μoralium c. I 7. Bernardus sermone
8 i. in Cantica; sed praesertim Augustinus, qui divinae cognitionis immutabilitatem si expendit, lib. II. de Civitate Dei cap. 2I. Ide, inquit, non ex Me in illud evitatione mutam, sed omnino incommutabiliter videt: ita ut illo quidem quae temporaliter funi, c futura nondum 's, ἐν praestentia jam sint, in
praeterita Jam non sint. Ipse vero Me omnia flabio, ac sempiterna praesentia comprebrassit,
yc. nee aliter nunc, nec aliter antea ,stalite
quoque scientia, trium te strum , praefientis videlicet praeteriti, vel futuri varietate mutatur , aptis quem non est transmutatis, nec momenti. umbratis. Neque enim eius intentis de cogitaintisne in euuationem transii, in euius ineo p reo inruita Arimi adsum evisa, quae novit Idi
272쪽
Idipsum de divina voluntate probat lib.
I a. de Civit. cap. IT. In Deo, inquit, non alteram praecedentem altera subsequens mutavit, aut sustulit voluntatem: sed una, ea. iamque sempiterna, O, immutabili voluntate, res quas conidit, is, ut prius non estntexit, quamdiu non fueruηt: is, ut posterius essent,
quando esse caeperunt. Et tract. 23. in Joann.
post medium sic ait: Transi omnem mutabilem spiν m. Tran 'ritum, qui mo se scit, mori nescit, moas neminit, mori sit scitur, vult, quos nolebat, nos vult, quia volebat: sive patiatuis iam illas mutabillitates, Dem. ti possit. TraU Me omnia, non invenis in
Deo asquid mutabilitatis: non aliquid, quod Hiere nune est, aliter paulo ante ferit. Probatis 3. haec eadem conclusio ratio. ne deducta ab aeternitate Dei; quam sic expendit S. Λυgustinus lib. II. Confessi. IS.'Num dicetis sub is esse, quae mibi veritas voce fortι in aurem interiorem dicit de vera aeternitate Creatoris, quod nequaquam eiussastantia per te dira varietis: nec ejus voluntas extra effvs Ibb ηtiam βρ Unis non eum mora velle hoc , mias velle illadi sed semes,
tas mu ab iis est : omne mutabile ineruum non .s. Deus autem noster aetern s est.
Idem de cognitione prosequitur; suadmibi, inquit, dicis in aurem interiorem , expectatio rerum venturarum fit contuitus cum vinermi: idemque eωthitus fit memoria eues praui ierint: -πis porro intentio, quae ita variarar, mutabi s est 3 omne mutabile aeternum non em Deus autem noster aeterei ras πις colligo, atque coriungo, is, in mare Deism meum, Deum aeternum, non aliqua rati nova voluntate eandidisse Creaturam, nec
scientiam eius transitorium aliquid pati. Hanc Fam veritatem egregie probat. Hugo Uictoriniis, Lis. 7. eruditisnis rarolo. gicae.cap. m. in hune modum; Presiliquiis dem, quantum ad immutabilitatem v O. ,, luntatis divinae, Diio sunt , inquis, prae M citua, quae affectum operantis mutareis solent, ides, sive quia aliquid poeniten ,, dum secerit in praeterito, sive aliquid in-Mi ordinatum proponat defuturo. Sed quia , , Deus de facto non poeniteat, satis eviis denter ostendit immutabilis illa calus re-M trum Omnium, qui sic lege perpetua priis mae institutionis modum non delerit .
Quhd verti nihil inordinatum proponat, is rationabilis probat eventus, qui in tanto is
corpore naturae nusquam tibi contradi- ,,
eit. Semper ergo immutabilis est volun- istas Dei, qui nec consilium mutat de ,, praeterito, nee proe tum de suturo. is Idem probat de immutabilitate cogni. Diionis. Tribus enim modis, inquit, mu- istabilitati subjacet humana cognitio , o
Per augmentum, perdiminutionem, per is vicissitudinem. Per augmentum, ut quan- , , do discimus, quod nelcimus . Per dimi- is nutionem, quando, quod scimtis, oblivi- ,,
scimur . Gissitudo autem quadripartita is est: in essentia, in forma, in loco, in ,, tempore. In essentia Hicissitudinem pati- is
tur humana cognitio, quando nunc hoc, is nunc illud cogitamus, quia simul omnia is nos ra sensu comprehendere non possu- is mus. In forma, quando idipsum nunc ,, tale, nunc verti tale attendimus: quia ,, utrumque simu , non valemus. In loco , taquando nunc huc , nunc illuc cogita. istionem ducimnsr quia simul ubique esse is
cogitatione non valemus. In tempore, quan- , , do nunc praeterita, nunc Praetentia, nunc risutura consideramus. Tunc etiam tempore is
cognitio, variatur, quando nunc habitam ,, cognitionem intermittimus, nunc inter- , , musam iterum resumimus, qui eam sine is intermissione tenere non possum iis . ,s Sed has omnes mutabilitates divina co- is gnitio non recipit. Non augetur quia is plena est. Neque enim nescire potest is omnia, qui creat, qui gubernat, qui pe- , , netrat, qui portat omnia. Et qui omni . tabus praetens est Deitate, abiens esse non is potest visione. Μinvi non metes, qui aliivn' , ,
db non est quidquid est; sed idem ipsum , , quidquid est, ab ipso est, ab uno, & unu m is
totum quod .est . Quid de Hessitudine is dicam 8 duomodo vicissitudinem recipe, rire possit Sapientia, quae omnia simul, ,, de semel sto uno visionis radiOcnmpre- , ,hendit λ simul, quia omnem essentiam, is omnem sermam , Omnia loca , Omnia , , tempora . semel, quia visionem nec ,, intermissam recipit, nec habitam in- is
termittit: sed quod semel est, semper ,, est , & quod semper est totum est . , , omnia in idet, oc de omnibus omnia vi- ridet, & semper videt, & ubique videt. is Nihil enim novum , nihil alienum ad- , , venit, nihil situm . Quando futurum is est praevidet, quando praelatu est Vi- is
273쪽
Tractat. I. Disput. III. Artic. v. Quaest. I.
