장음표시 사용
281쪽
aqo Trach. I. Disput. III. Artic. VI. Quaest. I.
ritas patebit in tractatu de intellectu , &voluntate divina. svaeres an suus Deus fit Immutabilis.
AF mo, Tum quia solus est actus purus omnino simplex, & infinitus , quae lunt tres praecipuae rationes ipsius divinae immutabilitatis, creatura verti h contra , triplicem oppositam habet mutationis rationem . Primti namque fit ex non ente dc ad nihilum tendit. Secundb, quia composea est ex materia, dc serma, subjecto, & accidente, essentia, &existentia, quae ab invicem si arari possunt. Tertili denique , cum finita sit, di imeersecta, ipsi semper aliquid persectionis adjici, vel detrahi potest. In hujus rei probationem, hominem ipsum suffcit intueri, qui nunquam in eodem statu permanet. suotidie enim, ait Zeno Veronensis serm. de patientia, mobilitat bus gaudet. -νietatibus sudet, . strum se
putat, si ipse fit sibi idem. Unde Georgius
Uenetus iiD. I. harmoniae, hominem suae ritum , volubilem lepidb appellat . Cui pariter quadrat illud Horatii Epist. I. M petiis, sternit, repetis , quia nuperamisit: uat, vitae disconvenit ardine toto , Diruit, aedificat, mutat quadrata rotunis.
De Dessabit te Dei. DEum Dessabilem, lamminabilem di.
ei, liquim constat, nedum ex defini. tione Fidei in Concilio Lateranensi cap. Fir. mitra, ubi Deus dicitur, inemus, immensus, omηipotens, immutabilis , incompretia, bilis is, Messabilis. Sed etiam ex communi sanctorum Patrum doctrina, qui Deum inestabilem pronuntiant: Unde sanctus Augu-
sinus in Psalmum 8s. Deus ineffabilis es , inquit , Deitas dirimus quid ηοη - , quam quid fit. Terram restas , non es Me
Deus, mare celsas, xon est Me Deus
suaeris quid sit Θ Quod oculus non vidit ,
nec auris audivit , nec in cor hominis a. scendit . suid quaeris , ut ascendat in lin. guam, quoa in cor non ascendit pUnde Iustinus Martyr in Apologia polle. riori, Nemo, inquit, ineffabili Deo nomen m. tes imponere, quod 3 qvis ullum inesse audebit arcere, is iste eranter insanus s. id ipsum non obscvrh Deus ipsemet insinuavit dum Moysi interroganti, suis este Genetis 3 a.
Respondit, Cur quaeris nomen meum , quos
es mirabile psubdiditque: Ego sium, qui sum.
sanquam diceret, ait Philo Iudaeus, Natura mea est esse, non disi. Inde Prover&3o. Sapiens interrogat, suod est nomen Hur ,
ceret , Dei nomen, aut nullum esse , aut nobis prorsus ignotum. An autem haec diis vina ineffabilitas Deum omninb innominabilem efficiat, ita qubd a Creaturis nullo proprio nomine misi insigniri , & exprimi, hoc in articulo declarandum est , lubjiciendaque, de aperienda sunt nomina, quae solith Deo tribuuntur .
an, O, qoomodo Deus β Deffabilis. GExtum est , is eura controversiam Deum non esse ineffabilem respectu sui ipsius, quali seipsum persecth aliquo conceptu, &verbo mentis non posset exprimere , necnon & aliquod usurpare nomen , sive a se , sive ab aliis prolatum , ad se persecthcognolcendum, & significandum, eo vid licet modo, quo nostris vocibus, dc orati nibus utitur, ut illa percipiat de quibus ei loquimur , & ipsum oramus. Clim enim seipsum persecth, dc comprehensi vh cognoscat, etiam seipsum nominare posse non videtur incongruum. Certum pariter, Deum non esse ita ineia sabilem respectu nostri, quasi nullus de ipso haberi possit sermo, nullumque ipsi nomen imponi a Creaturis , hoc enim ipsa- met ex rientia convincitur esse salsum . Quippe cum plura sint nomina , quibus Deum significam iis , & designamus . Restat ergo inquirendum , & reibi velidum , an aliqua sint nomina , quae divinam eia sentiam dillincth, essentialiter, Ac comprehensi vh creaturis notificare possint . in odut resolvatur evidentilis, Notandum I. ex Doctore Subtili in Iasest 22. q. a. n. 7. Nomen proprium alicui rei tribui posse dupliciter. Primb quatenus significat aliquid revera ipsi soli competere, sic Omnipotens , Immensus , AEternus dici pose sunt propria Dei nomina . Secundb, prout designant nedum peculiarem rei proprietatem , dc persectionem, sed & ipsus essentiam, α naturam, sic vocabulum bomo pr prium
282쪽
prium est naturae humanae, quam designat, oc exprimit, quae posterior proprii nominis acceptio congruentior est. Notandum a. ex eodem, aliquid posse nominari variis, sed praelertim quatuor nia.. dis. Primb quidem , quando proprium nrumen ipsius profertur ab aliquo, qui nec significatum percipit, nee aliquid lignificare per hujus nominis prolationem intendit . Sic v. g. Psittacus proferre potest nomen aliquod Deo impositum , quo significaretur divina ipsius natura homini, vel viatori , vel Beato , qui hoc nomen prolatum audiret , quamvis proferens illam significationem non perciperet. Secunddi, dum equidem profertur nomen ad significandum aliquem conceptum, quem tamen ipse proferens non perciperet; lichi audiens illius nominis significationem intelligeret , v. g. si quis proferret verbum Hebraeum, cujus significationem ipse nesciret , coram viro perito linguae Hedraicae, qui hanc significatio. nem perciperet . Tertili , dum aliquis verbum, aut nomen pronuntiat, ut suos aporiat conceptus alteri, nominis, aut verbi significationem intelligenti, ut sit in solitis hominum colloquiis. Quarib denique, dum quis format nomen , ut proprios suos conceptus sibi ipsi exprimat: sic plerumaue verbum nostrum mentis exprimimus vertra oris. ansim 3. hoc esse dilcrimen inter m-grinionem distinctam , quiduitatuam, & com pube vam , qu Disιηcta , sit notitia rei secundiim aliquid sibi proprium , sive interim illud sit p aedicatum essentiale, vel tantum ipsius proprietas , dc peculiaris periectio. Muiddilativa autem , eli cognitio rei per sua praedicata essentialia, nimirum genus, & differentiam . Compresensisa vem , est apprehensio ipsius rei, nedum secundlim proprietates, & praedicata essentialia , sed etiam secundum omnes modos , & gradus persectionis illius , dc juxta omnes habitu. dines, & respectus, quos habere potest ad quemlibet terminum. Videndum eli ergo , an aliqua Deo nomina tribui possint , quae hanc triplicem ipsius notitiam efficiant, se significent.