det, quando praeteritum est retinet .
se Nec aliud , qtam quod in iplis est,ri praevidet, videt , de retinet: sed quod si advenit in tetmpore, suit invisione, &is quod Praeterit in tempore, permanet &,, in Virione.
Quemadmodum si totum corpus tuumri esset oculus, nec aliud tibi esset esse , ,, dc aliud videre, quocumque se res veris teret, praesens tibi non esse non posset r, , S sub uno visionis ictu immobilis peris manens comprehenderes ciuidquid quo ,, quo versum in conspectu haberes: Resis transiret. & staret visio, dc quocumque is sua se mobilitate verteret, uanti nonis nisi praesens esset. Nunc autem quia ex is parte vides, mutabiliter vides, oc climis res videnti transit,' aut videri desinit , se aut secum mutabiliter visionem trahit. si totus oculus esses, sic mutabiis liter non videres: Quidquid igitur ex is parte est, mutabile es F, α quidquid ex is parte non est, mutabile non est. Deusis autem cui idem est esse, vivere, Ec in .se telligere, clim per essentiam, ex parteis non sit , nec per sis pient iam ex parteis esse poterit : scd sicut immutabilis est ,, essentia, ita quoque immutabilis est sa- pient i a. Haec Hugo.
His addi potest, qu si aliqua in Deo
esset intelleatonis, dc volitionis mutatio, esset pariter in eo ignoratio, di inconstan. tia . Ignoratio quidem , nam si Deus ali. quid de noud , aut alio modo cognosce.
1et, haud dubiε illud antea ignorasset , aut non persectissimh novisset et Pariter, si desineret aliquid omnino, vel alio modo cognoscere, jam in illo esset, vel antea suisset illius rei ignorantia, aut impertata ejus notitia. Esset pariter in eo levitas , oc inconstantia , si aliter se haberet ejus
voluntas, qu m antea, circa objectum ita persecte ab aeterno cognitum , ut illius majorem, dc persectiorem cognitionem habere non potuerit : ille enim inconstans in voluntate censetur, qui aliter se habet,
quam antea in volendo, aut non volendo vel nolendo, aut non nolendo, nulla praelapposita nova ratione, cur aliter ita velit, aut nolit. Ignoratio autem, de in. constantia Deum omnium entium Perse.ctissimum summE dedecent: Ergo etiam ipsi repugnat, volitionis, & intellectio.
Dices I. Ille veth mutatur secundam intellectionem, & volitionem, qui nunc aliis
ter cognoscit, oc vult Objestum, qitlim antea: sed Deus aliter cognoscit nunc Ueriabi incarnationem , v. g. qu m ab initio mundi, illam enim tunc , ut suturam , nunc verb, ut praeteritam respicit. Similiter Petrum amat dum est in statu gratiae,
illum vel b odio habet quando est in satu peccati mortalis : Erso est successio, de
variatio temporanea inter actus cognitionis , & voluntatis divinae . Patet minor quant lim ad actum voluntatis 3 alias enim si in Deo non esset amoris, & odii varia. tio, dc successio, si neretur, qu bd Deus eundem simul amaret, dc odisseis verum. que esset dicere, uubd modo odisset Beatos , qui aliquando mortaliter peccave. runt, & vice. versa nunc eximih plurimos Damnatos diligeret, oui aliquando inno. centes , dc in praecellenti statu gratiae
Distinvo mi orem: Si haec volitionis, &intelle,stionis varietas proveniat a diversitate actuum, concedo: Si sollim ab eiusdem infiniti, dc indistinctu actus diversa iermia natione, 6c habitudine asi objectum, jumta variam, & diversam temporis dispositionem , & mbjecti habitudinem, niso rTota enim haec mutatio in creaturam est
refundenda, non veth in ipsum Deum , qui ab aeterno omnia voluit, & intellexit in nido actu simplicissimo, dc invariato. Unde semper cognovit incarnationem suturam, dum revera su ura erat, & praeteris
tam dum impleta fuit . Idem dicendum de Dei voluntate: Amor, enim, di odium divinum pro diversitate motivorum variis temporibus existentium non sunt actus contrarii, sed unicus omninb, de indivisibilis actus secundum entitatem, qui iuxta variam sui habitudinem, dc terminationem ad objectum gratum , dicitur amor, ad ingratum verb, odium appellatur: Dilexit enim Iudam consideratum pro tempore, quo erat justus 3 odit verti spectatum pro
eo tempore, quo peccator erat.
Nec propterea sequitur, quM nune Deus oderit Beatos, ut Beatos, vel amet Damna tos, ut Damnatos, de ut malos: sed tant sim, qudd actus, qui ditebatur odium, dcuo Deus ab aeterno odit eos, qui aliquano fuerunt peccatores, pro eo statu, quo erant peccatores, dc in quantum peccat res, perseveret, huc usque, dc in aeternum.
Lichi non dicatur odium, sed amor, quia
274쪽
jam illi mutati sunt de peccatoribus in Sanctos , & Beatos , & idcirco dicuntur i Deo amari, ut tales amore pariter aeterno 3 ciuatenus pro alia temporis
differentia amaniles sunt , ct in statu ratiae . Idem viceversa dicendum est de Damnatis , qui aliquando fuerunt inno
Haec luculenter expendit S. Augustinus lib. s. de Trinitate circa finem: suade go, inquit, te ratiter diei incipit Deus ,
quod antea non aicebatur, manifisum est, relatisse diei , non tamen 'cundum accidens
cundum accidens Hur, ad quos disi aliquid Deus Deipit relat δ' r Et quiad amicus Dei justus esse incipit, ine mutatur. Deus autem absit, ut temporaliter aliquando viligat, quoinrea dilectione , quae in illa antὸ non erat , apud quem non praeterita transuerunι, O 6- rura iam facta sunt . Itaque amnes SaηEos suos ante mundi eo ι tutionem dilexit . βαι praedestinavis. Sed eum convertuntur , O, in. veniunt dum, tune incipere ab eo dilio Heuntur, ut eo mori dicatur, quo potes ba πο U. fectu capi quod dicitur . Sic etiam cum ira.tus malis dicitis , O, placidus bonis , illi mutantur, non φ, e . sicar lux infirmis octilis
pera, firmis leais est ι ipsarum Icilicet muta.
tione, non sua. raras a. Deus creat , servat , & regit mundum in tempore, quod ab aeterno non praestitit : Ergo aliouas habet operationes
In tempore, quas ad aeterno non habuit , proindeque mutatur. Distinuo aηtecedeas . Haec praestat volutione, aut actu reali, quem ab aeterno non habuerit, nepos nova terminatione extrinseca ipsius ejusdem actus divinae voluntatis ad iplum mundum productum , conservatum, dc gubernatum , concedo et Itaque , inquit Doctor in secundum dist. I. v. a. ηu. I. volitio, qua Deus mundum condit, sit. stentat, dc gubernat, est quidem ab aeterno 3 non tamen pro aeterno, sed pro determinata temporis differentia . Idest, Deus vult quidem ab aeterno mundum producere, do regere 3 non nudo mundus produci debeat ab aeterno, sed tantum in temporum exordio. dc successione.
I sabis. Volitio Dei essicax suum sortitur effectum: Ergo si volitio Dei sit essicax ab
aeterno, effectus volitus pariter erit ab ae
Distiuuis eodem modQ : Si sit essicax ,
seu effciens ab aeterno, Ac pro aeternc uehoe est, si Deus velit effectum produci ab aeterno, talis effectus erit aeternus, concedit :si sit emcax ab aeterno, sed pro tempore,
non pro aeterno, effectus erit aeternus, ne
dem motioηe antiqua sectum vivum producere, pro tunc, HO quando volt effectum nreum esse: Non emnis viris , strepisereatiter vult,
terno. sicut non es necessarium in me, quod si Me mis aliquid, quod pro nune velim istud esse pro eras; O, sine omna mutatioηe a parte uniatu meae, tom illud eausare cras , pro quo ista illuus. Urgebis . Implicat esse actionem actualem, oc non esse terminum actionis , qui est effictus ' Ergo implicat esse creationem actualem, v. g. ab aeterno, &hon esse rem
Distivis amee. Implicat esse actionem
actualem, dc actualiter connotantem te minum praesentem, dum non est talis termianus , concedo: In plicat esse actionem actualem, connotantem terminum non praesentem, sed futurum , nego : Volitio autem illa connotat effectum , non quidem praesentem, sed futurum: & idcirco ex hoc scillim sequitur , illum effectum esse quidem actualiter futurum, non verbastualiter ex stentem, dc praesentem. His iterum : Ex Arist. 2. de generatione So. Lsem maηens idem, semper natum cst furere idem: Ergo si creatio sit aeterna. suum habebit essectum ab aeterno : vel si soldm habeat in tempore, non erit eadem,
Res misi Doctor eitatus v. 9. hoc Aristo telicum effatum esse sollim intelligendum de agente naturali 3 non verti de agente modo supernaturali, qualis est Deus dum
Urinis denique . Intelligi nequit quomodo Deus operari possit in tempore pex aeternam volitionem, sine dc nova , dc actuali applicatione potentiae executivae, id est omnipotentiae divinae, quae applicatio fieri
debet per aliquem actum novum ipsius voluntatis. Sicut enim nihil liberε operamur per potentiam executivam , vi solius deiscreti praeteriti, de voluntatis praecedentis,sta ultra requiritur astus novus voluntatis applicantis potentiam ad operandum hic, dc nunc: ita pariter in Deo videtur requiritalis novus actus, qui voluntatem aeternam ad
275쪽
ad hoc, aut illud producendum determinet, ct applicet: rigo in Deo esse debet
Nev omedens , Deus enim non eget novo actu voluntatis , ut applicet potentiam executivam ad operandum , hic , &nutiae ι sed sufficit decretum aeternum, quo semper voluit , hic , di nunc , hoc, aut illud producere, clim enim decretum illud divinum invariatum perseveret usque ad hoc, aut illud instans, sufficiens eii , ut applicet omnipotentiam divinam ad hoc , aut illud producendum . Unde decretum illud divinum semper durans , aequivalet duobus actibus nostrae voluntatis, quorum uno decernimus, & statuimus operari, &aliquid producere in futurum , altero autem volumus hic , de nunc efficienter operari , applicamusque actualiter poten.