CONCLUSIO PRIMAE.DEus ηοη es absolutὸ Dessabilis: sed defi
gnari potes aliquo nomine , instinctam
anus notιtiam Drifieame . Haec Conclusio uuas habet partes, quarum
Probatur prima ipsa met experientia , qua constat quaedam nomina Deo tribui, quae exprimunt, dc designant supremum illudens caeterorum principium, oc finem, qualia sunt Deus, Creator, prima Causa , ως. Patet etiam ex Scriptura sacra, quae plura Deo nomina tribuit , ut ipsius supremam majestatem, virtutem infinitam, caeteratque illius divinas praecellentias explicet : Unde merith observat S. Dionysius lib. de divinis no m. cap. S. Deum esse simul amnimum de pel nimum, hoc est vacantem nomine , &plurium nominum: Vacantem quidem nomine, quia omne nomen superat; plurium autem nominum, ut infinita ejus natura, quae unico vocabulo designari pluribus nominibus, veluti tot radiis, illuli retur, & eniteat.
Unde Neolui, inquit ibidem Dionysius ,-ηi ' ea am, is auctorem multis nomiη bus ex esseau amnibus laudant , ut bonum , ut pulabrum, ut sapientem , ut diligendum , ut Deum Deorum, ut Dominum Dominorum, ut sanctum Sanctorum, ut aeternum, ut eum qui est; ut saeculorum auctorem, ut vita largitorem , ut sapieηtiam, ut mentem , ut Verbum , ut cognatorem, ut qui eminenter babeti auros unimersae frientiae , ut vim , ut m tentem , ut Regem regnantium, ut antiquum
dierum , ut qui in senectutem rampelu ninmis, is immutabilem , ut salutem , ut iu- tiam , sanct eationem , redemptionem , Meum qui omnίbtis magnitudine antecellit, is
Cum iratur aperth contiet i m ex sacris litteris, quam ex omnium Sapientum vocibus, plura Deo nomina tribui , quibus a nobis Iaercipiatur; certum est illum non esse
simpliciter , & absoluth inessabilem . modeleganter declarat S. Augustinus lib. I. demur. Chris . cap. 6. Ne ineffabilis quidem dicendus est Deus , quia is Me eum dicitur , aliquid dieitur , , yt nescio quae pugna ver rum: quoniam si illud est ineffabile. quod diei mn -s, non est ineffabile , auos vel inlabiis diei obtest. Quasi diceret, Hoc ipso qubd Deus dicitur inessabilis , no a est absolut E inessabilis, quia vocabulum incla. bile , ipsius est apyllatio , propriumque
Probatur etiam secunda pars. Res distini εper nomen cognoscitur , dum concipitur , de significatur ab aliis dis insta ν cognosciturque s ecunddin aliquod attributum sibi soli peculiare : sed plura sunt nomina , quae et nc x
283쪽
Tractat. I. Disput. III. Artic. VI. Quaest. I.
nos in distinctam Dei notitiam inducunt , ipsamque distingiuinta quolibet alio ente , qualia sunt prima causa, finis ultimus , ensomnim e in itum, Ergo Deus potet cognosci cognitione distincta per ρ liqua nomina sibi propria. Dices . SS. Patres Deum absoluth inno. minabilem pronuntiant : Sic S. Dionysius lib. laudato, ait, Dei neque sensum, neque
imaginationem , neque Ῥιntonem , neque n men , neque grationem, neque tactum , neque scientiam . Et S. Gregorius Nadtanae. Orat.
9. Certh hoc est Deus , inquit, quod eum dicitur non potes dici; cum aestimatur non m
res aestimari ; eum definitur , ipsa definitione
crescit, Unde Orat. Sq. commendat i l. lam Platonis sententiam dicentis , Deum
intelligere dissis ite esse, sequi autem immobile :Ergo Deus eis ineffabilis. Nego anteeddens: & dico SS. Patres non intendere Deum esse Oirini mori hinc flabilem, alioquin sibi ipsis nec non & Scripturae lacrae aper id contradicerent; ledetulia nomina , quae Deo tribuimus , long h sint inse. riora ipsius divinae matellati, nec ipsum ita distincte exprimant, ut sine ullo cum crea, turis commercio intelligi possit . Nomina enim, quae Deo tribuuntur, distincthipsinis divinam ementiam non declarant, quia it Iam ut in se est, nec penetramus, nec percipimus p sed solum illam circumloquimur, vel attribuendo ipsi, idque in supremo
gradu, persectiones omnes quas in creaturis relucere deprehendimus 1 vel ab eo re. movemus omnes creaturarum imperfectiones : Omnia namque Dei nomina ipsi tri
buuntur, vel per amrmationem persectio. nis , vel per negationem impersectionis , vel per habitudinem, & respectum ad creaturas : Proindeque habent semper aliquod
cum creaturis commercium, nec Deum ut
in se est , perfecti ab omnibus distinctum
CONCLUSIO SECUNDA . V I tor petis designare nomen ali xod, qu
exprimatur essentia Dei, quodHηificet coηemtum quid ativum, quem habet de seipso, aut Beati de illo . Haec Conclusio est
Doctoris in I. dist. 22. qu. I. 2. eamque
sic probat . Si quid obstet, quominus fieri possit haec nominis designatio , & significatio, maxim , quia ad impositionem nominis requiritur, ut nomen non significet
rem persectius, quam eam concipiat ille ,
qui nomen imposuit: Sed hoc est salium 1 Ergo & illud unde sequitur . Probat minorem: Si non possemus designare nomina ad significandas res persectiori modo , quam eas concipimus , sequeretur nullum nomen a nobis excogitatum ad significandam substantiam, ipsius substantiae quid ditatem, Ac essentiam ver E significare , sed solum designare proprietates , & effectus sensibiles illius notificare iis, a quibus tale nomen designatum est : sed consequens
est salsum : igitur & antecedenS.Μa,r patet I Constat enim nos in hoc mortali statu nullum substantiae conceptum
distinctum quidditativum habere posse in
particulari, v. g. de homine, aut equo; sed tant lim conseisiim, quo concipimus hominem , aut equum per modum aliquarum remi in per se lubstantium, & dicentium ordinem ad tales, vel tales operationes, aut accidentia. Μιnor etiam constat; alias inutiles, dc nugatoriae essent orationes , quibus
substantiae proprietas, vel effectius ipsi attribuuntur, & de ipsa praedicantur. Si enim stit antia nomen non significet conceptima illius quidditativum 3 lediant limconsulim, & indit criminatim exprimat ea omnia, quae ipsam substantiam spectant 3 sive illa lint, proprietas, emctus, Operatio, aut quidditas; aperth sequitur, quddidem praedicatur de stipio , dum illa proprietas, aut effectus de substantia a Srmantur. V. g. clim dico substantia est praedita quantitate , & albedine, sensus esset
Id quod est praedit lim quantitate, & albedine, est praeditum quantitate, de albedine , quae repetitio , & praedicatio omnino
posuisset nomen homo, v. g. ad expIimm-dam naturam humanam , prout ipse quid ditati vh, di pei sectheam cognos cebat dum illud nomen imponeret ex hypothesi , ut
iuppono, quod noverit omnium rerum es-ientias certum est illud nomen bomo, esse significativum naturae humanae quidditati-vῆ, &persectE: si autem aliquis Adami filius coram ipso proserens hoc vocabu Iumbomo, intend.sset designate , & significare quidditatem hominis, quam tala eni ple distinctὲ non cog novisset, aperth constat,quia Adamus audiendo hoc ut cabulum , statim habuisset conceptum qu sciditativum naturae
humanae , lic t ille, qui protulit , ta eiu
284쪽
conceptum non haberet: Ergo similiter A. da mi filius potuisset designare nonien hamo, ad significandam naturam humanam ipti
Adamo, non autem ejus filio notam.
ponantur nomina propter at uas proprietates, uri effectus, qui moveant ad talem impositionem, sicut v. g. Osiopedis convelliens lapidi, est ratio, cur illa lubitantia vocetur lapis r & prima hominis formatio ex btimo, sorth fuit occasio , cur vocabulum homo , usurpatum fuerit ad significandam naturam humanam . Tamen certum est istas proprietates, vel effectus non significari praeci-
sh per voces illas 3 sed rem ipsam secundum se, &quidditati vh consideratam. Tum quia
auditis illis vocibus, non intelliguntur tales proprietates, aut effectus; sed concipitur rei entitas, aut natura I neque enim , quoties audimus proserri vocabulum,
cogitamus de laesione lapidis 3 led rem ipsam , dc substantiam delignamus : Tum quia diversa nomina in diversis linguis significant eandem prorsus rem intelligentibus illas linguas. Gallus enim lingvie Latinae peritus, ubi lapidem audit, idem coinci pit, quod exprimitur nomine Gallico lapierre:
Haec tamen diversa nomina potuerunt iii-1fitui ob divertas rationes motiva delumptas ex diversis proprietatibus rei 3 Ergo certum est nomina non semper imponi ad significandam rem secundum quod concipitur
ab imponente nomen. Patet consequentia:
Si enim sic imponerentur , sequeretur , qu cum ille, qui primus designavit nOmen lapidis ad significandam substantiam Iaesivam pedis, ei iam di quicumque audiret hoc nomen, nihil aliud conciperet, quam virtutem illam pedis laesium, quod tamen aperth salsum est. Prahat a. Haliquefius D p. 7. cap. 2. n.9.
Nentura significationis nominis non es tu. menda ex eo , qui nomen imposuit , neque praecish ex eo , qui impolito nomine initur ; sed ex illo, qui audit, & intelligit conceptum loquentis: sed quando viatores proserunt nomen Deus , v. gr. Beati
intelligunt quidditati vh , & essentialiter
id, quod viatores hoc nomine exprimunt ,
oc significant : Ergo illud nomen prola.