tias executi vas ad Operationem. Nec refert, qudd illud decretum fueritemcax ab aeterno , non enim propterea debuit applicare actu omnipotentiam ad operandum ab aeterno , quia non fuit decretum de operatione facienda ab aeter.
no , sed eo tempore , vel instanti , quo Deus libe id statuit operari, & decrevit aliquid producere. Dices s. ini retractat sententiam, quem que sui facti poenitet , ille veth mutabilis est quantum ad operationes : sed ita est de nam Genes. 6. Delebo , inquit ,
5ominem, quem creavi paenitet enim
me feris eos. item primo Regum cap. I .Pareite me, γὰs e insuerim sauI Regem . Et Hieremiae I 8. Si paenitentiam egerit gens illa a malo suo , quod locutus sum adversus eam , Mam ων ego paenitentiam super ma- is, quod cogitavi, ut sacerem ei. Unde vulgatum illud lancti Ambrosii in Lucam , Noli mas mutare sententiam, si tu noveris emendare de Mus: Ergo , dcc. Respondeo, hanc Dei poenitentiam usur. pari tantum metaphorich, ita quω signi. ficet mutationem in esse is producto, noli vero in affectu producentis. Quod egregi hexplicat S. Au stinus lib. a. ad Simplicianum qu .2. ubi cum probasset Deum n. scientem omηia non posse nritere , explicat qualiter a Scriptura poenitere dicatur per comparationem ad homines poenitentes , removendo tamen ab eo ea, qtiae in hominum poenitentia impersectionem sonant, quales sunt retractatio sententiae, dc a&ctus, cum animi moerore. Dr bominibus ,
inquit , opus p itendi est , cum praeia δε-
bis reperistir Gantas mutandi . sed in M. mine eum dolare animi est, remebendit enim in se, quia temerὶ ferit. Anferamus ergo sa, quae de humana infirmitate , atque rostra . tia veniunt, remaneat solum velle , venon ita fit ahquid, quemadmodum erat , sic potest aliquantulum intimari nienti nostrae , qua regula intestigatur, quod paenitet Deam . Cum enim p itere dicitur , vult mn esse
aliquid, Mut fecerat, ut est . sed tamen , is, eum ita est, ita debebat , is, eum ita es jam fariri, Jam non debet ita es , perpetuo quodam , O, tranquisio aequisatis iussi. cio, quo Deuι cuncta mutabilia incommut biti volantate disponis.'Id ipsum inculcat , sed brevius I. 83. quaeIlionum q. 32. sta iam, inquit, mutare cπtum , aliquod in alitia transferre ηοη facile solemus , nisi paenitendo , quaran
quam dimina promidentia serena mente intuentibus appareat euncta certissmo ardine administrare, ae commodatissime tamex ia bumilembumanam intelligentiam ea, quae incipium esse, ηeque perseverant quantum perseveratura
'erata μηι, quasi per paenitentiam Dei di.
cuntur ablata. Itaque Deus revera non retractat internum suum decretum , quod quidem actus omninb invariabilis est secundum entitatem : sed tantummodo tetractat ea, quae secerat, quaeque retractanda praeviderat, & decreverat ab aeterno, secum olim talem temporis, δc status differentiam. Dices '. Deus est liber intrinsech : E go de intrinsech mutabilis . Antecedens constat. Probatur consed uentia. daicumque liber est , potest velle dc nolle, similiter potest velle , & non velle: sed haec
potentia , seu indifferentia mutabilitatem importat : Ergo necessum est , aut Deum non esse liberum, aut eum esse mutabilem. RespoMes . hanc divinae libertatis cum immutabilitate concordiam humano qui. dem ingenio , etiam sapientissimo cuique semper visa ira fuisse inscrutabilem , nihil minus quoniam pro modulo nostro utram. que conciliare tentabimus , agendo de libertate voluntatis divinae, hie tantiim breviter distit uo antecedens cum Doctore in primum dist. 39. Deus est liber intrinsech, ad oppositos actus , nego , ad opposita obiecta, ad quae terminatur , Ac variam habet habitudinem , dc extrinsecam determinationem, concedo.
Halantas enim divisa, inquit Dinor, παπ
276쪽
tendi, quia Me involantate mea non erat Mei emamne voluntatis. voluntas enim no aerat libera ad oppositos actus, ad Me ut Her 5.bera ad onesta obiecta, Me praere limita. tionem utriusque actus ναρ ectu sui Ofecti: Ergamina Elimitatione eiusdem voluntatis ad Ave fa objecta, non oportet propter tibertatem ad N. pora obiecta ponere libertatem ad F si os actus.
Ina etiam voluntas divina libera ad oppo. si s effectus, sed Me non est prima tibertas ,
Acut nee in nobis. Remanet em mertar illa,
quae est per se perfectinis, O, Me impersectis,
ne, scisicet ad obrecta opposita, ita OD, Mutusluntas nefra potes diuersis volitionibus tendere in diversa viaibilia, ita illa voluntas potestinisa volnione simplici illimitata tendere in quς. eumque vesibilis, ita quod si voluntas illa, vel volitis illa esset tantum unius volibilis, is non
posset esse oppoeti, quia tamen o de se viaibi.