. rum , & impositum 1 viatoribus , disti, th significare potest quidditatem naturae divinae . Probat majorem . quia nominadunt symbola, & signa inter eum , qui loquitur, seu nomen usui par, dc evin , qui
audit: Imo potitis dicuntur significare rem audienti nomen, quam ipsi im proserenti squia ipsum tantum ducunt in rei intelligentiam; significare autem es enicere, ut res intelligatur: sed contingere potest, ut qui nomen audit, multb meliuS rem concipiat, quam eam intelligat is, qui nomen usurpat, di profert, aut imponit. Minorem confirmat his exemplis . Primbpotest aliquis concipere distinctilis rem per vocem jam impositam , quam eam concipiat, qui ea voce utitur. Si quis enim Romae nunquam versatus , cum Romano Io.uatur de situ, majestate, divitiis, di prae
antia illius urbis, quae per relationem , aut lectionem tantum didicit ue certum et Romanum aud. to Romae vocabulo , haec
Omnia melius percipere , qtiam percipiatis , qui tale nomen profert: Ergo potet aliquis multb clarilis, &dii institis tem alteri significare voce iam ad significandum imposita, quam ipsemet eam intelligat. Secundb potest etiam quis nomen primb imponere clarius rem significans audientibus, quam ipsemet imponens concipiat , ut HRex v. g. mittens exercitum ad Indos, imperet Duci, ut quam primam urbem, vel insulam ceperit , eam nomine Ludovici nuncupet I tunc nomen illud clarius Duci , & militibus , incolitque designabit illam urbem , aut insulam , quam Regi , qui talcm urbem , aut insulam nusquamliis lavit ; sed illius tant lim habet conce..ptum analogicum per comparationem ad alias civitates , vel urbes , quas ipse vi
races I. cum Caietano : Voces significant res mediis conceptibus formalibus, quos habet vocis tinpositor, & ca utens ad rem
exprimendam ; Ergo dillincta significatio
vocis , dc nominis oritur ex distincta cognitione imponentis nomen, aut jam im .posito utentis: &consequeliter, non potest imponere nomen ad rem distin.:t: lis significandam, quam ipsemet eam concipiat.
Respondeo I. Antecedens abloluth esse salsum, siquidem psittacus proserendo nomen aliquod , deducit in cogitationem rei per
nomen expressae, cujuS tamen nullum conceptum formalem habet . Nego pariter sequelam 3 cum enim nominis impositio fiat per actum voluntatis, non aliter requiritur cognitio rei significandae per nomen, qu1m quia voluntas cum sit potentia coeca , nec posuit serri in incognitum E a nec
285쪽
nec rem cognoscete , nisi praevia intelle. Rus cognitione; etiam non possit instituere nomen aliquod ad rem significandam, nisi prilis rem illam cognoscat, saltem conceptu generali, & confuso, nec rea uiritur , ut ipsam noverit conceptu perlatae distincto. & quid ditativo. D abis: Non potest nomen habere ullam significationem distinctam , nisi ab imponente; sed imponens non potest dare , quod non habet : non habet autem cognitionem ei itinctam, &quidditativam rei nominandae, ut iupponitur: Ergo non potest tribuere vim Domini, ut distinctilis rem significet, quam ipse noverit.
Disiuvo ant. Nomen non habet significationem, nisi ab imponente , id est non ordinatur ad hanc rem significandam sub tali conceptu , nisi quia taliter imponens Ordinavit , concedo r non significat persectilis, & distinctilis rem ipsam cuicumque perciisenti nomen, & scienti ejus attributionem ad hanc rem significandam, quam ipse imponens conceperit, & ordinaverit 3
rem . Cum enim vocis ordinatio fiat peractum voluntatis ad quem praevia intelle- Mus cognitio desideratur, non requiritur ut tanta fit rei cognitio in intellectu, quanta est intentio imponentis nomen, ut rem significet. Urgebis : Si nullo modo impositor cognoiceret rem nominandam , non posset ejus voluntas ordinare nomen ad eam significandam : Ergo si non cognoscat di. sincte, non poterit tribuere nomini ullam vim ad eam significandam distincth. ' Nego consequentiam: Lic t enim desidere. tur aliqua intellectus cognitio adactionem voluntatis, tamen non sequitur, qu pem lactior cognitio , persectiorem voluntatis actum praeveniat, dc generet quia posita eadem cognitione in Aversiis temporibus , potest eadem voluntas nunc persectilis , nunc mintis persecth rem aliquam amare, ut patet experientia. Imb eodem instanti , quo amavit objectum secundlim duos gradu, amoris, poterit illud amare, ut quatuor :Ergo ai simili, lichi quaedam cognitio requiratur, ut nomen imponatur ad rem significandam , tamen non sequitur , qu distincta rei cognitio desideretur, ut imp natur nomen ad rem disi inad significan
lasabis denique : Facilias est rem concipere, quam eam verbis explicare, ut pa.
tet tum experientia , tum illis sanctorum Patrum authoritatibus, quibus supra dixi. mus Deum facilitis concipi , quam exprimi: Ergo qui imperfecte rem novit , non potest per verba hie imposita illam significate persecth, alioquin facilius esset rem explicare, At significare, quam eam cognoscere. Di inuo antecedens: Facilius est rem comcipere , quam verbis exprimere , quando aliquis voces habet jam impositas ad rem significandam, ut illam concipit, & alter novit etiam voeis significationem , habetisque eosdem conceptus de re significata per verba , quos habet loquens, antecedens: Qirando loquens, vel non habet verba pro.
pria , & jam usitata quibus suum de re
conceptum exprimat vel audiens non novit verba esse imposita ad hane significationem, aut non habet eosdem de re conisceptus , ad quos significandos verba ordinantur, dc instituuntur, tunc di ilius est
rem exprimere, quam concipere, concedo:
Similiter distinguo conseUens, non potest hoc aliis significare persecth, qui rem illam
perfecth noverunt, nego: qui non conciperent, concedo: neque id ipsum asserimus. in autem solvamur facit ilis omnes alia hanc adverslis veritatem objiciendae rati nes, advertendum est quatuor esse desideranda , ut quis persectam, ct distinctam vocis, 8c nominis significationem possit habere .
Primo quidem necessiim est, ut audiens sciat vocem esse impositam ad hanc rem determinath significandam. Secundo oportet ut habeat conceptum, de cognitionem rei significandae, priusquam illam per tale nomen percipiat: cam enim vox non possit eκ se praecia causare cognitionem rei, sed tantam quatenus excitat species ipsus in mente audientis vocem, inde fit, quω non possit significare , nisi praesupponat rei unificandae conceptum, dispeciem intelligibilem in
mente audientis. Tertis, nosse debet loquentem uti vocibus ad rem ita sigpificandam , ad quam significationem ordinatae sunt isdenique, tam loquens, quam audiens debent in promptu habere , tum verba , tum meminisse significationis verborum , quibus utuntur ad rem exprimendam. Quiabus quatuor praesuppositis conditionibus certum est non esse dissicilius rem expria mere, quam concipere.