P, hoc elyt impresectionis in voluntate , sicut prius dea um es de voluntate Bestra. Quibus Doctor Subtilis tria docet. Pri. - quidem, divinam voluntatem non esse liberam ad oppositos astus, eo quω hoc impersectionem in nobis esse designat, utpote qui mutamur ab actu ad astum, propter scilicet limitationem nolirae facultatis, quae unico , ac simplici actu non potest omnia objecta percipere. Secundo, docet li-hertatem divinam consistere in libera tendentia , seu terminatione ipsius volitionis necessariae ad varia objecta creata . Tertu, qudd clim actus divinae volitionis sit infinitus , oc illimitatus, nec mensuretur , ct specificetur ab aliquo objecto determinato, mi est terminari ad varia objecta , ad ne. cessiarium quidem necessarib , ad conti
gens autem contingenter, proindeque tota naec mutatio penes solam variam terminationem ejuidem actus, non autem penes
actum ipsum est concipienda. Instabis, Atqui non sollim penes dive iam illam terminationem extrinsecam, ted etiam secundum actus intrinsecos, divina voluntas est libera : Ergo & intrinsectra utabilis. Probatur antecedens . Qui potest velle, vel non velle aliquid , est intrinsech liber: sed Deus potuit velle , di
decernere ab aeterno mundum condendum,
vel non velle: Ergo suit intrinsece liber,& potens ad illud decretum sormandum ,
vel non formandum. Nego antecedens, ct ad ejus probationem,
distinguo. Liber suit, &potens ad formandum illud decretum, vel non formandu m, entitati vh , & quatenus est actus intrinsecus divinae voluntatis, nego: Terminati vh,& quatenus est tendentia in objectum, quod est contingens, quodque potest existere , vel non existere, concedo. Itaq; actus divinae v luntatis, quatenus est in ipsa divina voluntate, necessarius et , & invariabilis, sicut& ipsamet divina voluntas , ficessentia, cui realiter identificatur. Tendratia autem ipsius ad objectum extrini ecum , est contingens , nec absoluth sumpta connectitur ipsit actui voluntatis divinae , voluntas enim. divina potuit illam habere tendentiam ad hunc mundum condendum, vel non habere. Iro potuit etiam habere oppositam , si voluit set, quia scilicet tendere, vel non tendere ad hanc mundi labricam, per se non Cori. venit absoluta necessitate ipsi divinae voluntati: sed ex libera electione ad hanc , aut illam tendentiam, vel non tendentiam sedeterminavit, ut voluit, proindeque tota illa mutatio extrinseca. est, & penes dive sam tendetat iam, & habitudinem, non autem intrinseca, & juxta diversos actus. Urmis, Deus intrinsech suit indisserens.& liber ad formandum decretum de mu0do condendo, vel non formandum t Ergo non sollim penes tendentiam ad objectum extrinsecum , sed etiam penes decretum.
ipium fuit liber, & consequenter mutabilis intrinsech. iuuo antecedens . Fuit liber ad se mandum decretum , id est ad producen.
dum actum volitionis intrinsecae de munis do creando, vel ad non producendum talem actum entitati vh, nego: Ad habendum reipectum, & tendentiam, seu denomina. tionem extrinsecam, quam infinitus ille divinae voluntatis actus sortitur ex mundi suturitione, vel non futuritione, concedo. D abis denique t Deus ab aeterno libererat ad ponendum illud decretum de mundo condendo, vel no ponendum, ubi autem sermatum est tale decretum , ct ubi mundus jam conditus est , non est ampli liber , & indifferens ad hoc decretum , sed abisluth est determinatus : Ergo saltem
Respondeo , quM quemadmodum positio.
vel non positio huius decreti censetur extrinseca , di per rei pectum ad mundum contingenter producendum , ita haec Dei determinatio, & mutatio extrinseca est , non verti intrin: eca , ac proinde hac ra-
277쪽
Τractat. I. Disput III. Artic. V. Quaest. II.
tione Deus non debet censeri intrinsece mutabilis.
QUAESTIO SECUNDA . An Deus su Immutabilis extri ere, is
I Am diximus in primo notabili praeceden.
tis quaestionis, rem aliquam extrinsecEatari milh tribus modis , nimirum per terminacionem, vel conversionis, vel ope ratiotiis, vel relationis , nunc retalven dum cli, an Deus alterutro, aut utroque ex his lividis sit mutabilis, vel immutabilis. Notandum I. qu ctim maximh triplex sit rei uin coli versio, scilicet vel per tota Iem destinem, qualis est annihilatio, vel transmutationem , quae fit per corruptionem visus sermae, & generationem alterius e dem remanente subjecto. videlicet materia, vel demque κν transubstantiat-em , quando res secundam totalem tuam substantiam, materiam videlicet, aut formam, transit
in lubitantiam alterius. Sic etiam triplex potest esse conversionis terminus , anni hi lationis quidem terminus est non eus, transis utationis est pars , aut larma acquisita , .gr. forma ignis est terminus transmutationis liMi in ignem, terminus autem tran substantiationis est tota entitas rei , inquam alia dicitur transubstantiari, sic adorandum Christi corpus dici potest terminus conversionis, quae fit totius substantiae panis , & vini in ipsum per consecrationem Eucharisticam. Certum est autem Deum non posse habere rationem termini per A dilationem, neque per Transformarionem clim nec possit de inere, quia est ens absoluth necessarium, nec aliquam Brmam suscipere , quia est omnino simplex. Sed dubium est , an aliquid possit in ipsum converti per modum transubstantiationis, quae nullam emit mutationem substantialem in suo termino , adorandum enim Christi corpus non mutatur realiter , & substantialiter per conversionem panis, & vini in ipsum , lichi mutetur secundum locum, quia incipit es.se, ubi pritis non erat praesens. Notandum a. Creaturas dici posse terminum intellectus , & voluntatis divinae dupliciter, nimirum vel secundum esse idea. te, quatenus sunt, dc repraesentantur in Essentia divina ab aeterno, vel secundum esse reale, & prout a parte rei, & in se ig-
sis existunt in tempore. Priori modo dicuntur terminus aeternus, oc intrinsecus, pinsteriori autem terminus extrinsecua , octemporaneus appellantur . Prior termin
tio est invariabilis, & aeterna , posterior est contingens, & temporalis. Certum et divinam intellitiionem, dc volitionem immutabiles esse , dc invariatas penes pri rem terminum , dissicultas itaque solum est , an aliquid mutationis ipsius accedateκ earum terminatione ad cieaturas in se ipsis existentes. Notandum 3. duplicis generis, & ordinis relationes in Deo distingui posse, alias quidem Nesionales, dc Personarum divina ruinconstitutivas, quales sunt Paternitas , Elialiatio , dc Spiratio passiva: Alias autem Temporaneas, &per ordinem ad creaturas, quales concipiuntur esse relationes Creat ris, Domini, Redemptoris, &c. Priores omnino sunt in variabiles, Ac immutabiles, sicut& ipsa met Essentia divina, cui ab aeterno competunt . An autem polleriores aliquam in Deo per suum accessum , aut recessiim mutationem temporalem inserant ,
hae in quaestione erit reselvei um.
CONCLUSIO PRIMA, DEus ηρη est mutabilis 'ν Garversionem
sui in aliua, nee alterius in ipsum. Ηςc videtur esse certissima, eamque isellis inculcant, Patres, & praesertim sanctus Augustinus lib.3. contra Maximinum cap. I a. Pre Me, inquit, solus Deus babet immortalitatem , eum nec semis, nec potest aliqua eοπ--obae mutari. Et lib. I. de moribus Eccle. siae cap. IO. Aliquidsia stantiae, aut natum ae divina commutat nem , aut conversioηem aliquando pati posse, fi quis opinetur , mirae δε- mentiae impietatisque damnabisur . Similiter Origenes I. Periarchon cap. a. sapientia Dei. inquit, quae est uηigendus Filius Hus, quoniam in omnibus inconvertibitis, is, incommuis
tabilis est, is substantiale in eo omne bonum cst,
quod inique mutari , atque conmerti nunquam
m est. Unde Cyrillus Alexandr. lib. de Fide ad Theodosium pauid post initium ,
oppositum errorem vocat deliramentum , ν Itatem.
Eandem sententiam tuentur, dc probant melioris notae Theologi , & quidem D.Th mas, qui 3δ. qvos. a. arι. L loquens de divina Essentia, ait, Nae ipsa potest ηverat
278쪽
in aliud, eum β ineremptibilis , nee aliud in ipsam, cum β ingenerabilis.
Id ipsum probat Didor Subt. qll. IC. quod- Iibetica exponens locum Boetii, disputantis contra Eutichetem, Dimisitas, inquit Doctor , non minus excedit actimam potintiam quamcumque causativam in ratione termisi , quam unum ens naturale excedit quamcumque potentiam naturalem , eo arasum ad aliudens nataeriae. Patet Her pro pomo, σι is cum
Divinitas is in ita , is usabilis , nullo mori potess es terminus potentiae causativae IIuodcvmque autem creatum potest esse terminus potenti e causativae , boc ηοn tantum absolute, sed comparatum ad quodcvmque alivdens creatum , tanquam succedens illi . Tune fas argumentum metu per secum a maiori . si per rotam potentiam creviam non potes aes immediatὶ mutari in lapiaem : Ergo multo magis , vel ἀρνὶ non potest per quamcumque potentiam acti.
Nam natura creata converti in Divinitatem.
Quibus Doctor contendit Naturam divi. nam nulli subesse pote convertioni, quia est improducibilis, tam secundum esse simpli. citer, quam secundum quid , clim sit ensper essentiam, di necessario existens. Om. nis enim actio conversiva est productiva termini ad quem secundiim eo simpliciter, vel seruiatim quia: sed Deus nec est producibilis secundum es simpliciter, nec servη- dum quid: Ergo nec convertibilis . Maror
paret. Sicut enim ad veram eonversionem necessarium est , ut terminus a quo, qui convertitur in aliud , desinat esse secundam cam rationem , qua dieitur converti, ita necesse est , ut terminus adquem incipiat esse sub ea ratione, secundum quam aliud dicitur in ipsum converti, v. g. ut lignum convertatur in ignem, debet desinere esse lignum secunddin propriam rationem ligni, oc ignis debet fieri secunddm propriam rationem ignis, conversio enim proprie dicta, est actio, qua unum vertitur in aliud, atque ad aliud esse transit, non notest autem
unum transire in aliud, di illud fieri ex alii, nisi ipsum desinat esse id, quod est, &nisi
aliud fiat id, quod non erat. Himr similiter constat alioquin Deus non esse tens peressentiam, di necessariti existens, si secundlim entitatem, vel aliquid entitatis produci posset. Dices I. Pote st fieri conversio absque omni productione, di mutatione intrinsecaret, inquam alia convertitur: Ergo Deus absque ulla sui imperfectione potest esse terminus conversionis. Probatur antecedens in D ctore Loco lavdato ηv. 9. ubi distinguit triplicem conversionem, qua aliquid converti tur in pretem iste M. Prima quidem fit sine mutatione reali in esse substantiali, de intrinseco, sed tantlim in esse accidentali, & extrinseco, sicut v gr. corpus Christi dicitur terminus conversionis substantiae panis, revini, quia succedit, di habet novum ubi, licet non eodem modo quo prius illa substantia habebat, di lices non producatur secundum esse Me, tamen producitur secun-dtim esse bis, seu in hoc loco. seeunda qua aliquid, quod prias erat, sed postea non est, convertitur in aliud, sic lignum convertitur in ignem. Tertia denique, qua aliquid convertitur in aliud, tam secundum esse sim.pliciter, quam secundtim quid, absque ni novitate, di mutatione, tam intrinseca, quam extrinseca in termino, ad quem fit conversio. autem haec conversio fieri
possit, patet, si enim substantia posset esse
terminus conversionis sine sua mutatione intrinseca, sed tant lim per mutationem acincidentis, etiam poterit esse terminus talis conversionis , licet nulla interveniat accidentis mutatio, non enim ab esse accidentali substantia accipit, qudd possit esse terminus conversionis, quia accidens est posterius substantia, prius autem non accipit rationem, dc virtutem suam a posteriori. Gormatuν exemplo actionis conservatis. quae terminatur ad idem omnino esse soromatum per primam productionem absque ulla nova, vel productione , vel malati ne reali, tam substantiali, quam accidentali in re conservata.