286쪽
DOtesta Creaturis derinari asiavod n nen, quo Deus se ipsum comprectensis cognoscat. Ita censent S. Gna ventura , ct Bassolius
e. I. an. a. quamvis assirment tale nomen
non posse , Creatura, sed sollima Deo im. ponis eo qu inquiuno nominis significatio non possit esse perseaior, quam ut imponentis cognitio 3 quod iundamentum sallum esse constat eκ praecedenti conclusio. neue ideoque nihil obstat ex eorum Doctrina, guin ponit creatus intellectus, etiam in via eo imponere nomen , quo ipse seipsum comprehensi vh cognoscat. . Patet insuper conclusionis veritas ex eo, Midd talis sit nominis significatio , qualis est conceptus, quem habet audiens de re per nomen significata ι 1ed Deus habet cognitionem conis rehensivam de se quatenus concipit nos ipsum exprimere per nomen , vel Dea, vel toniti entis , Ergo nomina Deum significantia designari possunt a Creatura , quibus ille se ipsum comprehensi vh cognoscat. Dices I. Nihil possumus per voceS, vel nomina Deo signiticare 3 Ergo nec imponere aliquod nomen, quo Deus seipsum com prehensivh cognoscat. Prabatur antecedens; Isus vocum, ideo tantlim introductus est , utresconcepta, quae in mente latebat, voce ipsa in locum ipsius conceptus subrogata , exprimatur , & innotescat audienti ;sed cum Deus intueatur corda hominum ,δc cogitationes scrutetur, nihil ei possumus vocibus exprimere , aut indicare manifestando conceptus nostros, quos antea ipse non noverit. Ergo nec aliquid vocibus signi
Nero mes reme ad cujus probationem di-CO, nunquam vi impositionis rem melilis
intelligi , quam imponenti nota sit per se
vel per eos, quibus utitur ad nomen im-Ponendum , tanquam causis aliquo modo concurrentibus ad impositionem . Dixi vi
impositionis, quia non nmo aliunde posse me. ius intelligi, nempe vi persectioris intellectus, aut alia de causa. Quo pacto Angeli multb melilis intelligunt spiritualia auditis vocibus , quas de illis formamus , quam noverint insitutores hujusmodi nominum . Dixi etiam , quam imponenti nota per se, vel
Fer eos, quioas utitur Ummen imponendum ιquia suffeti, ut illi noverint; imo etiam sus- δε ex. TMoc m. I. ficit nosse in actu et imo, idest eosse nat
raliter nosse remotis impedimentis, vela positis , & juvautibus causis connaturalibus. Nomina enim imponuntur ab homini bus propter humanam societatem, & commercium, ut significent res eo modo, quo sub conceptu cadere solent, secundlim naturalem intelligendi iacultatem per se consideratam , & communiter in usu posi
Dices I. Ut imponatur aliquod nomen , quod Deum comprehensive significaret, deberet continere, & exprimere terminationes infinitas, quas Deus habet ad res possibiles, & sine quibus non potest comprehensive cognoscis Haec autem infinita termina. tionum significatio , nulli nomini competere potest ι sed infinitis nominibus opus est ad infinitas res exprimendas . LI. go , dcc. Respondeo : Ad comprehensivam significationem non esse necessum, qudd illud nomen distincth explicet omnes omnino significati rationes, & habitudines sed sussicit. quω eas implicith, & confvsh exprimat . emadmodum enim nomen bomo , quid-ditati vh naturam humanam significat, nec tamen explicat Ostincth omnia ejus pr ica. ta essentialia, sic potest nomen aliquod significare rem comprehensi vh, lichi non explicet disti noth omnem rationem cognoscibilem in re significatas sed tantlim consusEι modb tamen utens tali nomine ad cognitionem comprehensivam, habeat aliunde sussiciens principium ad talem illius rei comprehensivam cognitionem 3 istudquen men tantism sit occasio percipiendi rem comprehensivh, quam aliunde iam ita suta cienter cognoscebat. Unde existimo nominamur , quis, os infinitum , &quodcumque aliud Deo proprium, secundlim se significare comprehenti vh naturam divinam i quia licti distincth omnem Dei rationem non explicent , significant tamen illam
naturam , cui omnes illae rationes conis veniunt,
sua is, quomodo nomina Deo conmniant. Nota tum I. Nomina, quae Deo tribuuniatur , alia esse Negativa , ut Infini. tus , Innuensus, γα quibus creaturarum imperfectiones ab sis removeatur 3 aliaverd
287쪽
Τractat. I. Disput. III. Artic. V L maest. II.