Nego anteeed. Nulla enim, ni dictum est, fieri potest vera conversio sine d sitione , vel totali, vel partiali termini a quo , dc productione termini vel secunddmesse totale, vel secundum esse partiale, substantiale, aut accidentale illius. Ad d enadico , eum ibi non loqui retoluti vh, sed dubitati vh, & per modum disputationis, non
enim absolute centet posse neri veram comversionem, absque ulla novitate substantiali, vel accidentali, intermino ad quem ipsius conversionis , ibidem enim num. T. re uirit ut terminus ille conservetur depenenter a destione termini a quo. Deus autem cum non possit produci, sic nec conservari potest, sive dependenter , sive in dependenter , ab alicujus entis desitione . Adde quod idem Doctor in A. dist. II. qu.3. nu. za. expresse affirmat transubstantiati
279쪽
nem necessarib aliquid efficere novum intermino, nen ne in corpore Christi, vide. licet novum uni. quod prius adorandum
illud corpus non habebat, nihil enim, inquit, est terminus actionis proprid, scilicet de senere actionis, quin per illam actionem accipiat esse , & hoe saltem secundiim ii. Iud, secundum quod est formalis terminus actionis illius. Unde etiam Filius Dei, qui est terminus activae generationis Patris , per illam generationem accipit esse , &Personam esse, & Deum esse . Alioquin si nullum esse accipit per illam , non vide. tur esse inteIligibile, quomodo sit ibi ali.
quid terminans generationem quae est actio de genere actionis. Ad emfirmationem dico non esse paritatem , conservatio enim non est per se ali. qua nova actio , sed prioris pioductionis continuatio: Unde non debet habere novum terminum 1 termino producto distinctum , conversio autem est actio realis ,
di ideo non potest fieri, nec intelsigi abl-que alio novo termino itidem reali. Dices a. Verbum divinum terminat actionem unitivam humanitatis cum ipso, abs
que aliqua sui mutatione, dc imperfectione: Ergo a pari , poterit terminare astionem
conversivam alicujus creaturae in ipsiam . ων consequentiam. Terminatio enim illa unionis natulae humanae cum Verbo
non fit per modum termini verae, & rea. lis actionis: sed per modum termini relationis , seu quatenus terminat respectum realem , quem humanitas habet ad ipsum, nullo in ipso retultante reIpectu ad creaturam, nisi rationis. R isti , Idcirco non possiet Deus esse terminus conversionis alicujus in ipsum , maximε quia non potest terminare ali. quam actionem Iealem productivam r sed hoc est falsum , nam Persona procedens in divinis eli terminus actionis productivae : Ergo terminare actionem productivam non repugnat divino Enti, nec proinde ipsi repugnabit esse terminum actionis conversi vae.
D iuva mi rem . Est terminus actionis productivae per veram causalitatem, quae est emanatio unius ab alio cum dependentia , nego, quae eli communicatio ejusdem naturae, & earumdem persectionum , ab
alio distincto quidem realiter, sed per relationem, quae ipsi met naturae communica. tae identificatur rcaliter, quaeque communi
catio fit sine ulla dependentia a producente , & sine ulla mutatione in termino a quo, concedo: Conversio autem necessaribimportat dependentiam a convertente, ecdelitionem in termino a quo, quia converti in aliud nihil aliud est, quam verti, ac mutari in imum , quod ad eius desitio. nem, & mutationem esse incipit, haec autem Deo competere nequeunt, ut jam diis ctum est , & proinde Deus nec converti potest in aliud, nec aliquid in ipsum. Dises 3. Ex Tertulliano lib. de Carne Cisrum cap. 3. Deus absque ulla sui impellectione mutari poteli in quodlibet : Ergo est convertibilis in a Iiud. Patet antecedens , clim enim Tertullianus objecisset sibi ex
parte Marcionis negantis Uerbum divinumve ih induisse naturam humanam in Incarnatione. Nego, inquit, Deum in bominem verὶ rem1erbum, ita ut nasceretvr , is, eam
corporaretur, quia, qui μme es, etiam in . converribilis it necesse est , e verti enim in aliud Dis es pristini. Non competit ergo comversio , eui ηοn competit Dis. Plaia natura convertibiliam ea lus est , ne oremineant in eo, quod convertitur in eis , 9 ea nin permanendo pereant, dum perdunt convertendo, quod ferunt. Respondet. Nisu Deo paν natina eius ab omniam rerum conditione iusta
si ergo, quae a Deo distant, i x a quibus Deus
distat, cum converrumur, amittunt, quod fuerunt , ubi eris diversitas Divinitatis a caeteris rebus, nisi ut contrariam eontineat, id est , ut Deus , & in omnia converti potest, dc qualis est perleverare λ alioquin par erit e rum , quae conversa amittunt, quod fuerunt,qustrum utique Deus in omnibus par nos est, A non in extru cinversionis r Ergo censet Tertullianus Deum licet immutatum, Pol se mutari in omnia .