firmativa, ut domus, Sapiens, AEurnus, ct alia quibus persectiones, quas in creaturis relucere deprehendimus, Deo tribuimus in
persectissimo, & supereminenti gradu . Diu per nomina affirmantia , vel sunt Abμ- ista, Deumque absoluth , & secundum lelignificant, absque ullo prorsus rei u , qualia sunt, Bonus, sapiens ,-Λliave-3b sunt Relativa , idque vel ad intra , ut Pater. Filius, Spiratus, Genitor, dc Genisas
vel ad extra ut Creator, Dominus, Redemptor. De relativis ad intra agitur in Tractatu de Trinitate: decceteris velli nunc videndum est qualiter Deo conveniant, an propriE, ct sormaliter, an eminenter tollim, &metaphorich. Notavdum 2. apud Hebraeos varia suisse nomina , quinus Deus cognominari solebat sed praesertim .decem, Quae reseri, &explicat S. Hieronymus Epillol. I 36. Primum est EI, quod Deum sortem significat . S cundum Elube, quod Deum providentem , gubernantem, & videntem denotat: Tertium est El im, quod praecedentis plurale est . Quartum Sabaos, quod semper Cum alio Dei nomine consjunctum est, ut Adorat Lotb, idest Dominus virtutum , vel exe cituum . Quintum Elio , idest excelsus . Sextum Elis Urer eis, ides sum, qui sum , vel qui est. Septimum Admisi, quod Dominum significat. Octavum D, quod sonat in sine alleluia: etenim allatura componitur ex allela, id est laudate, & Ia hoc est Deum . Nonum dat, quod munificum, liberalem,& omnipotentem significat. Decimum est
nomen Tetrararammatori, Hebraicb sembam boras, tuest nomen expossum , qu scilichi, ut notat noster Galatinus, lib. a. de Arcanis sacrae Religionis cap. 9ο. nusquam
sicut scribebatur Iegi poterat, nisi a Sacerdote, dum populo in sanctuario benedice
hat, & quoties extra sanctuarium pronuntiandum Occurrebat, ejus loco prosαebant2 Mai. Unde etiam Uulgatus Interpres vertens illud Exodi 6. Nomen meum Adorat non is Heati eis: Scripsit adonai loco Tetragramma. εω , quod erat in originali, morem scilicet veterum secutus. Significat autem hoc no- en Petravammatan, vel generantem, ut aliqui interpretantur 3 vel qui dat omnibus
esse: veI qui est unus, & omnia; vel qui
eminenter omnia continet, ut ibidem. rein
fert Galatinus. Dicitur pariter hoc nomen
propriE unicum Dei, di ipsi solum ab aeter.
exprimens a caetera namqu e nomina , inquiunt Hebiaei Doctores , sollim derivata sunt, &Deo attributa post mundi creari nem ex variis Dei effectibus, & donis. 'Notandum 3. lacrum Dei Nomen apud omnes strh nationes esse Tetragrammaton, utpoth, oubd quatuor litteris ubique icribatur . AEgyptii enim Deum voca ni meu 3Persae sne, meti Os, Graeci, θω , Arismeni Hors, Arabes , & Turcae mla , Germani, & fingit Goib, Galli Disu, Hypanimos, Hebraei Geo .
Nomina negatima πω conveniunt De rismaliter secundum propriam, O, Dr-lem illorum fisi fleationem. Patet hujus Coninclusionis veritas: Tum quia nomina negativa larmaliter negationem important ,
dc significant : sed Deus non potest esse , nee dici formaliter negatio . Ergo , &c. Tum quia negatio in sormali suo conceptu est non ens , siquidem eli negatio entis r sed
Deus entium omnium maximum non potest
dici sormaliter xonens. Ergo nec larmaliter nomine n ationis appellari: Tum denique quia Nomina negativa dicunt Hrmalem carentiam imperfectionis creaturarum: at Deus non est larmaliter sollim haec carentia: Ergo neque haec nomina formaliter ipsi crinveniunt; sed tantum quatenus significant,& connotant aliquam perfectionem positivam, quae sit ratio, cur haec negatio imperfectionis creaturatiam Deo tribuatur sicut
immensata S, V. g. con notat illimitatam etisentiae divinae diffusionem , ratione cujus Deus dicitur aliquo loco non circumscribi, nec includi. Nec refret quia SS. Patres affirment Deum lacilius cognosci per negationem im. persectionis, quam ere assirmationem Pe fectionis . Exinde enim non sequitur illam negationem formaliter ipsi convenire : sed latum, γω iacilias percipiamus illum ea-rere creaturarum imperiectionibus , quam detegere possimus , quaenam sint verae ,
& quales , ac quantae lint illius perfectiones
CONCLUSIO SECUNDA . Nomina o mantia divinas pefmmer,
288쪽
. Pinaris r Eo modo Nomina convenire Deo censentur , quomodo ipsi competunt ea , quae per nomina significantur : sed divinae perfiniones per amrmantia nomi. na significatae, ipsi conveniunt Hrmaliter: iErgo de nomina illa significantia. Minor patet ex iis quae diximus in praecedenti Di. sputatione probando attributa divina esse sormaliter in Deo, non autem sollime . nenter. Adde qubd si haec nomina Deo sor. maliter non convenirent, sequeretur Deum non rinias appellari Sapientem, Bonum, Iustum, die. quam vocetur Leonem, Petram, &c. quae ipsi latum eminenter, &e secti vh aptantur : sed hoc per se salsum apparet i Ergo& illud unde sequitur.
Diera' Nullum nomen Deo tribuitur nisi per ordinem ad creaturas, quas condidit, regit , oc gubernat r sed haec omnia non conveniunt ipsi formaliter, sed tantam essectivi. Ergo, dcc. Probatur mi re tum ex S. Gregorio Nysseno Ita contra Eunomium ,
Deus , inquit , per seipsum est quidquid es
ereditur . Nominatur autem ab iis , qui invocant, ηοηMe ipsum, quia es 3 s enim natura dus , qui est, inexplicabilis 3 sed ex iis, quae
e sera vitam ram orari creditur ι varia eognomina sortitur . Cui concinit Synesius oratione de Regno : Nullam , inquit, ars quam nomen inventum est , quod Dei natu ram attIngeret,sed eum ab ea exprimenda bomiηes aberrarent , per ea, quae ab ido manant, ipsum assequi nantur . sive Patrem,
fide Conditorem , hae quid aliud nomines , me principium, se, Causam : vis omnia quaedam illius sunt, ad ea; quae ab ipse oriunrur, habitudines. Res ηdeo negando majorem: plura namque Deo nomina tribuuntur absque ullo ad creaturas respectu, lichi pleraque ipsi conveniant per habitudinem ad ipsas creaturas, quas vel producit , vel regit , vel mode. Tatur ratione quorum nominum facililisco
gnoscitur , dc deprehenditur suprema ejus majestas, quim per caetera, quae ipsum in se stantem , & secundam se rseuum significant. Hine praefati Patres non immeritbassirmant, nullum proprin nomen hactenus excogitatum fuisse , Laec excogitari posse , uod nos in naturae divinae cognitionem de-ucate sed tantlim excogitata suisse aliqua nomina , quae Deum iuxta variam sui ad creaturas habitudinem designarent.
Nomina retrima Dei ad extra ipsi non
Prahatur : Illud non convenit Deo foris maliter , quod ipsi tribuitur per modum denominationis extrinsecae : sed talia sunt nomina Creatoris , de Redemptoris , &z. Deus enim nihil intrinsecum recipit per creaturae produistionem , aut sanctificatio.
mm temporalem, alias revera mutaretur .
Ergo illa nomina ipsi non conveniunt sor- maliter, de intrinsech; sed tant tim denominati vh, dc extrinsech , ut jam suffcienter probavimus agendo de Immutabilitate Dei. quaeres quid proprie significet nomen
LM interpretationem, de significationem apud Authores. Primb namque Graeci contendunt nomen θι sc 1 qtio Latine Deus , non esse nomen appellativum : sed epitheticum , derivatum ab essicientia , dc
Primd namque volunt illud oriri a vet. bo quod est intueri , de contemplari ; unde Gregorius Nymenus libro ad Ab
lavium dicit vocabulum etas operationem inspectrarem, eontemptatricem exprimere, qua istuetur isti eisque omnia , cogitationes videns , b, ea, quae aspici nequeunt, eo deramsi facultatem peηetrans: Plato verti in Cratillo deducit hoc nomen a verbo ρ quod est currere , Videntur enim misi, inquit , primi bominum in Greeia suos iris putasse Deos, quos hiare eomplures agnos ηι αν-barorum , solem , Lunam, Terram , Afra ,
Caelum : Cum iItur omnia illa cernerent perpetuo cursu progredientia , ab Me naturali protririetate curremti, Deos illos nominamerunt: Postea verὸ eum emeros intellaxissent, omnes eodem appelgarunt vocabulo.
S. Joannes Damascenus I. I. de Fide cap. I a. deducit hanc appellationem ii Verbo MMν id est ab urendo, Deus enim n re ignis consumens est omnem malitiam: Nihilominus Theodorus Αbucarra opus A a . mr i Eprobat, qu etsi nomen Dei ab operatio. ne dictum sit, non tamen operationem tagnificat, sed iraturam operantem. Natura iratures Deus, inquit, nomen Deus, tura Λη an vim babet. Nam ut vox ho-
289쪽
mo, 'quadam ineratisne armata, mn tamen
operatis Irascat, sed naturam, O,substantiam, item Anima, b, angelus, atque omnia μὲ nomisa Dbstantiarum, ab eperatione , vsaffctione dicuntur, non tamen operatisnem , v I Soem figηφeant. De in Dei voeabusi imtesius, nec aberra consectando notationes nominum , cyleges G rammaticae , negocta regula
Id ipsum firmat Τertullianus lib. contra Hermogenem cap. 3. Deus , inquit , sub foris ipsius nomen, id est, Divinisaris ι minus vero , non substantiae , sed potesatis . Hinc merito sanctus Augustinus Libro I. de Doctrina christiana ev. o. affirmat ques omnes Laetinae linguae scios, clam aures eorum sonus siste Deus tetigerit, movet custandam exis .eelentissunam evaηdam , immortalamque Na
De Invisibilitate, risibilitate Dei, tam re
sacra plerumque testantur eloquia :lpium quidem inviubilem aperth S. Paulus pronuntiat, Regi, inquit I. ad Timotheum c. I. secularum imm tali, O, invi ili. Et ad Colossenses primo capite, Chri lium Imaginem Dei ista ilis asellat: Unde I. ad Timothaeum 6. cum ipsum Regem regum , di, Domiηum dominantium , qui solus habet .smmortalitatem dixisset, subdit, Lurem babi. να inaccessibilem, quam nullus bominam vi. dis, sed nec videremis Ipsi concinit S. Ioannes tum I. capite Evangeliorum , tum q. Epi stolarum dicens , Deum nemo vidit M.
ipsum nihilominus visibilem esse ipsemet sacri Doctores, di divinae veritatis Interpre. tes assismant: Paulus quidem I. Corinth. 33. Videmus erim Mnem speculum, e in oemate, tunc autem faeie ad faciem : Nune cognosco, exparte 3 tunc autem eun eam Iscutis, cognitias sum. Ioannes pariter nedum in Evangelio saepe resert Christum dixisse Deum a Creaturis videri. Sic cap. I sui videt me, videt is, Patrem . avsti eisum semper vident faciem Patris mei: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt ι Sed & primae Ep. c. 3. Scinins, inquit, quoniam, cum apparuerit, des erimus, γοηiam videbimus eum simul est. Ut autem apparentem hanc divinarum Scripturarum icontradictionem is vanns opus est hoc in articulo resol Mere , quali ser Deus visibilis smul. &invisibili cψnseatur , tam rei pectu Viatorum , qui Beatorum: quod ut fiat accurath, & recto ordine, praesentem Articulum absolve mus quatuor Sestionibus, in quarum prima
divinae , & beatae visionis pol sibilitatem , de existentiam probabimus : Secunda illius principia : Tertia ejus obiectum : Roarta denique ipsius intuiti vh Dei visionis proprietates aperiet, di explanabit.
OVinque potissimum hac in Sectione ocia
currunt examinanda . Primum quidem . an Deus naturae viribus conspici possit ab oculo creato, tam spirituali, qu meorporeo r Secundum, an ham visio saltem divinit lis, & auxilio supernaturali concedi queat et Tertium, an hujus divinae visionis possibilitas demonstrari possit : suartum , an alicui homini mortali fuerit aliquando concessat suis: m deniqM, virlim animae Sanctoriam ipsa divina risione fruantur an iste finale judicium: quae dissiduitates sequentibus in totidem Quaestionibus enucleabun
an Deus fit invisibilis, ves mitis naturaliter creaturae Jam ex emi, aut at rubi creabili.