Distinguo, Censet Deum posse mutari in
omnia per terminationem dependentiae , & per unionem hypostaticam , concedo , per veram actionem conversivam, de qua
loquimur , nego , subdit enim Ange Ioshumanam effigiem assumpsisse , ut inde Deum eandem assumere posse demonstret adversus Marcionem, qui Filium Dei veram carnem induisse negabat . unde concludit , Iuod ergo gelis infriaribus Des
280쪽
DEos ποη est mutabilis per arcessum , aut
recessum ahcujus relattanis. ita Doctor,n I. d.8O. q.I. eamque probat ex persecta
Dei simplicitate, dc summa ejus essendi necessitate. Eκ persecta quidem simplicitate, quia enim, inquit , Deus persectit simplex est, nihil est in eo, quod non sit iplum s cunulim Augustinum lib. de Civit. Dei east. o. Deus fimis est, quia Me es , quod bet, id eli, in Deo nulla est realis distinctio, nimirum inter essentialia, eo absoluta , quia divina Essentia per suam infinita. tem sibi realiter identificat quidquid in i p.
1a est: hoc autem esset salsum, si realis ali. qua relatio 1 Deo recederet: Ergo , &c. Etiam ex persecta necessitate essendi idipsum evincitur , ex eo namque, quω Deus sitens summE necessarium, habet ex se , actitab aeterno, da independenter a quolibet , quaequid habere potest: unde nihil est ipsi realiter identificatum, quod non sit inae:
pendens ab existentia cujuslibet creaturae,
ita qubd quamvis si per impossibile nulla
creatura possibilis esset , non minus Deus eam omnem persectionem in se contineret , quam de facto amplectitur : sed hoc esset falsum , si aliqua foret relatio realis in ipso terminata ad creaturam , quia impossibile est, quM talis existat relatio, si creatura non seret possibilis , aut actu
Dices I. Deo ex tempore plures adveniunt relationes puta oratoris , Domini, Redemptoris , is c. quae revera iant reales , qui p. Pe ctim tequantur fundamenta realia actu
istentia, dc ab invicem distincta.
Res ηι , huic objectioni jam laetum
suisse satis in praecedenti quaestione , ubi
diximus has relationes nullam in Deo rea- Iem mutationem importare , sed sollim in Creatura , ut diserth probat, & explicat S. Aug. verbis a nobis relatis . Dices a. Si Deo repugnaret mutabilitas ad relationem, maximE quia haec ostiteret ejus reali immutabilitatit sed non ita: Er. go sic potest esse mutabilis. Probatur minor, tum ex Boetio Lib. de Trinit ubi diseris probat relationem nullam realem mutationem inicere, tum ex sani ho Anselmo pite qq. mariauit, ubi cum distinxisset duo genera acciuentium , quorum al qua mutationem efficiunt in his rebus, quas as-ficiunt, quales sunt quantitas, & qualitas,
alia quae similem variationem non imporistant , quales sunt relationes 3 Concludit . Palam itaque fit, quia eorum , e ta acciden
tia dicuntur, quaedam aliquatenur attrabunt commutabilitatem , quaedam vero nullatenus subtrabunt immutabilitatem . sicut igitur summa Natura accidentibus mutatisηem effetentibus nunquam in sua sim citate locum tribuit , Ae steundum ea, quae nullatenus jum mae immutabilitati repugnant , aliquando diei aliquid non νespuit , o tamen aliquid
eius esentiae , unar φθὰ variabilis intelligi
possit, non accitat . Confirmatur. Essentia di vina , quae in priori signo rationis praeintelligitur relationibus originis, per eas non mutatur in posteriori signo, sita tant lim determinatur ad divinas Personas constituendas : Ergo 1 simili
non mutaretur per adventum alicujus relationis realis ad creaturam .
Nego minorem, Res enim quaelibet ver . dc realiter censetur mutari , quoties ali quam entitatem realem, s ve relativam , sive absolutam suscipit aut deperdit , quia per illius accessum , vel recelsum revera habet, aut non habet, quod prilis habuerat, aut non habuerat. Ad Boetium, de Antelmum dico eos sic esse intelligendos, quia relationes non efficiant mutationem
aliquam sensibilem, sc physicam , qualem efficiunt quantitas, & qualitas; sed tantum insensibilem , & metaphysicam , scilicet
propter tenuissimam earum entitatem.
Adranfirmationem verb, nego paritatem, ideo namque relationes originis nullam in Essentia divina mutationem efficiunt, quia non sunt formae realiter ab illa distinctae .
neque haec sine illis existere potest , licte
possit concipi, secus autem est de relati nibus , quas Deus de novo ad Creaturas haberet, illae namque realiter ab ejus eia sentia distinguerentur , cum ipsi de novo acciderent, dc haec sine illis ab aeterno extitisset.
DEus est Immutabilis terminatim secundum
operariora intellaris,involuntatis. Pa. tet veritas huiusce conclusionis ex his, quae diximus in probatione ultimae conclusionis
praecedentis Q i aestionis, ubi intellectus, de voluntatis Dei immutabilitatem satis superque probavimus, fasiaeque haec eadem veritas