TR i Wm est apud Philosophos duplicem
esse potentiam visivam et eoi re unam , spis iturim alteram : quarum prior simpliciter dicitur oeulus; posterior intesimu=, coculus naentis appellatur. Utraque dupIicem habet ordinem ad objectum visibile , illudque reisicit, vel ut causam, vel ut terminum visionis r etenim objectum visibile concurrit efficienter cum potentia vidente, sive per se immediath sive mediante a se emissalpecie visibili, ad Brmandum actum visionis 3 cujus pariter est terminus, clim Omnis visio ad objectum visibile terminetur. Certum est pariter visibilitatem objecti esse peculiarem ipsius persectionem , quate. nus est causa visionis 3 virtus enim ca laadi
290쪽
di est speciale attributum ipsius musae,itia videndi est naturalis, eythari Eandi verb& ab ejus essentia distinctum ι niaxime non ita. lquando ordinatur ad effectum transeuntem, Notandum a. objectum visibile penes h .di mei h accidentalem 3 ut fit in praetenti :sbitudinem, quam habet ad potentiam vi- per quod distinguitur virius causativa hidentem, duplex a Philosophis lith distin- communieativa, vel diffusiva proprietatumigui, nimirum vel proportionatum, & eo intrinsecarum , haec enim est ipsa met natu. naturale, ad quod potentia connaturaliterra, & essentia rei, a qua proprietates illaeiseiri potest, dc absque ulla divinitus indita
oriuntur, & naturaliter eaeuunt. Licti activitate, & elevatione . Aliud extens, autem inviabilitas videatur sola privatio vum, &praeternaturale, quod quidem po visibilitatis , & carentia habitudinis objecti tentia solis viribus ii natura sibi inditis alis in ratione causae ad formandam visionem,itingere nequit i potest tamen si sit perias nihilominus, est quid politivum, &intrin.ljuvetur , dc per inditam divini ilis aut vita- secum quia talis carentia virtutis ad cau- tem elevetur . De priori loquimur in pra sandam visionem landatur in speciali per-ilenti quaestione, de posteriori verti fiet ser- sectione entis, quod invisibile dicitur, talis mo in sequenti. enim absentia virtutis provenit ex eo, quia NMandum 3. varios fuisse circa praesemens habeat , sive in essentia tua , sive initem veritatem haereticorum errores: Testa attributis suis certam limitationem , vel il- tur enim S. Augustinus lib. 2. de Trinit. Η p. limitationem , ratione cujus nulla sit proi8. & Gregorius Nazianzenus lib. de Fide, portio inter iplum objectum visibile, & -- Arianos quosdam sensisse Filium Dei oculistentiam videntem: limitatio autem, velit. corporeis esse visibilem . Veram quoniam limitatio entis consistit in modo intrinsecoriplum vere Deum non assi abant, immo ipsius, ut dictum est agendo de is uate. contendebant eum esse praestantissimam alia bd etiam virtus terminandi visionem ma l3uam creaturam,&omnium primam, quam ximὶ intellactivam, sit etiam quid intrinie- proprii corporis forma veteris testamenticum in objecto intelligibili, eonstat ex MN Patribus apparuisse asserebant, ut constat taphysicas in qua probatum est entis eo. disputatione Λthanasii in Concilio Nicaenos gnoscibilitatem, seu veritatem esse specialemii deo hic error, ut recth advertit Smisingus, ipsius persectionem. His praemissis, ad praesentem locum non spectat. Tria proponuntur in piaesenti quaestione Tuerunt nihilominus alii haeretici Arioresolvenda . Primum, an Deus sit visibilis antiquiores , qui Deum aErmabant oculis naturaliter ab oculo corporeo . serendum corporeis esse visibilem , ut refert S. Irean solis naturae viribus clai ἡ , ct intuiti vhinaeus lib. q. cap. 37. in quem etiam err attingi possit ab intellectu. Tertium, an lal- rem impegit Novatianus lib. de Trinit. quitem per omnipotentiam divinam pota aliis inter Tertulliani opera refertur . Censu qua creatura, tam persecta produci, ut sola runt, & alii haeretici Deum naturaliter esse tua activitate naturali possit Deum intuiti vhivisibilem oculo mentis, quod Aetius postea, conspicere, ita qu intuitiva, dc beatificatEunomius , & uiriusque discipuli Anomaei Dei visio dicatur ipsi connaturalis, quae utidocuerunt. De fietis celth sic scribit Epiis resolvantur evidentitis, i phanius i me enim eum suis in eam tania Nolandum I. Ex Dinore in A. d. 43. q. tatis umentiam incidit, ut supra mortales q. n. a. naturale sumi posse tribus modis , Omnes Deum se non sua fide , sed natura s videlicet prout opponitur voluntario, super- cundum scientiam nosse lactam quemadmo naturali, & violento. Primo modo, omnislsim alicubi supra memini, direre illis , non
Potentia non libera, seu agens ex necessi-J pliore fidei aliqua παιtia Deum fibi e setate naturali, qualescumque emus produ- prespectum; sed perinde ae quispiam cognomicat, dicitur naturalis. Secundo mori, omnis viriuid oeulis cernit. , aut manibus aure
potentia etiam libera , agens securui lim vi. Gatur. Helut si in manus assumat aliquis linres sibi a natura inditas, dicitur naturalis .lpidem, aut lignum, aut materiae asterius iso Tertio, omnis potentia agens etiam supradstrumentum . IIa au Ismus iste dicebat . vires ad aliquem efffinum producendum il-iram Deum nrei, quiun me issum et immo non lius persectivum, naturalis dici potest. Hisitam novi me ipsum, quam Deum. Quorum quartum addo: videlicet id dici posse natu. omnium error ut revincatur, dc Catholicarale, quod opponitur acquisito : sic poten i veritas appareat, sit